Sukta 6.49
ऋषिऋजिश्वा
देवताविश्वेदेवाः
मन्त्र15
छन्दत्रिष्टुप्
स्तु॒षे जनं॑ सुव्र॒तं नव्य॑सीभिर्गी॒र्भिर्मि॒त्रावरु॑णा सुम्न॒यन्ता॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑वन्तु सुक्ष॒त्रासो॒ वरु॑णो मि॒त्रो अ॒ग्निः ॥
स्तु॒षे । जन॑म् । सु॒ऽव्र॒तम् । नव्य॑सीभिः । गीः॒ऽभिः । मि॒त्रावरु॑णा । सु॒म्न॒ऽयन्ता॑ । ते । आ । ग॒म॒न्तु॒ । ते । इ॒ह । श्रु॒व॒न्तु॒ । सु॒ऽक्ष॒त्रासः॑ । वरु॑णः । मि॒त्रः । अ॒ग्निः ॥
सुव्रतं सुकर्माणं जनं दैव्यं जनं देवसंघ नव्यसीभिः नवतराभिः गीर्भिः स्तुतिभिः स्तुषे अहं स्तुवे । तथा मित्रावरुणा । मित्रः प्रमीतेस्त्रायको वरुणः पापन्निवारयिता। एतावपि देवौ स्तौमि । कीदृशौ । सुम्नयन्ता सुम्नं सुखं स्तोतॄणामिच्छन्तौ । सुक्षत्रासः शोभनबलाः ते वरुणादयः सर्वे देवाः इह अस्मिन् यज्ञे आ गमन्तु आगच्छन्तु । ते तादृशाः श्रुवन्तु । अस्मदीयाः स्तुतीः शृण्वन्तु च । अत्र मित्रादीनां परिगणनमुपलक्षणं सूक्तस्य सर्वदेवताप्रतिपादकत्वात्। अत एव पूर्वं जनमिति सामान्यनिर्देशः ॥
“I commend with new hymns the man observant of his duty, and the beneficent Mitra and Varuṇa; may they, the mighty ones, Varuṇa, Mitra, and Agni, come to our rite, and listen (to our praises).”
I LAUD with newest songs the Righteous People, Mitra and Varuna who make us happy.
Let them approach, here let them listen,Agni, Varuna, Mitra, Lords of fair dominion.
I will praise the people of good commandment with newer hymns, will praise Mitra and Varuṇa the gracious.
Let them come hither; let them listen here—those of good dominion, Varuṇa, Mitra, Agni.
Mit neuen Liedern preis' ich das sehr weise Geschlecht und Mitra-Varuna, die holden; Sie mögen kommen, mögen hier uns hören, die starken Herrn Varuna, Mitra, Agni.
Das wohlgebietende Göttervolk preise ich mit neuester Lobrede, Mitra und Varuna, die Wohlwollenden. Sie sollen herkommen und hier zuhören, die guten Herrscher Varuna, Mitra, Agni.
Я славлю род, дающий прекрасные заветы, совсем новыми
Хвалебными песнями, Митру-Варуну, благожелательных.
Пусть (все) они придут, пусть здесь прислушаются эти
Добрые властелины, Варуна, Митра, Агни!
वि॒शोवि॑श॒ ईड्य॑मध्व॒रेष्वदृ॑प्तक्रतुमर॒तिं यु॑व॒त्योः । दि॒वः शिशुं॒ सह॑सः सू॒नुम॒ग्निं य॒ज्ञस्य॑ के॒तुम॑रु॒षं यज॑ध्यै ॥
वि॒शःऽवि॑शः । ई॒ड्य॑म् । अ॒ध्व॒रेषु॑ । अदृ॑प्तऽक्रतुम् । अ॒र॒तिम् । यु॒व॒त्योः । दि॒वः । शिशु॑म् । सह॑सः । शू॒नुम् । अ॒ग्निम् । य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुम् । अ॒रु॒षम् । यज॑ध्यै ॥
विशोविशः सर्वस्याः प्रजायाः अध्वरेषु यज्ञेषु ईड्यम् ऋत्विग्भिः स्तुत्यम् अदृप्तक्रतुं दर्परहितकर्माणम् अमूढप्रज्ञं वा युवत्योः द्यावापृथिव्योः अरतिम् अभिगन्तारम् अर्यं स्वामिनं दिवः द्युलोकस्य शिशुं पुत्रम् । ' दिवस्परि प्रथमं जज्ञे अग्निः ' (ऋ. सं. १०.४५.१) इति निगमः । यद्वा । दिवः स्तोतुः पुत्रभूतम् । तथापि निगमो भवति - ‘ त्वं पुत्रो भवसि यस्तेऽविधत्' ( ऋ. सं. २. १. ९) इति । सहसः बलस्य सूनुं पुत्रं यज्ञस्य यागस्य केतुं प्रज्ञापकम् अरुषम् आरोचमानम् एवंगुणकम् अग्निं यजध्यै यष्टुम् । स्तुषे इत्यनुषज्यते । स्तुषे स्तुवे ॥
“(I incite the worshipper) to offer worship to Agni, who is to be adored at the sacrifices of every ma; whose acts are free from arrogance; the lord of the two youthful (brides, heaven and earth); the child of heaven, the son of strength, the briliant symbol of sacrifice.”
Him, to be praised at each tribe's sacrifices, the Two young Matrons' sober-minded Herald,
The Son of Strength, the Child of Heaven, the signal of sacrifice, red Agni will I worship.
The one to be reverently invoked at the ceremonies of every clan, of undistracted resolve, the spoked wheel of the two youthful ones
[=Heaven and Earth],
the child of Heaven, the son of strength—Agni—the ruddy beacon of the sacrifice (I invoke) to perform sacrifice.
Der preisenswerth beim Opfer jedes Stammes den beiden Jungfraun dient bedachten Geistes, Des Himmels Spross, den Sohn der Stärke, Agni, des Opfers rothe Fahne will ich ehren.
Den besonnenen Lenker der beiden jugendlichen Rodasi, bei den Opfern jedes Stammes anzurufen, Agni, das Kind des Himmels, den Sohn der Kraft, das Wahrzeichen des Opfers, den Rötlichen will ich verehren.
Кого надо призывать на обрядах каждого племени,
Обладателя невозмутимой силы духа, посредника между двумя юными (половинами вселенной),
Дитя неба, сына силы – Агни,
Алое знамя жертвы, я хочу почитать.
अ॒रु॒षस्य॑ दुहि॒तरा॒ विरू॑पे॒ स्तृभि॑र॒न्या पि॑पि॒शे सूरो॑ अ॒न्या । मि॒थ॒स्तुरा॑ वि॒चर॑न्ती पाव॒के मन्म॑ श्रु॒तं न॑क्षत ऋ॒च्यमा॑ने ॥
अ॒रु॒षस्य॑ । दु॒हि॒तरा॑ । विरू॑पे॒ इति॒ विऽरू॑पे । स्तृऽभिः॑ । अ॒न्या । पि॒पि॒शे । सूरः॑ । अ॒न्या । मि॒थः॒ऽतुरा॑ । वि॒चर॑न्ती॒ इति॑ वि॒ऽचर॑न्ती । पा॒व॒के इति॑ । मन्म॑ । श्रु॒तम् । न॒क्ष॒त॒ । ऋ॒च्यमा॑ने॒ इति॑ ॥
इयमहोरात्रयोः स्तुतिः । अरुषस्य आरोचमानस्य सूर्यस्य दुहितरा दुहितरौ । सूर्येण हि अहोरात्रयोर्विभागः क्रियते । अतस्तदधीनात्मलाभत्वात् तस्य दुहितरावित्युच्येते । विरूपे शुक्लकृष्णतया नानारूपे । तयोः अन्या एका रात्रिः स्तृभिः नक्षत्रैः पिपिशे पिश्यते संश्लिष्यते । ‘ पिश अवयवे' इति धातुः । अन्या अहरात्मिका दुहिता सूरः सूर्येण पिपिशे संश्लिष्यते । ते च नक्षत्रैः सूर्येण चालंकृते भवत इत्यर्थः । मिथस्तुरा परस्परं बाधयन्त्यौ । अह्ना रात्रिर्निवर्त्यते रात्र्या चाहरिति परस्परं बाधः । अत एव विचरन्ती विविधं पृथक् चरन्त्यौ पावके सर्वस्य शोधयित्र्यौ । एवंभूते अहश्च रात्रिश्च ऋच्यमाने अस्माभिः स्तूयमाने सत्यौ श्रुतं श्रोतव्यं मन्म मननीयं स्तोत्रमस्मत्कृतं नक्षतः व्याप्नुताम् ॥
“May the two daughters of the radiant (sun) of various form, of whom one glitters with stars, the other (is bright) with the sun, mutually opposed, proceeding diversely, purifying (all things), and entitled to our laudation, be plural ased by the praise they hear (from us).”
Unlike in form are the Red God's two Daughters: one is the Sun's, and stars bedeck the other.
Apart, the Sanctifiers, in succession, come to the famed hymn, praised in holy verses.
The two daughters of the ruddy one, differing in form: the one is ornamented with stars, the other is the sun’s.
The two pure ones, transiting alternately, wandering apart—being
hymned they both approach the prayerful thought once it is heard.
Des feurigrothen ungleichfarb'ge Töchter, die eine sterngeschmückt, mit Licht die andre, In stetem Wechsel wandernd, herrlich prangend, besungen gehn sie zum gehörten Liede.
Von verschiedenem Aussehen sind die beiden Töchter des Rötlichen: die eine ist mit den Sternen geschmückt, die andere mit den Strahlen des Sonnengottes Surya, die getrennt wandeln, sich gegenseitig einholend, die Reinen kommen besungen zu dem gehörten Gebet.
Разного вида две дочери алого:
Одна украшена звездами, другая (лучами) солнца.
(Эти) две, очищающие, двигаясь по отдельности, преследуя друг друга,
Когда их воспевают, приходят на услышанную молитву.
प्र वा॒युमच्छा॑ बृह॒ती म॑नी॒षा बृ॒हद्र॑यिं वि॒श्ववा॑रं रथ॒प्राम् । द्यु॒तद्या॑मा नि॒युत॒: पत्य॑मानः क॒विः क॒विमि॑यक्षसि प्रयज्यो ॥
प्र । वा॒युम् । अच्छ॑ । बृ॒ह॒ती । म॒नी॒षा । बृ॒हत्ऽर॑यिम् । वि॒श्वऽवा॑रम् । र॒थ॒ऽप्राम् । द्यु॒तद्ऽया॑मा । नि॒ऽयुतः॑ । पत्य॑मानः । क॒विः । क॒विम् । इ॒य॒क्ष॒सि॒ । प्र॒य॒ज्यो॒ इति॑ प्रऽयज्यो ॥
बृहती महती मनीषा अस्मदीया स्तुतिः वायुम् अच्छ आभिमुख्येन प्र गच्छतु ॥ उपसर्गश्रुतेर्योग्यक्रियाध्याहारः ॥ कीदृशं वायुम् । बृहद्रयिं महाधनं विश्ववारं विश्वैर्वरणीयं संभजनीयं रथप्रां रथस्यात्मीयस्य प्रातारं पूरयितारम् । यद्वा । स्तोतॄणां रथं धनैः पूरयितारम् । अथ प्रत्यक्षस्तुतिः । हे प्रयज्यो प्रकर्षेण यष्टव्य वायो द्युतद्यामा प्रदीप्तयानः नियुतः आत्मीयरथयोज्याः वडवाः ताः पत्यमानः अभिपतन्नभिगच्छन् । यद्वा । पत्यतिरैश्वर्यकर्मा। तासां वडवानामीश्वरः कविः क्रान्तदर्शी। एवंभूतः त्वं कविं मेधाविनं स्तोतारम् इयक्षसि धनेन पूजय ॥
“May our earnest praise proceed to the presence of Vāyu, the possessor of vast riches, the desired of all, the filler of his chariot (with wealth for his worshippers); most adorable (Vāyu), who are riding in a radiant car, and driving your Niyut (steeds), do you, who are far-seeing, show favour to the sage, (your adorer).”
I with a lofty song call hither Vayu, all-bounteous, filler of his car, most wealthy.
Thou, Sage, with bright path, Lord of harnessed horses, impetuous, promptly honourest the prudent.
A lofty inspired thought (goes) forth to Vāyu, who, possessing lofty wealth and all valuables, fills the chariot.
Having a brilliant course, master of teams, as poet you seek to reach the poet, you who are worshiped at the forefront of the sacrifice.
Hin zu dem Vaju dring das grosse Preislied, der reich an allen Gütern vollen Wagens Im Glanze fährt, mit Vielgespann versehen; als weiser ehrst den weisen du, o Stürmer.
Mein hohes Sinnen geht zu Vayu dem Vielbegehrten mit hohem Reichtum und vollem Wagen. In glänzender Auffahrt, die Niyut besitzend, begehrst du, der Seher, nach dem Seher, du Opfersamer.
К Ваю стремится (мой) высокий помысел,
К обладанию высокого богатства, всего желанного, наполняющего колесницу (сокровищами).
Со сверкающим выездом, владеющий упряжками
Поэт, ты хочешь почтить поэта, о получающий жертву сначала.
स मे॒ वपु॑श्छदयद॒श्विनो॒र्यो रथो॑ वि॒रुक्मा॒न्मन॑सा युजा॒नः । येन॑ नरा नासत्येष॒यध्यै॑ व॒र्तिर्या॒थस्तन॑याय॒ त्मने॑ च ॥
सः । मे॒ । वपुः॑ । छ॒द॒य॒त् । अ॒श्विनोः॑ । यः । रथः॑ । वि॒रुक्मा॑न् । मन॑सा । यु॒जा॒नः । येन॑ । न॒रा॒ । ना॒स॒त्या॒ । इ॒ष॒यध्यै॑ । व॒र्तिः । या॒थः । तन॑याय । त्मने॑ । च॒ ॥
अश्विनोः स्वभूतः सः रथः मे मदीयं वपुः शरीरं छदयत् छादयतु । तेजसाच्छादयतु । यो रथो विरुक्मान् विरोचनवान् विशेषेण दीप्यमानः मनसा मनोव्यापारमात्रेण युजानः अश्वैः संप्रयुज्यमानो भवति । हे नरा नेतारौ हे नासत्या सत्यस्वभावौ सत्यस्य नेतारौ नासिकाप्रभवौ वाश्विनौ येन रथेन वर्तिः स्तोतृगृहं तनयाय पुत्राय त्मने आत्मने तत्पित्रे स्तोत्रे च इषयध्यै कामान् प्रापयितुं याथः गच्छथः स रथः इति पूर्वत्रान्वयः ॥ ॥ ५ ॥
“May that splendid car of the Aśvins, which is harnessed at a thought, clothe my form (with radiance); that (car) with which, Nāsatyās, leaders of (rites), you go to the dwelling (of the worshipper) to fulfil his desires for his posterity and himself.”
That chariot of the Asvins, fair to look on, pleaseth me well, yoked with a thought, refulgent,
Wherewith, Nasatyas, Chiefs, ye seek our dwelling, to give new strength to us and to our children.
That seems to me a wonder—the chariot of the Aśvins, radiant, yoked with mind,
by which you two, Nāsatyas, superior men, drive your circuit, for our descendants and ourselves to prosper.
Der Wagen der Açvinen dünkt mich herrlich, der leuchtende, durch Geistes Macht geschirrte, Auf dem, o treue Männer, ihr zur Stätte erscheint zu stärken uns und unsre Kinder.
Wie ein Wunder deucht mir der glänzende Wagen der Asvin, der sich auf bloßen Gedanken anschirrt, auf dem ihr Herren Nasatya eure Rundfahrt macht, um unserer Nachkommenschaft und uns selbst Labung zu spenden.
Чудесным явлением показалась мне эта колесница
Ашвинов, ярко сверкающая, которая запрягается мыслью,
На которой, о два мужа Насатьи, вы совершаете обьезд,
Чтоб утешалось (наше) потомство и мы сами.
पर्ज॑न्यवाता वृषभा पृथि॒व्याः पुरी॑षाणि जिन्वत॒मप्या॑नि । सत्य॑श्रुतः कवयो॒ यस्य॑ गी॒र्भिर्जग॑तः स्थात॒र्जग॒दा कृ॑णुध्वम् ॥
पर्ज॑न्यवाता । वृ॒ष॒भा॒ । पृ॒थि॒व्याः । पुरी॑षाणि । जि॒न्व॒त॒म् । अप्या॑नि । सत्य॑ऽश्रुतः । क॒व॒यः॒ । यस्य॑ । गीः॒ऽभिः । जग॑तः । स्था॒तः॒ । जग॑त् । आ । कृ॒णु॒ध्व॒म् ॥
हे पर्जन्यवाता पर्जन्यवायू वृषभा वृष्टेः कर्तारौ पृथिव्याः । अन्तरिक्षनामैतत् । अन्तरिक्षात् अप्यानि आप्तव्यानि पुरीषाणि पूरकाण्युदकानि जिन्वतं प्रेरयतम् । उत्तरोऽर्धर्चो मारुतः । हे सत्यश्रुतः सत्यस्य स्तोत्रस्य श्रोतारः कवयः मेधाविनो मरुतः यस्य स्तोतुः गीर्भिः स्तुतिभिः यूयं स्तुता भवथ तस्य स्तोतुः जगत् स्थावरजङ्गमात्मकं सर्वं प्राणिजातम् आ कृणुध्वम् आभिमुख्येन कुरुत । हे जगतः स्थातः । गणाभिप्रायमेकवचनम्। स्थावरजङ्गमात्मकस्य जगतोऽवस्थापक हे मरुद्गण इति योज्यम् ॥
“Parjanya and Vāta, showerers of rain, and from te firmament available waters; sage Maruts, hearers of the truth, establishers of the world, multiply the moveable (wealth of him) by whose praises (you are propitiated).”
Bulls of the Earth, O Vata and Parjanya, stir up for us the regions of the water.
Hearers of truth, ye, Sages, World-Supporters, increase his living wealth whose songs delight you.
Parjanya [/Thunder] and Vāta [/Wind], you two bulls of the earth, quicken the watery outpourings (for him [=human poet])
through whose hymns—you poets who really hear [=Maruts] and you mounter of the moving world [=Indra]—you made the moving world your own.
Beeilt, o Stiere, Wind und Wetterwolke, das wasserreiche Dunstgewölk der Erde; Auf wessen Ruf, o Seher, Wahrheit hörend ihr kommt, dem schenkt, was fest ist und beweglich.
Parjanya und Vata, ihr Bullen der Erde, belebet die Wasserquellen! Ihr die Wahrheit erhörenden Seher, du Wagenlenker der lebenden Welt, machet alles was lebt, dem geneigt, an dessen Loblied ihr Freude habt!
О Парджанья и Вата, два быка земли,
Оживите водные источники!
О поэты, слышащие истину, чьими песнями (вы прославляетесь),
Предоставьте (ему) живой мир, (и ты,) о возница живого мира!
पावी॑रवी क॒न्या॑ चि॒त्रायु॒: सर॑स्वती वी॒रप॑त्नी॒ धियं॑ धात् । ग्नाभि॒रच्छि॑द्रं शर॒णं स॒जोषा॑ दुरा॒धर्षं॑ गृण॒ते शर्म॑ यंसत् ॥
पावी॑रवी । क॒न्या॑ । चि॒त्रऽआ॑युः । सर॑स्वती । वी॒रऽप॑त्नी । धिय॑म् । धा॒त् । ग्नाभिः॑ । अच्छि॑द्रम् । श॒र॒णम् । स॒ऽजोषाः॑ । दुः॒ऽआ॒धर्ष॑म् । गृ॒ण॒ते । शर्म॑ । यं॒स॒त् ॥
पावीरवी शोधयित्री कन्या कमनीया चित्रायुः चित्रगमना चित्रान्ना वा वीरपत्नी । वीरः प्रजापतिः पतिर्यस्यास्तादृशी । यद्वा । वीराणां पालयित्री । एवंभूता सरस्वती धियम् अस्मदीयं कर्म यज्ञाख्यं धात् दधातु । धारयतु । ददातु वा । शब्देन प्रतिपादितो ह्यर्थोऽनुष्ठीयते । अपि च ग्नाभिः देवपत्नीभिः सजोषाः सह प्रीयमाणा । यद्वा । ग्नाः गायत्र्यादीनि छन्दांसि । ‘ छन्दांसि वै ग्नाः' ( तै. सं. ५. १. ७. २ ) इति श्रुतेः । तैः सह प्रीयमाणा गृणते स्तुवते मह्यम् अच्छिद्रं छिद्ररहितं दुराधर्षं शत्रुभिः शीतवातादिभिश्च धर्षितुमशक्यं शरणं गृहं शर्म सुखं च यंसत् प्रयच्छतु ॥
“May the purifying, amiable, graceful Sarasvatī, the bride of the hero, favour our pious rite; may she, together with the wives of the gods, well plural ased, bestow upon him who praises her a habitation free from defects and impenetrable (to wind and rain), and (grant him) felicity.”
So may Sarasvati, the Hero's Consort, brisk with rare life, the lightning's Child, inspire us,
And, with the Dames accordant, give the singer a refuge unassailable and flawless.
The daughter of Pavīru, the maiden with a brilliant lifespan, Sarasvatī, whose husband is a hero, will confer poetic insight.
Together with the (divine) ladies she will hold out to the singer unbroken shelter, protection difficult to assail.
Die lebensfrische Maid, die blitzerzeugte. Sarasvati erhör, die Heldengattin, Vereint den Weibern reiche sichern Schutz sie, dem Sänger Zuflucht, der kein Feind sich nahet.
Die Tochter des Paviru, das Mädchen von wunderbarer Lebenskraft, die Sarasvati, die Heldengöttin möge guten Gedanken eingeben. Mit den Götterfrauen vereint möge sie dichten Schirm, unantastbaren Schutz dem Sänger gewähren.
Дочь молнии с яркой жизненной силой,
Сарасвати, жена героев, пусть даст (нам) вдохновение!
Единодушная с божественными женами, пусть дарует щит
Без прорех, непреодолимую защиту певцу!
प॒थस्प॑थ॒: परि॑पतिं वच॒स्या कामे॑न कृ॒तो अ॒भ्या॑नळ॒र्कम् । स नो॑ रासच्छु॒रुध॑श्च॒न्द्राग्रा॒ धियं॑धियं सीषधाति॒ प्र पू॒षा ॥
प॒थःऽप॑थः । परि॑ऽपतिम् । व॒च॒स्या । कामे॑न । कृ॒तः । अ॒भि । आ॒न॒ट् । अ॒र्कम् । सः । नः॒ । रा॒स॒त् । शु॒रुधः॑ । च॒न्द्रऽअ॑ग्राः । धिय॑म्ऽधियम् । सी॒स॒धा॒ति॒ । प्र । पू॒षा ॥
पथस्पथः सर्वस्य मार्गस्य परिपतिम् अधिपतिम् अर्कम् अर्चनीयं पूषणं कामेन काम्यमानेन फलेन कृतः वशीकृतः स्तोता वचस्या स्तुत्या अभ्यानट् अभ्यश्नुताम् । प्राप्नोतु । सः च पूषा नः अस्मभ्यं शुरुधः शुचो रोधयित्रीः गाः चन्द्राग्राः । चन्द्रमिति हिरण्यनाम । हिरण्यप्रमुखा यद्वा स्वर्णशृङ्गाः रासत् ददातु ॥ ‘रा दाने ' । अस्माल्लेटि रूपम् ॥ तथा धियंधियं सर्वमस्मदीयं कर्म स पूषा प्र सीषधाति प्रसाधयतु ॥
᳓
“May (the worshipper), influenced by the hope (of reward), approach with praise the adorable (Pūṣan), protector of all path; may he bestow upon us cows with golden horns; may Pūṣan bring to perfection our every rite.”
I praise with eloquence him who guards all pathways. He, when his love impelled him, went to Arka.
May he vouchsafe us gear with gold to grace it: may Pusan make each prayer of ours efective.
Lord of each way with eloquence;
Driven by love he went to Arka;
May he give us the comfort of gold,
May Pusan further our every prayer.
I will direct my eloquence to the complete protector of every path. Prompted by desire, he has attained the chant.
He will bestow on us proliferating riches tipped with gold; he will cause every visionary thought to reach its goal—Pūṣan.
Zum Hüter jedes Weges drang das Loblied, das durch Begier aus Liederlust geschaffne; Er, Puschan, schenk uns glanzerfüllte Labung und möge jede Bitte uns erfüllen.
Den Hüter eines jeden Weges preise ich mit Beredsamkeit. Der Verliebte hat den Preis gewonnen. Er schenke uns Belohnungen mit Gold an der Spitze. Jedes Gebet möge Pusan zum Ziel führen.
( Я славлю) красноречиво охранителя каждого пути.
Охваченный желанием, он встретил (дружелюбно мою) песнь.
Пусть он даст нам вознаграждения, увенчанные золотом!
Пусть Пушан приводит к цели каждую молитву!
प्र॒थ॒म॒भाजं॑ य॒शसं॑ वयो॒धां सु॑पा॒णिं दे॒वं सु॒गभ॑स्ति॒मृभ्व॑म् । होता॑ यक्षद्यज॒तं प॒स्त्या॑नाम॒ग्निस्त्वष्टा॑रं सु॒हवं॑ वि॒भावा॑ ॥
प्र॒थ॒म॒ऽभाज॑म् । य॒शस॑म् । व॒यः॒ऽधाम् । सु॒ऽपा॒णिम् । दे॒वम् । सु॒ऽगभ॑स्तिम् । ऋभ्व॑म् । होता॑ । य॒क्ष॒त् । य॒ज॒तम् । प॒स्त्या॑नाम् । अ॒ग्निः । त्वष्टा॑रम् । सु॒ऽहव॑म् । वि॒भाऽवा॑ ॥
प्रथमभाजं प्रथम उत्पत्तिकाल एव विभक्तारं जन्तूनाम् । यावच्छो वै रेतसः सिक्तस्य त्वष्टा रूपाणि विकरोति तावच्छो वै तत्प्र जायते ' ( तै. सं. १. ५. ९. १ ) इति श्रुतेः । यशसं यशस्विनं वयोधां वयसोऽन्नस्य हविर्लक्षणस्य धातारं धारयितारं यद्वा स्तोतृभ्योऽन्नप्रदं सुपाणिम् । हस्तस्य मणिबन्धादूर्ध्वप्रदेशः पाणिः । शोभनपाणिकं देवं दानादिगुणयुक्तं सुगभस्तिम् । गभस्तिरिति बाहुनाम। शोभनदोर्दण्डम् ऋभ्वम् उरु भासमानं महान्तं वा पस्त्यानाम् । पस्त्यमिति गृहनाम। तत्स्थानां यजतं यष्टव्यम् । गृहस्थैर्यजनीयमित्यर्थः । सुहवं सुखेन ह्वातुं शक्यम् । एवंभूतं त्वष्टारं होता देवानामाह्वाता विभावा दीप्यमानः अग्निः यक्षत् यजत् । अनेन हविषा यजतु ॥
“May the illustrious Agni, the invoker of the gods, worship (with this oblation), Tvaṣṭā, the first divider (of forms), the renowned, the giver of food, the well-handed, the vast, the adored of householders, the readily invoked.”
May Herald Agni, fulgent, bring for worship Tvastar adored, in homes and swift to listen,
Glorious, first to share, the life-bestower, the ever active God, fair-armed, fair-handed.
To him who receives the first portion, the glorious conferrer of vigor, the skillful god with lovely palms and lovely hands
who deserves the sacrifice of the dwelling places—to Tvaṣṭar easy to invoke will far-radiant Agni, the Hotar, sacrifice.
Dem schönen, der zuerst empfängt und Kraft gibt, dem Gott, der kunstvoll wirkt mit Arm und Händen, Dem opferreichen Tvaschtar opfre Agni, der Häuser lichter Priester ihm, der gern hört.
Den Gott, dem der Vorrang gebührt, den angesehenen, kraftverleihenden, schönhändigen, schönarmigen, geschickten soll der erstrahlende Agni, der Hotri, anbeten, den Angebeteten der Häuser, den leicht zu errufenden Tvastri.
Имеющего право на первую долю, блистательного, дающего силу
Бога с прекрасными ладонями, прекрасными руками, искусного
Тваштара, достойного жертв, легкопризываемого,
Пусть почтит ярко сверкающий Агни-хотар, (бог) дома.
भुव॑नस्य पि॒तरं॑ गी॒र्भिरा॒भी रु॒द्रं दिवा॑ व॒र्धया॑ रु॒द्रम॒क्तौ । बृ॒हन्त॑मृ॒ष्वम॒जरं॑ सुषु॒म्नमृध॑ग्घुवेम क॒विने॑षि॒तास॑: ॥
भुव॑नस्य । पि॒तर॑म् । गीः॒ऽभिः । आ॒भिः । रु॒द्रम् । दिवा॑ । व॒र्धय॑ । रु॒द्रम् । अ॒क्तौ । बृ॒हन्त॑म् । ऋ॒ष्वम् । अ॒जर॑म् । सु॒ऽसु॒म्नम् । ऋध॑क् । हु॒वे॒म॒ । क॒विना॑ । इ॒षि॒तासः॑ ॥
भुवनस्य भूतजातस्य पितरं पालयितारं रुद्रम् । रुत् दुःखम् । तत् द्रावयितारमीश्वरम् आभिः गीर्भिः स्तुतिभिः दिवा अहनि हे स्तोतः वर्धय । अक्तौ रात्र्यां च तमेव रुद्रं स्तुतिभिर्वर्धय । वयं च कविना प्राज्ञेन रुद्रेण इषितासः प्रेरिताः सन्त: बृहन्तं महान्तम् ऋष्वं दर्शनीयम् अजरं जरारहितं सुषुम्नं शोभनसुखमेवंगुणविशिष्टं रुद्रम् ऋधक् ऋद्धं समृद्धं यथा भवति तथा हुवेम स्तवाम ॥ ॥ ६ ॥
“Exalt Rudra, the parent of the world, with these hmns by day; (exalt) Rudra (with them) by night; animated by the far-seeing, we invoke him, mighty, of plural asing aspect, undecaying, endowed with felicity, (the source of) prosperity.”
Rudra by day, Rudra at night we honour with these our songs, the Universe's Father.
Him great and lofty, blissful, undecaying let us call specially as the Sage impels us.
The father of creation: with these hymns strengthen Rudra by day, Rudra by night;
the lofty, high, ageless, very gracious one would we invoke separately, roused by the poet.
Den Weltenvater stärk mit diesen Liedern am Tag den Rudra und bei Nacht den Rudra, Den hohen, grossen, ewig jungen, holden lasst rufen uns zusammt erregt vom Dichter.
Rudra, den Vater der Welt, erbaue mit diesen Lobesworten bei Tag, Rudra in der Nacht! Den hohen, erhabenen, alterlosen, wohlwollenden Gott wollen wir recht anrufen, von dem Weisen angeregt.
Этими хвалебными песнями отца мироздания
Рудру днем я хочу усилить, Рудру – ночью!
Могучего, высокого, нестареющего, очень благожелательного
Мы хотим призвать, как следует, вдохновленные поэтом.
आ यु॑वानः कवयो यज्ञियासो॒ मरु॑तो ग॒न्त गृ॑ण॒तो व॑र॒स्याम् । अ॒चि॒त्रं चि॒द्धि जिन्व॑था वृ॒धन्त॑ इ॒त्था नक्ष॑न्तो नरो अङ्गिर॒स्वत् ॥
आ । यु॒वा॒नः॒ । क॒व॒यः॒ । य॒ज्ञि॒या॒सः॒ । मरु॑तः । ग॒न्त । गृ॒ण॒तः । व॒र॒स्याम् । अ॒चि॒त्रम् । चि॒त् । हि । जिन्व॑थ । वृ॒धन्तः॑ । इ॒त्था । नक्ष॑न्तः । न॒रः॒ । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत् ॥
हे युवानः नित्यतरुणाः कवयः प्राज्ञाः यज्ञियासः यज्ञार्हा एवंभूता हे मरुतः गृणतः स्तुवतः वरस्यां वरणीयां स्तुतिं प्रति आ गन्त आगच्छत । अपि च हे नरः नेतारो मरुतः इत्था इत्थमनेन प्रकारेण वृधन्तः वर्धमानाः । यद्वा इत्था अमुत्रान्तरिक्षे नक्षन्तः व्याप्नुवन्तः अङ्गिरस्वत् । अङ्गिरसो गमनशीला रश्मयः । ते यथा शीघ्रं नभस्तलं व्याप्नुवन्ति तद्वत् । यद्वा । ऋषय एवाङ्गिरसः । तद्वच्छीघ्रगामिनः । एवंभूता यूयम् अचित्रं चित् । ओषधिवनस्पतिभिर्निबिडो देशश्चित्रम् । तद्विलक्षणम् ओषध्यादिभिर्वियुक्तमपि देशं जिन्वथ वृष्ट्या तर्पयथ। हि इति पूरणः ॥
“Ever youthful wise, and adorable Maruts, come to the praise of your adorer; thus augmenting, leaders (of rites), and spreading (through the firmament), like rays (of light), refresh the scanty woods (with rain).”
Ye who are youthful, wise, and meet for worship, come, Martits, to the longing of the singer.
Coming, as erst to Angiras, O Heroes, ye animate and quicken e'en the desert.
You youths, poets deserving the sacrifice, you Maruts—come hither in response to the singer’s longing for space,
for you in your strength quicken even (a place) without brightness,
approaching in just the same way as to Aṅgiras, you superior men.
Kommt her, o weise, jugendliche Maruts, ehrwürd'ge ihr, auf das Begehr des Sängers; Das Matte auch erquicket ihr belebend, o Männer, recht wie Götterboten kommend.
Kommet, ihr jugendlichen, opferwürdigen Seher, ihr Marut, zum Bittgesuch des Sängers. Denn erstarkend belebt ihr auch das Unansehnliche, indem ihr hierher kommt wie zu den Angiras, ihr Herren.
О юные поэты, достойные жертв,
О Маруты, придите на просьбу о милости воспевающего!
Ведь вы же оживляете даже мрачное, усиливая (его),
Приближаясь таким образом (к цели), о мужи, как (это было) у Ангирасов.
प्र वी॒राय॒ प्र त॒वसे॑ तु॒रायाजा॑ यू॒थेव॑ पशु॒रक्षि॒रस्त॑म् । स पि॑स्पृशति त॒न्वि॑ श्रु॒तस्य॒ स्तृभि॒र्न नाकं॑ वच॒नस्य॒ विप॑: ॥
प्र । वी॒राय॑ । प्र । त॒वसे॑ । तु॒राय॑ । अज॑ । यू॒थाऽइ॑व । प॒शु॒ऽरक्षिः॑ । अस्त॑म् । सः । पि॒स्पृ॒श॒ति॒ । त॒न्वि॑ । श्रु॒तस्य॑ । स्तृऽभिः॑ । न । नाक॑म् । व॒च॒नस्य॑ । विपः॑ ॥
वीराय विक्रान्ताय विविधं शत्रूणामीरकाय वा मरुद्गणाय प्र अज हे स्तोतः स्तुतिं प्रगमय । तथा तवसे बलिने तुराय क्षिप्रगमनाय च तस्मै गणाय प्र अज। तत्र दृष्टान्तः । पशुरक्षिः पशुपालकः यूथेव । स यथा गोयूथानि सायंकाले अस्तं गृहं शीघ्रं गमयति तद्वत् शीघ्रं स्तुतिं प्रेरयेत्यर्थः। सः च मरुद्गणः वचनस्य वक्तुः विपः विप्रस्य मेधाविनः स्तोतुः श्रुतस्य । क्रियाग्रहणमपि कर्तव्यमिति कर्मणः संप्रदानत्वात् चतुर्थ्यर्थे षष्ठी ॥ श्रुतं श्रोतव्यं स्तोत्रं तन्वि आत्मीये शरीरे पिस्पृशति स्पर्शयतु । संश्लेषयतु । तत् स्तोत्रं हृद्गतं भवत्वित्यर्थः । स्पर्शने दृष्टान्तः । स्तृभिर्न नाकम् । यथा नक्षत्रैर्नाकमन्तरिक्षं स्पर्शयति संश्लेषयति तद्वत् ॥
“Offer adoration to the valiant, powerful, swift-movig (company of the Maruts), as the herdsman (drives his) herd to their stall; may that (company) appropriate to its own body the praises of the pious worshipper, as the firmament (is studded) with stars.”
Even as the herdsman driveth home his cattle, I urge my songs to him the strong swift Hero
May he, the glorious, lay upon his body the singer's hymns, as stars bedeck the heaven.
Forth to the hero, forth to the powerful, precipitous one will I drive (praise?), as a guardian of livestock drives his flocks home.
He will make the inspired words of the speaker touch the body of him who is famed, as one makes the firmament touched by stars.
Ich treibe hin zum raschen, starken Helden die Lieder, wie zum Stall der Hirt die Heerden; Des Sängers Lieder hefte der berühmte an seinen Leib wie Sterne an den Himmel.
Dem starken, überlegenen Manne will ich das Lied zutreiben wie der Hirt seine Herde heimtreibt. Er lasse die Reden des beredten Sängers seinen, des Berühmten, Leib schmücken wie den Himmel mit Sternen.
Вперед к герою, вперед к сильному (и) могучему
Я хочу пригнать (гимн), словно пастух – (свои) стада домой.
Пусть он даст дотронуться до тела его, прославленного,
Вдохновенным словам красноречивого, как звездам до небосвода.
यो रजां॑सि विम॒मे पार्थि॑वानि॒ त्रिश्चि॒द्विष्णु॒र्मन॑वे बाधि॒ताय॑ । तस्य॑ ते॒ शर्म॑न्नुपद॒द्यमा॑ने रा॒या म॑देम त॒न्वा॒३॒॑ तना॑ च ॥
यः । रजां॑सि । वि॒ऽम॒मे । पार्थि॑वानि । त्रिः । चि॒त् । विष्णुः॑ । मन॑वे । बा॒धि॒ताय॑ । तस्य॑ । ते॒ । शर्म॑न् । उ॒प॒ऽद॒द्यमा॑ने । रा॒या । म॒दे॒म॒ । त॒न्वा॑ । तना॑ । च॒ ॥
यः विष्णुः बाधिताय असुरैर्हिंसिताय मनवे प्रजापतये तदर्थं पार्थिवानि पृथिव्या संबद्धानि रजांसि लोकान् । त्रींल्लोकानिति यावत् । त्रिः विममे। चित् इत्यवधारणे । त्रिभिरेव विक्रमणैः परिमितवान् । हे विष्णो तस्य तादृशस्य ते तव । तृतीयार्थे षष्ठी । ईदृशेन त्वया उपदद्यमाने अस्मभ्यं दीयमाने शर्मन् शर्मणि गृहे सुखे वा वर्तमानाः सन्तो वयं राया धनेन तन्वा रोगादिरहितेन शरीरेण च तना तनयेन पुत्रेण च मदेम मोदेम । हृष्टा भवेम ॥
“May we be happy in a home, in riches, in person nn, in children, bestowd upon us by you, Viṣṇu, who with three (steps) made the terrestrial reions for Manu when harassed (by the asuras).”
He who for man's behoof in his afiliction thrice measured out the earthly regions, Visnu-
When one so great as thou affordeth shelter, may we with wealth and with ourselves be happy.
He who measured out the earthly realms three times exactly, for Manu, who was hard-pressed—Viṣṇu—
in this shelter of yours (still) being offered might we rejoice with wealth, with life and lineage.
Der dreimal auch der Erde Räume ausschritt zum Nutzen des bedrängten Menschen, Vischnu, In dessen Schutze mögen wir gedeihen, den du uns reichst, an Reichthum, Leib und Kindern.
Nachdem Vishnu die irdischen Räume dreimal durchmessen hat für den bedrängten Mann, wollen wir in deiner dargebotenen Zuflucht am Reichtum uns ergötzen, wir selbst mit den Kindern.
Вишну, который измерил земные просторы
Целых три раза для угнетенного человека, –
Когда предоставляется твоя защита,
Мы хотим радоваться богатству для нас и для (нашего) потомства.
तन्नोऽहि॑र्बु॒ध्न्यो॑ अ॒द्भिर॒र्कैस्तत्पर्व॑त॒स्तत्स॑वि॒ता चनो॑ धात् । तदोष॑धीभिर॒भि रा॑ति॒षाचो॒ भग॒: पुरं॑धिर्जिन्वतु॒ प्र रा॒ये ॥
तत् । नः॒ । अहिः॑ । बु॒ध्न्यः॑ । अ॒त्ऽभिः । अ॒र्कैः । तत् । पर्व॑तः । तत् । स॒वि॒ता । चनः॑ । धा॒त् । तत् । ओष॑धीभिः । अ॒भि । रा॒ति॒ऽसाचः॑ । भगः॑ । पुर॑म्ऽधिः । जि॒न्व॒तु॒ । प्र । रा॒ये ॥
बुध्न्यः । बुध्नमन्तरिक्षम् । तत्र भवः अहिः । एत्यन्तरिक्ष इत्यहिः । उक्तं च –'अहिरयनादेत्यन्तरिक्षे ' ( निरु. २. १७) इति । एतत्पदद्वयाभिधेयो देवः अर्कैः अर्चनसाधनैर्मन्त्रैः स्तूयमानः सन् नः अस्मभ्यं तत् लोके प्रसिद्धं चनः अन्नम् अद्भिः उदकैः सार्धं धात् दधातु विदधातु । प्रयच्छतु । पर्वतः पूरयिता । ' पर्व पूरणे ' इति धातुः । यद्वा । पर्ववद्वज्रं पर्वतः । तद्वान् । पर्वतस्य गिरेः शत्रुरिति वा पर्वतः । स च तत् चनो दधातु । तथा सविता प्रेरको देवश्च तत् चनो दधातु । अपि च रातिषाचः । रातिं दानं सचन्ते सेवन्ते इति रातिषाचो विश्वे देवाः । ते च ओषधीभिः । ओषः पाकः आसु धीयते इत्योषधयस्तिलमाषाद्याः । ताभिः सार्धं तत् अन्नम् अभि प्रयच्छन्तु । तथा पुरंधिः बहुधीर्बहुप्रज्ञो वा बहुकर्मा वा भगः भजनीय एतत्संज्ञो देवश्च राये धनार्थं प्र जिन्वतु अस्मान् प्रेरयतु ॥
“May Ahirbudhnya (propitiated) by (our) hymns, and Parvata and Savitā give us food with water; may the bountiful (gods supply us), addition, with vegetable (grains); and may the all-wise Bhaga be propitious (to us) for (the acquisition of) riches.”
Sweet be this song of mine to Ahibudhnya, Parvata, Savitar, with Floods and Lightnings;
Sweet, with the Plants, to Gods who seek oblations. May liberal Bhaga speed us on to riches.
Let Ahi Budhnya take delight in this (praise?) of ours, along with the waters and the chants; in this let the Mountain, in this let Savitar
take delight;
let the Gift-Escorts, let Fortune, let Plenitude quicken this along with the plants, for wealth.
Dies unser Lied nehm an der Wetterdrache, der Berg und Savitar nebst Wassern, Blitzen, Dies nebst den Kräutern auch die Gabenspender, Bhaga, Purandhi fördre uns zu Reichthum.
Dies unser Lied möge der Drache der Tiefe mit den Gewässern und den Gesängen, dies der Berggott und Savtri gutheißen. Dies Lied mögen nebst den Pflanzen die von Gaben begleiteten Götter, Bhaga, Purandhi, begeistern, um Reichtum zu gewinnen.
Так пусть Ахи Будхнья вместе с водами и огнями,
Так пусть Парвата, пусть Савитар даст нам удовлетворение!
Так пусть (божества), сопровождающие дарение,
Бхага, Пурамдхи вдохнут (в нас) жизнь для (приобретения) богатства!
नु नो॑ र॒यिं र॒थ्यं॑ चर्षणि॒प्रां पु॑रु॒वीरं॑ म॒ह ऋ॒तस्य॑ गो॒पाम् । क्षयं॑ दाता॒जरं॒ येन॒ जना॒न्त्स्पृधो॒ अदे॑वीर॒भि च॒ क्रमा॑म॒ विश॒ आदे॑वीर॒भ्य१॒॑श्नवा॑म ॥
नु । नः॒ । र॒यिम् । र॒थ्य॑म् । च॒र्ष॒णि॒ऽप्राम् । पु॒रु॒ऽवीर॑म् । म॒हः । ऋ॒तस्य॑ । गो॒पाम् । क्षय॑म् । दा॒त॒ । अ॒जर॑म् । येन॑ । जना॑न् । स्पृधः॑ । अदे॑वीः । अ॒भि । च॒ । क्रमा॑म । विशः॑ । आदे॑वीः अ॒भि । अ॒श्नवा॑म ॥
हे सर्वे देवाः नः अस्मभ्यं रयिं धनं क्षयं गृहं च दात प्रयच्छत। कीदृशं रयिम् । रथ्यं रथसंबन्धिनम् । रथयुक्तमित्यर्थः । चर्षणिप्राम्। चर्षणयो मनुष्याः। तेषां पूरयितारं पुरुवीरम् । वीर्याज्जायन्त इति वीराः पुत्रादयः । बहुभिर्वीरैरुपेतम् । महः महतः ऋतस्य यज्ञस्य गोपां रक्षकम् । दक्षिणारूपेण धनेन हि यज्ञो रक्ष्यते । ‘मृतो यज्ञस्त्वदक्षिणः' इति वचनात् । कीदृशं क्षयम् । अजरं जरारहितम् । येन रयिणा क्षयेण च जनान् शत्रून् स्पृधः स्पर्धमानाः अदेवीः अदेवसंबन्धिनीः आसुरीः सेनाः च अभि क्रमाम अभिभवेम । तथा आदेवीः । आगता देवा यासु हविः स्वीकारार्थं ता आदेव्यः । तादृशीश्च विशः प्रजा यज्ञानुष्ठायिनीर्येन धनेन गृहेण च अभ्यश्नवाम अभिप्राप्नवाम तादृशं धनं गृहं च दातेत्यन्वयः ॥ ॥ ७ ॥ ॥ ४ ॥
“Grant us, (universal gods), riches, comprehending chariots, numerous dependants, many male offspring, (wealth) the giver of efficiency to the solemn rite, and a dwelling free from decay, wherewith we may overcome malevolent men and unrighteous (spirits), and afford support to those people who are devoted to the gods.”
Give riches borne on cars, with many heroes, contenting men, the guard of mighty Order.
Give us a lasting home that we may battle with godless bands of men who fight against us, and meet with tribes to whom the Gods are gracious.
Now to us give wealth in chariots, filling the settled domains, consisting of many heroes, the herdsmen of great truth;
give ageless peaceful dwelling (and that) with which we will trample upon the (other) peoples, the godless contenders,
with which we will take on the godless clans.
Gebt Reichthum, Wagen voll, der Menschen sättigt, der heldenstark das grosse Recht beschirmet, Stets frische Macht, durch die wir überwinden das Menschenvolk, die gottvergessnen Feinde, (die gottvergessnen Stämme überwinden.)
Nun gebet uns Reichtum, der zu Wagen fährt, die Völker erfüllt, in vielen Söhnen besteht, einen Schützer des hohen Gesetzes und immerblühenden Wohnsitzes, womit wir die anderen Leute, die gottlosen Nebenbuhlerschaften überbieten, es mit den gottlosen Stämmen aufnehmen können!
Даруйте же нам сейчас богатство, едущее на колесницах, наполняющее народы,
Состоящее из многих мужей, хранителя великого закона,
Жилье нестареющее, благодаря которому
Мы смогли бы превзойти (других) людей и безбожных соперников,
Овладеть безбожными племенами!