Sukta 6.53
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवतापूषा
मन्त्र10
छन्दगायत्री
व॒यमु॑ त्वा पथस्पते॒ रथं॒ न वाज॑सातये । धि॒ये पू॑षन्नयुज्महि ॥
व॒यम् । ऊँ॒ इति॑ । त्वा॒ । प॒थः॒ । प॒ते॒ । रथ॑म् । न । वाज॑ऽसातये । धि॒ये । पू॒ष॒न् । अ॒यु॒ज्म॒हि॒ ॥
हे पथस्पते मार्गस्य पालयितः पूषन् धिये कर्मार्थं वाजसातये अन्नस्य लाभाय च वयं रथं न युद्धे रथमिव त्वा त्वाम् अयुज्महि युज्महि । अस्मदभिमुखं कुर्मः । उ इति पूरकः ॥
“Pūṣan, lord of paths, we attach you to us like a chariot, for (the sake of) bringing food, and of (accomplishing our) solemnity.”
LORD of the path, O Pusan, we have yoked and bound thee to our hymn,
Even as a car, to win the prize.
We thee, O lord of the path,
As a chariot to win the prize,
Have yoked for our prayer, O Pusan.
We have yoked you, o lord of the path—like a chariot for
prize-winning—
for poetic vision, o Pūṣan.
Wir haben dich, o Pfades Herr, wie Wagen zu dem Preisgewinn, O Puschan, zum Gebet geschirrt.
Wir haben dich, du Wegemeister, wie einen Wagen zum Preisgewinn für unser Gebet angespannt, o Pusan.
Вот и мы, о господин пути,
Словно колесницу для завоевания награды,
Запрягли тебя, о Пушан, для (победы) в поэтическом искусстве.
अ॒भि नो॒ नर्यं॒ वसु॑ वी॒रं प्रय॑तदक्षिणम् । वा॒मं गृ॒हप॑तिं नय ॥
अ॒भि । नः॒ । नर्य॑म् । वसु॑ । वी॒रम् । प्रय॑तऽदक्षिणम् । वा॒मम् । गृ॒हऽप॑तिम् । न॒य॒ ॥
हे पूषन् नर्यं नृभ्यो हितं वसु धनम् अभि प्राप्तुं वीरं दारिद्र्यस्य विशेषेण ईरयितारं गमयितारं प्रयतदक्षिणं पूर्वमन्येभ्योऽपि दत्तधनम् । यद्वा । प्रयतं शुद्धं दक्षिणं धनं यस्य तादृशम् । वामं वननीयमेवंविधं गृहपतिं गृहस्थं " नः अस्मान् नय प्रापय ॥
“Conduct us to a gracious householder, friendly to men, liberal in (bestowing) wealth, the giver of pious donations.”
Bring us the wealth that men require, a manly master of a house,
Free-handed with the liberal meed.
Lead us toward goods stemming from men, toward a hero who has offered a ritual gift,
toward a houselord of value.
Den Reichthum, der den Männern lieb, den Helden, der uns Gaben reicht, Den holden Hausherrn führ uns zu.
Führ uns zu herrlichem Gute, zu einem Herrn, der Dichtersold gewährt, zu einem liebenswerten Hausherrn.
Веди нас навстречу мощному добру,
Навстречу мужу, вручающему вознаграждение,
Навстречу милому домохозяину!
अदि॑त्सन्तं चिदाघृणे॒ पूष॒न्दाना॑य चोदय । प॒णेश्चि॒द्वि म्र॑दा॒ मन॑: ॥
अदि॑त्सन्तम् । चि॒त् । आ॒घृ॒णे॒ । पूष॑न् । दाना॑य । चो॒द॒य॒ । प॒णेः । चि॒त् । वि । म्र॒द॒ । मनः॑ ॥
हे आघृणे अगतदीप्ते पूषन् अदित्सन्तं चित् दातुमनिच्छन्तमपि पुरुषं दानाय अस्मद्दानार्थं चोदय प्रेरय । पणेश्चित् वणिजोऽपि वार्धुषिकस्य लुब्धस्यापि मनः हृदयं वि म्रद दानार्थ मृदूकुरु ॥
“Resplendent Pūṣan, instrumental gate the niggard to liberality, soften the heart of the miser.”
Even him who would not give, do thou,
O glowing Pusan, urge to give,
And make the niggard's soul grow soft.
Even one who doesn’t want to give, o glowing Pūṣan—impel him to give.
Soften up the mind even of the niggard.
Den Kargen auch, o glühender, o Puschan treib zum Geben an, Erweiche auch des Geiz'gen Sinn.
Auch den, der nicht schenken will, treib zum Schenken an, du ....... Pusan; selbst des Knausers Sinn erweiche!
А нежелающего давать, о пламенный
Пушан, воодушеви на дарение!
Смягчи мысль даже у скупца!
वि प॒थो वाज॑सातये चिनु॒हि वि मृधो॑ जहि । साध॑न्तामुग्र नो॒ धिय॑: ॥
वि । प॒थः । वाज॑ऽसातये । चि॒नु॒हि । वि । मृधः॑ । ज॒हि॒ । साध॑न्ताम् । उ॒ग्र॒ । नः॒ । धियः॑ ॥
हे उग्र उद्गूर्णबल पूषन् पथः मार्गान् वाजसातये अन्नलाभाय वि चिनुहि । शोधितान् कुरु । यैः पथिभिर्गता धनं लभेमहि तादृशान् पथः पृथक्कुर्वित्यर्थः। मृधः बाधकानू तस्करादींश्च वि जहि बाधस्व । तथा नः अस्माकं धियः कर्माणि अन्नलाभार्थं क्रियमाणानि साधन्तां सिध्यन्तु । सफलानि भवन्तु ॥
“Pierce Pūṣan, select (fit) roads for the passage of provisions; drive away all obstructors, (thieves, or the like), so that our holy rites may be accomplished.”
Clear paths that we may win the prize; scatter our enemies afar.
Strong God, be all our thoughts fulfilled.
Clear out the paths for prize-winning; smash away the negligent. Let our poetic visions reach their goal, o strong one.
᳓
Zur Guterringung bahne uns die Pfade, tilg die Feinde aus, Erfüll, o starker, unsern Wunsch.
Suche die rechten Wege aus zur Lohngewinnung; jage die Verächter weg! Unsere Gebete sollen in Erfüllung gehen, Mächtiger!
Обеспечь пути, (ведущие) к завоеванию награды!
Рас(сей) врагов (и) разбей их!
Пусть наши молитвы достигнут цели, о грозный!
परि॑ तृन्धि पणी॒नामार॑या॒ हृद॑या कवे । अथे॑म॒स्मभ्यं॑ रन्धय ॥
परि॑ । तृ॒न्धि॒ । प॒णी॒नाम् । आर॑या । हृद॑या । क॒वे॒ । अथ॑ । ई॒म् । अ॒स्मभ्य॑म् । र॒न्ध॒य॒ ॥
हे कवे प्राज्ञ पूषन् पणीनां वणिजां लुब्धानां हृदया हृदयानि कठिनानि आरया । सूक्ष्मलोहाग्रो दण्डः प्रतोद इति आरा इति चाख्यायते । तया परि तृन्धि परिविध्य । हृद्गतं काठिन्यमपनयेत्यर्थः । अथ अनन्तरम् ईम् एनान् पणीन् अस्मभ्यं रन्धय वशीकुरु ॥ ॥ १७ ॥
“Pierce with a goad the hearts of the avaricious, wise Pūṣan, and so render them complacent towards us.”
Penetrate with an awl, O Sage, the hearts of avaricious churls,
And make them subject to our will.
Bore around the hearts of the niggards with an awl, you poet.
And make them subject to us.
᳓
Durchbohr, o weiser, mit dem Spiess die Herzen du der Geizigen Und gib sie hin in unsre Hand.
Stich mit dem Stachel die Herzen der Knauser auf, o Seher, und mach uns gefügig!
Проколи острием
Сердца скупцов, о поэт,
И отдай их нам во власть!
वि पू॑ष॒न्नार॑या तुद प॒णेरि॑च्छ हृ॒दि प्रि॒यम् । अथे॑म॒स्मभ्यं॑ रन्धय ॥
वि । पू॒ष॒न् । आर॑या । तु॒द॒ । प॒णेः । इ॒च्छ॒ । हृ॒दि । प्रि॒यम् । अथ॑ । ई॒म् । अ॒स्मभ्य॑म् । र॒न्ध॒य॒ ॥
हे पूषन् आरया प्रतोदेन पणेः वणिजः हृदयं वि तुद विविध्य । तस्य पणेः हृदि हृदये प्रियम् अस्मभ्यमनुकूलं धनम् इच्छ दातव्यमितीच्छां जनय । अथ अनन्तरम् अस्मभ्यम् ईम् एनान् रन्धय वशीकुरु ॥
“Pierce with a goad, Pūṣan, the heart of the avaricious; genitive rate genitive rosity in his heart, and so render him complacent towards us.”
Thrust with thine awl, O Pusan: seek that which the niggard's heart holds dear,
And make him subject to our will.
Thrust through (them) with an awl, Pūṣan. Seek what is dear to the heart of the niggard.
And make him subject to us.
᳓
Durchstich sie, Puschan, mit dem Spiess, nimm, was des Knausers Herz erfreut, Und gib es hin in unsre Hand.
Pike mit dem Stichel, Pusan! Suche das, was dem Herzen des Knausers lieb ist, und mach uns gefügig!
Проткни острием, о Пушан!
Ищи, что дорого, в сердце скупца,
И отдай это нам во власть!
आ रि॑ख किकि॒रा कृ॑णु पणी॒नां हृद॑या कवे । अथे॑म॒स्मभ्यं॑ रन्धय ॥
आ । रि॒ख॒ । कि॒कि॒रा । कृ॒णु॒ । प॒णी॒नाम् । हृद॑या । क॒वे॒ । अथ॑ । ई॒म् । अ॒स्मभ्य॑म् । र॒न्ध॒य॒ ॥
हे कवे प्राज्ञ पूषन् पणीनां वणिजां हृदया हृदयानि आ रिख आलिख । आलिख्य च किकिरा कीर्णानि प्रशिथिलानि कृणु कुरु । मृदूनि कुर्वित्यर्थः । अन्यद्गतम् ॥
“Abrade, wise Pūṣan, the hearts of the avaricious; relax (their hardness), and so render them complacent towards us.”
Tear up and read in pieces, Sage, the hearts of avaricious churls,
And make them subject to our will.
Shred them, make them shrapnel—the hearts of the niggards, you poet. And make them subject to us.
᳓
Zerreiss, zerschlitz in Fetzen nun der Geiz'gen Herzen, weiser du, Und gib sie hin in unsre Hand.
Ritze, kratze die Herzen der Knauser auf, du Seher, und mach die uns gefügig!
Расцарапай, разорви в клочья
Сердца скупцов, о поэт,
И отдай их нам во власть!
यां पू॑षन्ब्रह्म॒चोद॑नी॒मारां॒ बिभ॑र्ष्याघृणे । तया॑ समस्य॒ हृद॑य॒मा रि॑ख किकि॒रा कृ॑णु ॥
याम् । पू॒ष॒न् । ब्र॒ह्म॒ऽचोद॑नीम् । आरा॑म् । बिभ॑र्षि । आ॒घृ॒णे॒ । तया॑ । स॒म॒स्य॒ । हृद॑यम् । आ । रि॒ख॒ । कि॒कि॒रा । कृ॒णु॒ ॥
हे आघृणे आगतदीप्ते पूषन् ब्रह्मचोदनीं ब्रह्मणोऽन्नस्य प्रेरयित्रीं याम् आरां बिभर्षि हस्ते धारयसि तया समस्य सर्वस्य लुब्धजनस्य हृदयम् आ रिख आलिख। किकिरा किकिराणि कीर्णानि प्रशिथिलानि च कृणु कुरु ॥
“Resplendent Pūṣan, with that food-propelling goad which you bear, abrade the heart of every miser, and render it relaxed.”
Thou, glowing Pusan, carriest an awl that urges men to prayer;
Therewith do thou tear up and rend to shreds the heart of every one.
The awl that you carry, which impels the sacred formulation, o
glowing Pūṣan,
with it shred the heart of each one, make it shrapnel.
᳓
O Puschan, welchen Spiess du trägst, gebetgeschärften, glühender, Mit dem zerreiss, zerschlitze du in Fetzen ihrer aller Herz.
Du, Pusan, führst den Stachel, der die feierliche Rede anstachelt, o .......; mit dem ritze, kratze das Herz eines jeden auf!
(То) подгоняющее молитву, о Пушан,
Острие, которое ты носишь (с собой), о пламенный, -
Расцарапай, разорви в клочья
С его помощью сердце любого (скупца)!
या ते॒ अष्ट्रा॒ गो॑प॒शाघृ॑णे पशु॒साध॑नी । तस्या॑स्ते सु॒म्नमी॑महे ॥
या । ते॒ । अष्ट्रा॑ । गोऽओ॑पशा । आघृ॑णे । प॒शु॒ऽसाध॑नी । तस्याः॑ । ते॒ । सु॒म्नम् । ई॒म॒हे॒ ॥
हे आघृणे आगतदीप्ते पूषन् ते त्वदीया या अष्ट्रा आरा गोओपशा । उपशेरते इत्योपशाः । गाव ओपशा यस्यास्तादृशी। अतएव पशुसाधनी पशूनां साधयित्री भवति ते त्वदीयायाः तस्याः संबन्धि सुम्नं सुखम् ईमहे याचामहे ॥
“Resplendent Pūṣan, we ask of you the service of that your weapon, which is the guide of cows, the director of cattle.”
Thou bearest, glowing Lord! a goad with horny point that guides the cows
Thence do we seek thy gift of bliss.
Your goad with its cow [=leather] “headband” [=strap] that sends the livestock to their goal, glowing one,
we implore the favor of this (goad) of yours.
Welch riemverseh'ner Stachel dir, viehlenkend ist, o strahlender, Auch dessen Beistand wünschen wir.
Deine Gerte mit der Hornspitze, die die Tiere lenkt, deren Gunst erbitten wir von dir, du ........
То твое стрекало с коровьим украшением,
О пламенный, которое гонит скот к цели, –
Мы просим тебя о его милости.
उ॒त नो॑ गो॒षणिं॒ धिय॑मश्व॒सां वा॑ज॒सामु॒त । नृ॒वत्कृ॑णुहि वी॒तये॑ ॥
उ॒त । नः॒ । गो॒ऽसनि॑म् । धिय॑म् । अ॒श्व॒साम् । वा॒ज॒साम् । उ॒त । नृ॒ऽवत् । कृ॒णु॒हि॒ । वी॒तये॑ ॥
उत अपि च हे पूषन् गोषणिं गवां सनित्रीम् अश्वसाम् अश्वानां सनित्रीं वाजसां वाजानामन्नानां सनित्रीम् उत अपि च नृवत् नृवतीं यद्वा नृणां वनित्रीं दात्रीमेवंभूतां धियं बुद्धिं कर्म वा नः अस्माकं वीतये खादनायोपभोगार्थं कृणुहि कुरु ॥ ॥ १८ ॥
“Make our pious worship productive of cows, of horses, of food, of dependants, for our enjoyment.”
And make this hymn of ours produce kine, horses, and a store of wealth
For our delight and use as men.
And make our poetic vision cow-winning for us, horse-winning, and prize-winning,
make it manfully to be pursued.
Lass diese unsre Bitte nun erlangen Rosse, Rinder, Gut, Den Männern lieb, zur Wonne uns.
Und laß unser Gebet Kühe verdienen, Rosse verdienen, Lohn verdienen; hilf, daß es wie ein Herr gern aufgenommen werde!
А также (сделай) нашу молитву, завоевывающий коров,
Завоевывающий коней и завоевывающий награды,
Мощно сделай ее, чтобы она привлекала внимание!