Sukta 6.54
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवतापूषा
मन्त्र10
छन्दगायत्री
सं पू॑षन्वि॒दुषा॑ नय॒ यो अञ्ज॑सानु॒शास॑ति । य ए॒वेदमिति॒ ब्रव॑त् ॥
सम् । पू॒ष॒न् । वि॒दुषा॑ । न॒य॒ । यः । अञ्ज॑सा । अ॒नु॒ऽशास॑ति । यः । ए॒व । इ॒दम् इति॑ । ब्रव॑त् ॥
हे पूषन् पोषक देव विदुषा जानता तेन जनेन सं नय अस्मान् संगमय यः विद्वान् अञ्जसा ऋजुमार्गेण अनुशासति अनुशास्ति नष्टद्रव्यप्राप्त्युपायमुपदिशति । यः च एव एवम् इदं नष्टं भवदीयं धनम् इति ब्रवत् ब्रवीति । नष्टं धनं दर्शयतीत्यर्थः । तेन विदुषेत्यन्वयः ॥
“Bring us, Pūṣan, into communication with a wise man who may rightly direct us, who may even say, this is so.”
O PUSAN, bring us to the man who knows, who shall direct us straight,
And say unto us, It is here.
Pūṣan, lead (us) together with one who knows, who will direct (us) aright,
who will say “just here it is.”
O Puschan, führe du uns zu den kund'gen Mann, der grade aus Uns weiset und »hier ist es« spricht.
Pusan, bring uns mit einem Kundigen zusammen, der uns richtig weisen und sagen wird: "Dies ist es.
Сведи (нас), о Пушан, со знающим (человеком),
Который верно указал бы,
Который сказал бы: Вот здесь!
समु॑ पू॒ष्णा ग॑मेमहि॒ यो गृ॒हाँ अ॑भि॒शास॑ति । इ॒म ए॒वेति॑ च॒ ब्रव॑त् ॥
सम् । ऊँ॒ इति॑ । पू॒ष्णा । ग॒मे॒म॒हि॒ । यः । गृ॒हान् । अ॒भि॒ऽशास॑ति । इ॒मे । ए॒व । इति॑ । च॒ । ब्रव॑त् ॥
पूष्णा अनुगृहीता वयं सं गमेमहि तेन जनेन संगच्छेमहि यः जनः गृहान् येषु गृहेषु अस्मदीया नष्टाः पशवस्तिष्ठन्ति तान् गृहान् अभिशासति अभिशास्ति आभिमुख्येन बोधयति । यश्च इमे त्वदीया नष्टाः पशवः एव एवं तिष्ठन्ति इति च ब्रवत् ब्रूयात् ॥
“May we, by the favour of Pūṣan, come in communication with (the man) who may direct us to the houses (where our goods are secreted), and may say, verily these are they.”
May we go forth with Pusan who shall point the houses out to us,
And say to us, These same are they.
Might we come together with Pūṣan, who will direct (us) to the houses, and who will say “just here they are.”
Vereint mit Puschan lasst uns gehn, der hin uns zu den Häusern weist, Und spreche: »Hier sind diese ja«.
Wir wollen mit Pusan zusammentreffen, der zu den Häusern weisen möge, und sagen: "Diese sind es.
С Пушаном мы хотим встретиться,
Который указал бы дом
И который сказал бы: Вот он!
पू॒ष्णश्च॒क्रं न रि॑ष्यति॒ न कोशोऽव॑ पद्यते । नो अ॑स्य व्यथते प॒विः ॥
पू॒ष्णः । च॒क्रम् । न । रि॒ष्य॒ति॒ । न । कोशः॑ । अव॑ । प॒द्य॒ते॒ । नो इति॑ । अ॒स्य॒ । व्य॒थ॒ते॒ । प॒विः ॥
पूष्णः पोषकस्य देवस्य चक्रम् आयुधं न रिष्यति न विनश्यति । अस्य चक्रस्य कोशः च न अव पद्यते न हीयते । अस्य पविः धारा च नो नैव व्यथते कुण्ठीभवति । तेन चक्रेण चोरान् हत्वा अस्मदीयं धनं प्रकाशयेति भावः ॥
“The discus of Pūṣan does not destroy; its sheath is not discarded, its edge harms not us.”
Unharmed is Pusan's chariot wheel; the box ne'er falleth to the ground,
Nor doth the loosened felIy shake.
Pūṣan’s wheel does not suffer harm, nor does his (wagon’s) cask
fall down,
nor his wheel-rim waver.
Nicht bricht des Puschan Wagenrad, nicht fällt sein Wagenkorb herab, Noch wankt des Rades Schiene ihm.
Das Rad des Pusan wird nicht schadhaft, der Wagenkasten fällt nicht herab, noch wird sein Radbeschlag wackelig.
Колесо у Пушана не повреждается,
Кузов не падает,
Обод у него не шатается.
यो अ॑स्मै ह॒विषावि॑ध॒न्न तं पू॒षापि॑ मृष्यते । प्र॒थ॒मो वि॑न्दते॒ वसु॑ ॥
यः । अ॒स्मै॒ । ह॒विषा । अवि॑धत् । न । तम् । पू॒षा । अपि॑ । मृ॒ष्य॒ते॒ । प्र॒थ॒मः । वि॒न्द॒ते॒ । वसु॑ ॥
यः यजमानः अस्मै पूष्णे हविषा चरुपुरोडाशादिना अविधत् परिचरति तं यजमानं पूषा न अपि मृष्यते । अपिशब्द ईषदर्थे । ईषदपि न हिनस्ति । स च प्रथमः मुख्यः सन् वसु धनं विन्दते लभते ॥
“Pūṣan inflicts not the least injury on the man who propitiates him by oblations; he is the first who acquires wealth.”
Pusan forgetteth not the man who serveth him with offered gift:
That man is first to gather wealth.
Whoever has done honor to him with an oblation, him Pūṣan does not neglect.
He is the first to acquire goods.
Wer ihm mit Opfer huldiget, den lässt auch Puschan nicht im Stich, Zuerst erlanget Güter der.
Wer ihm mit Opfer gedient hat, den vergißt Pusan nicht, der findet zuerst das Gut.
Кто почтил его жертвенным возлиянием,
Того Пушан не забывает:
Первым тот находит добро.
पू॒षा गा अन्वे॑तु नः पू॒षा र॑क्ष॒त्वर्व॑तः । पू॒षा वाजं॑ सनोतु नः ॥
पू॒षा । गाः । अनु॑ । ए॒तु॒ । नः॒ । पू॒षा । र॒क्ष॒तु॒ । अर्व॑तः । पू॒षा । वाज॑म् । स॒नो॒तु॒ । नः॒ ॥
पूषा पोषको देवः नः अस्मदीयाः गाः अन्वेतु रक्षणार्थमनुगच्छतु । स च पूषा अर्वतः अश्वान् रक्षतु चोरेभ्यः । तथा वाजम् अन्नं च नः अस्मभ्यं पूषा सनोतु प्रयच्छतु ॥ ॥१९॥
“May Pūṣan come to (guard) our cattle, ma Pūṣan protect our horses; may Pūṣan give us food.”
May Pusan follow near our kine; may Pusan keep our horses safe:
May Pusan gather gear for us.
Let Pūṣan follow after the cows for us; let Pūṣan protect the steeds; let Pūṣan win the prize for us.
Puschan geh unsern Rindern nach, und unsre Rosse hüte er; Puschan verleihe Labung uns.
Pusan soll unseren Kühen nachgehen, Pusan soll unsere Rosse behüten, Pusan soll uns reichen Gewinn einheimsen.
Пушан пусть идет вслед за нашими коровами,
Пушан пусть охраняет скакунов,
Пушан пусть добывает нам награду!
पूष॒न्ननु॒ प्र गा इ॑हि॒ यज॑मानस्य सुन्व॒तः । अ॒स्माकं॑ स्तुव॒तामु॒त ॥
पूष॑न् । अनु॑ । प्र । गाः । इ॒हि॒ । यज॑मानस्य । सु॒न्व॒तः । अ॒स्माक॑म् । स्तु॒व॒ताम् । उ॒त ॥
हे पूषन् सुन्वतः सोमाभिषवं कुर्वतः यजमानस्य गाः पशून् अनु प्र इहि रक्षणार्थमनुगच्छ । उत अपि च स्तुवतां त्वद्विषयं स्तोत्रं कुर्वताम् अस्माकं गाश्चानुगच्छ ॥
“Come, Pūṣan, to (guard) the cattle of the instrumental tutor of the rite presenting libations, and also of us repeating (your) praises.”
Follow the kine of him who pours libations out and worships thee;
And ours who sing thee songs of praise.
Pūṣan, go forth after the cows of him who sacrifices and presses (soma), and of us who praise (you).
O Puschan, geh den Rindern nach des Opferers, der Soma braut, Und unsern, der lobsingenden.
Pusan, geh den Rindern des Opfernden nach, der Soma preßt, und auch unseren, der Sänger!
О Пушан, иди вперед вслед за коровами
Жертвователя, выжимающего (сому),
И за нашими (коровами), (тех) кто (тебя) восхваляет!
माकि॑र्नेश॒न्माकीं॑ रिष॒न्माकीं॒ सं शा॑रि॒ केव॑टे । अथारि॑ष्टाभि॒रा ग॑हि ॥
माकिः॑ । नेश॑म् । माकी॑म् । रिष॑न् । माकी॑म् । सम् । शा॒रि॒ । केव॑टे । अथ॑ । अरि॑ष्टाभिः । आ । गा॒हि॒ ॥
हे पूषन् अस्मदीयं गोधनं माकिर्नेशत् मा नश्यतु । माकिर्माकीम् इत्येतौ प्रतिषेधमात्रे वर्तेते । माकीं रिषत् । मा व्याघ्रादिभिर्हिंस्यताम् । माकीं मा च केवटे कूपे सं शारि संशीर्णं भूत् । कूपपातेनापि हिंसितं मा भवतु । अथ एवं सति अरिष्टाभिः अहिंसिताभिर्गोभिः सह आ गहि सायंकाले आगच्छ ।
“Let not, Pūṣan, our cattle perish; let them not be injured; let them not be hurt by falling into a well; come, therefore, along with them unharmed.”
Let none be lost, none injured, none sink in a pit and break a limb.
Return with these all safe and sound.
Let none disappear; let none be harmed, let none get fractured in a hole. But with unharmed (cows) come here.
Keins komme fort, keins sei verletzt, und keins zerschell' in einer Schlucht, Mit unversehrten komm zurück.
Keines soll verloren gehen, keines Schaden erleiden, keines in einer Grube sich verfallen, sondern komm mit den Unversehrten heim!
Пусть никто не пропадет, ничто не повредится,
Ничто не разобьется в яме,
И приходи с невредимыми (коровами!)
शृ॒ण्वन्तं॑ पू॒षणं॑ व॒यमिर्य॒मन॑ष्टवेदसम् । ईशा॑नं रा॒य ई॑महे ॥
शृ॒ण्वन्त॑म् । पू॒षण॑म् । व॒यम् । इर्य॑म् । अन॑ष्टऽवेदसम् । ईशा॑नम् । रा॒यः । ई॒म॒हे॒ ॥
अस्मत्स्तोत्राणि शृण्वन्तम् इर्यँ दारिद्र्यस्य प्रेरकम् अनष्टवेदसम् अविनष्टधनम् ईशानं सर्वस्येश्वरमेवंविधं पूषणं देवं वयं रायः धनानि ईमहे याचामहे ॥
“We solicit Pūṣan, who hears (our eulogies); who is the averter (of poverty); the preserver of that which is not lost, the ruler (over all).”
Pusan who listens to our prayers, the Strong whose wealth is never lost,
The Lord of riches, we implore.
Pūṣan who listens, the take-charge one whose possessions never get lost, him holding sway over wealth do we beseech for wealth.
Den Puschan, ihn den hörenden, den wachen, der kein Gut verliert, Der Schatz besitzt, den flehn wir an.
Den erhörenden Pusan, den wachsamen, der kein Gut verliert, den Herrn des Reichtums bitten wir darum.
Мы просим прислушивающегося Пушана,
Бдительного, не дающего пропасть имуществу,
Владеющего богатством.
पूष॒न्तव॑ व्र॒ते व॒यं न रि॑ष्येम॒ कदा॑ च॒न । स्तो॒तार॑स्त इ॒ह स्म॑सि ॥
पूष॑न् । तव॑ । व्र॒ते । व॒यम् । न । रि॒ष्ये॒म॒ । कदा॑ । च॒न । स्तो॒तारः॑ । ते॒ । इ॒ह । स्म॒सि॒ ॥
हे पूषन् पोषक तव त्वदीये व्रते कर्मणि वर्तमानाः वयं कदा चन कदाचिदपि न रिष्येम हिंसिता न भवेस । तादृशाश्च वयम् इह अस्मिन् कर्मणि ते तव स्तोतारः स्मसि स्मः । भवामः ॥
“May we never suffer detriment when engaged, Pūṣan, in your worship; we are at this time your adorers.”
Secure in thy protecting care, O Pusan, never may we fail.
We here are they who sing thy praise.
Pūṣan, under your commandment might we never suffer harm.
We here are your praisers.
In deiner Obhut werden wir, o Puschan, Schaden leiden nie; Wir bleiben deine Sänger hier.
Pusan, in deinem Dienste möchten wir niemals Schaden erleiden. Wir hier sind deine Lobsänger.
О Пушан, в твоем обете
Да не потерпим мы никогда ущерба!
Мы здесь твои восхвалители.
परि॑ पू॒षा प॒रस्ता॒द्धस्तं॑ दधातु॒ दक्षि॑णम् । पुन॑र्नो न॒ष्टमाज॑तु ॥
परि॑ । पू॒षा । प॒रस्ता॑त् । हस्त॑म् । द॒धा॒तु॒ । दक्षि॑णम् । पुनः॑ । नः॒ । न॒ष्टम् । आ । अ॒ज॒तु॒ ॥
पूषा पोषको देवः परस्तात् परस्मिन् देशे सुसंचारादन्यस्मिन् चोरव्याघ्रादिभिरुषिते देशे गच्छतो गोधनस्य निवारणाय स्वकीयं दक्षिणं हस्तं परि दधातु । परिधानं निवारकं करोतु ॥ नः अस्मदीयं नष्टं च गोधनं पुनः आजतु आगच्छतु । आगमयतु ॥ ॥ २० ॥
“May Pūṣan put forth his right hand (to restrain our cattle) from going astray; may we bring again to us that which has been lost.”
From out the distance, far and wide, may Pusan stretch his right hand forth,
And drive our lost again to us.
(Even) from a distance let Pūṣan place his right hand around (us); let him drive our lost (livestock) back to us again.
Auch ferner strecke Puschan vor zum Schutze seine rechte Hand, Verlornes treib' er uns zurück.
Pusan soll von der anderen Seite seine rechte Hand herumlegen; er soll das verlorene Vieh uns wieder zutreiben.
Пусть Пушан с той стороны
Обнимет (нас) правою рукой!
Пусть снова пригонит нам пропавший (скот!)