Sukta 6.65
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवताउषाः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
ए॒षा स्या नो॑ दुहि॒ता दि॑वो॒जाः क्षि॒तीरु॒च्छन्ती॒ मानु॑षीरजीगः । या भा॒नुना॒ रुश॑ता रा॒म्यास्वज्ञा॑यि ति॒रस्तम॑सश्चिद॒क्तून् ॥
ए॒षा । स्या । नः॒ । दु॒हि॒ता । दि॒वः॒ऽजाः । क्षि॒तीः । उ॒च्छन्ती॑ । मानु॑षीः । अ॒जी॒ग॒रिति॑ । या । भा॒नुना॑ । रुश॑ता । रा॒म्यासु॑ । अज्ञा॑यि । ति॒रः । तम॑सः । चि॒त् । अ॒क्तून् ॥
एषा स्या सा दिवोजाः दिवो जाता अत एव दुहिता दिवः पुत्री उषाः नः अस्मदर्थम् उच्छन्ती तमांसि वर्जयन्ती क्षितीः प्रजाः मानुषीः अजीगः उद्गिरति ।' जिगर्तिर्गिरतिकर्मा वा ' ( निरु. ६.८ ) इति यास्कः । प्रकाशयतीति यावत् । या रुशता दीप्यमानेन भानुना युक्ता राम्यासु याम्यासु रात्रिषु । रेफयकारयोर्व्यत्ययः । अक्तून् नक्षत्रादितेजांसि तमसश्चित् तमांसि च तिर: तिरस्कुर्वती अज्ञायि दृश्यते ॥
“This heaven-born daughter (of the sky), driving away the darkness for us, makes visible human beings; she who with bright lustre is perceived dissipating the glooms, and (extinguishing) the plural nets (shining) in the nights.”
SHEDDING her light on human habitations this Child of Heaven hath called us from our slumber;
She who at night-time with her argent lustre hath shown herself e'en through the shades of darkness.
This very one, the daughter born of heaven dawning for us, has
awakened the human settlements,
she who with her glistening radiance amid the nights has been recognized even across the nocturnal shades of darkness.
Schon hat erweckt uns diese Himmelstochter, hellleuchtend alle menschlichen Geschlechter, Die in der Nacht mit ihrem hellen Glanze sich sehen liess auch durch des Dunkels Schwärze.
Diese himmelgeborene Tochter hat uns aufleuchtend die menschlichen Stämme erweckt, die mit weißlichem Strahl in den Nächten sogar durch die Schatten des Dunkels sich bemerkbar gemacht hat.
Вот эта самая дочь, рожденная небом,
Зажигаясь, пробудила нам людские поселения,
(Та,) что сверкающим лучом в ночах
Дала о себе знать даже сквозь тени тьмы.
वि तद्य॑युररुण॒युग्भि॒रश्वै॑श्चि॒त्रं भा॑न्त्यु॒षस॑श्च॒न्द्रर॑थाः । अग्रं॑ य॒ज्ञस्य॑ बृह॒तो नय॑न्ती॒र्वि ता बा॑धन्ते॒ तम॒ ऊर्म्या॑याः ॥
वि । तत् । य॒युः॒ । अ॒रु॒ण॒युक्ऽभिः॑ । अश्वैः॑ । चि॒त्रम् । भा॒न्ति॒ । उ॒षसः॑ । च॒न्द्रऽर॑थाः । अग्र॑म् । य॒ज्ञस्य॑ । बृ॒ह॒तः । नय॑न्तीः । वि । ताः । बा॒ध॒न्ते॒ । तमः॑ । ऊर्म्या॑याः ॥
चन्द्ररथाः कान्तिरथाः । ‘ चन्द्रश्चन्दतेः कान्तिकर्मणः ' (निरु. ११.५ ) इति यास्कः । ताः उषसः तत् तदानीं प्रातःकाले बृहतः बृंहणशीलस्य यज्ञस्य अग्रं मुखं नयन्तीः संपादयन्त्यः अरुणयुग्भिः अरुणवर्णयुक्तैः अश्वैः वि ययुः विस्तीर्णं यान्ति । चित्रं यथा भवति तथा भान्ति च । ऊर्म्यायाः रात्रेः । ‘अक्तुः ऊर्म्या ' इति रात्रिनामसु पाठात् । तमः वि बाधन्ते सम्यगपनयन्ति च ॥
“The DWns in beautiful chariots drawn by purple steeds in pairs, shine gloriously as hey proceed (along the heaven); bringing on the commencement of the great (morning) sacrifice, they disperse the darkness of the night.”
All this with red-rayed steeds have they divided: the Dawns on bright cars shine in wondrous fashion.
They, bringing near the stately rite's commencement, drive far away the night's surrounding shadows.
They have driven through it with their ruddy-yoked horses; brightly shine the Dawns with their gleaming chariots.
Leading the vanguard of the lofty sacrifice, they thrust aside the
darkness of the night.
Sie drangen durch mit feuerfarbnen Rossen, mit lichtem Wagen strahlen hell die Morgen; Des hohen Opfers ersten Anbruch leitend, verjagen sie die Finsterniss der Nachtzeit.
Sie durchfuhren dieses Dunkel mit den rötlichen Gespannen, den Rossen; prächtig strahlen die Usas` auf schimmerndem Wagen. Sie leiten das hohe Opfer ein, sie vertreiben das Dunkel der Nacht.
Они миновали эту (тьму) на запряженных в алое конях.
Ярко сияют утренние зори на золотистых колесницах.
Ведя вершину высокой жертвы,
Они оттесняют ночную тьму.
श्रवो॒ वाज॒मिष॒मूर्जं॒ वह॑न्ती॒र्नि दा॒शुष॑ उषसो॒ मर्त्या॑य । म॒घोनी॑र्वी॒रव॒त्पत्य॑माना॒ अवो॑ धात विध॒ते रत्न॑म॒द्य ॥
श्रवः॑ । वाज॑म् । इष॑म् । ऊर्ज॑म् । वह॑न्तीः । नि । दा॒शुषे॑ । उ॒ष॒सः॒ । मर्त्या॑य । म॒घोनीः॑ । वी॒रऽव॑त् । पत्य॑मानाः । अवः॑ । धा॒त॒ । वि॒ध॒ते । रत्न॑म् । अ॒द्य ॥
हे उषसः दाशुषे हविषां दात्रे मर्त्याय श्रवः कीर्तिं वाजं बलम् इषम् अन्नम् ऊर्जं रसं च वहन्तीः वहन्त्यो यूयं मघोनीः धनवत्यः पत्यमानाः गच्छन्त्यः अद्य विधते परिचरते मह्यं वीरवत् पुत्रपौत्रादिसहितम् अवः अन्नम् । ‘ सिनम् अवः ' इत्यन्ननामसु पाठात् । रत्नं धनं च । श्वात्रं रत्नम् ' इति धननामसु पाठात् । नि धात नितरां धत्त ॥
“Dawns, bringing fame, and food, sustenance, and strength to the mortal, the donor (of the oblation), abonding in wealth, and proceeding (through the sky), bestow upon the worshiper today food, with male descendants and riches.”
Dawns, bringing hither, to the man who worships, glory and power and might and food and vigour,
Opulent, with imperial sway like heroes, favour your servant and this day enrich him.
Bringing down to the pious mortal fame, reward, refreshment,
nourishment, o Dawns,864 VI.66
as bounteous masters of (wealth) in heroes, establish aid and a treasure for the one who does honor today.
O Morgenröthen, Gut und Labung fahrend und Speis' und Trank dem sterblichen Verehrer; Die ihr gewaltig gleich wie Helden herrschet, gebt Huld und Reichthum heute eurem Diener.
Ruhm, Gewinn, Speisegenuß, Stärkung dem opferspendenden Sterblichen einbringend, gewähret heute dem Verehrer Gunst, Belohnung, da die Gabenreichen über den Besitz von Söhnen verfügen!
Везя славу, награду, жертвенную усладу, питательную силу
Смертному, почитающему (вас), о утренние зори,
Как щедрые повелительницы богатства из мужей,
Даруйте помощь поклоняющемуся (вам) – сокровище (прямо) сейчас!
इ॒दा हि वो॑ विध॒ते रत्न॒मस्ती॒दा वी॒राय॑ दा॒शुष॑ उषासः । इ॒दा विप्रा॑य॒ जर॑ते॒ यदु॒क्था नि ष्म॒ माव॑ते वहथा पु॒रा चि॑त् ॥
इ॒दा । हि । वः॒ । वि॒ध॒ते । रत्न॑म् । अस्ति॑ । इ॒दा । वी॒राय॑ । दाशुषे॑ । उ॒ष॒सः॒ । इ॒दा । विप्रा॑य । जर॑ते । यत् । उ॒क्था । नि । स्म॒ । माऽव॑ते । व॒ह॒थ॒ । पु॒रा । चि॒त् ॥
हे उषसः इदा हि इदानीमेव वः युष्माकं विधते परिचरते दातुं रत्नं धनम् अस्ति । इदा हि इदानीमेव वीराय प्रेरयित्रे हविषां दाशुषे यजमानाय दातुं वो रत्नमस्ति । इदा हि इदानीमेव विप्राय प्राज्ञाय जरते स्तुवते दातुं वो रत्नमस्ति । यत् यस्मिन् विप्रे उक्था उक्थनामकानि स्तोत्राणि विद्यन्ते मावते मत्सदृशाय यजमानाय तद्रत्नं नि वहथ । पुरा चित् पुरापि रत्नं मह्यं दत्तम् ॥
“Verily, Dawns, there is at present wealth to give to your worshiper, to the man offering (oblations) to the sage repeating your praise; if the praises (are accepted), then bring to him who is like me such wealth as has been formerly bestowed (upon myself).”
Now is there treasure for the man who serves you, now for the hero, Dawns! who brings oblation;
Now for the singer when he sings the praise-song. Even to one like me ye brought aforetime.
For right now there exists a treasure for the one who does you honor, right now for the hero, for the pious one, o Dawns,
right now for the poet, when he sings his hymns. Even before you used to carry (it) down to one such as me.
Denn bald wird Reichthum dem, der euch verehret, dem Manne, der euch huldigt, Morgenröthen, Dem Sänger bald, wenn Lieder er euch singet, fahrt Gut mir heim wie sonst, dem treugesinnten.
Denn jetzt ist für euch die Zeit der Belohnung für den Verehrer da, jetzt für den opferspendenden Mann, ihr Usas´, jetzt für den Sprecher, wenn er in der Frühe Loblieder singt. Auch ehedem brachtet ihr meinesgleichen etwas ein.
Ведь сейчас уже есть сокровище для поклоняющегося (вам),
Сейчас для мужа, почитающего (вас), о утренние зори,
Сейчас для вдохновенного (исполнителя), когда поет он гимны.
Вы же привозили (сокровище) еще раньше (человеку,) подобному мне.
इ॒दा हि त॑ उषो अद्रिसानो गो॒त्रा गवा॒मङ्गि॑रसो गृ॒णन्ति॑ । व्य१॒॑र्केण॑ बिभिदु॒र्ब्रह्म॑णा च स॒त्या नृ॒णाम॑भवद्दे॒वहू॑तिः ॥
इ॒दा । हि । ते॒ । उ॒षः॒ । अ॒द्रि॒सा॒नो॒ इत्य॑द्रिऽसानो । गो॒त्रा । गवा॑म् । अङ्गि॑रसः । गृ॒णन्ति॑ । वि । अ॒र्केण॑ । बि॒भि॒दुः॒ । ब्रह्म॑णा । च॒ । स॒त्या । नृ॒णाम् । अ॒भ॒व॒त् । दे॒वऽहू॑तिः ॥
हे उषो अद्रिसानो आदृतसानो ते तव प्रसादात् इदा हि सद्यं एव गवां गोत्रा संघान् अङ्गिरसो गृणन्ति उत्सृजन्ति । तथा च निगमान्तरं - ' गवां गोत्रमुद सृजो यदङ्गिरः । (ऋ. सं. २.२३. १८) इति । अर्केण अर्चनीयेन ब्रह्मणा स्तोत्रेण वि बिभिदुः तमांसि विदारयन्ति च । नृणां नेतॄणां तेषामङ्गिरसां देवहूतिः देवविषया स्तुतिः सत्या सत्यफला अभवत् ॥
“Verily, Dawns, there is at presen wealh to give to your worshipper, to the man offering (oblations) to the sage repeating your praise; if the praises (are accepted), then bring to him who is like me such wealth as has been formerly bestowed (upon myself).”
O Dawn who standest on the mountain ridges, Angirases now praise thy stalls of cattle.
With prayer and holy hymn they burst them open: the heroes' calling on the Gods was fruitful.
For right now the Aṅgirases are hymning the cowpens of the cows for you, o Dawn, you who own the high backs of the mountains.
They have split (them) apart with their chant and sacred formulation. The men’s invocation of the gods has come true.
Jetzt preisen, Uschas, die du thronst auf Bergen, die Angiras dir an der Kühe Ställe; Sie brachen sie mit Lied und mit Gebet auf, da ward der Männer Götteranruf wirksam.
Denn zu dieser Stunde, o Usas, die du auf Bergeshöhen wohnst, preisen die Angiras deine Kuhherden. Sie spalteten den Fels mit Gesang und Gebetskraft; es erfüllte sich die Götteranrufung der Männer.
Ведь сейчас, о Ушас, пребывающая на вершине горы,
Ангирасы воспевают твои стада коров.
Они раскололи (скалу) пением и священным словом.
Свершился призыв богов мужами.
उ॒च्छा दि॑वो दुहितः प्रत्न॒वन्नो॑ भरद्वाज॒वद्वि॑ध॒ते म॑घोनि । सु॒वीरं॑ र॒यिं गृ॑ण॒ते रि॑रीह्युरुगा॒यमधि॑ धेहि॒ श्रवो॑ नः ॥
उ॒च्छ । दि॒वः॒ । दु॒हि॒त॒रिति॑ । प्र॒त्न॒ऽवत् । नः॒ । भ॒र॒द्वा॒ज॒ऽवत् । वि॒ध॒ते । म॒घो॒नि॒ । सु॒ऽवीर॑म् । र॒यिम् । गृ॒ण॒ते । रि॒री॒हि॒ । उ॒रु॒ऽगा॒यम् । अधि॑ । धे॒हि॒ । श्रवः॑ । नः॒ ॥
हे दिवो दुहितः उषः प्रत्नवत् पुरातनेभ्य इव नः अस्मदर्थम् उच्छ तमांसि वर्जय । हे मघोनि भरद्वाजवत् विधते परिचरते । भरद्वाजवदिति वचनात् अन्योऽप्यस्ति भरद्वाजः । तथा च ब्राह्मणं -' प्राणो वै भरद्वाजवत्' इति । गृणते स्तुतिं कुर्वते मह्यं सुवीरं कल्याणपुत्रपौत्रादियुक्तं रयिं धनं रिरीहि देहि । किंच नः अस्मभ्यम् उरुगायं बहुभिर्गातव्यं श्रवः अन्नम् अधि धेहि अधिकं प्रयच्छ ॥ ॥ ६ ॥
“Verily, Uṣas, the Aṅgirasas through your (favour) recover the herd of cattle from the summit of the mountain; by adoration and by prayer they have divided (the rock); unfailing was the praise of the gods uttered by the oleaders (of rites).”
Shine on us as of old, thou Child of Heaven,on him, rich Maid! who serves like Bharadvaja.
Give to the singer wealth with noble heroes, and upon us bestow wide-spreading glory.
Dawn for us, Daughter of Heaven, as of old, for the one who does (you) honor like Bharadvāja, o bounteous one.
Grant wealth in good heroes to the singer. Confer wide-ranging fame upon us.
Nach alter Weise strahl uns, Himmelstochter, beim Fest, o reiche, wie dem Bharadvadscha; Verleihe Gut an Helden reich dem Sänger, und gib dazu uns Ruhm, der weit sich ausdehnt.
Leuchte uns auf, Himmelstochter, wie ehedem, für den, der gleich Bharadvaja dich verehrt, du Gabenreiche! Gewähre dem Sänger einen Schatz von Meistern, verleih uns sich weiterstreckenden Ruhm!
Зажгись для нас, о дочь неба, как прежде,
Для поклоняющегося (тебе), о щедрая, подобно Бхарадвадже!
Дай певцу богатство, состоящее из прекрасных мужей!
Надели нас далеко идущей славой!