Sukta 6.70
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवताद्यावापृथिव्यौ
मन्त्र6
छन्दजगती
घृ॒तव॑ती॒ भुव॑नानामभि॒श्रियो॒र्वी पृ॒थ्वी म॑धु॒दुघे॑ सु॒पेश॑सा । द्यावा॑पृथि॒वी वरु॑णस्य॒ धर्म॑णा॒ विष्क॑भिते अ॒जरे॒ भूरि॑रेतसा ॥
घृ॒तव॑ती॒ इति॑ घृ॒तऽव॑ती । भुव॑नानाम् । अ॒भि॒ऽश्रिया॑ । उ॒र्वी । पृ॒थ्वी इति॑ । म॒धु॒दुघे॒ इति॑ म॒धु॒ऽदुघे॑ । सु॒ऽपेश॑सा । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । वरु॑णस्य । धर्म॑णा । विस्क॑भिते॒ इति॒ विऽस्क॑भिते । अ॒जरे॒ इति॑ । भूरि॑ऽरेतसा ॥
द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ घृतवती दीप्तिमत्यौ उदकवत्यौ वा । ‘वनं घृतम्' इत्युदकनामसु पाठात् । भवत इति शेषः । भुवनानां भूतानाम् अभिश्रिया अभिश्रयणीये भवत इति सर्वत्रानुसंधेयम् । उर्वी विस्तीर्णे पृथ्वी बहुकार्यरूपेण प्रथिते च मधुदुघे मधुन उदकस्य दोग्र्यौती सुपेशसा सुरूपे वरुणस्य सर्वस्य नियामकस्य धर्मणा धारणेन विष्कभिते पृथग्धारिते अजरे नित्ये भूरिरेतसा बहुरेतस्के बहुकायें वा भवतः। अत्र साक्षात् द्यावापृथिव्योः स्तुतिः प्रसङ्गात् वरुणस्येति द्रष्टव्यम् ॥
“Radiant Heaven and Earth, the asylum of created beings, you are spacious, manifold, water-yielding, lovely, separately fixed by the functions of Varuṇa, undecaying, many-germed.”
FILLED full of fatness, compassing all things that be, wide, spacious, dropping meath, beautiful in their form,
The Heaven and the Earth by Varuna's decree, unwasting, rich in germs, stand parted each from each.
The two rich in ghee, excelling in glory over the creatures, wide and broad, milking out honey, well-ornamented—
Heaven and Earth were propped apart according to the foundation of Varuṇa, the two unaging ones possessing abundant semen.
Die reich an Fett ihr alle Wesen schön erfüllt, ihr weiten, schönen Welten, Honig strömende, O Erd' und Himmel, durch die Ordnung Varuna's seid ihr befestigt, unvergänglich, samenreich.
Die beiden schmalzreichen Überherrlichen der Wesen, die weiten, breiten, Honig spendenden, schöngeschmückten Himmel und Erde sind nach des Varuna Verordnung auseinandergestemmt, alterlos, samenreich.
Два совершенства среди существ, полные жира,
Далекие, широкие, доящиеся медом, дивно украшенные,
Небо-и-Земля по закону Варуны
Укреплены порознь, нестареющие, обильные семенем.
अस॑श्चन्ती॒ भूरि॑धारे॒ पय॑स्वती घृ॒तं दु॑हाते सु॒कृते॒ शुचि॑व्रते । राज॑न्ती अ॒स्य भुव॑नस्य रोदसी अ॒स्मे रेत॑: सिञ्चतं॒ यन्मनु॑र्हितम् ॥
अस॑श्चन्ती॒ इति॑ । भूरि॑धारे॒ इति॒ भूरि॑ऽधारे । पय॑स्वती॒ इति॑ । घृ॒तम् । दु॒हा॒ते॒ इति॑ । सु॒ऽकृते॑ । शुचि॑व्रते॒ इति॒ शुचि॑ऽव्रते । राज॑न्ती॒ इति॑ । अ॒स्य । भुव॑नस्य । रो॒द॒सी॒ इति॑ । अ॒स्मे इति॑ । रेतः॑ । सि॒ञ्च॒त॒म् । यत् । मनुः॑ऽहितम् ॥
असश्चन्ती असज्यमाने व्युदस्यन्त्यौ वा भूरिधारे बहुधारे । दिवो वृष्टिधाराः पृथिव्याश्चाहुत्युद्भूतरसधाराः । एवमुभयोरपि बहुधारत्वम्। पयस्वती उदकवत्यौ । तथा च यास्कः - ‘ असज्यमाने इति वा व्युदस्यन्त्याविति वा बहुधारे उदकवत्यौ ' (निरु. ५.२) इति । शुचिव्रते शुचिक्रिये द्यावापृथिव्यौ सुकृते शोभनकारिणे यजमानाय घृतं सस्यादिसमृद्धिहेतुमुदकं दुहाते । अथ प्रत्यक्षस्तुतिः। रोदसी हे द्यावापृथिव्यौ अस्य भुवनस्य भूतजातस्य राजन्ती ईशाने युवाम् अस्मे अस्मासु रेतः प्रजननसमर्थं वीर्यं सिञ्चतम् । यत् रेतः मनुर्हितं मनुष्येभ्यो हितम् ॥
“Uncollapsing, many-showering, water retaining, yielding moisture, beneficent, pure in act; do you two, Heaven and Earth, rulers over created beings, grant us vigour, that may be favourable to (the increase of) mankind.”
The Everlasting Pair, with full streams, rich in milk, in their pure rule pour fatness for the pious man.
Ye who are Regents of this world, O Earth and Heaven, pour into us the genial flow that prospers meit.
Never drying up, with abundant streams, rich in milk, they milk out ghee for the good performer (of rituals), the two of pure
commandments.
Ruling over this creation, you two World-Halves, for us pour the semen, as was established by Manu.
᳓
Ihr unvergleichlich, reich an Strömen, milchversehn, ergiesset Fett dem Frommen, schöner Thaten voll, O Erd' und Himmel, herrschend über diese Welt, ergiesset uns den Samen, der den Menschen frommt.
Unversieglich, reichströmend, voll Milch, milchen sie Schmalz, lauteren Wirkens, für den Frommen. Ihr beiden Rodasi, die über diese Welt herrschen, ergießest uns den von Manu gestifteten Samen!
Неиссякающие, обильно струящиеся, полные молока,
Они, чьи обеты чисты, доятся жиром для благочестивого.
О два мира, царящие над этой вселенной,
Излейте нам семя, которое установлено Манусом!
यो वा॑मृ॒जवे॒ क्रम॑णाय रोदसी॒ मर्तो॑ द॒दाश॑ धिषणे॒ स सा॑धति । प्र प्र॒जाभि॑र्जायते॒ धर्म॑ण॒स्परि॑ यु॒वोः सि॒क्ता विषु॑रूपाणि॒ सव्र॑ता ॥
यः । वा॒म् । ऋ॒जवे॑ । क्रम॑णाय । रो॒द॒सी॒ इति॑ । मर्तः॑ । द॒दाश॑ । धि॒ष॒णे॒ इति॑ । सः । सा॒ध॒ति॒ । प्र । प्र॒ऽजाभिः॑ । जा॒य॒ते॒ । धर्म॑णः । परि॑ । यु॒वोः । सि॒क्ता । विषु॑ऽरूपाणि । सऽव्र॑ता ॥
धिषणे धृष्टे सर्वस्य भुवनस्य निवासभूते वा हे रोदसी वां युवाभ्यां यः मर्तः मर्त्यः ऋजवे क्रमणाय युवयोः सुखगमनाय ददाश हवींषि ददाति सः मर्त्यः साधति कामान् साधयति । किंच प्रजाभिः पुत्रपौत्रादिभिः प्र जायते प्रवृद्धो भवति । धर्मणः कर्मणः परि उपरि युवोः युवयोः सिक्ता सिक्तानि रेतांसि विषुरूपाणि नानावर्णानि सव्रता समानकर्माणि भूतानि जायन्ते॥
“Firm-set Heaven and Earth, the mortal who has offered (oblations) for your straight-forward course, accomplishes (his objects), he prospers with progeny, and invigorated by your operation, many beings of various forms, but similar functions, are engendeed.”
Whoso, for righteous life, pours offerings to you, O Heaven and Earth, ye Hemispheres, that man succeeds.
He in his seed is born again and spreads by Law: from you flow things diverse in form, but ruled alike.
The mortal who, to stride straight, ritually serves you two—you
World-Halves, you two Holy Places—that one reaches his goal.
He is propagated through his progeny forth from your foundation. Those (creatures) that are poured out from you, (though) of diverse forms, have the same commandments.
Welch' Sterblicher, um recht zu wandeln, euch verehrt, o Welten, o ihr Schalen beide, der gedeiht, Der lebt durch Kindeskinder nach der Reihe fort; was ihr ergiesst ungleich an Form ist wesensgleich.
Der Sterbliche, der, um rechtschaffen zu wandeln, euch Opfer gespendet hat, ihr Rodasi, ihr Dhisana, der hat Erfolg, der pflanzt sich pflichtgemäß durch Kinder fort. Eure Samen sind die verschiedenartigen Geschöpfe, die dem gleichen Gebot folgen.
Тот смертный, кто ради прямой поступи (в жизни)
(Всегда) вас почитал, о два мира – источники вдохновения, он достигает цели,
Он возрождается в потомках, (как положено) по закону.
Излитые вами (семена) – (это существа,) разные по форме, следующие одному обету.
घृ॒तेन॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भीवृ॑ते घृत॒श्रिया॑ घृत॒पृचा॑ घृता॒वृधा॑ । उ॒र्वी पृ॒थ्वी हो॑तृ॒वूर्ये॑ पु॒रोहि॑ते॒ ते इद्विप्रा॑ ईळते सु॒म्नमि॒ष्टये॑ ॥
घृ॒तेन॑ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । अ॒भीवृ॑ते॒ इत्य॒भिऽवृ॑ते । घृ॒त॒ऽश्रिया॑ । घृ॒त॒ऽपृचा॑ । घृ॒त॒ऽवृधा॑ । उ॒र्वी इति॑ । पृ॒थ्वी इति॑ । हो॒तृ॒ऽवूर्ये॑ । पु॒रोहि॑ते॒ इति॑ पु॒रःऽहि॑ते । ते इति॑ । इत् । विप्राः॑ । ई॒ळ॒ते॒ । सु॒म्नम् । इ॒ष्टये॑ ॥
द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ घृतेन उदकेन अभिवृते आवृते भवतः। घृतश्रिया उदकं श्रयन्त्यौ च घृतपृचा घृतसंपृक्ते च घृतावृधा घृतं वर्धयन्त्यौ च उर्वी विस्तीर्णे पृथ्वी प्रथिते च भवतः । होतृवूर्ये यज्ञे पुरोहिते यजमानैः पुरस्कृते च भवतः । विप्राः प्राज्ञा: स्तोतारः ते इत् द्यावापृथिव्यावेव इष्टये यज्ञाय। ‘होत्रा इष्टिः' इति यज्ञनामसु पाठात् । सुम्नं सुखम् ईळते याचन्ते । सुखे सति हि यागाः प्रवर्तन्ते ॥
“You are surrounded, Heaven and Earth, by water; you are the asylum of water; imbued with water; the augmenters of water; vast and manifold; you are first propitiated in the sacrifice; the pious pray to you for happiness, that the sacrifice (may be celebrated).”
Enclosed in fatness, Heaven and Earth are bright therewith: they mingle with the fatness which they still increase.
Wide, broad, set foremost at election of the priest, to them the singers pray for bliss to further them.
Heaven and Earth, covered over with ghee, glorious with ghee, mixing with ghee, strong through ghee,
wide and broad, set in front at the choosing of the Hotar—just these two do the inspired poets reverently invoke, to seek their favor.
Den Himmel und die Erde, die mit Fett umhüllt, mit Fett durchtränkt, Fett schenken, und am Fett sich freun, Die weiten, breiten, besten bei der Priesterwahl, die flehn die Sänger recht um Hulderlangung an.
In Schmalz gehüllt sind Himmel und Erde, schmalzverschönt, schmalzgetränkt, schmalzreich. Weit, breit haben sie bei der Hotriwahl den Vorrang. Sie rufen die Beter an, um ihre Gunst zu suchen.
Жиром окутаны Небо-и-Земля,
Жиром украшены, жиром насыщены, жиром взращены.
Далекие, широкие, (они как) двое, поставленных во главе при выборах хотара.
Это их зовут вдохновенные в поисках милости.
मधु॑ नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी मि॑मिक्षतां मधु॒श्चुता॑ मधु॒दुघे॒ मधु॑व्रते । दधा॑ने य॒ज्ञं द्रवि॑णं च दे॒वता॒ महि॒ श्रवो॒ वाज॑म॒स्मे सु॒वीर्य॑म् ॥
मधु॑ । नः॒ । द्यावा॑पृथि॒वी इति॑ । मि॒मि॒क्ष॒ता॒म् । म॒धु॒ऽश्चुता॑ । म॒धु॒दुघे॒ इति॑ म॒धु॒ऽदुघे॑ । मधु॑व्रते॒ इति॒ मधु॑ऽव्रते । दधा॑ने॒ इति॑ । य॒ज्ञम् । द्रवि॑णम् । च॒ । दे॒वता॑ । महि॑ । श्रवः॑ । वाज॑म् । अ॒स्मे इति॑ । सु॒ऽवीर्य॑म् ॥
मधुश्चुता उदकस्य क्षारयित्र्यौ मधुदुघे उदकदोग्ध्र्यौ मधुव्रते उदकार्थकर्माणौ देवता देवताभूते अस्मे अस्मासु यज्ञं द्रविणं धनं च महि महत् श्रवः यशः वाजम् अन्नं सुवीर्यं सुवीरत्वं च दधाने ददत्यौ द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ नः अस्मान् मधु मधुना ॥ तृतीयैकवचनस्य लुक् ॥ मिमिक्षतां सिञ्चताम् ॥
“May Heaven and Earth, the effusers of water, the milkers of water, dischargers of the functions of water, divinities, the promoters of sacrifice, the bestowers of wealth, of renown, of food, of male posterity, combine together.”
May Heaven and Earth pour down the balmy rain for us, balm-dropping, yielding balm, with balm upon your path,
Bestowing by your Godhead sacrifice and wealth, great fame and strength for us and good heroic might.
Let Heaven and Earth trickle honey on us, the two dripping with honey, milking out honey, having honeyed commandments,
through their divinity establishing sacrifice for themselves, and material wealth, great fame, the prize of victory, and an abundance of heroes for us.
Lasst strömen uns, o Erd' und Himmel, Süssigkeit, die Meth ihr träufelt, Süsses strömt, süss wirkende, Die Opfer ihr und Gaben zu den Göttern bringt und grossen Ruhm zu uns und Labung, Heldenkraft.
Himmel und Erde, die honigtriefenden, honigmilchenden, honigwirkenden sollen uns Honig bereiten, den Göttern Opfer und Wohlstand einbringend, uns großen Ruhm, Lohn und Meisterschaft.
Медом пусть оросят нас Небо-и-Земля,
(Те, что) мед источают, медом доятся, чей завет - мед,
Те, что устанавливают жертву и имущество среди богов,
Великую славу, награду, богатство из героев для нас.
ऊर्जं॑ नो॒ द्यौश्च॑ पृथि॒वी च॑ पिन्वतां पि॒ता मा॒ता वि॑श्व॒विदा॑ सु॒दंस॑सा । सं॒र॒रा॒णे रोद॑सी वि॒श्वश॑म्भुवा स॒निं वाजं॑ र॒यिम॒स्मे समि॑न्वताम् ॥
ऊर्ज॑म् । नः॒ । द्यौः । च॒ । पृ॒थि॒वी । च॒ । पि॒न्व॒ता॒म् । पि॒ता । मा॒ता । वि॒श्व॒ऽविदा॑ । सु॒ऽदंस॑सा । सं॒र॒रा॒णे इति॑ स॒म्ऽर॒रा॒णे । रोद॑सी॒ इति॑ । वि॒श्वऽश॑म्भुवा । स॒निम् । वाज॑म् । र॒यिम् । अ॒स्मे इति॑ । सम् । इ॒न्व॒ता॒म् ॥
पिता वर्षस्य सेक्तृत्वेन पितृभूता द्यौश्च माता धारकत्वेन मातृभूता पृथिवी च उभे नः अस्मभ्यम् ऊर्जम् अन्नं पिन्वतां यच्छताम् । किंच विश्वविदा विश्वं जानन्त्यौ विश्वस्य वेदयित्र्यौ वा सुदंससा सुकर्माणौ संरराणे परस्परोपकार्योपकारकभावेन सह रममाणे विश्वशंभुवा सर्वस्य भावयित्र्यौ रोदसी द्यावापृथिव्यौ अस्मे अस्मासु सनिं संभजनीयं पुत्रादिकं वाजं बलं रयिं धनं च समिन्वतां संप्रेरयताम् ॥ ॥ १४ ॥
“May father Heaven, may mother Earth, who are all-knowing, and doers of good deeds, grant us sustenance; may Heaven and Earth, mutually co-operating and promoting the happiness of all, bestow upon us posterity, food, and riches.”
May Heaven and Earth make food swell plenteously for us, all-knowing Father, jother, wondrous in their works.
Pouring out bounties, may, in union, both the Worlds, all beneficial, send us gain, and power, and wealth.
Nourishment let both Heaven and Earth swell for us—father and mother, all-knowing, of wondrous power.
Jointly bestowing, let the two World-Halves, beneficial for all, jointly impel gain, the prize of victory, and wealth to us.
Die Erd', der Himmel mögen stärken unsre Kraft, als Mutter, Vater, alles schenkend, thatenreich; Die gleichgesinnten Welten, alles segnenden, sie mögen Spende, Labung, Reichthum uns verleihn.
Himmel und Erde sollen unsere Nahrung anschwellen, sie, die Vater und Mutter sind, die Allwissenden, gutes Wirkenden. Mitteilsam, allen zuträglich sollen die beiden Rodasi uns Verdienst, Gewinn, Besitz einbringen.
Пусть Небо-и-Земля сделают набухшей для нас питательную силу,
Отец (и) мать, всеведущие, совершающие чудесные деяния!
Два мира, вместе дарящие (богатство), благодатные для всех,
Пусть подтолкнут к нам успех, добычу, богатство!