Sukta 6.71
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवतासविता
मन्त्र6
छन्दजगती
उदु॒ ष्य दे॒वः स॑वि॒ता हि॑र॒ण्यया॑ बा॒हू अ॑यंस्त॒ सव॑नाय सु॒क्रतु॑: । घृ॒तेन॑ पा॒णी अ॒भि प्रु॑ष्णुते म॒खो युवा॑ सु॒दक्षो॒ रज॑सो॒ विध॑र्मणि ॥
उत् । ऊँ॒ इति॑ । स्यः । दे॒वः । स॒वि॒ता । हि॒र॒ण्यया॑ । बा॒हू इति॑ । अ॒यं॒स्त॒ । सव॑नाय । सु॒ऽक्रतुः॑ । घृ॒तेन॑ । पा॒णी इति॑ । अ॒भि । प्रु॒ष्णु॒ते॒ । म॒खः । युवा॑ । सु॒ऽदक्षः॑ । रज॑सः । विऽध॑र्मणि ॥
देवः द्योतमान: सुक्रतुः सुकर्मा स्यः स प्रसिद्धः सविता हिरण्यया हिरण्मयौ आत्मीयौ बाहू सवनाय सुवनाय दानाय वा उत् अयंस्त उद्यच्छति । किंच मखः मंहनीयः युवा नित्यतरुणः सुदक्षः सुप्रज्ञः रजसः लोकस्योदकस्य वा विधर्मणि विधारणे स्थितः घृतेन उदकेन पूर्णौ स्वौ पाणी अभि प्रुष्णुते अभिप्रेरयति ॥
“The divine and benevolent Savitā puts forth his golden arms for (making) donations; the adorable, youthful, sagacious (deity), stretches out his hands, filled with water, in the various services of the world.”
FULL of effectual wisdom Savitar the God hath stretched out golden arms that he may bring forth life.
Young and most skilful, while he holds the region up, the Warrior sprinkles fatness over both his hands.
God Savitar, the dexterous, has stretched aloft His arms, that he may stimulate all things to life. Young, vigorous, most skilled, with fatness he His hands besprinkles in the wide expanse of air.
Up has this god Savitar raised his two golden arms for impelling, the very resolute one.
He sprinkles his hands with ghee, the young battler of good skill, in his spreading apart of the dusky realm.
Schon streckt empor die Arme Savitar, der Gott, die goldenen, zur Spende kräftig wirkungsreich, Mit Fett besprengt der Held die beiden Hände sich, der starke Jüngling in der Lüfte weitem Raum.
Dort hat Gott Savitri die goldigen Arme erhoben, um die Weisung zu geben, der Einsichtsvolle. Mit Schmalz benetzt er seine Hände, der freigebige verständige Jüngling im Zwischenreich des Raumes.
Вот этот бог Савитар воздел кверху
Золотые руки для побуждения, он с прекрасной силой духа.
Жиром он смачивает ладони, щедрый
Юноша с прекрасной силой действия, чтобы распределить (его) в пространстве.
दे॒वस्य॑ व॒यं स॑वि॒तुः सवी॑मनि॒ श्रेष्ठे॑ स्याम॒ वसु॑नश्च दा॒वने॑ । यो विश्व॑स्य द्वि॒पदो॒ यश्चतु॑ष्पदो नि॒वेश॑ने प्रस॒वे चासि॒ भूम॑नः ॥
दे॒वस्य॑ । व॒यम् । स॒वि॒तुः । सवी॑मनि । श्रेष्ठे॑ । स्या॒म॒ । वसु॑नः । च॒ । दा॒वने॑ । यः । विश्व॑स्य । द्वि॒ऽपदः॑ । यः । चतुः॑ऽपदः । नि॒ऽवेश॑ने । प्र॒ऽस॒वे । च॒ । असि॑ । भूम॑नः ॥
तस्य देवस्य सवितुः प्रेरकस्य सवीमनि प्रसवेऽनुज्ञाने। तथा च यास्कः - सवीमनि प्रसवे ' ( निरु. ६ . ७ ) इति । श्रेष्ठे अतिशयेन प्रशस्ते वसुनः धनस्य दावने दाने च स्याम समर्था भूयास्म । यः त्वं विश्वस्य सर्वस्य द्विपदः निवेशने स्थितौ प्रसवे च स्वतन्त्रः असि । यः त्वं भूमनः भूरेः चतुष्पदः निवेशने प्रसवे च स्वतन्त्रोऽसि ॥
“May we be among the progeny of the divine Savitā, and (have power) to offer him most excellent donations; for you are he who (are absolute) in the procreation and perpetuation of many (living beings), bipeds and quadrupeds.”
May we enjoy the noblest vivifying force of Savitar the God, that he may give us wealth:
For thou art mighty to produce and lull to rest the world of life that moves on two feet and on four.
May we possess god Savitar's most excellent Impulsion, and enjoy his lavish gifts of wealth. Thou art the god who sends to rest and wakes in turn To life the whole two-footed and four-footed world.
May we be (there) at the best impulsion of the god Savitar and for his giving of goods—
you [=Savitar] who are (busy) at bringing to rest and at impelling forth the whole two-footed and four-footed creation.
Uns sei ein Antheil an des Gottes Savitar heilsamster Spende, dass wir reiches Gut empfahn; Der alles, was der Füsse zwei und viere hat, zur Ruh du bringst und wieder weckst die Lebenden.
Wir wollen unter des Gottes Savitri bester Anweisung stehen und zum Schenken des Gutes ausersehen sein, der du die ganze Erde, Zweifüßler und Vierfüßler, zur Ruhe zu bringen und aufzutreiben da bist.
Да будем мы (под властью) лучшего побуждения
Бога Савитара и (предназначены,) чтоб он нам дал богатство,
(Тот,) кто способен успокоить и побудить
Двуногого (и) четвероногого – всю землю!
अद॑ब्धेभिः सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वं शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑ पाहि नो॒ गय॑म् । हिर॑ण्यजिह्वः सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशं॑स ईशत ॥
अद॑ब्धेभिः । स॒वि॒त॒रिति॑ । प॒युऽभिः॑ । त्वम् । शि॒वेभिः॑ । अ॒द्य । परि॑ । पा॒हि॒ । नः॒ । गय॑म् । हिर॑ण्यऽजिह्वः । सु॒वि॒ताय॑ । नव्य॑से । रक्ष॑ । माकिः॑ । नः॒ । अ॒घऽशं॑सः । ई॒श॒त॒ ॥
हे सवितः अदब्धेभिः अहिंसितैः पायुभिः तेजोभिः रक्षणसाधनैर्वा शिवेभिः सुखकरैः नः अस्माकं गयं गृहं धनं वा । ‘ गयः कृदरः' इति गृहनामसु ' मीळ्हं गयः' इति धननामसु पाठात् । अद्य परि पाहि रक्ष। हिरण्यजिह्वः हितरमणीयवाक् त्वम् । तथा च यास्कः - ‘ हिरण्यं कस्मात् ' इत्युपक्रम्य ' हितरमणं भवतीति वा ' ( निरु. २: १० ) इति । सुविताय सुखाय नव्यसे नवतराय भव । रक्ष अम्मान् पालय च । 'नः अस्माकम् अघशंसः अनर्थमाशंसमानः शत्रुः माकिः ईशत मेशत ॥
“Do you, Savitā, posper today our dwelling with uninjurable protections, confirming happiness; do you, who are golden-tongued, (be vigilant) for our present prosperity; protect us; let not any calumniator have power (to harm) us.”
Protect our habitation, Savitar, this day, with guardian aids around, auspicious, firm and true.
God of the golden tongue, keep us for newest bliss: let not the evil-wisher have us in his power.
With guards that never fail, auspicious, Savitar, Protect our habitation all around to-day. God of the golden tongue, for welfare ever new Preserve us: let no plotter hold us in his grasp.
O Savitr with unfailing guardians,
Propitious, do thou to-day guard our house;
Golden-tongued do thou protect us for new prosperity;
May no plotter of evil overpower us.
With your kindly, undeceivable protectors, o Savitar, today protect our household all around.
You of golden tongue, guard us for our ever newer welfare; let none who curse hold sway over us.
Mit unbethörter heilbegabter Hüterschar, o Savitar, beschütze heute unser Haus, Goldzungiger, zu immer neuem Wohlergehn; kein böser Dämon möge unser mächtig sein.
Mit deinen unfehlbaren, freundlichen Schützern schütze heute unser Haus, Savitri! Du, der Goldzungige, schütze uns zu erneuter Wohlfahrt! Kein Lästerer soll über uns Macht haben.
Ты, Савитар, с (твоими) защитниками, которых не обмануть,
С дружелюбными, защити сегодня со всех сторон наше жилье!
О златоязыкий, храни (нас) для новой удачи!
Да не овладеет нами никакой злоречивец!
उदु॒ ष्य दे॒वः स॑वि॒ता दमू॑ना॒ हिर॑ण्यपाणिः प्रतिदो॒षम॑स्थात् । अयो॑हनुर्यज॒तो म॒न्द्रजि॑ह्व॒ आ दा॒शुषे॑ सुवति॒ भूरि॑ वा॒मम् ॥
उत् । ऊँ॒ इति॑ । स्यः । दे॒वः । स॒वि॒ता । दमू॑नाः । हिर॑ण्यऽपाणिः । प्र॒ति॒ऽदो॒षम् । अ॒स्था॒त् । अयः॑ऽहनुः । य॒ज॒तः । म॒न्द्रऽजि॑ह्वः । आ । दा॒शुषे॑ । सु॒व॒ति॒ । भूरि॑ । वा॒मम् ॥
देवः द्योतमानः दमूना: दममनाः दानमना वा । तथा च यास्कः - ‘ दमूना दममना वा दानमना वा दान्तमना वा ' ( निरु. ४. ४ ) इति । हिरण्यपाणिः हिरण्मयपाणिः अयोहनुः हिरण्मयहनुः । ‘ रुक्मम् अयः' इति हिरण्यनामसु पाठात् । यजतः यष्टव्यः मन्द्रजिह्वः मोदमानवाक् स्यः सः सविता प्रतिदोषं प्रतिरात्रं रात्रेः अवसानेऽवसाने उत् अस्थात् उत्तिष्ठतु । यः दाशुषे यजमानाय मह्यं भूरि प्रभूतं वामं वननीयं संभजनीयमन्नम् । वामं वननीयम् ' ( निरु. ६: ३१ ) इति यास्कः । आ सुवति प्रेरयति ॥
“May the divine, munificent, golden-handed, golden-jawed, adorable, sweet-spoken Savitā, rise regularly at the close of night; when he besows abundant and desirable (food) upon the donor of the oblation.”
This Savitar the God, the golden-handed, Friend of the home, hath risen to meet the twilight.
With cheeks of brass, with pleasant tongue, the Holy, he sends the worshipper rich gifts in plenty.
Up has this god Savitar stood—the golden-handed friend of the house— facing evening [=toward the west].
Copper-jawed, deserving the sacrifice, possessing a gladdening tongue, he impels here to the pious man much of value.
Sieh, schon erhob sich mit den goldnen Händen Gott Savitar, der Hausfreund gegen Abend, Mit eh'rnen Backen, holder Zung' der hehre; dem frommen Manne führt er vieles Gut zu.
Dort hat sich Gott Savitri, der Gebieter mit goldenen Händen, allabendlich erhoben. Mit eherner Backe, mit lieblicher Backe, mit lieblicher Zunge weist der Opferwürdige dem Spender viel Gutes zu.
Вот этот бог Савитар поднялся
К вечеру, домашний (бог) с золотыми ладонями.
(Бог) с медной челюстью, достойный жертв, с веселым языком
Создает для почитателя (своего) много хорошего.
उदू॑ अयाँ उपव॒क्तेव॑ बा॒हू हि॑र॒ण्यया॑ सवि॒ता सु॒प्रती॑का । दि॒वो रोहां॑स्यरुहत्पृथि॒व्या अरी॑रमत्प॒तय॒त्कच्चि॒दभ्व॑म् ॥
उत् । ऊँ॒ इति॑ । अ॒या॒न् । उ॒प॒व॒क्ताऽइ॑व । बा॒हू इति॑ । हि॒र॒न्यया॑ । स॒वि॒ता । सु॒ऽप्रती॑का । दि॒वः । रोहां॑सि । अ॒रु॒ह॒त् । पृ॒थि॒व्याः । अरी॑रमत् । प॒तय॑त् । कत् । चि॒त् । अभ्व॑म् ॥
सविता उपवक्तेव अस्माकमधिवक्तेव हिरण्यया हिरण्मयौ सुप्रतीका शोभनावयवौ बाहू उत् अयान् उद्यच्छतु । योऽयं पृथिव्याः पृथिवीपर्यन्तात् दिवः अन्तरिक्षस्य रोहांसि उच्छ्रितप्रदेशान् अरुहत् रोहति । पतयत् गच्छत् कच्चित् यत्किंचित् अभ्वं महत् सर्वं वस्तुजातं तिरोहितम् अरीरमत् रमयति च ॥
“May Savitā put forth like an orator his golden well-formed arms; (he who), from the ends of the earth, ascends to the summit of the sky, and, moving along, delights every thing that is.”
Like a Director, Savitar hath extended his golden arms, exceeding fair to look on.
He hath gone up the heights of earth and heaven, and made each monster fall and cease from troubling.
Like one who rouses, Savitar has stretched out His golden arms that are so fair of aspect. The heights of heaven and earth he has ascended, And made each flying monster cease from troubling.
And up has Savitar raised his golden arms with their lovely fronts like the Upavaktar priest.
He has mounted the heights of heaven, of earth; he has brought to rest whatever is flying, even the formless [=wind].
Die glänzendschönen, goldnen Arme streckte Gott Savitar empor wie ein Gebieter, Bestieg des Himmels und der Erde Höhen, zur Ruhe bracht' er jedes jähe Grauen.
Savitri hat die goldigen Arme, die von schönem Ansehen, erhoben wie der Upavaktri. Er hat die Höhen des Himmels, der Erde bestiegen, und jedes fliegende Ungetüm hat er zur Ruhe verwiesen.
Вот он воздел кверху руки, словно (жрец-) упавактар,
Золотые, прекрасного вида (руки, этот) Савитар.
Он поднялся на подьемы неба (и) земли,
Он успокоил любую летающую нежить.
वा॒मम॒द्य स॑वितर्वा॒ममु॒ श्वो दि॒वेदि॑वे वा॒मम॒स्मभ्यं॑ सावीः । वा॒मस्य॒ हि क्षय॑स्य देव॒ भूरे॑र॒या धि॒या वा॑म॒भाज॑: स्याम ॥
वा॒मम् । अ॒द्य । स॒वि॒तः॒ । वा॒मम् । ऊँ॒ इति॑ । श्वः । दि॒वेऽदि॑वे । वा॒मम् । अ॒स्मभ्य॑म् । सा॒वीः॒ । वा॒मस्य॑ । हि । क्षय॑स्य । दे॒व॒ । भूरेः॑ । अ॒या । धि॒या । वा॒म॒ऽभाजः॑ । स्या॒म॒ ॥
हे सवितः अस्मभ्यं वामं धनम् अद्य सावीः सुव । श्वः च वामं धनं प्रसुव । किं बहूक्त्या। दिवेदिवे प्रतिदिनं वामं धनं प्रसुव । हे देव हि यस्मात् क्षयस्य निवासभूतस्य भूरेः प्रभूतस्य वामस्य दातासि अतो वयम् अया अनया धिया स्तुत्या वामभाजः धनवन्तः स्याम भूयास्म ॥ ॥ १५ ॥
“Beget for us, Savitā, wealth today, wealth tomorrow, wealth day by day; you are the giver of ample wealth, of a (spacious) mansion; may we, by this praise, become partakers of wealth.”
Fair wealth, O Savitar, to-day, to-morrow, fair wealth produce for us each day that passes.
May we through this our song be happy gainers, God, of a fair and spacious habitation.
To-day wealth, Savitar, and wealth to-morrow. Bring wealth to us each day by thine impulsion; For over ample wealth, O god, thou rulest: Through this our hymn may we of wealth be sharers.
Prosperity to-day, O Savitr, prosperity to-morrow,
Day by day prosperity mayst thou procure for us;
Through this prayer may be won the prosperity
Of many a prosperous dwelling, O god.
A thing of value today, o Savitar, and one of value tomorrow—day after day impel to us a thing of value,
for, o god, *you have control over much of value. Through this poetic insight may we be partakers of the valuables.874 VI.72–73
Gut führ uns heute zu und Gut auch morgen, und Tag für Tag, o Savitar, uns Gut zu; Ja, schönes Gut, o Gott, und viele Habe werd' uns zu Theil durch diese unsre Andacht.
Gutes weise uns, o Savitri, heute und Gutes morgen, Tag für Tag Gutes zu, denn du Gott verfügst über vieles Gut. Durch dieses Lied wollen wir des Gutes teilhaft werden.
Хорошее сегодня, Савитар, и хорошее завтра,
День за днем хорошее создавай!
Ведь ты властвуешь, о бог, много над чем хорошим.
Да получим мы долю в хорошем благодаря этой молитве!