Sukta 6.73
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवताबृहस्पतिः
मन्त्र3
छन्दत्रिष्टुप्
यो अ॑द्रि॒भित्प्र॑थम॒जा ऋ॒तावा॒ बृह॒स्पति॑राङ्गिर॒सो ह॒विष्मा॑न् । द्वि॒बर्ह॑ज्मा प्राघर्म॒सत्पि॒ता न॒ आ रोद॑सी वृष॒भो रो॑रवीति ॥
यः । अ॒द्रि॒ऽभित् । प्र॒थ॒म॒ऽजाः । ऋ॒तऽवा॑ । बृह॒स्पतिः॑ । आ॒ङ्गि॒र॒सः । ह॒विष्मा॑न् । द्वि॒बर्ह॑ऽज्मा । प्रा॒घ॒र्म॒ऽसत् । पि॒ता । नः॒ । आ । रोद॑सी॒ इति॑ । वृ॒ष॒भः । रो॒र॒वी॒ति॒ ॥
यः बृहस्पतिः अद्रिभित् पणिभिर्विरचितानां शिलोच्चयानां भेत्ता मेघानां विदारको वा । ‘ अद्रिः ग्रावः' इति मेघनामसु पाठात् । प्रथमजाः प्रजापतेर्वीर्यात् प्रथमं जातः ऋतावा सत्यवान् उदकवान् वा आङ्गिरसः पश्चाज्जातः । तथा च निगमः - ‘ येऽङ्गारा आसंस्तेऽङ्गिरसोऽभवन्यदङ्गाराः पुनरवशान्ता उददीप्यन्त तत् बृहस्पतिरभवत् ' ( ऐ. ब्रा. ३. ३४ ) इति । हविष्मान् यज्ञभागवान् द्विबर्हज्मा द्वयोर्लोकयोर्बृंहितगमनः प्राघर्मसत् प्रकर्षेण दीप्तस्थाने वर्तमानः नः अस्माकं पिता पालयिता भवति स बृहस्पतिः वृषभः वर्षकः सन् रोदसी द्यावापृथिव्यौ आ रोरवीति अभिगर्जति ॥
“Bṛhaspati, who is the breaker of the mountain, the first-born (of Prajāpati), the observer of truth, the descendant of Aṅgirasa, the partaker of the oblation, the traverser of two worlds, abiding in the region of light, is to us a father; he, the showerer, hunders and in heaven and earth.”
SERVED with oblations, first-born, mountain-render, Angiras' son, Brhaspati, the Holy,
With twice-firm path, dwelling in light, our Father, roars loudly, as a bull, to Earth and Heaven.
He who is splitter of the stone, first born, possessed of truth—Br̥haspati Āṅgirasa, possessing the oblation—
(*filling) the doubly exalted earth, sitting in front of the heated pot, our father the bull keeps bellowing to the two world-halves.
Der erstgeborne, heil'ge Felszerspalter, Brihaspati, Angirasa, der Opfrer, Der zwiefach schreitet, der in heller Glut wohnt, ein Vater uns, brüllt an, ein Stier, die Welten.
Der Felsenbrecher, der erstgeborene, gesetzestreue Brihaspati, der Angirase, der Opfernde, der eine doppelte Bahn hat, der voran bei dem Gharmatrank sitzt, unser Vater, der Bulle brüllte beide Welten an.
Проламыватель скалы, перворожденный, верный закону,
Брихаспати из Ангирасов, несущий жертву,
(Тот,) чья поступь дважды могуча, кто сидит впереди перед горячим молоком, отец наш,
(Этот) бык громко ревет через два мира.
जना॑य चि॒द्य ईव॑त उ लो॒कं बृह॒स्पति॑र्दे॒वहू॑तौ च॒कार॑ । घ्नन्वृ॒त्राणि॒ वि पुरो॑ दर्दरीति॒ जय॒ञ्छत्रूँ॑र॒मित्रा॑न्पृ॒त्सु साह॑न् ॥
जना॑य । चि॒त् । यः । ईव॑ते । ऊँ॒ इति॑ । लो॒कम् । बृह॒स्पतिः॑ । दे॒वऽहू॑तौ । च॒कार॑ । घ्नन् । वृ॒त्राणि॑ । वि । पुरः॑ । द॒र्द॒री॒ति॒ । जय॑न् । शत्रू॑न् । अ॒मित्रा॑न् । पृ॒त्ऽसु । साह॑न् ॥
अपि च यः बृहस्पतिः देवहूतौ यज्ञे वर्तमानाय ईवते उपगच्छते स्तोत्रे जनाय लोकं स्थानं चकार करोति । चित् इति पूरणः । सः वृत्राणि आवरकाणि तमांसि घ्नन् निवारयन् पृत्सु युद्धेषु शत्रून् जयन् अमित्रान् सहन् अभिभवन् पुरः आसुरीः पुरीः वि दर्दरीति भृशं विदारयति ॥
“Bṛhaspati, who has appointed a region for the man who attends diligently at divine worship, destroying impediments, conquering foes, overcoming enemies, demolished various cities (of the asuras).”
Brhaspati, who made for such a people wide room and verge when Gods were invocated,
Slaying his enemies, breaks down their castles, quelling his foes and conquering those who hate him.
Br̥haspati, who even for such a man (as me) has made wide space at the invocation to the gods,
smashing obstacles, he keeps splitting apart the strongholds, conquering rivals, overcoming enemies in battles.
Brihaspati, der jedem solchen Manne beim Götteranruf weiten Raum verschaffte; Die Feinde tödtend spaltet er die Burgen, die Gegner schlagend und im Kampf besiegend.
Brihaspati, der auch unsereinem für die Götterladung freie Bahn geschaffen hat - er schlägt die Feinde, bricht die Burgen, besiegt die Feinde, überwindet die Gegner in den Kämpfen.
Брихаспати, который даже для человека вроде меня
Создал (широкий) простор для призыва богов, –
Сокрушая препятствия, он взрывает крепости,
Побеждая врагов, одолевая в боях недругов.
बृह॒स्पति॒: सम॑जय॒द्वसू॑नि म॒हो व्र॒जान्गोम॑तो दे॒व ए॒षः । अ॒पः सिषा॑स॒न्त्स्व१॒॑रप्र॑तीतो॒ बृह॒स्पति॒र्हन्त्य॒मित्र॑म॒र्कैः ॥
बृह॒स्पतिः॑ । सम् । अ॒ज॒य॒त् । वसू॑नि । म॒हः । व्र॒जान् । गोऽम॑तः । दे॒वः । ए॒षः । अ॒पः । सिसा॑सन् । स्वः॑ । अप्र॑तिऽइतः । बृह॒स्पतिः॑ । हन्ति॑ । अ॒मित्र॑म् । अ॒र्कैः ॥
देवः द्योतमानः एषः प्रसिद्धः बृहस्पतिः वसूनि पणीनामसुराणां वलस्य वा धनानि महः महतः गोमतः गोसहितान् व्रजान् च समजयत् । तथा च निगमौ-- बृहस्पतिर्गोवपुषो वलस्य निर्मज्जानं न पर्वणो जभार ' (ऋ. सं. १०. ६८. ९) इति, ‘ दूरमित पणयो वरीय उद्गावो यन्तु मिनतीर्ऋतेन । बृहस्पतिर्या अविन्दन्निगूळ्हाः सोमो ग्रावाण ऋषयश्च विप्राः ' ( ऋ. सं. १०. १०८. ११) इति । किंच बृहस्पतिः अप्रतीतः केनाप्यप्रतिगतः सिषासन् संभक्तुकामः स्वः स्वर्गस्य अमित्रम् असुरम् अर्कैः अर्चनसाधनैर्मन्त्रैः हन्ति । ‘ अर्को मन्त्रो भवति यदेनेनार्चन्ति' ( निरु. ५. ४ ) इति यास्कः ॥ ॥ १७ ॥
“This Bṛhaspati has conquered the treasures (of the enemy), and the spacious pastures with the cattle; purposing to appropriate he waters (of the firmament), he destroys with sacred prayers the adversary of heaven.”
Brhaspati in war hath won rich treasures, hath won, this God, the great stalls filled with cattle.
Striving to win waters and light, resistless, Brhaspati with lightning smites the foeman.
Br̥haspati entirely conquered goods; this god conquered the great enclosures full of cattle.
When he sets out to win the waters and the sun, Br̥haspati is
unopposable. He smites the foe with his chants.
Brihaspati erkämpfte alle Güter, und er, der Gott, der Kühe grosse Ställe, Der unbezwungne, Wasser, Licht begehrend, erschlägt den Feind, Brihaspati mit Blitzen.
Brihaspati erbeutete die Schätze insgesamt, dieser Gott die großen Rinderherden. Wenn er willens ist, die Gewässer, das Himmelslicht zu gewinnen, so ist Brihaspati unwiderstehlich; er erschlägt mit seinen Gesängen den Feind.
Брихаспати завоевал вместе (все) блага,
Этот бог (опустошил) великие загоны, полные коров.
Желая покорить воды, солнце, он не имеет себе равных,
Брихаспати убивает недругов песнями.