Sukta 6.8
ऋषिभरद्वाजो बार्हस्पत्यः
देवतावैश्वानरोग्निः
मन्त्र7
छन्दजगती
पृ॒क्षस्य॒ वृष्णो॑ अरु॒षस्य॒ नू सह॒: प्र नु वो॑चं वि॒दथा॑ जा॒तवे॑दसः । वै॒श्वा॒न॒राय॑ म॒तिर्नव्य॑सी॒ शुचि॒: सोम॑ इव पवते॒ चारु॑र॒ग्नये॑ ॥
पृ॒क्षस्य॑ । वृष्णः॑ । अ॒रु॒षस्य॑ । नु । सहः॑ । प्र । नु । वो॒च॒म् । वि॒दथा॑ । जा॒तऽवे॑दसः । वै॒श्वा॒न॒राय॑ । म॒तिः । नव्य॑सी । शुचिः॑ । सोमः॑ऽइव । प॒व॒ते॒ । चारुः॑ । अ॒ग्नये॑ ॥
पृक्षस्य संपृक्तस्य व्याप्तस्य । यद्वा । पृक्षं हविर्लक्षणमन्नम् । तद्वतः । वृष्णः कामानां वर्षितुः अरुषस्य आरोचमानस्य जातवेदसः जातानां वेदितुर्वैश्वानराग्नेः सहः बलमभिभवनसमर्थं विदथा विदथे यज्ञे नु क्षिप्रं प्र वोचं प्रब्रवीमि । प्रकर्षेण स्तौमीत्यर्थः । एको नुशब्दः पूरकः । नव्यसी नवतरा शुचिः निर्मला यद्वा स्तोतॄणां शोधयित्री चारुः शोभना मतिः मननीया स्तुतिश्चास्मै वैश्वानराय अग्नये पवते । मत्सकाशात् स्रवति । स्वयमेव निर्गच्छतीत्यर्थः । सोमइव। यथा सोमो दशापवित्रात् स्रवति तद्वत् ॥
“I commemorate promptly at the holy ceremony the might of the all-pervading jātavaedasa, the showerer, the radiant; new, pure, and graceful praise issues (from me) like the soma juice (from the filter), to Agni vaiśvānara.”
AT Jatavedas' holy gathering I will tell aloud the conquering might of the swift red-hued Steer.
A pure and fresher hymn flows to Vaisvanara, even as for Agni lovely Soma is made pure.
Of the fortifying bull, flame-red, I now proclaim the might, proclaim the rites of Jātavedas.
For Vaiśvānara a newer thought purifies itself, gleaming like soma,
(a thought) dear to Agni.
Des feuerfarbnen, starken Rosses Kraft will ich, des Wesenkenners Opferfeste preisen nun, Dem Männerhorte strömt das neuste Preisgebet, wie heller Soma, das dem Agni theuer ist.
Des starken rötlichen Bullen Gewalt will ich jetzo und die Weisheit des Jatavedas verkünden. Für Vaisvanara wird das neueste Gedicht so rein wie Soma geklärt, ein schönes für Agni.
Я хочу сейчас провозгласить силу крепкого
Рыжего быка (и) жертвенные раздачи Джатаведаса.
Для Вайшванары самая новая светлая молитва
Очищается, словно сома, молитва, приятная для Агни.
स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मनि व्र॒तान्य॒ग्निर्व्र॑त॒पा अ॑रक्षत । व्य१॒॑न्तरि॑क्षममिमीत सु॒क्रतु॑र्वैश्वान॒रो म॑हि॒ना नाक॑मस्पृशत् ॥
सः । जाय॑मानः । प॒र॒मे । विऽओ॑मनि । व्र॒तानि॑ । अ॒ग्निः । व्र॒त॒ऽपाः । अ॒र॒क्ष॒त॒ । वि । अ॒न्तरि॑क्षम् । अ॒मि॒मी॒त॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ । वै॒श्वा॒न॒रः । म॒हि॒ना । नाक॑म् । अ॒स्पृ॒श॒त् ॥
सः वैश्वानरः अग्निः व्रतपाः व्रतस्य पालकः परमे उत्कृष्टे व्योमनि व्योम्न्याकाशे जायमानः सूर्यात्मना प्रादुर्भवन् व्रतानि कर्माणि लौकिकानि वैदिकानि च अरक्षत रक्षति । अन्तरिक्षं च वि अमिमीत । एतदुपलक्षितांस्त्रीन् लोकान्निर्मितवान् । तथा सुक्रतुः शोभनकर्मा वैश्वानरः अग्निः महिना स्वमहिम्ना तेजसा नाकं द्युलोकम् अस्पृशत् स्पृशति स्म ॥
“That Agni who, as soon as born in the highest heaven, the protector of sacred rites, protects the pious acts (of men), he has made he manifold firmament; vaiśvānara, the performer of good deeds, has attained heaven by his greatness.”
That Agni, when in loftiest heaven he sprang to life, Guardian of Holy Laws, kept and observed them well.
Exceeding wise, he measured out the firmament. Vaisvanara attained to heaven by mightiness.
(Even?) while being born in the highest distant heaven, Agni, as protector of commandments [=Varuṇa], guarded the commandments.
He, the very effective one, measured out the midspace; Vaiśvānara
touched the vault with his greatness.
Geboren, Agni, in dem höchsten Himmelsraum, Gesetzes Hüter schirmte die Gesetze er, Durchmass mit schöner Wirksamkeit den Raum der Luft; des Männerhortes Grösse stieg zum Himmel an.
Im höchsten Himmel geboren wachte Agni über die Opferregeln als ihr Hüter. Der Klugsinnige maß den Luftraum aus, Vaisvanara reichte mit seiner Größe bis zum Himmel.
Рождаясь на высшем небе, этот
Агни, хранитель заветов, защитил заветы.
Обладая прекрасной силой духа, он измерил воздушное пространство,
Вайшванара своим величием коснулся небосвода.
व्य॑स्तभ्ना॒द्रोद॑सी मि॒त्रो अद्भु॑तोऽन्त॒र्वाव॑दकृणो॒ज्ज्योति॑षा॒ तम॑: । वि चर्म॑णीव धि॒षणे॑ अवर्तयद्वैश्वान॒रो विश्व॑मधत्त॒ वृष्ण्य॑म् ॥
वि । अ॒स्त॒भ्ना॒त् । रोद॑सी॒ इति॑ । मि॒त्रः । अद्भु॑तः । अ॒न्तः॒ऽवाव॑त् । अ॒कृ॒णो॒त् । ज्योति॑षा । तमः॑ । वि । चर्म॑णीइ॒वेति॒ चर्म॑णीऽइव । धि॒षणे॒ इति॑ । अ॒व॒र्त॒य॒त् । वै॒श्वा॒न॒रः । विश्व॑म् । अ॒ध॒त्त॒ । वृष्ण्य॑म् ॥
मित्रः मित्रभूतः सर्वेषाम् अद्भुतः महान् आश्चर्यभूतो वा वैश्वानरोऽग्निः रोदसी द्यावापृथिव्यौ व्यस्तभ्नात् विशेषेण स्तम्भितवान् । यथाधो न पततस्तथा स्वकीयदेशे स्थापितवानित्यर्थः । तथा ज्योतिषा तेजसा तमः अन्धकारं च अन्तर्वावत् अन्तर्हितं तिरोहितम् अकृणोत् अकरोत् । वावदिति वातेर्गतिकर्मणो यङ्लुगन्तस्य रूपम् । अपि च धिषणे धारयित्र्यौ द्यावापृथिव्यौ चर्मणीव यथा पशोर्विशसिता द्वे चर्मणी शोषणार्थं प्रसारयति तथा वि अवर्तयत् विवृते विस्तृते अकरोत् । किं बहुना वैश्वानरः अयमग्निः विश्वं सर्वं वृष्ण्यं वीर्यम् अधत्त धत्ते धारयति ॥
“The friend (of all), the wonderful (agni), has upheld heaven and earth; he has hidden darkness within light; he has spread out the two sustaining (worlds, heaven and earth), like two skins; vaiśvānara comprehends all (creaive) energy.”
Wonderful Mitra propped the heaven and earth apart, and covered and concealed
the darkness with his light.
He made the two bowls part asunder like two skins. Vaisvanara put forth all his creative power.
He propped apart the two world-halves, as unerring envoy [/Mitra]. He made the darkness pregnant with light.
He rolled out the two Holy Places [=world-halves] like skins. Vaiśvānara assumed all bullish power.
Den Himmel stützte und die Erd' er wunderbar, der Freund, und hüllte durch das Licht das Dunkel ein; Die beiden Welten wie zwei Decken trennte er; der Menschenhort erlangte alle Heldenkraft.
Er stemmte beide Welthälften auseinander, der heimliche Mitra, er zerteilte die dazwischenliegende Finsternis durch das Licht. Die beiden Welten rollte er wie Felle auseinander, Vaisvanara eignete sich die volle Bullenstärke an.
Он укрепил врозь два мира, (подобный) Митре, удивительный.
С помощью света он сделал мрак заключенным внутри.
Два мира он развернул, как две шкуры.
Вайшванара взял себе всю мужскую силу.
अ॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑गृभ्णत॒ विशो॒ राजा॑न॒मुप॑ तस्थुॠ॒ग्मिय॑म् । आ दू॒तो अ॒ग्निम॑भरद्वि॒वस्व॑तो वैश्वान॒रं मा॑त॒रिश्वा॑ परा॒वत॑: ॥
अ॒पाम् । उ॒पऽस्थे॑ । म॒हि॒षाः । अ॒गृ॒भ्ण॒त॒ । विशः॑ । राजा॑नम् । उप॑ । त॒स्थुः॒ । ऋ॒ग्मिय॑म् । आ । दू॒तः । अ॒ग्निम् । अ॒भ॒र॒त् । वि॒वस्व॑तः । वै॒श्वा॒न॒रम् । मा॒त॒रिश्वा॑ । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥
आप इत्यन्तरिक्षनाम । अपाम् अन्तरिक्षस्य उपस्थे उपस्थाने मध्ये महिषाः । महन्नामैतत् । महान्तो मरुतः अगृभ्णत अगृह्णन् । इमं वैश्वानरं वैद्युतात्मना वर्तमानमजानन्नित्यर्थः । गृहीत्वा च विशः प्रजाः राजानं स्वामिनम् ऋग्मियम् अर्चनीयम्' उप तस्थुः अस्तुवन् । अपि चेमं वैश्वानरम् अग्निं पुरा सूर्यसमीपे विद्यमानं दूतः वेगवान् देवानां दूतो वा मातरिश्वा वायुः परावतः दूरदेशात् विवस्वतः आदित्यात् आ अभरत् इमं लोकं प्रत्याजहार ॥
“The mighty maruts have seized upon him on the lap of the waters (in firmament), and men have acknowledged him as their adorable sovereign; mātariśvan, the messenger of the gods, has brought Agni vaiśvānara (hither) from the distant (sphere of the) sun.”
The Migbty seized him in the bosom of the floods: the people waited on the King who should be praised.
As envoy of Vivasvan MatariSvan brought Agni Vaisvanara hither from far away.
In the lap of the waters the buffaloes grasped (him). The clans reverently approached the king worthy of verses.
The messenger of Vivasvant brought Agni hither—Mātariśvan (brought) Vaiśvānara from afar.
Im Schooss der Wasser griffen ihn die Mächt'gen auf, als würd'gen König setzten ihn die Stämme ein; Vivasvats Bote, Matariçvan, brachte ihn aus weiter Ferne Agni her, den Männerhort.
Im Schoße der Gewässer nahmen ihn die Büffel fest; die Clanleute huldigten dem preiswürdigen König. Der Bote des Vivasvat brachte den Agni her: Matarisvan den Vaisvanara aus der Ferne.
В лоне вод его схватили буйволы.
Племена прислуживали царю, достойному гимна. Вестник принес Агни от Вивасвата:
Матаришван Вайшванару издалека.
यु॒गेयु॑गे विद॒थ्यं॑ गृ॒णद्भ्योऽग्ने॑ र॒यिं य॒शसं॑ धेहि॒ नव्य॑सीम् । प॒व्येव॑ राजन्न॒घशं॑समजर नी॒चा नि वृ॑श्च व॒निनं॒ न तेज॑सा ॥
यु॒गेऽयु॑गे । वि॒द॒थ्य॑म् । गृ॒णत्ऽभ्यः॑ । अग्ने॑ । र॒यिम् । य॒शस॑म् । धे॒हि॒ । नव्य॑सीम् । प॒व्या॑ऽइव । रा॒ज॒न् । अ॒घऽशं॑सम् । अ॒ज॒र॒ । नी॒चा । नि । वृ॒श्च॒ । व॒निन॑म् । न । तेज॑सा ॥
हे अग्ने युगेयुगे काले काले विदथ्यम् । विदथो यज्ञः । तदर्हं त्वामुद्दिश्य नव्यसीं नवतरां स्तुतिं गृणद्भ्यः उच्चारयितृभ्योऽस्मभ्यं रयिं धनं यशसं यशस्विनं पुत्रं च धेहि विधेहि कुरु । किंच हे राजन् राजमान अजर जरारहिताग्ने पव्येव वज्रेणेवात्मीयेन तेजसा वनिनं न वृक्षमिव
“अघशंसम् अघस्यानर्थस्य शंसितारं शत्रुं नीचा नीचीनो न्यग्भूतो यथा भवति तथा नि वृश्च निजहि ॥
“To those, Agni, who repeat new (praises) to you, the object of their worship from age to age, grant riches and famous (posterity); strike don, undecaying, sovereign, the sinner with your blaze like the thunderbolt, as if he were a tree.”
In every age bestow upon the singers wealth, worthy of holy synods, glorious, ever new.
King, undecaying, as it were with sharpened bolt, smite down the sinner like a tree with lightning-flash.
In every generation, o Agni, establish for the singers glorious wealth for ritual distribution and a newer (thought).
As if with a metal wheel-rim, o unaging king, hew down like a tree the one who curses, with your sharpness.
Zu jeder Zeit verleih den Sängern, Agni du, den neusten schönen Reichthum, der bei Festen glänzt, Den Bösen reisse nieder, ew'ger König du, wie mit der Pflugschar, wie mit scharfer Axt den Baum.
Verschaffe den Sängern in jedem Menschenalter einen in Weisheit tüchtigen Mann, o Agni, und Ansehen bringenden neuen Reichtum! Wie mit dem Eisen fälle den Lästerer nieder, o alterloser König, wie den Baum mit der Schärfe der Axt!
В каждом поколении даруй певцам богатство,
О Агни, исходящее из жертвенных раздач, блистательное, самое новое!
Словно ободом, о царь, злоречивца, о нестареющий,
Сокруши до основания, как дерево – острием (топора)!
अ॒स्माक॑मग्ने म॒घव॑त्सु धार॒याना॑मि क्ष॒त्रम॒जरं॑ सु॒वीर्य॑म् । व॒यं ज॑येम श॒तिनं॑ सह॒स्रिणं॒ वैश्वा॑नर॒ वाज॑मग्ने॒ तवो॒तिभि॑: ॥
अ॒स्माक॑म् । अ॒ग्ने॒ । म॒घव॑त्ऽसु । धा॒र॒य॒ । अना॑मि । क्ष॒त्रम् । अ॒जर॑म् । सु॒ऽवीर्य॑म् । व॒यम् । ज॒ये॒म॒ । श॒तिन॑म् । स॒ह॒स्रिण॑म् । वैश्वा॑नर । वाज॑म् । अ॒ग्ने॒ । तव॑ । ऊ॒तिऽभिः॑ ॥
हे अग्ने अस्माकम् । सप्तम्यर्थे षष्टी । अस्मासु मघवत्सु हविर्लक्षणेन धनेन युक्तेषु क्षत्रं धनं धारय स्थापय । कीदृशम् । अनामि अनमनीयमनपहार्यम् अजरं जरारहितमनश्वरं सुवीर्यं शोभनवीर्योपेतम् । किंच हे वैश्वानर अग्ने तवोतिभिः त्वत्संबन्धिभी रक्षणैः वयं शतिनं शतसंख्यायुक्तं शतपुरुषयुक्तं वा तथा सहस्रिणं वाजम् अन्नं जयेम लभेमहि ।
“Grant, Agni, to us who are affluent in (offerings), wealth that cannot be taken away, that is exempt from decay, and that comprehends excellent male descendants may we obtain, Agni vaiśvānara, hundreds and thousands of viands through your protection.”
Do thou bestow, O Agni, on our wealthy chiefs, rule, with good heroes, undecaying, bending not.
So may we win for us strength. O Vaisvanara, hundredfold, thousandfold, O Agni, by thy help.
O Agni, among our bountiful lords, preserve
The lordship, uninjured, unageing, rich in heroes;
May we win booty a hundred, a thousandfold,
O Vaiśvanara [2], O Agni, through thy help.
Among our benefactors, o Agni, uphold dominion, unbowed and unaging, and an abundance of heroes.
May we conquer spoils in hundreds and thousands, o Vaiśvānara Agni, with your help.
Bewahre, Agni, unsern Fürsten ungebeugt und ungeschwächt die Herrschaft und die Heldenkraft, Uns lass gewinnen hundert-, tausendfaches Gut, durch deine Hülfen, Agni, o du Menschenhort.
Erhalte unseren Gönnern, o Agni, die unbeugsame Herrschaft, das nicht verwelkende Heldentum! Wir wollen hundertfachen, tausendfachen Siegergewinn erringen durch deine Gnaden, o Vaisvanara Agni.
Сохрани, о Агни, у наших щедрых покровителей
Несгибаемую власть, непреходящее обилие прекрасный мужей!
Да завоюем мы сотенную, тысячную
Награду, о Агни-Вайшванара, с твоими поддержками!
अद॑ब्धेभि॒स्तव॑ गो॒पाभि॑रिष्टे॒ऽस्माकं॑ पाहि त्रिषधस्थ सू॒रीन् । रक्षा॑ च नो द॒दुषां॒ शर्धो॑ अग्ने॒ वैश्वा॑नर॒ प्र च॑ तारी॒: स्तवा॑नः ॥
अद॑ब्धेभिः । तव॑ । गो॒पाभिः॑ । इ॒ष्टे॒ । अ॒स्माक॑म् । पा॒हि॒ । त्रि॒ऽस॒द॒स्थ॒ । सू॒रीन् । रक्ष॑ । च॒ । नः॒ । द॒दुषा॑म् । शर्धः॑ । अ॒ग्ने॒ । वैश्वा॑नर । प्र । च॒ । ता॒रीः॒ । स्तवा॑नः ॥
हे इष्टे यष्टव्य एषणीय वा त्रिषधस्थ त्रिषु लोकेषु सहावस्थायिन् यद्वा आहवनीयादिषु त्रिष्वायतनेषु यष्टव्यैर्देवैः सहावतिष्ठमानाग्ने अदब्धेभिः केनाप्यहिंसितैः तव त्वदीयैः गोपाभिः गोपकैः रक्षकैस्तेजोभिः अस्माकं सूरीन् अस्मदीयान् स्तोतॄन् पाहि रक्ष । हे वैश्वानर अग्ने ददुषां हवींषि दत्तवतां नः अस्माकं शर्धः बलं रक्ष च । स्तवानः स्तूयमानस्त्वं प्र च तारीः प्रवर्धय च ॥ ॥ १० ॥
“Adored Agni, present in the three worlds, protect your worshippers with your irresistible protections, preserve the strength of us who offer (oblations); glorified (by us), Agni vaiśvānara, transport us (beyond evil).”
O thou who dwellest in three places, Helper, keep with effective guards our princely patrons.
Keep our band, Agni, who have brought thee presents. Lengthen their lives, Vaisvanara, when lauded.
With your undeceivable herdsmen, o object of our quest, protect our patrons, o triply seated one.
And guard the troop of those who have given to us, o Agni Vaiśvānara, and extend (their/our lifetime), when you are praised.
Mit deinen treuen Hütern, o du Helfer, bewahre dreifach thronend unsre Edlen, Und unsre Schar der Spender schirme, Agni, und fördre uns, o Männerhort, gepries'ner.
Mit deinen untrügbaren, lieben Schutzgeistern behüte unsere Lohnherren, du Dreistättenbesitzer. Und schirme die Schar derer, die uns Geschenke gemacht haben, o Agni Vaisvanara, und laß sie fortleben, der du gepriesenen wirst.
Своими защитниками, не терпящими обмана, о желанный,
Охраняй наших покровителей, о живущий в трех местах!
И защищай толпу наших дарителей, о Агни,
И продлевай (срок жизни), о Вайшванара, когда тебя восхваляют!