Sukta 7.5
ऋषिवसिष्ठः
देवतावैश्वानरोग्निः
मन्त्र9
छन्दत्रिष्टुप्
प्राग्नये॑ त॒वसे॑ भरध्वं॒ गिरं॑ दि॒वो अ॑र॒तये॑ पृथि॒व्याः । यो विश्वे॑षाम॒मृता॑नामु॒पस्थे॑ वैश्वान॒रो वा॑वृ॒धे जा॑गृ॒वद्भि॑: ॥
प्र । अ॒ग्नये॑ । त॒वसे॑ । भ॒र॒ध्व॒म् । गिर॑म् । दि॒वः । अ॒र॒तये॑ । पृ॒थि॒व्याः । यः । विश्वे॑षाम् । अ॒मृता॑नाम् । उ॒पऽस्थे॑ । वै॒श्वा॒न॒रः । व॒वृ॒धे । जा॒गृ॒वत्ऽभिः॑ ॥
हे स्तोतारः तवसे प्रवृद्धाय दिवः अन्तरिक्षस्य पृथिव्याः च अरतये गन्त्रे अग्नये वैश्वानरसंज्ञकायाग्नये गिरं स्तुतिं प्र भरध्वम् । यः वैश्वानरः विश्वनरहितोऽग्निः विश्वेषां सर्वेषाम् अमृतानां देवानाम् उपस्थे उपस्थाने यज्ञे जागृवद्भिः प्रबुद्धैर्देवैः सहितः सन् ववृधे स्तुतिभिर्हविर्भिश्च वर्धते ॥
“Offer praise to the strong Agni, traversing without hindrance heaven and earth; he who (as)Vaiśvānara prospers at the sacrifices of all the immortals, being associated with the awaking divinities.”
BRING forth your song of praise to mighty Agni, the speedy messenger of earth and heaven,
Vaisvanara, who, with those who wake, hath waxen great in the lap of all the Gods Immortal.
Bring forth a song to the mighty Agni, to the spoked wheel of heaven and earth,
who as Vaiśvānara has grown strong in the lap of all the immortals through the watchful (priests).
Tragt eurem starken Agni vor ein Loblied, dem schnellen Diener Himmels und der Erde, Der in dem Schoosse aller ew'gen Götter, der Männerhort, durch wache Priester aufwuchs.
Bringet dem starken Agni eine Lobrede dar, dem Lenker von Himmel und Erde, der als Vaisvanara im Schoße aller Unsterblichen von den wachenden Priestern großgezogen ward.
Принесите Агни могучему
Хвалебную песнь, посланнику (?) неба и земли,
(Тому,) кто в лоне всех бессмертных
Был возвеличен бодрствующими (жрецами) как Вайшванара!
पृ॒ष्टो दि॒वि धाय्य॒ग्निः पृ॑थि॒व्यां ने॒ता सिन्धू॑नां वृष॒भः स्तिया॑नाम् । स मानु॑षीर॒भि विशो॒ वि भा॑ति वैश्वान॒रो वा॑वृधा॒नो वरे॑ण ॥
पृ॒ष्टः । दि॒वि । धायि॑ । अ॒ग्निः । पृ॒थि॒व्याम् । ने॒ता । सिन्धू॑नाम् । वृ॒ष॒भः । स्तिया॑नाम् । सः । मानु॑षीः । अ॒भि । विशः॑ । वि । भा॒ति॒ । वै॒श्वा॒न॒रः । व॒वृ॒धा॒नः । वरे॑ण ॥
सिन्धूनां नदीनां नेता स्तियानाम् अपाम् । ‘स्तिया आपो भवन्ति स्यायनात् ' (निरु. ६. १७) इति यास्कवचनात् । वृषभः वर्षिता पृष्टः अर्चितः तेजसा संपृक्तो वा यः अग्निः दिवि अन्तरिक्षे पृथिव्यां च धायि न्यधायि सः वैश्वानरः विश्वनरहितोऽग्निः वरेण श्रेष्ठेन हविषा तेजसा वा वावृधानः वर्धमानः सन् मानुषीः विशः अभि मानुषीः प्रजा: प्रति वि भाति ॥
“Agni, the leader of the rivers, the showerer of the waters, the radiant, has been stationed in thefirmament and upon earth; Viśvānara augmenting with the most excellent (oblation) shines upon human beings.”
Sought in the heavens, on earth is Agni stablished, leader of rivers, Bull of standing waters.
Vaisvanara when he hath grown in glory, shines on the tribes of men with light and treasure.
Sought after in heaven, Agni has been placed on earth as the leader of the rivers and the bull of standing waters.
He radiates outward toward the clans descended from Manu: Vaiśvānara having grown strong according to his wish.
Begehrt nahm Agni Platz in Erd' und Himmel, der Ströme Führer und der Herr der Gletscher; Den Menschenstämmen strahlet er entgegen, der Hort der Männer, wachsend durch die Gabe.
Im Himmel erstarkt ward Agni auf Erden eingesetzt, der Lenker der Flüsse, der Bulle der stehenden Gewässer. Er überstrahlt die menschlichen Stämme, nach Wunsch großgeworden, der Vaisvanara.
Испрошенный у неба, Агни был помещен на земле
Как вождь рек, бык стоячих вод.
Он ярко освещает людские племена,
Вайшванара, возвеличенный по (своему) выбору.
त्वद्भि॒या विश॑ आय॒न्नसि॑क्नीरसम॒ना जह॑ती॒र्भोज॑नानि । वैश्वा॑नर पू॒रवे॒ शोशु॑चान॒: पुरो॒ यद॑ग्ने द॒रय॒न्नदी॑देः ॥
त्वत् । भि॒या । विशः॑ । आ॒य॒न् । असि॑क्नीः । अ॒स॒म॒नाः । जह॑तीः । भोज॑नानि । वैश्वा॑नर । पू॒रवे॑ । शोशु॑चानः । पुरः॑ । यत् । अ॒ग्ने॒ । द॒रय॑न् । अदी॑देः ॥
हे वैश्वानर विश्वनरहित अग्ने त्वत् त्वत्तः भिया भीत्या असिक्नीः असितवर्णा राजस्यः ॥ प्रथमार्थे द्वितीया ॥ विशः प्रजाः असमनाः परस्परमसमेताः भोजनानि धनानि जहतीः त्यजन्त्यः आयन् आगच्छन् । कदेत्यत आह । यत् यदा पूरवे राज्ञे शोशुचानः दीप्यमानः पुरः तस्य शत्रूणां पुरः दरयन् दारयन् अदीदेः अज्वलः । तथा च निगमः-’ अंहो राजन्वरिवः पूरवे कः' (ऋ. सं. १. ६३. ७) इति ॥
“Through fear of you, Vaiśvānara, the dark-complexioned races, although of many minds, arrived,abandoning their possessions, when, Agni, shining upon Puru, you have blazed, consuming the cities of his foe.”
For fear of thee forth fled the dark-hued races, scattered abroad, deserting their possessions,
When, glowing, O Vaisvanara, for Puru, thou Agni didst light up and rend their castles.
The dark clans went breaking ranks, leaving their supplies, from fear of you, o Vaiśvānara, when you shone, breaking their strongholds, blazing for Pūru, o Agni.
Aus Furcht vor dir entflohn die schwarzen Stämme, zerstiebend rings, verlassend ihre Habe, Als leuchtend du, o Männerhort, dem Volke erstrahltest, Agni, ihre Burgen brechend.
Aus Furcht vor dir zogen die schwarzen Stämme fort, indem sie kampflos ihren Besitz zurückließen, als du, Vaisvanara Agni, für Puru flammend, ihre Burgen brechend, leuchtetest.
Из страха перед тобой ушли черные племена,
Разбегаясь в разные стороны, оставляя (свое) имущество,
Когда ты, о Вайшванара, ярко горя для Пуру,
Пламенел, о Агни, взрывая крепости (врагов).
तव॑ त्रि॒धातु॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौर्वैश्वा॑नर व्र॒तम॑ग्ने सचन्त । त्वं भा॒सा रोद॑सी॒ आ त॑त॒न्थाज॑स्रेण शो॒चिषा॒ शोशु॑चानः ॥
तव॑ । त्रि॒ऽधातु॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः । वैश्वा॑नर । व्र॒तम् । अ॒ग्ने॒ । स॒च॒न्त॒ । त्वम् । भा॒सा । रोद॑सी॒ इति॑ । आ । त॒त॒न्थ । अज॑स्रेण । शो॒चिषा॑ । शोशु॑चानः ॥
हे वैश्वानर विश्वेषां नराणां नेतः अग्ने । तथा च यास्कः-’ वैश्वानरः कस्मात् विश्वान्नरान्नयति विश्व एनं नरा नयन्तीति वा ' (निरु. ७. २१) इति। तव व्रतं त्वत्प्रीतिकरं कर्म त्रिधातु अन्तरिक्षं पृथिवी च उत अपि च द्यौः इति त्रयो लोकाः सचन्त सेवन्ते । त्रैलोक्यवर्तिन्यः प्रजास्त्वदर्थं कर्म कुर्वन्तीत्यर्थः । अपि च त्वम् अजस्रेण शोचिषा नित्येन प्रकाशेन शोशुचानः दीप्यमानः भासा दीप्त्या रोदसी द्यावापृथिव्यौ च आ ततन्थ विस्तारयसि ॥
“Vaiśvānara Agni, the firmament, the earth, the heaven, combine in your worship; shining withundecaying splendour, you overspread heaven and earth with light.”
Agni Vaisvanara, both Earth and Heaven submit them to thy threefold jurisdiction.
Refulgent in thine undecaying lustre thou hast invested both the worlds with splendour.
Heaven and earth, (each) in its three parts, follow your commandment, o Agni Vaiśvānara.
You stretch throughout the two world-halves with your radiance, blazing with your inexhaustible blaze.
Dein dreifach Wirken mögen Erd' und Himmel, o Männerhort, o Agni, treu geleiten; Du hast mit deinem Schein erhellt die Welten, der du erstrahlst mit Licht, das nimmer auslischt.
Deinem Gebot folgt die dreifache Welt, Himmel und Erde, o Agni Vaisvanara. Du hast mit deinem Lichte die beiden Welten durchzogen, mit nie ermattender Glut flammend.
Трехчастная (вселенная), земля и небо,
О Вайшванара, следуют твоему завету, о Агни.
Ты протянулся через два мира со (своим) светом,
Ярко горя неистощимым пламенем.
त्वाम॑ग्ने ह॒रितो॑ वावशा॒ना गिर॑: सचन्ते॒ धुन॑यो घृ॒ताची॑: । पतिं॑ कृष्टी॒नां र॒थ्यं॑ रयी॒णां वै॑श्वान॒रमु॒षसां॑ के॒तुमह्ना॑म् ॥
त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । ह॒रितः॑ । वा॒व॒शा॒नाः । गिरः॑ । स॒च॒न्ते॒ । धुन॑यः । घृ॒ताचीः॑ । पति॑म् । कृ॒ष्टी॒नाम् । र॒थ्य॑म् । र॒यी॒णाम् । वै॒श्वा॒न॒रम् । उ॒षसा॑म् । के॒तुम् । अह्ना॑म् ॥
हे अग्ने कृष्टीनां प्रजानाम् । ‘क्षितयः कृष्टयः' इति मनुष्यनामसु पाठात् । पतिं स्वामिनं रयीणां धनानां रथ्यं नेतारम् उषसाम् अह्नां केतुं प्रज्ञापकं वैश्वानरं विश्वनरहितं त्वां हरितः अश्वाः वावशानाः कामयमानाः सचन्ते सेवन्ते । तथा गिरः नृणां स्तुतिरूपा वाचः धुनयः पापं धुन्वानाः घृताचीः घृतमञ्चन्त्यः । हविषा सहिता इत्यर्थः । सचन्ते ॥ ॥ ७ ॥
“The horses (of Indra), full of ardour, worship you, Agni; the praises (of men), dispersers (of iniquity),accompanied by oblations, (honour you), the lord of men, the conveyer of riches, the Vaiśvānara of dawns, themanifester of days.”
Agni, the tawny horses, loudly neighing our resonant hymns that drop with oil, attend thee;
Lord of the tribes, our Charioteer of riches, Ensign of days, Vaisvanara of mornings.
Resounding ghee-rich songs—bellowing tawny mares—follow you, Agni, the lord of settlements, the charioteer of riches, Vaiśvānara, the beacon of the dawns and of the days.
Zu dir, o Agni, streben hin die Lieder, wie Rosse wiehernd, rauschend, fettversehen, Zum Herrn der Völker und des Reichthums Fährmann, zum Männerhort, dem Licht der Morgenröthen.
Dich, Agni, geleiten voll Verlangen als Falbinnen die Loblieder, die klangvollen, butterglatten, dich den Herrn der Völker, den Wagenlenker der Reichtümern, den Vaisvanara, das Banner der Morgen, der Tage.
Тебя, о Агни, полные желания буланые кобылицы –
Хвалебные песни сопровождают, звонкие, намазанные жиром,
(Тебя,) господина народов, колесничего богатств,
Вайшванару, знамя зорь (и) дней.
त्वे अ॑सु॒र्यं१॒॑ वस॑वो॒ न्यृ॑ण्व॒न्क्रतुं॒ हि ते॑ मित्रमहो जु॒षन्त॑ । त्वं दस्यूँ॒रोक॑सो अग्न आज उ॒रु ज्योति॑र्ज॒नय॒न्नार्या॑य ॥
त्वे इति॑ । अ॒सु॒र्य॑म् । वस॑वः । नि । ऋ॒ण्व॒न् । क्रतु॑म् । हि । ते॒ । मि॒त्र॒ऽम॒हः॒ । जु॒षन्त॑ । त्वम् । दस्यू॑न् । ओक॑सः । अ॒ग्ने॒ । आ॒जः॒ । उ॒रु । ज्योतिः॑ । ज॒नय॑न् । आर्या॑य ॥
हे मित्रमहः मित्राणां पूजयितः अग्ने त्वे त्वयि वसवः वासका देवा: असुर्यं बलं न्यृण्वन् न्यगमयन् । ते क्रतुं त्वत्प्रीतिकरं कर्म जुषन्त असेवन्त हि । किंच त्वम् आर्याय कर्मवते जनाय उरु ज्योतिः अधिकं तेजः जनयन् दस्यून् कर्महीनान् ओकसः स्थानात् आजः निरगमयः ॥
“Reverencer of friends, Agni, th Vasus have concentrated vigour in you; they have been propitiated byyour acts; genitive rating vast splendour for the Arya, do you, Agni, expel the Dasyus from the dwelling.”
In thee, O bright as Mitra, Vasus seated the might of Aduras, for they loved thy spirit.
Thou dravest Dasyus from their home, O Agni, and broughtest forth broad light to light the Arya.
The good (gods) installed their lordship in you, for they find pleasure in your resolve, o you having Mitra’s might.
You drove the Dasyus away from their home, o Agni, giving birth to broad light for the Ārya.
Dir fügten ein die Vasu's göttlich Leben; sie spürten deine Kraft, o freundereicher; Du, Agni, triebst die Feinde weg vom Heimsitz, erzeugend weiten Glanz dem Volk der Arjer.
Dir übertrugen die Götter die Asurawürde, denn sie nehmen gern deinen Rat an, du wie Mitra Geehrter. Du, Agni, triebst die Dasyu´s aus ihrer Heimat, indem du dem Arier weites Licht schufst.
В тебя Васу заложили асурскую силу –
Ведь они ценят твою силу духа, о великий, как Митра.
Ты выгнал, о Агни, дасью с (их) родины,
Создавая широкий свет для ария.
स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मन्वा॒युर्न पाथ॒: परि॑ पासि स॒द्यः । त्वं भुव॑ना ज॒नय॑न्न॒भि क्र॒न्नप॑त्याय जातवेदो दश॒स्यन् ॥
सः । जाय॑मानः । प॒र॒मे । विऽओ॑मन् । वा॒युः । न । पाथः॑ । परि॑ । पा॒सि॒ । स॒द्यः । त्वम् । भुव॑ना । ज॒नय॑न् । अ॒भि । ऋ॒न् । अप॑त्याय । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । द॒श॒स्यन् ॥
हे वैश्वानर सः प्रसिद्धस्त्वं परमे दूरस्थे व्योमन् अन्तरिक्षे जायमानः सूर्यरूपेण प्रादुर्भवन् वायुर्न यथा वायुः द्विदेवत्यग्रहेषु प्रथमं सोमं पिबति तथा पाथः सोमं सद्यः परि पासि परिपिबसि । यद्वा । वायुरिव पाथो जलं परि पासि परिपिबसि । शोषयसीत्यर्थः । किंच है जातवेदः जातधनाग्ने त्वं भुवना भुवनान्युदकानि । भूतं भुवनम्' इत्युदकनामसु पाठात् । जनयन् अपत्याय अपत्यवत्पालनीयाय यजमानाय दशस्यन् कामान् प्रयच्छन् अभि क्रन् वैद्युतात्मना अभिक्रन्दसि अभिगर्जसि वा ॥ ।
“Born in the highest heaven, you ever drink (Soma) like Vāyu; genitive rating the waters, you thunder,granting (his wishes) to your offspring, the worshipper.”
Born in the loftiest heaven thou in a moment reachest, like wind, the place where Gods inhabit.
Thou, favouring thine offspring, roaredst loudly when giving life to creatures, Jatavedas.
Being born in the highest heaven, at once you protect the fold on every side like Vāyu.
Giving birth to living beings, you cry out, doing service to their
descendants, Jātavedas.
Geboren kaum im höchsten Himmelsraume durchwanderst schnell du wie der Wind den Luftpfad; Du schriest die Wesen an, da du sie zeugtest, o Wesenkenner, den entsprossnen huldreich.
Im höchsten Himmel geboren hegst du sofort dein Gehege wie Vayu. Der du die Wesen erzeugtest, du wieherst ihnen zu, indem du zu Nachkommenschaft behilflich bist, o Jatavedas.
Рождаясь на высшем небе,
Словно Ваю, ты обходишь, охраняя, (свое) владенье за один день.
Порождая существа, ты взревел (им) навстречу,
Помогая потомству, о Джатаведас.
ताम॑ग्ने अ॒स्मे इष॒मेर॑यस्व॒ वैश्वा॑नर द्यु॒मतीं॑ जातवेदः । यया॒ राध॒: पिन्व॑सि विश्ववार पृ॒थु श्रवो॑ दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य ॥
ताम् । अ॒ग्ने॒ । अ॒स्मे इति॑ । इष॑म् । आ । ई॒र॒य॒स्व॒ । वैश्वा॑नर । द्यु॒ऽमती॑म् । जा॒त॒ऽवे॒दः॒ । यया॑ । राधः॑ । पिन्व॑सि । वि॒श्व॒ऽवा॒र॒ । पृ॒थु । श्रवः॑ । दा॒शुषे॑ । मर्त्या॑य ॥
हे जातवेदः जातप्रज्ञ वैश्वानर विश्वनरहित अग्ने ताम् इषम् एषणीयां वृष्टिं द्युमतीं दीप्तिमतीम् अस्मे अस्मभ्यम् एरयस्व प्रेरयस्व । वृष्ट्या त्रैलोक्यं द्योतते हि । यद्वा । द्युमतीं तामिषमन्नमेरयस्व । तथा च श्रूयते---तस्माद्यस्यैवेह भूयिष्ठमन्नं भवति स एव भूयिष्ठं लोके विराजति' (ऐ. ब्रा. १.५) इति । अथवा इषमेषणीयां तां द्युमतीं भास्वतीं दीप्तिमेरयस्व । यया इषा राधः धनं पिन्वसि पालयसि । अपि च हे विश्ववार विश्वैर्वरणीयाग्ने पृथु विस्तीर्णं श्रवः यशः दाशुषे मर्त्याय यजमानाय पिन्वसि ॥
“Send to us, Agni, (who are) Vaiśvānara Jātavedas, that brilliant sustenance whereby you conferwealth, and (grant), all-desired Agni, abundant food to the mortal, the donor (of the oblation).”
Send us that strength, Vaisvanara, send it, Agni, that strength, O Jatavedas, full of splendour,
Wherewith, all-bounteous God, thou pourest riches, as fame wide-spreading, on the man who offers.
Send the heaven-bright refreshing drink for us, o Agni Vaiśvānara, o Jātavedas,
by which you swell your bounty and broad fame for the pious mortal, o you who grant all wishes.
Die Güterfülle sende uns, o Agni, o Männerhort, die schöne, Wesenkenner, Durch die, allreicher, du vermehrst die Habe, den grossen Schatz dem sterblichen Verehrer.
Dieses herrliche Labsal verschaff uns, Agni Vaisvanara, Jatavedas, mit dem du deine Freigebigkeit überfließen lässest, Allbegehrter, den weiten Ruhm für den opfernden Sterblichen.
Создай нам, о Агни, эту жертвенную усладу,
О Вайшванара, сверкающую, о Джатаведас,
Благодаря которой ты делаешь щедрость набухшей, о владелец всего желанного,
(А также) широкую славу для смертного, почитающего (его)!
तं नो॑ अग्ने म॒घव॑द्भ्यः पुरु॒क्षुं र॒यिं नि वाजं॒ श्रुत्यं॑ युवस्व । वैश्वा॑नर॒ महि॑ न॒: शर्म॑ यच्छ रु॒द्रेभि॑रग्ने॒ वसु॑भिः स॒जोषा॑: ॥
तम् । नः॒ । अ॒ग्ने॒ । म॒घव॑त्ऽभ्यः । पु॒रु॒ऽक्षुम् । र॒यिम् । नि । वाज॑म् । श्रुत्य॑म् । यु॒व॒स्व॒ । वैश्वा॑नर । महि॑ । नः॒ । शर्म॑ । य॒च्छ॒ । रु॒द्रेभिः॑ । अ॒ग्ने॒ । वसु॑ऽभिः । स॒ऽजोषाः॑ ॥
हे अग्ने मघवद्भ्यः धनवद्भ्यः । हविष्मद्भ्य इत्यर्थः । नः अस्मभ्यं पुरुक्षुं बह्वन्नं बहुयशस्कं वा तं प्रसिद्धं रयिं श्रुत्यं श्रवणीयं वाजं बलं च नि युवस्व नितरां मिश्रयस्व । किंच हे वैश्वानर विश्वनरहित अग्ने त्वं रुद्रेभिः रुद्रैः वसुभिः च देवैः सजोषाः सहितश्च सन् नः अस्मभ्यं महि महत् शर्म सुखं यच्छ प्रयच्छ ॥ ॥ ८ ॥
“Bestow upon us who are affluent (in offerings), Agni, ample riches and renowned strength; associatedwith the Rudras, with the Vasus, grant us, Agni Vaiśvānara, infinite happiness.”
Agni, bestow upon our chiefs and nobles that famous power, that wealth which feedeth many.
Accordant with the Vasus and the Rudras, Agni, Vaisvanara, give us sure protection.
Bind wealth that brings many cattle to our generous patrons, o Agni, as well as the prize of victory worthy of fame.
O Vaiśvānara, along with the Rudras and Vasus, offer great protection to us, o Agni.
Dies nahrungsreiche Gut, o Agni, schenke den Opferherrn und rühmenswerthe Labung; O Männerhort, verleihe grossen Schutz uns, vereint mit Vasu's, Agni, und den Rudra's.
Diesen Besitz von vielem Vieh verleihe, o Agni, unseren Lohnherren und rühmlichen Siegergewinn. Vaisvanara, gewähre uns großen Schutz im Verein mit den Rudra´s, den Vasu´s, o Agni!
Этим богатством – множеством скота надели
Нас, о Агни, и щедрых (покровителей), (а также) наградой, достойной славы!
О Вайшванара, даруй нам великую защиту
В единении с Рудрами, о Агни, (и) с Васу!