Sukta 7.6
ऋषिवसिष्ठः
देवतावैश्वानरोग्निः
मन्त्र7
छन्दत्रिष्टुप्
प्र स॒म्राजो॒ असु॑रस्य॒ प्रश॑स्तिं पुं॒सः कृ॑ष्टी॒नाम॑नु॒माद्य॑स्य । इन्द्र॑स्येव॒ प्र त॒वस॑स्कृ॒तानि॒ वन्दे॑ दा॒रुं वन्द॑मानो विवक्मि ॥
प्र । स॒म्ऽराजः॑ । असु॑रस्य । प्रऽश॑स्तिम् । पुं॒सः । कृ॒ष्टी॒नाम् । अ॒नु॒ऽमाद्य॑स्य । इन्द्र॑स्यऽइव । प्र । त॒वसः॑ । कृ॒तानि॑ । वन्दे॑ । दा॒रुम् । वन्द॑मानः । वि॒व॒क्मि॒ ॥
दारुं पुरां भेत्तारं वन्दे । वन्दमानः सन् सम्राजः सर्वस्य भुवनस्येश्वरस्य असुरस्य बलवतः पुंसः वीरस्य । पौंस्यमिति वीर्यमुच्यते । तथा च यास्कः-’ पुमान् पुरुमना भवति पुंसतेर्वा ' ( निरु. ९.१५) इति । कृष्टीनां जनानाम् अनुमाद्यस्य स्तुत्यस्य तवसः बलवतः इन्द्रस्येव तस्य वैश्वानरस्य प्रशस्तिं स्तुतिं कृतानि कर्माणि च प्र विवक्मि प्रब्रवीमि ॥
“I salute the demolisher (of cities), glorifying the excellence of the powerful male, the universal sovereignwho is the reverenced of all men; I proclaim his exploits (which are) like those of the mighty Indra.”
PRAISE of the Asura, high imperial Ruler, the Manly One in whom the folk shall triumph-
I laud his deeds who is as strong as Indra, and lauding celebrate the Fort-destroyer.
(I proclaim) the praise of the universal king and lord, of the man to be celebrated by the settlements.
Extolling the deeds of the mighty one—I extol the breaker—I proclaim them like those of Indra.
Das Lob des himmlischen Gebieters sing' ich des Völkerhelden, dem mit Recht man zujauchzt; Die Thaten rühm' ich des wie Indra starken, lobsingend ruf' ich ihn, den Burgzerbrecher.
Des Oberherrn, des Asura Lob verkünde ich, des Mannes der Völker, dem man zujubeln muß. Wie des Indra Taten verkünde ich die des Starken lobend, indem ich den Lobredner dabei lobe.
(Я) про(возглашаю) хвалу вседержителя Асуры,
Мужа народов, кого надо бурно приветствовать.
Деяния могучего, словно (подвиги) Индры, –
Приветствую проломителя! – приветствуя, я провозглашаю.
क॒विं के॒तुं धा॒सिं भा॒नुमद्रे॑र्हि॒न्वन्ति॒ शं रा॒ज्यं रोद॑स्योः । पु॒रं॒द॒रस्य॑ गी॒र्भिरा वि॑वासे॒ऽग्नेर्व्र॒तानि॑ पू॒र्व्या म॒हानि॑ ॥
क॒विम् । के॒तुम् । धा॒सिम् । भा॒नुम् । अद्रेः॑ । हि॒न्वन्ति॑ । शम् । रा॒ज्यम् । रोद॑स्योः । पु॒र॒म्ऽद॒रस्य॑ । गीः॒ऽभिः । आ । वि॒वा॒से॒ । अ॒ग्नेः । व्र॒तानि॑ । पू॒र्व्या । म॒हानि॑ ॥
कविं प्राज्ञं केतुं विश्वस्य प्रज्ञापकं धासिम् अद्रेः धर्तारमादर्तुः स्तोतुर्वा भानुं भासकं शं सुखकरं रोदस्योः द्यावापृथिव्योः राज्यं राजानं वैश्वानरमग्निं हिन्वन्ति । मदीयाः प्रीणयन्ति प्रेरयन्ति वा देवाः । अहं च पुरंदरस्य पुरां दारयितुः अग्नेः पूर्व्या पूर्व्याणि पुरातनानि महानि महान्ति व्रतानि कर्माणि गीर्भिः आ विवासे परिचरामि ॥
“They propitiate the wise, the manifesting, the sustaining,t he enlightener of the pious, the giver ofhappiness, the sovereign of heaven and earth; I glorify the ancient and mighty works of Agni, the demolisher ofcities.”
Sage, Sing, Food, Light,-they bring him from the mountain, the blessed Sovran of the earth and heaven.
I decorate with songs the mighty actions which Agni, Fort-destroyer, did aforetime.
They urge on the poet and beacon (of the sacrifice), the wellspring and light beam from the stone, the luck and rule of the two world-halves. By my songs, I seek to gain the ancient and great commandments of Agni the breaker of strongholds.
Den weisen Führer, senden aus dem Fels sie als Licht und Lust zum Heil, zur Weltenherrschaft; Des Burgzerstörers Agni grosse Thaten, die alten schaff' ich her durch meine Lieder.
Den Seher, das Banner, den Glanz, das Gemächte des Steins treiben sie zur Eile, das Heil und die Herrschaft beider Welten. Mit Lobreden erbitte ich für mich die früheren großen Werke des Burgenbrechers Agni:
Поэта, знамя, поток (бессмертия), луч из скалы,
Они поторапливают (того, кто) царство двух миров.
Я хочу привлечь к себе песнями древние великие заветы
Агни – проломителя крепостей.
न्य॑क्र॒तून्ग्र॒थिनो॑ मृ॒ध्रवा॑चः प॒णीँर॑श्र॒द्धाँ अ॑वृ॒धाँ अ॑य॒ज्ञान् । प्रप्र॒ तान्दस्यूँ॑र॒ग्निर्वि॑वाय॒ पूर्व॑श्चका॒राप॑राँ॒ अय॑ज्यून् ॥
नि । अ॒क्र॒तून् । ग्र॒थिनः॑ । मृ॒ध्रऽवा॑चः । प॒णीन् । अ॒श्र॒द्धान् । अ॒वृ॒धान् । अ॒य॒ज्ञान् । प्रऽप्र॑ । तान् । दस्यू॑न् । अ॒ग्निः । वि॒वा॒य॒ । पूर्वः॑ । च॒का॒र॒ । अप॑रान् । अय॑ज्यून् ॥
अक्रतून् अयज्ञान् ग्रथिनः जल्पकान् मृधवाचः हिंसितवचस्कान् पणीन् पणिनामकान् वार्धुषिकान् अश्रद्धान् यज्ञादिषु श्रद्धारहितान् अवृधान् स्तुतिभिरग्निमवर्धयतः अयज्ञान यज्ञहीनान् तान् दस्यून् वृथा कालस्य नेतॄन् अग्निः प्रप्र अत्यन्तं नि विवाय नितरां गमयेत् । तदेवाह । अग्निः पूर्वः मुख्यः सन् अयज्यून् अयजमानान् अपरान् जघन्यान् चकार ॥
“May Agni utterly confound those Dasyus who perform no (sacred) rites, who are babblers defective inspeech, niggards, unbelievers; not honouring (Agni), offering no sacrifice; Agni preceding, has degrated thosewho instrumental tute no sacred ceremonies.”
The foolish, faithless, rudely-speaking niggards, without belief or sacrifice or worship,-
Far far sway hath Agni chased those Dasytis, and, in the cast, hath turned the godless westward.
Down with those of no intelligence, those tying in knots, those of disdainful words: the Paṇis, not giving hospitality, not giving strength, not giving sacrifices. Onward and onward Agni has pursued those Dasyus. The first has made the last to be without sacrifices.
Die unverständ'gen, ränkevollen Schmäher, die geiz'gen ohne Glauben, Gab' und Opfer; Vor, vor drang Agni wider die Barbaren, die opferlosen stiess zurück der vordre.
Du hast die unverständigen, zugeknöpften, mißredenden Pani´s niedergeworfen, die ohne Glauben, ohne Segen, ohne Opfer waren. Immer weiter hat Agni diese Dasyu´s verdrängt; die Nichtopfernden hat er, der Erste, zu den Letzten gemacht.
(Он поверг) ниц лишенных силы духа, плетущих (козни), враждебно говорящих
Пани, (что) без веры, без поддержки, без жертв.
Агни разогнал полностью этих дасью.
(Вырвавшись) вперед, он отбросил назад (их,) не жертвующих.
यो अ॑पा॒चीने॒ तम॑सि॒ मद॑न्ती॒: प्राची॑श्च॒कार॒ नृत॑म॒: शची॑भिः । तमीशा॑नं॒ वस्वो॑ अ॒ग्निं गृ॑णी॒षेऽना॑नतं द॒मय॑न्तं पृत॒न्यून् ॥
यः । अ॒पा॒चीने॑ । तम॑सि । मद॑न्तीः । प्राचीः॑ । च॒कार॑ । नृऽत॑मः । शची॑भिः । तम् । ईशा॑नम् । वस्वः॑ । अ॒ग्निम् । गृ॒णी॒षे॒ । अना॑नतम् । द॒मय॑न्तम् । पृ॒त॒न्यून् ॥
नृतमः नेतृतमः यः अग्निः अपाचीने अप्रकाशमाने तमसि निमग्नाः प्रजाः मदन्तीः स्तुवन्तीः शचीभिः ताभ्यो दत्ताभिः प्रज्ञाभिः प्राचीः ऋजुगामिनीः चकार । यद्वा । नेतृतमो योऽग्निः अपाचीने तमसि निशायां मदन्तीर्माद्यन्तीरुषसः शचीभिः प्रज्ञाभिः प्राचीश्चकारेत्यर्थः । तं वस्वः धनस्य ईशानम् अनानतम् अप्रह्वं पृतन्यून् युद्धकामांश्च दमयन्तम् अग्निं गृणीषे स्तौमि ॥
“The chief of leaders has, by the benefits (bestowed upon them), guided those praising (him) throughthe accusative ulated gloom (of night); I glorify that Agni, the unbending lord of wealth, the tamer of adversarieṣ”
Him who brought eastward, manliest with his prowess, the Maids rejoicing in the western darkness,
That Agni I extol, the Lord of riches, unyielding tamer of assailing foemen.
The best of men, who by his powers has put those (Dawns) in the east, though they were finding joy in the western darkness—
I shall sing to that Agni, master of the good, the one unable to be bent, who subdues those doing battle.
Der Held, der kräftig die im dunklen Abend sich freu'nden Röthen nach dem Morgen brachte, Ihn, Agni, preis' ich, der der Güter Herr ist, den ungebeugten, der die Feinde bändigt.
Der die im westlichen Dunkel sich ergötzenden Morgenröten nach vorne gebracht hat, der Mannhafteste, durch seine Künste, diesen Agni preise ich, den Herrn des Reichtums, den Unbeugsamen, der die Angreifer bezwingt.
Кто (утренние зори), развлекающиеся в западном мраке,
Перевел на восток (своими) силами, (он,) самый мужественный, -
Я воспеваю этого Агни, владеющего добром,
Несгибаемого, укрощающего противников.
यो दे॒ह्यो॒३॒॑ अन॑मयद्वध॒स्नैर्यो अ॒र्यप॑त्नीरु॒षस॑श्च॒कार॑ । स नि॒रुध्या॒ नहु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निर्विश॑श्चक्रे बलि॒हृत॒: सहो॑भिः ॥
यः । दे॒ह्यः॑ । अन॑मयत् । व॒ध॒ऽस्नैः । यः । अ॒र्यऽप॑त्नीः । उ॒षसः॑ । च॒कार॑ । सः । नि॒ऽरुध्य॑ । नहु॑षः । य॒ह्वः । अ॒ग्निः । विशः॑ । च॒क्रे॒ । ब॒लि॒ऽहृतः॑ । सहः॑ऽभिः ॥
यः अग्निः देह्यः देहीरुपचिताः आसुरीर्विद्याः वधस्नैः वधैरायुधैर्वा अनमयत् हीना अकरोत् । यः च अर्यपत्नीः । अर्यः सूर्यः पतिर्यासां ता अर्यपत्न्यः । ताः उषसश्चकार अकरोत् सः यह्वः महान् अग्निः विशः प्रजाः सहोभिः बलैः निरुध्य नहुषः राज्ञः बलिहृतः करप्रदाः चक्रे ॥
“The mighty Agni, who by his fatal (weapons) has baffled the devices (of the asuras), who has createdthe lawns, the birds of the sun, having coerced the people by his strength, has made them the tributaries ofNahuṣa.”
Him who brake down the walls with deadly weapons, and gave the Mornings to anoble Husband,
Young Agni, who with conquering strength subduing the tribes of Nahus made them bring their tribute.
Who bent the ramparts by his deadly weapons, who made the Dawns to have our compatriot [=Agni] as their husband,
he, the young Agni, having halted the (clans) of Nahuṣ, made (those) clans give tribute through his powers.
Er, der mit Keulen niederschlug die Wälle, sich fest vermählte mit den Morgenröthen, Der niederhielt mit Kraft die Nachbarvölker und sie durch Siege zinsbar machte, Agni.
Der die Mauern weichen machte durch seine Waffen, der den Usas´ ihren rechtmäßigen Gatten gab, Agni, der Jüngste, machte durch seine Übermacht die Stämme des Nahus tributpflichtig, nachdem er sie niedergehalten hatte.
Кто (своим) смертельным оружием заставил склониться (крепостные) валы,
Кто утренние зори сделал женами благородного,
Этот юный Агни, заточив племена Нахуша,
(Своими) силами сделал (их) данниками.
यस्य॒ शर्म॒न्नुप॒ विश्वे॒ जना॑स॒ एवै॑स्त॒स्थुः सु॑म॒तिं भिक्ष॑माणाः । वै॒श्वा॒न॒रो वर॒मा रोद॑स्यो॒राग्निः स॑साद पि॒त्रोरु॒पस्थ॑म् ॥
यस्य॑ । श॒र्म॒न् । उप॑ । विश्वे॑ । जना॑सः । एवैः॑ । त॒स्थुः । सु॒ऽम॒तिम् । भिक्ष॑माणाः । वै॒श्वा॒न॒रः । वर॑म् । आ । रोद॑स्योः । आ । अ॒ग्निः । स॒सा॒द॒ । पि॒त्रोः । उ॒पऽस्थ॑म् ॥
विश्वे सर्वे जनासः जनाः शर्मन् शर्मणि सुखनिमित्तं यस्य वैश्वानरस्य सुमतिं भिक्षमाणाः प्रार्थयमानाः एवैः कर्मभिः हविर्भिर्वा उप तस्थुः यमेवोपतिष्ठन्ते सः वैश्वानरः विश्वनरहितः अग्निः सूर्यः सन् पित्रोः मातापित्रोः रोदस्योः द्यावापृथिव्योः वरम् उत्कृष्टम् उपस्थं मध्यमन्तरिक्षम् आ ससाद आगच्छत् ॥
“Agni Vaiśvānara, whom all men approach with pious offerings, soliciting his favour for the sake of(obtaining felicity), has come to the excellent station (intermediate) between his parents, heaven and earth.”
In whose protection all men rest by nature, desiring to enjoy his gracious favour-
Agni Vaisvanara in his Parents, bosom hath found the choicest seat in earth and heaven.
Under whose protection all the peoples approach in their separate ways, asking for his favor,
Agni Vaiśvānara has sat here in the lap of the two world-halves, of his parents, according to his wish.
In dessen Schutze alle Menschen stehen, die rechter Weise seine Huld erflehen, Der Männerhort, willfahrend beiden Welten, liess in der Aeltern Schooss sich nieder, Agni.
Unter dessen Schutz sich alle Leute aus freien Stücken gestellt haben, um seine Gunst bittend, Vaisvanara hat sich nach eigener Wahl im Schoße der beiden Welthälften, seiner Eltern, niedergelassen.
Под чьей защитой обычно находятся
Все люди, прося (его) о милости,
(Этот) Вайшванара-Агни по (своему) выбору
Уселся в лоне двух миров, (своих) родителей.
आ दे॒वो द॑दे बु॒ध्न्या॒३॒॑ वसू॑नि वैश्वान॒र उदि॑ता॒ सूर्य॑स्य । आ स॑मु॒द्रादव॑रा॒दा पर॑स्मा॒दाग्निर्द॑दे दि॒व आ पृ॑थि॒व्याः ॥
आ । दे॒वः । द॒दे॒ । बु॒ध्न्या॑ । वसू॑नि । वै॒श्वा॒न॒रः । उत्ऽइ॑ता । सूर्य॑स्य । आ । स॒मु॒द्रात् । अव॑रात् । आ । पर॑स्मात् । आ । अ॒ग्निः । द॒दे॒ । दि॒वः । आ । पृ॒थि॒व्याः ॥
वैश्वानरः विश्वनरहितोऽग्निः देवः द्योतमानः बुध्न्या बुध्न्यानि आन्तरिक्षाणि । बुध्नमन्तरिक्षम् । तथा च यास्कः-’ बुध्नमन्तरिक्षं बद्धा अस्मिन् धृता आप इति वा ' (निरु. १०. ४४ ) इति । वसूनि आच्छादकानि तमांसि ॥ ‘वस आच्छादने' इति धातुः ॥ सूर्यस्य उदिता उदितावुदये' सति आ ददे। समुद्रात् अन्तरिक्षात् । ‘सगरः समुद्रः' इत्यन्तरिक्षनामसु पाठात् । अवरात् पृथिव्याः तमांसि आ ददे । समुद्रात् परस्मात् दिवोऽपि तमांसि आ ददे। तदेव दर्शयति । अग्निः दिवः तमांसि आ ददे पृथिव्याः च तमांसि आ ददे ॥ ॥ ९ ॥
“The divine Agni Vaiśvānara has removed from the firmament the investing (glooms) at the rising of thesun; he has removed them from the lower firmament of the earth, from the upper firmament of heaven.”
Vaisvanara the God, at the sun's setting, hath taken to himself deep-hidden treasures:
Agni hath taken them from earth and heaven, from the sea under and the sea above us.
The god Vaiśvānara has taken the goods on the land for his own at the rising of the sun.
From the lower sea and from the higher one, from heaven and from earth, Agni has taken them.
Der Gott nahm auf die Schätze aus der Tiefe, der Hort der Männer bei der Sonne Aufgang, Aus tiefstem Meer und aus dem höchsten Luftraum, aus Himmel und aus Erde nahm sie Agni.
Gott Vaisvanara hat bei Aufgang der Sonne die Schätze der Tiefe an sich genommen; von dem diesseitigen und dem jenseitigen Meere hat sie Agni an sich genommen, vom Himmel und von der Erde.
Бог взял себе глубинные блага,
Вайшванара на восходе солнца.
Из океана ближнего и дальнего
Агни взял (блага) с неба (и) с земли.