Sukta 7.63
ऋषिवसिष्ठः
देवतासूर्यः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
उद्वे॑ति सु॒भगो॑ वि॒श्वच॑क्षा॒: साधा॑रण॒: सूर्यो॒ मानु॑षाणाम् । चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य दे॒वश्चर्मे॑व॒ यः स॒मवि॑व्य॒क्तमां॑सि ॥
उत् । ऊँ॒ इति॑ । ए॒ति॒ । सु॒ऽभगः॑ । वि॒श्वऽच॑क्षाः । साधा॑रणः । सूर्यः॑ । मानु॑षाणाम् । चक्षुः॑ । मि॒त्रस्य॑ । वरु॑णस्य । दे॒वः । चर्म॑ऽइव । यः । स॒म्ऽअवि॑व्यक् । तमां॑सि ॥
उद्वेति उद्गच्छत्ययं सूर्यः सुभगः शोभनभाग्यः सुष्ठु भजनीयो का विश्वचक्षाः सर्वस्य द्रष्टा मानुषाणां सर्वेषां मनुष्याणां साधारणः । साधारणत्वप्रतिपादकश्रुतिः पूर्वमुदाहृता । मित्रस्य वरुणस्य च चक्षुः प्रकाशकः देवः द्योतमानः। यः देवः चर्मेव चर्माणीय तमांसि समविव्यक् सह विचति संवेष्टयति स महानुभावो देव उद्वेति ॥
“The auspicious Sūrya rises, the eye of all, the common (parent) of men; the divine eye of Mitra andVaruṇa, who breaks through the glooms as through (investing) skin.”
COMMON to all mankind, auspicious Surya, he who beholdeth all, is mounting upward;
The God, the eye of Varuna and Mitra, who rolled up darkness like a piece of leather.
Upward he rises, bringing good fortune and with his gaze on everything, the common support of the sons of Manu—the Sun,
the eye of Mitra and Varuṇa, the god who has rolled together the shades of darkness like hides.
Der reiche Gott geht auf, der alles anschaut, der Sonnengott, gemeinsam allen Menschen, Des Varuna und Mitra göttlich Auge, der wie ein Fell zusammenrollt das Dunkel.
Surya, der glückbringende, allschauende, geht den Menschenkindern gemeinsam auf, das Auge von Mitra und Varuna, der Gott, der die Finsternis wie ein Fell zusammengelegt hat.
Вот он восходит, несущий счастье, все озирающий
Сурья, общая опора людей,
Глаз Митры (и) Варуны, бог,
Который свернул мрак, словно шкуру.
उद्वे॑ति प्रसवी॒ता जना॑नां म॒हान्के॒तुर॑र्ण॒वः सूर्य॑स्य । स॒मा॒नं च॒क्रं प॑र्या॒विवृ॑त्स॒न्यदे॑त॒शो वह॑ति धू॒र्षु यु॒क्तः ॥
उत् । ऊँ॒ इति॑ । ए॒ति॒ । प्र॒ऽस॒वी॒ता । जना॑नाम् । म॒हान् । के॒तुः । अ॒र्ण॒वः । सूर्य॑स्य । स॒मा॒नम् । च॒क्रम् । प॒रि॒ऽआ॒विवृ॑त्सन् । यत् । ए॒त॒शः । वह॑ति । धू॒र्षु । यु॒क्तः ॥
अयं सूर्यस्य सूर्यः । विभक्तिव्यत्ययः । उद्वेति उद्गच्छति । कीदृशोऽयम् । जनानां सर्वेषां प्रसविता सर्वेषु कर्मस्वनुज्ञाता महान् पूज्यः केतुः सर्वस्य प्रज्ञापकः अर्णवः उदकप्रदः । किं कुर्वन्नुदेतीति उच्यते । समानं सर्वेषामेकरूपमेकमेव चक्रं रथाङ्गं चरणशीलं रथं वा पर्याविवृत्सन् पर्यावर्तयितुमिच्छन् । यत् रथचकं धूर्षु रथस्य युक्तः एतशः एतशवर्णो हरितवर्णोऽश्वः वहति । ‘एको अश्वो वहति सप्तनामा' (ऋ. सं. १. १६४. २) इत्युक्तम् ॥
“The animator of men arises, the great rain-shedding banner of Sūrya rolling on the universal wheel,which the white steeds yoked to his car drag along.”
Surya's great ensign, restless as the billow, that urgeth men to action, is advancing:
Onward he still would roll the wheel well-rounded, which Etasa, harnessed to the car-pole, moveth.
And upward he rises, the one impelling the peoples forth—the great, undulating beacon of the Sun,
about to turn the common wheel that Etaśa pulls, harnessed on the
yoke poles.
Auf geht er nun, der Wecker aller Menschen, der Sonne grosses Banner, Wellen schlagend, Das gleiche Rad in stetem Kreislauf drehend, bewegt vom Ross, das an das Joch geschirrt ist.
Es geht der Wecker der Menschen, das große, wallende Banner des Surya auf, um das stets gleiche Rad ins Rollen zu bringen, das der ins Joch gespannte Etasa zieht.
Вот он восходит, побудитель людей,
Великий развевающийся флаг Сурьи,
Стараясь катить одно и то же колесо,
Которое тащит Эташа, запряженный в оглобли.
वि॒भ्राज॑मान उ॒षसा॑मु॒पस्था॑द्रे॒भैरुदे॑त्यनुम॒द्यमा॑नः । ए॒ष मे॑ दे॒वः स॑वि॒ता च॑च्छन्द॒ यः स॑मा॒नं न प्र॑मि॒नाति॒ धाम॑ ॥
वि॒ऽभ्राज॑मानः । उ॒षसा॑म् । उ॒पऽस्था॑त् । रे॒भैः । उत् । ए॒ति॒ । अ॒नु॒ऽम॒द्यमा॑नः । ए॒षः । मे॒ । दे॒वः । स॒वि॒ता । च॒च्छ॒न्द॒ । यः । स॒मा॒नम् । न । प्र॒ऽमि॒नाति॑ । धाम॑ ॥
अयं सूर्यः विभ्राजमानः विशेषेण दीप्यमानः उषसामुपस्थात् उपस्थे मध्ये रेभैः स्तोतृभिः अनुमद्यमानः सन् उदेति । किंच एषः देवः द्योतमानः सविता मे मह्यं चच्छन्द उपच्छन्दयति कामान् । एष इत्युक्तं क इति । यः देवः समानं सर्वेषां प्राणिनामेकरूपं धाम स्वीयं तेजःस्थानं न प्रमिनाति न हिनस्ति न संकोचयति स देव उदेतीति ॥
“Delighted by the praises (of his worshippers), the radiant sun rises from the lap of the dawns; thatdivine sun gratifies my desires, who limits not the lustre that is common (to all).”
Refulgent from the bosom of the Mornings, he in Whom singers take delight ascendeth.
This Savitar, God, is my chief joy and pleasure, who breaketh not the universal statute.
Gleaming forth from the lap of the Dawns, he rises upward, being celebrated by the husky-voiced singers.
He appears to me as the god Savitar, who does not violate the common institute.
Herstrahlend aus dem Schooss der Morgenröthen erhebt er sich, von Sängern laut umjubelt, Wie Savitar, der Gott, erscheint mir dieser, der nie verkehrt die ewig gleiche Ordnung.
Aus dem Schoße der Usas geht er strahlend auf, von den Sängern bejubelt. Er erscheint mir wie Gott Savitri, der die gemeinsame Abmachung nicht übertritt.
Ярко сверкая из лона утренних зорь,
Он восходит, бурно приветствуемый певцами.
Этот бог мне (всегда) казался Савитаром,
Который не нарушает общего установления (Митры-Варуны).
दि॒वो रु॒क्म उ॑रु॒चक्षा॒ उदे॑ति दू॒रेअ॑र्थस्त॒रणि॒र्भ्राज॑मानः । नू॒नं जना॒: सूर्ये॑ण॒ प्रसू॑ता॒ अय॒न्नर्था॑नि कृ॒णव॒न्नपां॑सि ॥
दि॒वः । रु॒क्मः । उ॒रु॒ऽचक्षाः॑ । उत् । ए॒ति॒ । दू॒रेऽअ॑र्थः । त॒रणिः॑ । भ्राज॑मानः । नू॒नम् । जनाः॑ । सूर्ये॑ण । प्रऽसू॑ताः । अय॑न् । अर्था॑नि । कृ॒णव॑न् । अपां॑सि ॥
अयं सूर्यः रुक्मः रोचमानः उरुचक्षाः प्रभूततेजाश्च सन् दिवः अन्तरिक्षात् उदेति । यद्वा दिवोऽन्तरिक्षस्य रुक्म आभरणस्थानीयः । कीदृशोऽयम्। 'दूरेअर्थः दूरे गन्ता। अर्थोऽर्तेः । दूरे प्रार्थ्यमानो वा । तरणिः तारकः भ्राजमानः दीप्यमानः सन्नुदेति । नूनं निश्चयं जनाः सर्वे प्राणिनः सूर्येण प्रेरकेण देवेन प्रसूताः अनुज्ञाताः प्रेरिताः सन्तः अर्थानि गन्तव्यानि अनुष्ठेयानि अपांसि कर्माणि 'कृणवन् कुर्वन्ति ॥
“The bright and glorious sun rises from the firmament far-going, traversing (the heavens), diffusing light;verily all beings animated by Sūrya proceed and execute their assigned labours.”
Golden, far-seeing, from the heaven he riseth: far is his goal, he hasteth on resplendent.
Men, verily, inspirited by Surya speed to their aims and do the work assigned them.
The bright ornament of heaven, having a broad gaze, rises upward— he whose goal is in the far distance, gleaming as he crosses over
(toward it).
Now the peoples, impelled forth by the Sun, will go toward their goals, and they will perform their tasks.
Weitschauend steigt empor des Himmels Goldschmuck, nach weitem Ziele dringend, hell erstrahlend, Durch ihn ermuntert mögen nun die Menschen ihr Ziel verfolgen, ihre Werke wirken.
Des Himmels Goldschmuck, der weitschauende geht auf, mit dem fernen Reiseziel, durchhaltend, strahlend. Nun sollen die Leute von Surya angetrieben an ihre Geschäfte gehen, ihre Arbeiten verrichten.
Золотое украшение неба, далеко глядящий (бог) восходит,
(Тот,) чья цель далеко, пересекающий (мир), сверкающий.
Пусть же сейчас люди, побужденные Сурьей,
Отправятся по (своим) делам, возьмутся за работу!
यत्रा॑ च॒क्रुर॒मृता॑ गा॒तुम॑स्मै श्ये॒नो न दीय॒न्नन्वे॑ति॒ पाथ॑: । प्रति॑ वां॒ सूर॒ उदि॑ते विधेम॒ नमो॑भिर्मित्रावरुणो॒त ह॒व्यैः ॥
यत्र॑ । च॒क्रुः । अ॒मृताः॑ । गा॒तुम् । अ॒स्मै॒ । श्ये॒नः । न । दीय॑न् । अनु॑ । ए॒ति॒ । पाथः॑ । प्रति॑ । वा॒म् । सूरे॑ । उत्ऽइ॑ते । वि॒धे॒म॒ । नमः॑ऽभिः । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । उ॒त । ह॒व्यैः ॥
यत्र यस्मिन्नन्तरिक्षे अमृताः अमरणधर्माणः पूर्वे देवाः अस्मै सूर्याय गातुं मार्गं चक्रुः अकुर्वन् तत् पाथः अन्तरिक्षम् अन्वेति अनुगच्छति । क इव। दीयन् गच्छन् श्येनो न शंसनीयगमनो गृध्र इव। अयमर्धर्चः सौर्य इत्युक्तम् । हे मित्रावरुणा मित्रावरुणौ वां युवां सूरे सूर्ये उदिते सति प्रातःसवने नमोभिः नमस्कारैः स्तुतिभिः उत अपि च हव्यैः हविर्भिश्व प्रति विधेम परिचरेम ॥
“He travels the path which the immortals have prepared for his course, darting along like a hawk; weworship you, Mitra and Varuṇa, when the sun has risen, with praises and oblations.”
Where the irrunortals have prepared his pathway he flieth through the region like a falcon.
With homage and oblations will we serve you, O Mitra-Varuna, when the Sun hath risen.
Where the immortals have made a way for him, he follows after the herd [=the gods?], flying like a falcon.
When the sun has risen, we would worship you two with our acts of reverence and with our oblations, o Mitra and Varuṇa.
Wo die Unsterblichen die Bahn ihm schufen, durchfliegt er wie ein Adler seinen Luftpfad; Bei seinem Aufgang huld'gen wir euch beiden, mit Liedern, Mitra-Varuna, und Opfern.
Dort wo ihm die Unsterblichen den Weg bereitet haben, begeht er wie ein Falke fliegend sein Gehege. Wir wollen bei Sonnenaufgang immer wieder euch beiden, Mitra und Varuna, mit Verbeugungen und Opfern dienen.
Где бессмертные проложили для него путь,
Он следует по (своему) владению, словно сокол летящий.
Мы хотим служить вам двоим на восходе солнца
Поклонениями, о Митра-Варуна, и возлияниями.
नू मि॒त्रो वरु॑णो अर्य॒मा न॒स्त्मने॑ तो॒काय॒ वरि॑वो दधन्तु । सु॒गा नो॒ विश्वा॑ सु॒पथा॑नि सन्तु यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः ॥
नु । मि॒त्रः । वरु॑णः । अ॒र्य॒मा । नः॒ । त्मने॑ । तो॒काय॑ । वरि॑वः । द॒ध॒न्तु॒ । सु॒ऽगा । नः॒ । विश्वा॑ । सु॒ऽपथा॑नि । स॒न्तु॒ । यू॒यम् । पा॒त॒ । स्व॒स्तिऽभिः॑ । सदा॑ । नः॒ ॥
नुमित्रइतिषष्ठीगता ॥ ६ ॥दिविक्षयन्तेति पञ्चर्चं नवमं सूक्तं वसिष्ठस्यार्षं मैत्रावरुणम् । दिविपञ्चेत्यनुक्रमणिका । तृतीयेछन्दोमे प्रउगशस्त्रे आद्यस्तृचोमैत्रा- वरुणस्य सूत्रितं च-द्विविक्षयन्तारजसः पृथिव्या माविश्ववाराश्विनागतन्नइति ।
“May Mitra, Varuṇa and Aryaman grant affluence to us and to our posterity; may all paths be easy ofaccess to us, and do you ever cherish us with blessings.”
Now Mitra, Varuna, Aryaman vouchsafe us freedom and room, for us and for our children.
May we find paths all fair and good to travel. Preserve us evermore, ye Gods, with blessings.
Now let Mitra, Varuṇa, and Aryaman provide wide space for ourselves and for our offspring.
Let all our paths be easy to travel. – Do you protect us always with your blessings.
Die Kühe strömten süsse Milch dem Indra zu, dem blitzenden, Dass er sie find' im Becher-Schooss.
Nun sollen Mitra, Varuna, Aryaman uns selbst und unserem Samen freie Bahn schaffen. Uns sollen alle Pfade, alle Wege, gut sein!-Behütet ihr uns immerdar mit eurem Segen!
Так пусть же Митра, Варуна, Арьяман для нас
Самих (и) для потомства установит широкое пространство!
Пусть все станет для нас легкопроходимыми прекрасными путями!
Защищайте вы нас всегда (своими) милостями!