Sukta 7.95
ऋषिवसिष्ठः
देवतासरस्वती
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
प्र क्षोद॑सा॒ धाय॑सा सस्र ए॒षा सर॑स्वती ध॒रुण॒माय॑सी॒ पूः । प्र॒बाब॑धाना र॒थ्ये॑व याति॒ विश्वा॑ अ॒पो म॑हि॒ना सिन्धु॑र॒न्याः ॥
प्र । क्षोद॑सा । धाय॑सा । स॒स्रे॒ । ए॒षा । सर॑स्वती । ध॒रुण॑म् । आय॑सी । पूः । प्र॒ऽबाब॑धाना । र॒थ्या॑ऽइव । या॒ति॒ । विश्वाः॑ । अ॒पः । म॒हि॒ना । सिन्धुः॑ । अ॒न्याः ॥
सरस्वत्या एषा नदीवन्निगमा । एषा दृश्यमाना नदीरूपा सरस्वती आयसी अयसा निर्मिता पूः पुरीव धरुणम् । लिङ्गव्यत्ययः । धरुणा धारयित्री धायसा धारकेण क्षोदसा उदकेन प्र सस्रे प्रधावति शीघ्रं गच्छति । सिन्धुः स्यन्दनशीला नदीरूपा सा अन्याः विश्वाः सर्वाः अपः आपगाः महिना महिम्ना प्रबाबधाना भृशं बाधमाना रथ्येव प्रतोलीव विस्तीर्णा सती याति गच्छति । यद्वा । रथ्येव रथिनेव यथा रथी रथेन मार्गस्थं तरुगुल्मादिकं चूर्णीकृत्य गच्छति तद्वत् स्वकीयेन वेगेन सर्वं संपिंषती गच्छतीत्यर्थः ॥
“This Sarasvatī, firm as a city made of metal, flows rapidly with all sustaining water, sweeping away inits might all other waters, as a charioteer (clears the road).”
THIS stream Sarasvati with fostering current comes forth, our sure defence, our fort of iron.
As on a car, the flood flows on, surpassing in majesty and might all other waters.
She has flowed forth with her surge, with her nourishment—Sarasvatī is a buttress, a metal fortress.
Thrusting forward all the other waters with her greatness, the river drives like a lady-charioteer.
Mit nahrungsreichen Wogen strömte diese Sarasvati, die eh'rne Burg, die Feste, Die Sindhu mächtig wie im Wagen fahrend, geht, alle andern Flüsse überholend.
Mit labender Flut eilte sie voraus; Sarasvati ist ein Bollwerk und eine eherne Burg. Wie auf einer Fahrstraße zieht der Strom dahin, indem er durch seine Größe alle anderen Gewässer fortreißt.
Она понеслась вперед питательным бурлящим потоком.
Сарасвати – оплот, железная крепость.
Река мчится, словно по проезжей дороге,
Мощно обгоняя (своим) напором все другие воды.
एका॑चेत॒त्सर॑स्वती न॒दीनां॒ शुचि॑र्य॒ती गि॒रिभ्य॒ आ स॑मु॒द्रात् । रा॒यश्चेत॑न्ती॒ भुव॑नस्य॒ भूरे॑र्घृ॒तं पयो॑ दुदुहे॒ नाहु॑षाय ॥
एका॑ । अ॒चे॒त॒त् । सर॑स्वती । न॒दीना॑म् । शुचिः॑ । य॒ती । गि॒रिऽभ्यः॑ । आ । स॒मु॒द्रात् । रा॒यः । चेत॑न्ती । भुव॑नस्य । भूरेः॑ । घृ॒तम् । पयः॑ । दु॒दु॒हे॒ । नाहु॑षाय ॥
सहस्रवत्सरेण क्रतुना यक्ष्यमाणो नाहुषो नाम राजा सरस्वतीं नदीं प्रार्थयामास । सा च तस्मै सहस्रसंवत्सरपर्याप्तं पयो घृतं च प्रददौ । अथमर्थोऽत्र प्रतिपाद्यते । नदीनाम् अन्यासां मध्ये शुचिः शुद्धा गिरिभ्यः सकाशात् आ समुद्रात् समुद्रपर्यन्तं यती गच्छन्ती एका सरस्वती नदी अचेतत् । नाहुषस्य प्रार्थनामज्ञासीत् । तथा भुवनस्य भूतजातस्य भूरेः बहुलस्य रायः धनानि चेतन्ती प्रज्ञापयन्ती प्रयच्छन्ती नाहुषाय राज्ञे घृतं पयः च सहस्रसंवत्सरक्रतोः पर्याप्तं दुदुहे दुग्धवती दत्तवती ॥
“Sarasvatī, chief and pure of rivers, flowing from the mountains to the ocean, understood the request ofNahuṣa, and distributing riches among the many existing beings, milked for him butter and water.”
Pure in her course from mountains to the ocean, alone of streams Sarasvati hath listened.
Thinking of wealth and the great world of creatures, she poured for Nahusa her milk and fatness.
Alone of the rivers, Sarasvatī shows clear, as she goes gleaming from the mountains all the way to the sea.
Taking note of the abundant wealth of the world, she has milked out ghee and milk for the Nāhuṣa.
Sarasvati allein erschien als reinste der Fluten vom Gebirg' zum Meere strömend; Des Reichthums achtend und des weiten Weltalls, strömt Milch und Fett sie zu den Uferwohnern.
Einzig unter den Strömen hat sich Sarasvati hervorgetan, von den Bergen zum Meer klar fließend, den Reichtum der vielgestaltigen Welt kennend, spendet sie Schmalz und Milch dem Nahusstamm.
Одна среди рек выделилась Сарасвати,
Стекая с гор, чистая, к морю.
Замечая богатство обширного мироздания,
Доится она для рода Нахуши жиром (и) молоком.
स वा॑वृधे॒ नर्यो॒ योष॑णासु॒ वृषा॒ शिशु॑र्वृष॒भो य॒ज्ञिया॑सु । स वा॒जिनं॑ म॒घव॑द्भ्यो दधाति॒ वि सा॒तये॑ त॒न्वं॑ मामृजीत ॥
सः । व॒वृ॒धे॒ । नर्यः॑ । योष॑णासु । वृषा॑ । शिशुः॑ । वृ॒ष॒भः । य॒ज्ञिया॑सु । सः । वा॒जिन॑म् । म॒घव॑त्ऽभ्यः । द॒धा॒ति॒ । वि । सा॒तये॑ । त॒न्व॑म् । म॒मृ॒जी॒त॒ ॥
मध्यस्थानो वायुः सरस्वान् । नर्यः नृभ्यो हितः वृषा सेचनसमर्थः शिशुः अल्पः प्रादुर्भावसमयेऽल्पतया दृश्यमानः वृषभः वर्षिता एवंभूतः सः सरस्वान् यज्ञियासु यज्ञार्हासु योषणासु योषित्स्वात्मनः कलत्रभूतासु मध्यमस्थानास्वप्सु मध्ये ववृधे वर्धते । सः तादृशः सरस्वान् मघवद्भ्यः हविष्मद्भ्यो यजमानेभ्यः वाजिनं बलिनं पुत्रं दधाति ददाति । तथा सातये लाभार्थं तन्वं तेषां शरीरं वि मामृजीत विमार्ष्टि । लाभार्थं संस्करोतीत्यर्थः । यद्यप्येषा सरस्वतः स्तुतिस्तथापि सरस्वत्याः प्रीणनार्थं तत्स्तवनमिति छान्दोमिके सारस्वते तृचेऽस्या उक्तो विनियोगो न विरुध्यते ॥
“The showerer Sarasvat, the friend of man, a showerer (of benefits), even while yet a child, continuallyincreases among his adorable wives (the rains); he bestows upon the affluent (worshippers) a vigorous son; hepurifies their person ns (to fit them) for the reception (of his bounties).”
Friendly to man he grew among the women, a strong young Steer amid the Holy Ladies.
He gives the fleet steed to our wealthy princes, and decks their bodies for success in battle.
He has grown strong as a manly one among maidens, a bullish bull calf among the (river-maidens) worthy of the sacrifice.
He provides a prizewinner to the benefactors. He should groom his body for winning.
Und bei den Jungfraun wuchs der kräft'ge Stier auf, der junge Bull bei den erhabnen Weibern; Er schenket schnelles Ross den Opferherren und schmückt zum Spenden seinen eignen Leib aus.
Er ist als der Männliche unter den jungen Frauen, der männliche junge Bulle unter den opferwürdigen Göttinnen herangewachsen. Er verschafft den Gönnern ein Siegesroß. Er möge seinen Leib reinigen, daß es den Sieg gewinne.
Он вырос мужем среди юных жен,
Мужественный молодой бык среди (богинь), достойных жертв.
Он дает щедрым (покровителям) скакуна, приносящего награду.
Пусть он начистит тело для захвата (награды)!
उ॒त स्या न॒: सर॑स्वती जुषा॒णोप॑ श्रवत्सु॒भगा॑ य॒ज्णे अ॒स्मिन् । मि॒तज्ञु॑भिर्नम॒स्यै॑रिया॒ना रा॒या यु॒जा चि॒दुत्त॑रा॒ सखि॑भ्यः ॥
उ॒त । स्या । नः॒ । सर॑स्वती । जु॒षा॒णा । उप॑ । श्र॒व॒त् । सु॒ऽभगा॑ । य॒ज्ञे । अ॒स्मिन् । मि॒तज्ञु॑ऽभिः । न॒म॒स्यैः॑ । इ॒या॒ना । रा॒या । यु॒जा । चि॒त् । उत्ऽत॑रा । सखि॑ऽभ्यः ॥
उत अपि च जुषाणा प्रीयमाणा सुभगा शोभनधना स्या सा सरस्वती नः अस्माकम् अस्मिन् यज्ञे उप श्रवत् । अस्मदीयाः स्तुतीरुपशृणोतु । कीदृशी सा। मितज्ञुभिः प्रह्वैर्जानुभिः नमस्यैः नमस्कारैर्देवैः इयाना उपगम्यमाना । चिच्छब्दश्चार्थे । युजा नित्ययुक्तेन राया धनेन च संगता सखिभ्यः उत्तरा उत्कृष्टतरा । ईदृश्यस्मदीयाः स्तुतीरुपशृणोत्वित्यन्वयः ॥
“May the auspicious and gracious Sarasvatī hear (our praises) at this sacrifice, approached as she iswith reverence and with bended knees, and most liberal to her friends with the riches she possesses.”
May this Sarasvati be pleased and listen at this our sacrifice, auspicious Lady,
When we with reverence, on our knees, implore her close-knit to wealth, most kind to those she loveth.
And this Sarasvatī, the well-portioned, will harken to this sacrifice of ours, taking pleasure in it,
being implored by reverential ones with their knees fixed. With wealth as her yokemate, she is even higher than her companions.
Es hör uns auch Sarasvati, die sel'ge, an diesem Opfer Wohlgefallen findend, Von rüstigen Verehrern angerufen, mit Gaben kommend reichlicher als Freunde.
Auch diese Sarasvati möge gern bei diesem Opfer zuhören, die Holde, der die Huldiger mit aufgestemmten Knieen nahen. Im Bunde mit dem Reichtum selbst geht sie über alle Freunde.
А также эта Сарасвати пусть прислушается к нам,
Радуясь этому жертвоприношению, (она), несущая счастье,
Когда ее просят почитающие (ее люди), твердо стоящие на коленях.
Именно благодаря союзу с богатством она выше (всех) друзей.
इ॒मा जुह्वा॑ना यु॒ष्मदा नमो॑भि॒: प्रति॒ स्तोमं॑ सरस्वति जुषस्व । तव॒ शर्म॑न्प्रि॒यत॑मे॒ दधा॑ना॒ उप॑ स्थेयाम शर॒णं न वृ॒क्षम् ॥
इ॒मा । जुह्वा॑नाः । यु॒ष्मत् । आ । नमः॑ऽभिः । प्रति॑ । स्तोम॑म् । स॒र॒स्व॒ति॒ । जु॒ष॒स्व॒ । तव॑ । शर्म॑न् । प्रि॒यऽत॑मे । दधा॑नाः । उप॑ । स्थे॒या॒म॒ । श॒र॒णम् । न । वृ॒क्षम् ॥
हे सरस्वति इमा इमान्यस्मदीयानि हवींषि जुह्वानाः तुभ्यं जुह्वतो वयं नमोभिः त्वद्विषयैः नमस्कारैः युष्मदत् त्वत्सकाशात् आ। उपसर्गश्रुतेर्योग्यक्रियाध्याहारः । आददीमहि धनानीति शेषः । स्तोमं चास्मदीयं स्तोत्रं प्रति जुषस्व प्रतिसेवस्व । वयं च प्रियतमे अतिशयेन प्रिये तव त्वदीये शर्मन् शर्मणि सुखे दधानाः निधीयमानाः सन्तः शरणं न वृक्षम् आश्रयभूतं वृक्षमिव उप स्थेयाम त्वामुपतिष्ठेम संगच्छेमहि ॥
2अथ द्वितीयामाह - हे सरस्वति! युष्मत् युष्मान् त्वामित्यर्थः ।
इमे यजमाना नमोभिर् नमस्कारैस् सहाजुह्वानाः सर्वतो होममाह्नानं वा कुर्वन्तो वर्तन्ते । स्तोमं त्वदीयं स्तोत्रं प्रति प्रातिस्विकमसाधारणं जुषस्व सेवस्व । तव प्रियतमेऽतिप्रिये वृक्षवदुपकारके शर्मन् शरणे गृहे दधानाः हविर्धारयन्तः वयम् उपस्थेयाम उपस्थानं करवाम ।
“Presenting to you, Sarasvatī, these oblations with reverence (may we receive from you affluence); begratified by our praise and may we, being retained in your dearest felicity, ever recline upon you, as on asheltering tree.”
These offerings have ye made with adoration: say this, Sarasvati, and accept our praises;
And, placing us under thy dear protection, may we approach thee, as a tree, for shelter.
Here are (oblations) being poured all the way to you (rivers), along with reverences. Take pleasure in the praise, Sarasvatī.
Being set in your dearest shelter, may we stand nearby it like a
sheltering tree.
Zu euch ergossen diese sich mit Andacht, nimm huldreich auf, Sarasvati, die Lieder; In deine liebste Hut gestellt lass kommen uns unter deinen Schirm wie unter's Laubdach.
Diese Opfergaben mit Verbeugungen vor euch darbringend-nimm, o Sarasvati, das Loblied gern entgegen-in deinen geliebtesten Schutz uns stellend wollen wir wie unter einen schützenden Baum treten.
Совершая эти (жертвенные возлияния) от вас вместе с поклонениями, –
Наслаждайся, о Сарасвати, восхвалением! –
Прибегая к твоей самой сладостной защите,
Мы хотим, как под деревом, находиться в укрытии!
अ॒यमु॑ ते सरस्वति॒ वसि॑ष्ठो॒ द्वारा॑वृ॒तस्य॑ सुभगे॒ व्या॑वः । वर्ध॑ शुभ्रे स्तुव॒ते रा॑सि॒ वाजा॑न्यू॒यं पा॑त स्व॒स्तिभि॒: सदा॑ नः ॥
अ॒यम् । ऊँ॒ इति॑ । ते॒ । स॒र॒स्व॒ति॒ । वसि॑ष्ठः । द्वारौ॑ । ऋ॒तस्य॑ । सु॒ऽभ॒गे॒ । वि । आ॒व॒रित्या॑वः । वर्ध॑ । शु॒भ्रे॒ । स्तु॒व॒ते । रा॒सि॒ । वाजा॑न् । यू॒यम् । पा॒त॒ । स्व॒स्तिऽभिः॑ । सदा॑ । नः॒ ॥
हे सुभगे शोभनधने सरस्वति अयं वसिष्ठः ते त्वां यन्तुः ऋतस्य यज्ञस्य संबन्धिन्यौ द्वारौ पूर्वापरे व्यावः विवृणोति । उ इति पूरकः । हे शुभ्रे शुभ्रवर्णे देवि वर्ध वर्धस्व । तथा स्तुवते स्तोत्रं कुर्वते वसिष्ठाय वाजान् अन्नानि रासि प्रदेहि । अन्यद्गतम् ॥ ॥ १९ ॥
“Auspicious Sarasvatī, for you Vasiṣṭha has set open the two doors (the east and west) of sacrifice;white-complexioned (goddess), be magnified; bestow food on him who glorifies you; and do you (gods) evercherish us with blessings.”
For thee, O Blest Sarasvati, Vasistha hath here unbarred the doors d sacred Order.
Wax, Bright One, and give strength to him who lauds thee. Preserve us evermore, ye Gods, with blessings.
And this Vasiṣṭha here has opened up the doors of truth for you,
well-portioned Sarasvatī.
Strengthen (him?), resplendent one; grant prizes to the praiser. – Do you protect us always with your blessings.
So hat Vasischtha dir des Opfers Thore, Sarasvati, erschlossen, hochbeglückte; O schöne, gib dem Sänger reichlich Labung. Ihr Götter, schützt uns stets mit eurem Segen.
Dieser Vasistha hat dir, o holde Sarasvati, die Pforte des Gesetzes geöffnet. Mehre, du Schöne, schenke dem Sänger Belohnungen.-Behütet ihr uns immerdar mit eurem Segen!
Вот этот Васиштха, о Сарасвати,
Раскрыл для тебя врата закона, о несущая счастье.
Подкрепи (нас), о прекрасная, дай восхвалителю награды!
Защищайте вы нас всегда (своими) милостями!