Sukta 8.100
ऋषिनेमो भार्गवः
देवताइन्द्रः
मन्त्र12
छन्दत्रिष्टुप्
अ॒यं त॑ एमि त॒न्वा॑ पु॒रस्ता॒द्विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मा॑ यन्ति प॒श्चात् । य॒दा मह्यं॒ दीध॑रो भा॒गमि॒न्द्रादिन्मया॑ कृणवो वी॒र्या॑णि ॥
अ॒यम् । ते॒ । ए॒मि॒ । त॒न्वा॑ । पु॒रस्ता॑त् । विश्वे॑ । दे॒वाः । अ॒भि । मा॒ । य॒न्ति॒ । प॒श्चात् । य॒दा । मह्य॑म् । दीध॑रः । भा॒गम् । इ॒न्द्र॒ । आत् । इत् । मया॑ । कृ॒ण॒वः॒ । वी॒र्या॑णि ॥
हे इन्द्र ते तव पुरस्तात् अग्रतः तन्वा पुत्रेण सह अयम् अहम् एमि। शत्रूनभिभवितुं गच्छामि । तवाग्रतो गच्छन्तं मां विश्वे देवाः त्वया सह पश्चात् अभि यन्ति अभिगच्छन्ति । यदा त्वं मह्यं भार्गवाय नेमाय भागं शत्रुषु स्थितं भागं दीधरः धारयसि आदित् अनन्तरमेव मया सह मच्छत्रूञ्जेतुं वीर्याणि पौरुषाणि कृणवः कुरु । यदि शत्रुषु स्थितं धनं मह्यं दित्ससि तर्हि शत्रुजयार्थं गच्छतः सपुत्रस्य मम साहाय्यं कुर्विति भावः ॥
“I here go before you with my son, the Viśve devās follow after me; if, Indra, you keep wealth for me,then put forth your strength on my side.”
I MOVE before thee here present in person, and all the Deities follow behind me.
When, Indra, thou securest me my portion, with me thou shalt perform heroic actions.
[Vāyu:] “Here I go with my body before you. All the gods advance toward me from behind.
When you will have secured a portion for me, Indra, only after that will you perform manly deeds along with me.”
»Leibhaftig komm' ich zu dir, vorne schreitend und hinter mir, da gehen alle Götter«; Wenn du, o Indra, meinen Theil mir schenkest, dann wirst mit mir du Heldenthaten wirken.
Ich hier gehe in eigener Person dir voran, alle Götter folgen mir hinterdrein. Wenn du, Indra, mir einen Anteil bestimmen wirst, dann sollst du mit mir Heldentaten vollbringen.
Своей особой я иду здесь впереди тебя,
Все боги идут позади меня.
Когда ты мне определишь долю,
О Индра, вот тогда ты совершишь со мною подвиги.
Индра:
दधा॑मि ते॒ मधु॑नो भ॒क्षमग्रे॑ हि॒तस्ते॑ भा॒गः सु॒तो अ॑स्तु॒ सोम॑: । अस॑श्च॒ त्वं द॑क्षिण॒तः सखा॒ मेऽधा॑ वृ॒त्राणि॑ जङ्घनाव॒ भूरि॑ ॥
दधा॑मि । ते॒ । मधु॑नः । भ॒क्षम् । अग्रे॑ । हि॒तः । ते॒ । भा॒गः । सु॒तः । अ॒स्तु॒ । सोमः॑ । असः॑ । च॒ । त्वम् । द॒क्षि॒ण॒तः । सखा॑ । मे॒ । अध॑ । वृ॒त्राणि॑ । ज॒ङ्घ॒ना॒व॒ । भूरि॑ ॥
हे इन्द्र ते तुभ्यं मधुनः मदकरस्य सोमस्य भक्षमग्रे प्रथमं दधामि धारयामि । सुतः अभिषुतः भागः भजनीयः सोमः ते तव हृदये हितः निहितः अस्तु भवतु । अपि च त्वं मे मम दक्षिणतः दक्षिणपार्श्वे सखा सन् असः स्थितो भव। अध अथ भूरि बहूनि वृत्राणि अस्मदीयाञ्छत्रून् जङ्घनाव त्वमहं चोभौ आवां हन्वः ॥
“I offer the exhilarating Soma first toyou, let the effused enjoyable Soma be plural ced within you; be you afriend on my right hand, then will we two smite our many enemies.”
The food of meath in foremost place I give thee, thy Soma shall be pressed, thy share appointed.
Thou on my right shalt be my friend and comrade: then shall we two smite dead full many a foeman.
[Indra:] “I establish a draught of the honey for you at the beginning (of the sacrifice). Let the pressed soma be established as your portion, and you will be my comrade on my right side. Then we two will keep smashing obstacles in abundance.”
Ich schenke dir zuerst den Trank des Methes, dein Antheil sei gesetzt, gebraut der Soma; Genosse seist du mir zu meiner Rechten; Dann woll'n wir beide viele Feinde tödten.
Ich gewähre dir an erster Stelle den Trunk des Soma; der gepreßte Soma soll dir als Anteil bestimmt sein. Wenn du mein Freund zur Rechten sein willst, dann wollen wir beide viele Vritra´s erschlagen.
Я предоставляю тебе в начале питье из меда.
Выжатый сома пусть будет твоей установленной долей.
И если ты хочешь стать моим другом справа,
То мы разобьем множество врагов.
प्र सु स्तोमं॑ भरत वाज॒यन्त॒ इन्द्रा॑य स॒त्यं यदि॑ स॒त्यमस्ति॑ । नेन्द्रो॑ अ॒स्तीति॒ नेम॑ उ त्व आह॒ क ईं॑ ददर्श॒ कम॒भि ष्ट॑वाम ॥
प्र । सु । स्तोम॑म् । भ॒र॒त॒ । वा॒ज॒ऽयन्तः॑ । इन्द्रा॑य । स॒त्यम् । यदि॑ । स॒त्यम् । अस्ति॑ । न । इन्द्रः॑ । अ॒स्ति॒ । इति॑ । नेमः॑ । ऊँ॒ इति॑ । त्वः॒ । आ॒ह॒ । कः । ई॒म् । द॒द॒र्श॒ । कम् । अ॒भि । स्त॒वा॒म॒ ॥
हे जनाः वाजयन्तः संग्राममिच्छन्तो यूयम् ।' पौंस्यै वाजे' इति संग्रामनामसु पाठात् । इन्द्राय सत्यं सत्यभूतं स्तोमं सु सुष्ठु प्र भरत । इन्द्रोऽस्तीत्येतत् यदि सत्यमस्ति भवति । इन्द्रास्तित्वे कः संदेहः । तत्राह। नेम उ भार्गवो नेम एव इन्द्रः नाम त्वः कश्चित् न अस्ति इति आह । तत्र कारणं दर्शयति । क ईम् एनमिन्द्रं ददर्श अद्राक्षीत्। न कोऽप्यपश्यत् । अतः कं वयम् अभि ष्टवाम अभिष्टुमः । तस्मादिन्द्रो नाम कश्चिद्विद्यत इति वादमात्रं न तु तत्सत्यमित्यर्थः ॥
“Offer fervently, may war-loving companions, true praise to Indra, if he truly exists; Nema says, "verilythere is no Indra", who has ever seen him? Whom shall we praise?”
Striving for strength bring forth a laud to Indra, a truthful hymn if he in truth existeth.
One and another say, There is no Indra. Who hath beheld him? Whom then shall we honour?
[Singer:] “Proffer praise as you all seek the prize—real praise to Indra, if he is the real thing.
‘Indra does not exist,’ so says many a one. ‘Who has seen him? Whom shall we praise?’”
Nach Gut verlangend bringt nun euer Loblied dem Indra, wenn die Wahrheit anders wahr ist; »Es ist kein Indra«, also sagen manche, »wer sah ihn denn? was sollen wir ihn preisen?«
Bringet fein nach dem ersten Preise strebend dem Indra ein Loblied dar, ein wahrhaftes, wenn es Wahrheit ist! "Es gibt keinen Indra", so sagt manch einer. "Wer hat ihn gesehen, wen sollen wir also preisen?
Стремясь к награде, вознесите хорошенько хвалу
Для Индры, истинную, если истинная существует!
Нет Индры, – некоторые так говорят.
Кто видел его? Кого мы будем прославлять?
Индра:
अ॒यम॑स्मि जरित॒: पश्य॑ मे॒ह विश्वा॑ जा॒तान्य॒भ्य॑स्मि म॒ह्ना । ऋ॒तस्य॑ मा प्र॒दिशो॑ वर्धयन्त्यादर्दि॒रो भुव॑ना दर्दरीमि ॥
अ॒यम् । अ॒स्ति॒ । ज॒रि॒त॒रिति॑ । पश्य॑ । मा॒ । इ॒ह । विश्वा॑ । जा॒तानि॑ । अ॒भि । अ॒स्मि॒ । म॒ह्ना । ऋ॒तस्य॑ । मा॒ । प्र॒ऽदिशः॑ । व॒र्ध॒य॒न्ति॒ । आ॒ऽद॒र्दि॒रः । भुव॑ना । द॒र्द॒री॒मि॒ ॥
एवं नेमस्यर्षेर्वचनमाकर्ण्य इन्द्रस्तस्य समीपमाजगाम । आगत्य चात्मानमनेन द्वृचेन स्तौति । हे जरितः स्तोतः अयम् अहम् अस्मि । इह तव समीपे स्थितं मा मां पश्य । विश्वा सर्वाणि जातानि' भुवनानि मह्ना महत्त्वेन अभ्यस्मि अहमभिभवामि । किंच माम् ऋतस्य सत्यस्य यज्ञस्य वा प्रदिशः प्रदेष्टारो विद्वांसः स्तोत्रैः वर्धयन्ति । अपि च आदर्दिरः आदरणशीलोऽहं भुवना भुवनानि शत्रुभूतानि दर्दरीमि भृशं विदारयामि ॥
“(Indra speaks): "here I am, worshipper, behold me here; I overpower all beings by my might; the offerersof sacrifice magnify me by their praises; I, the shatterer, shatter the worlds".”
Here am I, look upon me here, O singer. All that existeth 1 surpass in greatness.
The Holy Law's commandments make me mighty. Rending with strength I rend the worlds asunder.
[Indra:] “Here I am, singer: see me here. I dominate all created things with my greatness.
The instructions of truth [=hymns] strengthen me. As the one who keeps breaking open (Vala), I keep breaking the worlds.
»Hier bin ich, Sänger, sieh mich an, hier steh' ich; die Wesen alle übertreff' an Macht ich; Mich kräftigen des heil'gen Werkes Bräuche, zerschmetternd schmettre ich die Wesen nieder.
Da bin ich, o Sänger, sieh mich hier! Alle Geschöpfe überrage ich an Größe. Die Beweise des rechten Glaubens stärken mich. Als Erbrecher sprenge ich die Welten.
Вот я есть, о певец, смотри здесь на меня!
Все существа я превосхожу величием.
Указания закона меня усиливают.
Проломитель, я проламываю миры.
आ यन्मा॑ वे॒ना अरु॑हन्नृ॒तस्यँ॒ एक॒मासी॑नं हर्य॒तस्य॑ पृ॒ष्ठे । मन॑श्चिन्मे हृ॒द आ प्रत्य॑वोच॒दचि॑क्रद॒ञ्छिशु॑मन्त॒: सखा॑यः ॥
आ । यत् । मा॒ । वे॒नाः । अरु॑हन् । ऋ॒तस्य॑ । एक॑म् । आसी॑नम् । ह॒र्य॒तस्य॑ । पृ॒ष्ठे । मनः॑ । चि॒त् । मे॒ । हृ॒दे । आ । प्रति॑ । अ॒वो॒च॒त् । अचि॑क्रदन् । शिशु॑ऽमन्तः । सखा॑यः ॥
यत् यदा ये ऋतस्य यज्ञस्य यज्ञम् । कर्मणि षष्ठी । वेनाः कामयमानाः हर्यतस्य कान्तस्यान्तरिक्षस्य पृष्ठे आसीनम् उपविष्टम् एकं मा माम् आ अरुहन् तदानीं तेषां भवतामारोहं मनश्चित् मन एव मे मम हृदे हृदयाय प्रत्यवोचत् अब्रवीत् । अज्ञासिषं च तदाह्वानं शिशुमन्तः पुत्रयुक्ताः सखायः प्रिया अमी अचिकदन् मां क्रन्दन्तीति ॥
“"When the lovers of sacrifice ascended to me sitting alone on the back of my well-loved (formament),then my mind verily proclaimed to my heart, ' my friends with their children are crying to me' ".”
When the Law's lovers mounted and ap. proached me as 1 sate lone upon the dear sky's summit.
Then spake my spirit to the heart within me, My friends have cried unto me with their children.
[Indra:] “When the trackers of truth mounted to me, sitting alone on the back of the delightful one [=fallow bay/soma?],
my mind just responded from the heart: ‘My comrades have cried out (to me) like children.’”
Wenn mich bestieg des heil'gen Werks Verlangen, der einsam auf des Himmels Höh' ich sitze, Dann sprach mein Geist zum Herzen diese Worte: »die Freunde mit den Kindern rufen laut mich.«
Als die Seher des rechten Glaubens zu mir aufgestiegen waren, der ich einsam auf dem Rücken des begehrten Himmels saß, da gab mein Verstand dem Herzen zur Antwort: " Meine Freunde samt ihren Kindern haben zu mir geschrieen.
Когда ко мне, сидящему на спине возлюбленного (неба),
Поднялись стремящиеся к закону (песни),
Рассудок ответил моему сердцу:
Кричали друзья (мои) вместе с детьми.
विश्वेत्ता ते॒ सव॑नेषु प्र॒वाच्या॒ या च॒कर्थ॑ मघवन्निन्द्र सुन्व॒ते । पारा॑वतं॒ यत्पु॑रुसम्भृ॒तं वस्व॒पावृ॑णोः शर॒भाय॒ ऋषि॑बन्धवे ॥
विश्वा॑ । इत् । ता । ते॒ । सव॑नेषु । प्र॒ऽवाच्या॑ । या । च॒कर्थ॑ । म॒घ॒ऽव॒न् । इ॒न्द्र॒ । सु॒न्व॒ते । पारा॑वतम् । यत् । पु॒रु॒ऽस॒म्भृ॒तम् । वसु॑ । अ॒प॒ऽअवृ॑णोः । श॒र॒भायः॑ । ऋषि॑ऽबन्धवे ॥
स्वसमीपमागतमिन्द्रं दृष्ट्वा संतुष्ट ऋषिरिन्द्रस्य विविधानि कर्माणि दानं च ' विश्वेत्ता ते इत्यनेन द्वृचेन स्तौति । हे मघवन्निन्द्र त्वं सवनेषु यज्ञेषु सुन्वते सोमाभिषवं कुर्वते यजमानाय या यानि कर्माणि चकर्थ अकरोः ते तव ता तानि कर्माणि प्रवाच्या प्रवक्तव्यानि विश्वेत् अनन्तान्येव । किंच त्वं पारावतं परावन्नामकस्य कस्यचिच्छत्रोः स्वभूतं यत् धनमस्ति तत् ऋषिबन्धवे' शरभाय शरभनाम्न ऋषये अपावृणोः अपवृतवानसि । पुरुसंभृतं यथा बहुसंभृतं भवति ॥ ॥ ४ ॥
“Verily all those deeds of yours, Maghavan, are to be proclaimed, which you have achieved for him whooffers libations in the sacrifice; that wealth of Pārāvat, collected by many; you have opened to Śarabha, thekinsman of the Ṛṣi.”
All these thy deeds must be declared at Soma-feasts, wrought, Indra, Bounteous Lord, for him who sheds the juice,
When thou didst open wealth heaped up by many, brought from far away to Sarablia, the Rsi's kin.
[Singer:] “All these (deeds) of yours are to be proclaimed at the pressings, those which you did, bounteous Indra, for the presser— when you uncovered the goods, stemming from afar, brought together by many, for Śarabha of seers’ lineage.”
Alle deine Thaten sind bei den Somafesten zu preisen, die du, o mächtiger Indra, an dem Somapresser gethan hast, als du das ferne zusammengehäufte Gut dem mit dem Dichter verwandten Çarabha erschlössest.
All das ist bei den Somaopfern von dir zu verkünden, was du gabenreicher Indra für den Somapressenden getan hast, da du das von vielen aufgehäufte Gut der Paravata´s für Sarabha aus dem Geschlechte der Rishi´s aufgeschlossen hast.
Достойны провозглашения на выжиманиях (сомы) все те твои (деяния),
Что совершил ты, о щедрый Индра, для выжимающего (сому),
Когда богатство (народа) Параваты, собранное многими,
Ты открыл для Шарабхи, родственника риши.
प्र नू॒नं धा॑वता॒ पृथ॒ङ्नेह यो वो॒ अवा॑वरीत् । नि षीं॑ वृ॒त्रस्य॒ मर्म॑णि॒ वज्र॒मिन्द्रो॑ अपीपतत् ॥
प्र । नू॒नम् । धा॒व॒त॒ । पृथ॑क् । न । इ॒ह । यः । वः॒ । अवा॑वरीत् । नि । सी॒म् । वृ॒त्रस्य॑ । मर्म॑णि । वज्र॑म् । इन्द्रः॑ । अ॒पी॒प॒त॒त् ॥
यः शत्रुः नूनम् इदानीं प्र धावत प्रधावति पृथक् इह पृथङ्न तिष्ठति च वः युष्मान् न अवीवरीतु न विवारयति च तस्य वृत्रस्य शत्रोः मर्मणि मर्मस्थाने इन्द्रः वज्रं कुलिशं नि अपीपतत् नितरामपातयत् ॥
“Haste now severally forward; he is not here who stopped your way-- has not Indra let fall histhunderbolt in the very vitals of that enemy?”
Now run ye forth your several ways: he is not here who kept you back.
For hath not Indra sunk his bolt deep down in Vrtra's vital part?
[Singer:] “‘Now, (waters,) run forth each separately: he who obstructed you is not here.
Indra has let fly his mace down onto Vr̥tra’s mortal place.’
᳓
Strömt nun hervor [ihr Wasser] hier und dort; er ist nicht mehr da, der euch so lange zurückgehalten hat; Indra hat den Blitz herabgeschleudert auf Vritra's Weichen.
Laufet jetzt auseinander: Der ist nicht mehr da, der euch zurückgehalten hatte! Auf die verwundbare Stelle des Vritra hat Indra die Keule geschmettert.
Разбегайтесь сейчас поодиночке!
Нет здесь того, кто вас удерживал.
В уязвимое место Вритры
Индра запустил дубиной.
मनो॑जवा॒ अय॑मान आय॒सीम॑तर॒त्पुर॑म् । दिवं॑ सुप॒र्णो ग॒त्वाय॒ सोमं॑ व॒ज्रिण॒ आभ॑रत् ॥
मनः॑ऽजवाः । अय॑मानः । आ॒य॒सीम् । अ॒त॒र॒त् । पुर॑म् । दिव॑म् । सु॒ऽप॒र्णः । ग॒त्वाय॑ । सोम॑म् । व॒ज्रिणः॑ । आ । अ॒भ॒र॒त् ॥
सुपर्णः गरुत्मान् मनोजवाः मनोवेगः अयमानः गच्छन् आयसीं हिरण्मयीं पुरं नगरीम् अतरत् अतारीत्। ततः दिवं स्वर्गं गत्वाय गत्वा वज्रिणे इन्द्राय सोमम् आभरत् आहरच्च ॥
“Suparṇa, rushing swift as thought, passed through the metal city; then having gone to heaven hebrought the Soma to the thunderer.”
On-rushing with the speed of thought within the iron fort he pressed:
The Falcon went to heaven and brought the Soma to the Thunderer.
[Singer:] “Going at the speed of thought, it crossed the metal stronghold [=sky?].
The fine-feathered (falcon), having gone to heaven, brought the soma to the mace-bearer.
Der gedankenschnelle Adler durchdrang eilend die eherne Wolkenburg, und als er zum Himmel gekommen, brachte er dem Blitzträger den Soma.
Schnell wie der Gedanke eilend war er der ehernen Burg entronnen. Zum Himmel gelangte der Falke und brachte dem Keulenträger den Soma.
Мчась со скоростью мысли
Он прорвался сквозь железную крепость,
Попав на небо, орел
Принес сому громовержцу
स॒मु॒द्रे अ॒न्तः श॑यत उ॒द्ना वज्रो॑ अ॒भीवृ॑तः । भर॑न्त्यस्मै सं॒यत॑: पु॒रःप्र॑स्रवणा ब॒लिम् ॥
स॒मु॒द्रे । अ॒न्तरिति॑ । श॒य॒ते॒ । उ॒द्ना । वज्रः॑ । अ॒भिऽवृ॑तः । भर॑न्ति । अ॒स्मै॒ । स॒म्ऽयतः॑ । पु॒रःऽप्र॑स्रवणाः । ब॒लिम् ॥
यः वज्रः समुद्रे अन्तः समुद्रस्य मध्ये शयते शेते यश्च उद्ना उदकेन अभिवृतः अस्मै वज्राय संयतः संग्रामस्य । ‘सग्मन् संयतः' इति संग्रामनामसु पाठात् । पुरःप्रस्रवणाः पुरस्ताद्गच्छन्तः शत्रवः बलिम् उपहारं भरन्ति धारयन्ति । तस्य छेद्या भवन्तीत्यर्थः ॥
“The thunderbolt lies in the midst of the sea, covered with the waters; (the foes) flying in front of thebattle bring offerings of submission to it.”
Deep in the ocean lies the bolt with waters compassed round about,
And in continuous onward flow the floods their tribute bring to it.
[Singer:] “Within the sea it lies—the mace covered over with water. Streaming forth in front continuously, they [=waters] bring it tribute.”
Im Innern des Meeres liegt der Blitz von Fluten bedeckt; es bringen ihm die ununterbrochenen, vorschreitenden [Wogen] ihren Zins.
Mitten in der See liegt die Keule von Wasser bedeckt. Sie bringen ihm in ununter-brochenem Laufe vor ihm her fließend ihren Zoll dar.
Лежит среди моря
Ваджра, покрытая водой.
Несут ему дань
Непрерывно текущие вперед (воды).
यद्वाग्वद॑न्त्यविचेत॒नानि॒ राष्ट्री॑ दे॒वानां॑ निष॒साद॑ म॒न्द्रा । चत॑स्र॒ ऊर्जं॑ दुदुहे॒ पयां॑सि॒ क्व॑ स्विदस्याः पर॒मं ज॑गाम ॥
यत् । वाक् । वद॑न्ती । अ॒वि॒ऽचे॒त॒नानि॑ । राष्ट्री॑ । दे॒वाना॑म् । नि॒ऽस॒साद॑ । म॒न्द्रा । चत॑स्रः । ऊर्ज॑म् । दु॒दु॒हे॒ । पयां॑सि । क्व॑ । स्वि॒त् । अ॒स्याः॒ । प॒र॒मम् । ज॒गा॒म॒ ॥
राष्ट्री राजनशीला देवानां मन्द्रा मादयित्री' वा यत् यदा वाक् अविचेतनानि विज्ञानरहितानप्रज्ञातानर्थान् वदन्ती प्रज्ञापयन्ती निषसाद यज्ञे निषीदति तदा चतस्रः दिशः प्रति ऊर्जम् अन्नं पयांसि तत्कारणभूतानि उदकानि दुदुहे। अस्याः माध्यमिकाया वाचः स्वभूतं यत् परमं श्रेष्ठं तत् क्व जगाम क्व गच्छतीति न दृश्यत इत्यर्थः । तथा च यास्कः - ‘ यद्वाग्वदन्त्यविचेतनान्यविज्ञातानि राष्ट्री देवानां निषसाद मन्द्रा मदना चतस्रोऽनु दिश अर्जं दुदुहे पयांसि क्व स्विदस्याः परमं जगामेति यत्पृथिवीं गच्छतीति वा यदादित्यरश्मयो हरन्तीति वा ' (निरु. ११. २८) इति ॥
_
30अथ त्रिंशीमाह - यद्वाक् या वाग्देवता अविचेतनाति अचेतनसदृशान्मूकान्प्राणिनो वदन्ती अभिवदनक्षमान्कुर्वती । देवानां सर्वेषां राष्ट्री राष्ट्रपदा मन्द्रा हृष्टा सती निषसाद अस्मदीये कर्मण्युपविष्टा । यस्या वाग्देव्याः प्रसादात् चतस्रो दिग्देवता ऊर्जं क्षीरादिरसद्रव्यं पयांसि जलानि च दुदुहे दुहन्ति संपादयन्ति । अस्या वाग्देव्याः परमं पदं मनुष्यः क्व स्वित् जगाम, कुत्र वा प्राप्तवान् तदीयस्थानं प्राप्तुं न कोऽपि क्षम इत्यर्थः ।
“When Vāk, the queen, the gladdener of the gods, sits down (in the sacrifice) uttering things not to beunderstood, she milks water and food for the four quarters (of the earth); whither now is her best portion gone?”
When, uttering words which no one comprehended, Vak, Queen of Gods, the Gladdener, was seated,
The heaven's four regions drew forth drink and vigour: now whither hath her noblest portion vanished?
When Speech, saying indistinguishable things, sat down as gladdening ruler of the gods,
she milked out in four (streams) nourishment and milk drinks. Where indeed did the highest of hers go?
Wenn Vāk [die Stimme], die Königin der Götter, unverständliche Worte [den Donner] redend sich niedergesetzt hat, die erfreuende; dann melkt sie aus den vier Weltgegenden Milch [Gewitterregen] als Nahrung sich heraus, wohin ist ihr höchster [Scheitel] gestiegen?
Als die sprechende Rede, die wohlklingende Beherrscherin der Götter sich bei den unvernünftigen Geschöpfen niederließ, da ließ sie in vier Strahlen Nahrung und Milch aus sich melken. Wohin ist denn ihr bestes Teil gekommen?
Когда Речь, говоря непонятные (слова)
Повелительница богов опустилась сладкозвучная,
Она дала надоить из себя в четыре (струи) питательную силу (и) молоко.
Куда же пошла ее основная часть?
दे॒वीं वाच॑मजनयन्त दे॒वास्तां वि॒श्वरू॑पाः प॒शवो॑ वदन्ति । सा नो॑ म॒न्द्रेष॒मूर्जं॒ दुहा॑ना धे॒नुर्वाग॒स्मानुप॒ सुष्टु॒तैतु॑ ॥
दे॒वीम् । वाच॑म् । अ॒ज॒न॒य॒न्त॒ । दे॒वाः । ताम् । वि॒श्वऽरू॑पाः । प॒शवः॑ । व॒द॒न्ति॒ । सा । नः॒ । म॒न्द्रा । इष॑म् । ऊर्ज॑म् । दुहा॑ना । धे॒नुः । वाक् । अ॒स्मान् । उप॑ । सुऽस्तु॒ता । ए॒तु॒ ॥
एषा माध्यमिका वाक् सर्वप्राण्यन्तर्गता धर्माभिवादिनी भवतीति विभूतिमुपदर्शयति । यां देवीं द्योतमानां माध्यमिकां वाचं देवाः माध्यमिकाः अजनयन्त जनयन्ति तां वाचं विश्वरूपाः सर्वरूपा व्यक्तवाचोऽव्यक्तवाचश्च पशवो वदन्ति । तत्पूर्वकत्वाद्वाक्प्रवृत्तेः । सा वाक् देवी मन्द्रा मदना स्तुत्या हर्षयित्री वा वृष्टिप्रदानेनास्मभ्यम् इषम् अन्नम् ऊर्जं पयोघृतादिरूपं रसं च दुहाना क्षरन्ती धेनुः धेनुभूता सुष्टुता अस्माभिः स्तुता अस्मान् नेमान् उप ऐतु उपगच्छतु । वर्षणायोद्युक्तेत्यर्थः । तथा च यास्कः- ‘ देवीं वाचमजनयन्त देवास्तां विश्वरूपाः पशवो वदन्ति व्यक्तवाचश्चाव्यक्तवाचश्च सा नो मदनान्नं च रसं च दुहाना धेनुर्वागस्मानुपैतु सुष्टुता' (निरु. ११. २९) इति ॥
देवास्सर्वे वाचं देवीमजनयन्त । तां वाचं विश्वरूपाः द्विपाच्चतुष्पात्तदवान्तरभेदेन बहुविधाः पशवः स्वस्वभाषारूपेण वदन्ति । सा वाग्रूपा धेनुः नः अस्मदर्थमिषमन्नं ऊर्जं क्षीरादिरसं दुहाना संपादयन्ती सुष्टुता अस्माभिः सुष्ठु वैदिकैः स्तोत्रैः 'स्तुता मन्द्रा हृष्टा सती अस्मान्प्रत्यागच्छतु ॥
“The gods produced the goddess Vāk; her do animals of every kind utter; may she, Vāk, theall-gladdening cow, yielding meat and drink, come to us, worthily praised.”
The Deities generated Vak the Goddess, and animals of every figure speak her.
May she, the Gladdener, yielding food and vigour, the Milch-cow Vak, approach us meetly lauded.
The gods begat goddess Speech. The beasts of all forms speak her. Gladdening, milking out refreshment and nourishment for us, let Speech, the milk-cow, come well praised to us.
᳓
Die Göttin Vāk haben die Götter erzeugt, die vielgestaltigen Thieren reden sie; sie, die erfreuende, Saft und Kraft uns strömend, die Milchkuh Vāk komme her zu uns, die hochgepriesene.
Die Götter erzeugten die Göttin Rede; diese reden die Tiere in allen Gestalten. Diese wohltönende Milchkuh, die uns Labung und Nahrung spendet, die Rede soll wohlgepriesen zu uns kommen!
Богиню Речь породили боги.
На ней говорят животные всех обликов.
Эта наша сладкозвучная дойная корова Речь,
Доящаяся отрадой, питательной силой, пусть придет к нам, прекрасно восхваленная!
Индра:
सखे॑ विष्णो वित॒रं वि क्र॑मस्व॒ द्यौर्दे॒हि लो॒कं वज्रा॑य वि॒ष्कभे॑ । हना॑व वृ॒त्रं रि॒णचा॑व॒ सिन्धू॒निन्द्र॑स्य यन्तु प्रस॒वे विसृ॑ष्टाः ॥
सखे॑ । वि॒ष्णो॒ इति॑ । वि॒ऽत॒रम् । वि । क्र॒म॒स्व॒ । द्यौः । दे॒हि । लो॒कम् । वज्रा॑य । वि॒ऽस्कभे॑ । हना॑व । वृ॒त्रम् । रि॒णचा॑व । सिन्धू॑न् । इन्द्र॑स्य । य॒न्तु॒ । प्र॒ऽस॒वे । विऽसृ॑ष्टाः ॥
हे सखे विष्णो त्वं वितरम् अत्यन्तं वि क्रमस्व विक्रमं कुरु । हे द्यौः त्वं वज्राय वज्रस्य विष्कभे विष्कम्भनाय लोकम् अवकाशं देहि प्रयच्छ । हे विष्णो त्वं चाहं चोभौ आवां वृत्रम् असुरं हनाव हन्वः । सिन्धून् वृत्रावष्टब्धा नदीश्च रिणचाव नयावः । तेऽमी विसृष्टाः सिन्धवः इन्द्रस्य प्रसवे यन्तु प्रेरणे गच्छन्तु । तमिममर्थं संगृह्य श्लोकैः शौनको दर्शयति-- ‘ त्रील्ँलोकानभिवृत्यैतान् वृत्रस्तस्थौ स्वया त्विषा ॥ तं नाशकद्धन्तुमिन्द्रो' विष्णुमभ्येत्य सोऽब्रवीत् । वृत्रं हनिष्ये तिष्ठस्व विक्रम्याद्य ममान्तिके ॥ उद्यतस्य तु वज्रस्य द्यौर्ददातु ममान्तरम् । तथेति विष्णुस्तच्चक्रे द्यौश्चास्य विवरं ददौ ॥ तदेतदखिलं प्रोक्तं सखे विष्णो इति त्वृचा' (बृहद्दे. ६. १२१-१२४ ) इति ॥ ॥ ५ ॥
“O Viṣṇu my friends, stride forth lustily; O heaven, give room to contain the thunderbolt; let us smiteVṛtra, let us open the rivers; let them flow, set free, at the command of Indra.”
Step forth with wider stride, my comrade Visnu; make room, Dyaus, for the leaping of the lightning.
Let us slay Vrtra, let us free the rivers let them flow loosed at the command of Indra.
Comrade Viṣṇu, stride out widely. Heaven, grant a place for the mace to prop apart.
We two will smite Vr̥tra; we two will give leave to the rivers. Let them, unleashed, go at the impetus of Indra.
O Freund, Vischnu, schreite noch weiter aus; o Himmel, gib Raum zum Fortschleudern des Blitzes; wir beide [Indra und ich] wollen den Vritra tödten und die Ströme freilassen; auf Indra's Antrieb mögen die ergossenen gehen.
Freund Vishnu, schreite so weit als möglich aus! Himmel, gib der Keule Raum um auszuholen! Wir beide wollen den Vritra erschlagen und die Flüsse frei machen. Losgelassen sollen sie auf Indra´s Geheiß dahin fließen.
О друг Вишну, шагни пошире!
О небо, дай простор ваджре для размаха!
Мы двое убьем Вритру, мы освободим реки.
Отпущенные, пусть движутся они по побуждению Индры!