Sukta 8.101
ऋषिजमदग्निर्भार्गवः
देवतामित्रावरुणौ
मन्त्र16
छन्दबृहती
ऋध॑गि॒त्था स मर्त्य॑: शश॒मे दे॒वता॑तये । यो नू॒नं मि॒त्रावरु॑णाव॒भिष्ट॑य आच॒क्रे ह॒व्यदा॑तये ॥
ऋध॑क् । इ॒त्था । सः । मर्त्यः॑ । श॒श॒मे । दे॒वऽता॑तये । यः । नू॒नम् । मि॒त्रावरु॑णौ । अ॒भिष्ट॑ये । आ॒ऽच॒क्रे । ह॒व्यऽदा॑तये ॥
यः मनुष्यः नूनं क्षिप्रं हव्यदातये हविषां प्रदात्रे यजमानाय मित्रावरुणौ अभिष्टये अभिमतसिद्धयर्थम् आचक्रे अभिमुखौ करोति सः मर्त्यः मनुष्यः ऋधक् सत्यम् इत्था इत्थं देवतातये यज्ञार्थं शशमे हविः संस्करोति ॥
“That man verily consecrates the oblation for the sacrifice, who brings quickly Mitra and Varuṇa to theofferer for the attainment of his desires.”
YEA, specially that mortal man hath toiled for service of the Gods,
Who quickly hath brought near Mitra and Varuna. to share his sacrificial gifts.
That mortal has labored just so for the conclave of the gods, each one by one,
who has now brought Mitra and Varuṇa here for their preeminence, for our giving of oblations.
Der Schar der Götter dient fürwahr am besten solch ein Sterblicher, Der stets sich Mitra-Varuna zum Beistand schafft für seine Opfer, die er bringt.
Der Sterbliche hat so der Gottheit richtig gedient, der jetzt Mitra und Varuna zum Vortritt für die Opferausteilung bestimmt hat.
Действительно, тот смертный особо
Потрудился для толпы богов,
Кто сейчас привлекает себе на помощь
В принесении жертвы Митру-Варуну.
वर्षि॑ष्ठक्षत्रा उरु॒चक्ष॑सा॒ नरा॒ राजा॑ना दीर्घ॒श्रुत्त॑मा । ता बा॒हुता॒ न दं॒सना॑ रथर्यतः सा॒कं सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: ॥
वर्षि॑ष्ठऽक्षत्रौ । उ॒रु॒ऽचक्ष॑सा । नरा॑ । राजा॑ना । दी॒र्घ॒श्रुत्ऽत॑मा । ता । बा॒हुता॑ । न । दं॒सना॑ । र॒थ॒र्य॒तः॒ । सा॒कम् । सूर्य॑स्य । र॒श्मिऽभिः॑ ॥
वर्षिष्ठक्षत्रौ अतिशयेन वृद्धबलौ उरुचक्षसा महादर्शनौ नरा नेतारौ कर्मणां राजाना दीप्यमानौ दीर्घश्रुत्तमा अतिशयेन विद्वांसौ ता तौ मित्रावरुणौ बाहुता न भुजाविव सूर्यस्य रश्मिभिः किरणैः साकं सह दंसना दंसनानि कर्माणि। ‘अप्नः' दंसः ' इति कर्मनाममु पाठात् । रथर्यतः प्राप्नुतः । यथा बाहू सह कर्म प्राप्नुतः तथा मित्रावरुणौ सह यज्ञं प्राप्नुत इत्यर्थः ॥
“Those two leaders of rites, great in mite, far-seeing, resplendent, and most far-hearing, perform theirdeeds like two arms, by the help of the rays of the sun.”
Supreme in sovran power, far-sighted, Chiefs and Kings, most swift to hear from far away,
Both, wondrously, set them in motion as with arms, in company with Surya's beams.
The two possessing highest dominion and broad vision, superior men, kings of longest fame,
with their wondrous skill as if with their arm-strength they drive their chariot, together with the rays [/reins] of the sun.
Die beiden Männer weiten Blickes, höchster Macht, die weitberühmten Könige, Mit Wundermacht wie mit den Armen fahren sie der Sonne Zügel lenkend hin.
Die die höchste Herrschaft haben, die weitblickenden Herren, die beiden Könige, die weitberühmtesten, die fahren mit Geschick gleichsam in ihren Armen mit den Strahlen der Sonne zusammen im Wagen.
Два обладающих высшей властью далеко смотрящих мужа,
Два царя, самых далекопрославленных,
Они чудесным образом едут на колеснице, словно (действуя) руками,
Будто лучами солнца.
प्र यो वां॑ मित्रावरुणाजि॒रो दू॒तो अद्र॑वत् । अय॑:शीर्षा॒ मदे॑रघुः ॥
प्र । यः । वा॒म् । मि॒त्रा॒व॒रु॒णा॒ । अ॒जि॒रः । दू॒तः । अद्र॑वत् । अयः॑ऽशीर्षा । मदे॑ऽरघुः ॥
हे मित्रावरुणौ वां युवाम् अजिरः गमनशीलः यः यजमानः प्र अद्रवत् अभिगच्छति स देवानां दूतः भवति । अयःशीर्षा हिरण्यालंकृतशिरस्कश्च भवति । मदेरघुः मदकरे धने गन्ता च भवति ॥
“Mitra and Varuṇa, he who hastens to appear before you, becomes the messenger of the gods; hewears a metal helment, he exults in his wealth.”
The rapid messenger who runs before you, Mitra-Varuna, with iron head, swift to the draught,
Who ran forth as your quick messenger, o Mitra and Varuṇa,
copper-headed, hasty in his exuberance,
Der schnelle Bote, welcher euch voranlief, Mitra-Varuna, Mit eh'rnem Haupte lusterregt, der goldene, der Adler flieg' zum Himmel auf.
Der flinke Bote, der euch vorauslief, Mitra und Varuna, der mit dem Eisenkopf, der toll dahineilende,
(Тот) проворный вестник ваш,
О Митра-Варуна, который помчался вперед
С железной головой, безумно спешащий,
न यः स॒म्पृच्छे॒ न पुन॒र्हवी॑तवे॒ न सं॑वा॒दाय॒ रम॑ते । तस्मा॑न्नो अ॒द्य समृ॑तेरुरुष्यतं बा॒हुभ्यां॑ न उरुष्यतम् ॥
न । यः । स॒म्ऽपृच्छे॑ । न । पुनः॑ । हवी॑तवे । न । स॒म्ऽवा॒दाय॑ । रम॑ते । तस्मा॑त् । नः॒ । अ॒द्य । सम्ऽऋ॑तेः । उ॒रु॒ष्य॒त॒म् । बा॒हुऽभ्या॑म् । नः॒ । उ॒रु॒ष्य॒त॒म् ॥
यः शत्रुः संपृच्छे संप्रश्नाय न रमते न क्रीडते न च पुनःपुनः हवीतवे हवनाय रमते न च संवादाय रमते तस्मात् शत्रोः समृतेः संग्रामात् नः अस्मान् अद्य उरुष्यतं हे मित्रावरुणौ युवां रक्षतम् । किंच तस्य शत्रोः बाहुभ्यां नः अस्मान् उरुष्यतं रक्षतम् ॥
“He who has no plural asure in questioning, nor in repeated calling nor in dialogue-- defend us today fromhim and from his encounter, defend us from his arms.”
He whom no man may question, none may summon back, who stands not still for colloquy,-
From hostile clash with him keep ye us safe this day: keep us in safety with your arms.
Who does not come to rest to negotiate, nor to be called back, nor to come to agreement—
from collision with that one deliver us today, deliver us with your two arms.
Der nicht begrüssen, nicht zurück sich rufen lässt, und nicht sich am Gespräch ergötzt, Vor dem bewahrt uns, vor dem Angriff schützt uns heut, mit euren Armen schützet uns.
Der nicht still hält zum Unterhandeln noch zum Zurückrufen noch zur Unterredung, vor dessen Zusammenstoß bewahret uns heute, bewahret uns mit den Armen!
Который не останавливается ни для приветствия,
Ни чтоб (его) отозвали назад, ни для разговора, –
Спасите нас сегодня от столкновения с ним,
(Своими) руками нас спасите!
प्र मि॒त्राय॒ प्रार्य॒म्णे स॑च॒थ्य॑मृतावसो । व॒रू॒थ्यं१॒॑ वरु॑णे॒ छन्द्यं॒ वच॑: स्तो॒त्रं राज॑सु गायत ॥
प्र । मि॒त्राय॑ । प्र । अ॒र्य॒म्णे । स॒च॒थ्य॑म् । ऋ॒त॒व॒सो॒ इत्यृ॑तऽवसो । व॒रू॒थ्य॑म् । वरु॑णे । छन्द्य॑म् । वचः॑ । स्तो॒त्रम् । राज॑ऽसु । गा॒य॒त॒ ॥
हे ऋतवसो यज्ञधन मित्राय सचथ्यं सेवार्हं वरूथ्यं यज्ञगृहे भवं च स्तोत्रं प्र गायत प्रकर्षेण गायत। अर्यम्णे च प्र गायत। वरुणे छन्द्यं प्रीणनसाधनं चैतादृशं वचः प्र गायत । प्रगायतेति बहुवचनं पूजार्थम् । एतदेव दर्शयति । राजसु मित्रादिषु राजसु स्तोत्रं गायत पठत । मित्रादींस्त्रीन्राज्ञः स्तुतेति समुदायार्थः ॥ ॥ ६ ॥
“O you rich in offerings, sing to Mitra, sing to Aryaman, a reverential hymn produced in the sacrificialchamber; sing a propitiating address to Varuṇa; sing a hymn of praise to the kings.”
To Aryaman and Mitra sing a reverent song, O pious one,
A pleasant hymn that shall protect to Varuna: sing forth a laud unto the Kings.
(Sing) forth for Mitra, forth for Aryaman, o you rich in truth, a speech, a companionable, pleasurable, protective praise song—sing to Varuṇa, to the kings.
Auf, sing dem Mitra, Arjaman ein freundlich Lied, andächtiger; Ein schirmendes, ein preisendes dem Varuna, auf, singet Lob den Königen.
Auf Mitra, auf Aryaman trage eine freundschaftliche, auf Varuna eine schützende, wohlgefällige Rede vor, o Ritavasu! Singet auf die Könige ein Preislied!
Про(изнеси) для Митры, для Арьямана
Подобающую (речь), о праведный,
Охраняющую (и) нравящуюся речь – Варуне!
Пропойте царям хвалу!
ते हि॑न्विरे अरु॒णं जेन्यं॒ वस्वेकं॑ पु॒त्रं ति॑सॄ॒णाम् । ते धामा॑न्य॒मृता॒ मर्त्या॑ना॒मद॑ब्धा अ॒भि च॑क्षते ॥
ते । हि॒न्वि॒रे॒ । अ॒रु॒णम् । जेन्य॑म् । वसु॑ । एक॑म् । पु॒त्रम् । ति॒सॄ॒णाम् । ते । धामा॑नि । अ॒मृताः॑ । मर्त्या॑नाम् । अद॑ब्धाः । अ॒भि । च॒क्ष॒ते॒ ॥
अरुणम् अरुणवर्णं जेन्यं जयसाधनं वसु वासकं तिसॄणां पृथिव्यादीनाम् एकं पुत्रं ते देवाः हिन्विरे प्रेरयन्ति त्रैलोक्यस्य तमोनिवारणाय । किंच अदब्धाः केनाप्यहिँसिताः अमृताः मरणरहिताः ते देवाः मर्त्यानां मनुष्याणां धामानि स्थानानि अभि चक्षते अभिपश्यन्ति ॥
“It was these who sent the red victory-giving Vasu, the one son of the three (worlds); they, the invincible,the immortal, overlook the abodes of men.”
The true, Red Treasure they have sent, one only Son born of the Three.
They, the Immortal Ones, never deceived, survey the families of mortal men.
They rouse their own ruddy, noble treasure, the single son of the three (mothers) [=Agni].
They, undeceivable, watch over the immortal foundations for mortals.
Sie sandten glänzend edles Gut, ihn, dreier Mütter einz'gen Sohn, Es schauen die Unsterblichen der Sterblichen stets unversehrte Sitze an.
Diese treiben den rötlichen häuslichen Schatz, den einen Sohn der drei Mütter zur Eile an. Die unbetörbaren Unsterblichen beobachten das Tun der Sterblichen.
Они поторапливают алое взлелеянное сокровище,
Одного сына трех (матерей).
Эти бессмертные, лишенные обмана,
Взирают на поступки смертных.
आ मे॒ वचां॒स्युद्य॑ता द्यु॒मत्त॑मानि॒ कर्त्वा॑ । उ॒भा या॑तं नासत्या स॒जोष॑सा॒ प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ ॥
आ । मे॒ । वचां॑सि । उत्ऽय॑ता । द्यु॒मत्ऽत॑मानि । कर्त्वा॑ । उ॒भा । या॒त॒म् । ना॒स॒त्या॒ । स॒ऽजोष॑सा । प्रति॑ । ह॒व्यानि॑ । वी॒तये॑ ॥
हे नासत्या नासत्यौ सत्यस्य प्रणेतारौ सजोषसा संगतौ उभा उभौ युवां मे जमदग्नेर्मम उद्यता उद्यतानि द्युमत्तमानि दीप्ततमानि वचांसि स्तोत्ररूपाणि वाक्यानि कर्त्वा कर्माणि च आ यातम् । किंच हव्यानि हवींषि वीतये भक्षणाय प्रति गच्छतम् ॥
“O associated Nāsatyās, come both of you to my uplifted glorious praises and my rites, come topartake of my offering.”
My songs are lifted up, and acts most splendid are to be performed.
Come hither, ye Nasatyas, with accordant mind, to meet and to enjoy my gifts.
(Drive) here to my upraised speeches, the most brilliant ones that are to be performed—
drive, Nāsatyas, both of one accord, to make tracks toward the
oblations.
Zu Liedern, die ich dargereicht, zu schönsten, die ich dichten will, Kommt beide her vereinigt, o Wahrhaftige, und zu den Opfern zum Genuss.
Zu meinen dargebrachten Reden, zu den glänzendsten Opferleistungen kommet, ihr beiden Nasatya´s, einmütig her, um die Opfergaben gern entgegenzunehmen!
К моим вознесенным речам,
К самым блистательным свершениям,
О Насатьи, приезжайте вы оба, единодушные,
Чтобы принять жертвенные дары!
रा॒तिं यद्वा॑मर॒क्षसं॒ हवा॑महे यु॒वाभ्यां॑ वाजिनीवसू । प्राचीं॒ होत्रां॑ प्रति॒रन्ता॑वितं नरा गृणा॒ना ज॒मद॑ग्निना ॥
रा॒तिम् । यत् । वा॒म् । अ॒र॒क्षस॑म् । हवा॑महे । यु॒वाभ्या॑म् । वा॒जि॒नी॒व॒सू॒ इति॑ वाजिनीऽवसू । प्राची॑म् । होत्रा॑म् । प्र॒ऽति॒रन्तौ॑ । इ॒त॒म् । न॒रा॒ । गृ॒णा॒ना । ज॒मत्ऽअ॑ग्निना ॥
हे वाजिनीवसू अन्नधनावश्विनौ वां युवयोः संबन्धि यत् अरक्षसं रक्षोवर्जितं दानमस्ति तत् यदा हवामहे । एतदेव विशदयति । युवाभ्यां क्रियमाणां रातिं दानं हवामहे इति । तदानीं प्राचीं प्राङ्मुखां होत्रां स्तुतिं प्रतिरन्तौ वर्धयन्तौ नरा नेतारौ जमदग्निना ऋषिणा गृणानौ स्तूयमानौ च सन्तौ इतम् आगच्छतम् ॥
“Deities rich in food, when we solicit your bounty, that (wealth) which demons cannot thwart-- then,helping our praise directed to the east, come, leaders of rites, worshipped by Jamadagni.”
Lords of great wealth, when we invoke your bounty which no demon checks,
Both of you, furthering our eastward-offcred praise, come, Chiefs whom Jamadagni lauds!
When we call to you for your giving without animus, you two rich in prize mares,
come, advancing the advancing ritual offering, you superior men, as you are sung by Jamadagni.
Wenn eure holde Spende wir erflehen uns von euch, o gabenreiche ihr, So kommt, o Männer, führt zum Ziele unsern Ruf, von Dschamadagni angefleht.
Da wir eure ohne Falsch gereichte Gabe anrufen, ihr Lohnreichen, so kommet der vorwärtsgehenden Opfergabe das Geleit gebend, ihr Herren, von Jamadagni gepriesen!
Когда мы зовем ваш надежный дар
У вас, о богатые наградой,
Приезжайте, о два мужа, отправляясь за устремленной вперед жертвой,
Восхваленные Джамадагни!
आ नो॑ य॒ज्ञं दि॑वि॒स्पृशं॒ वायो॑ या॒हि सु॒मन्म॑भिः । अ॒न्तः प॒वित्र॑ उ॒परि॑ श्रीणा॒नो॒३॒॑ऽयं शु॒क्रो अ॑यामि ते ॥
आ । नः॒ । य॒ज्ञम् । दि॒वि॒ऽस्पृश॑म् । वायो॒ इति॑ । या॒हि । सु॒मन्म॑ऽभिः । अ॒न्तरिति॑ । प॒वित्रे॑ । उ॒परि॑ । श्री॒णा॒नः । अ॒यम् । शु॒क्रः । अ॒या॒मि॒ । ते॒ ॥
हे वायो त्वं नः अस्माकं दिविस्पृशं तं यज्ञम् आ याहि । किमर्थमागमनमित्यत्राह । सुमन्मभिः सुष्टुतिभिः अन्तः पवित्रे पवित्रस्य मध्ये उपरि श्रीणानः श्रयमाणो निषिच्यमानः अयं शुक्रः सोमः ते तुभ्यम् अयामि नियत आसीदिति ॥
“Come, Vāyu, to our heaven-reaching sacrifice with its beautiful hymns of praise, this bright Soma hasbeen kept for you, poured out upon the middle of the straining cloth.”
Come, Vayu, drawn by fair hymns, to our sacrifice that reaches heaven.
Poured on the middle of the strainingcloth, and cooked, this bright drink hath been offered ilice.
Drive here to our sacrifice that touches heaven, Vāyu, with the well-disposed (gods).
(The one soma drink) within the sieve above is being mixed; this pure (soma) here has been held out to you.
Zum Opfer, das zum Himmel dringt, o Vāju mit den Weisen komm; Im Sieb geklärt, begossen mit der warmen Milch, ward dieser helle dir gereicht.
Zu unserem gen Himmel dringenden Opfer komm, Vayu, mit guten Gedanken! Der in der Seihe geläuterte, darüber mit Milch gemischte Soma, dieser Klare ist dir gereicht.
На нашу жертву, касающуюся неба,
Приди, о Ваю, с добрыми мыслями!
В цедилке, украшенный сверху (молоком)
Этот светлый (сок) вручен тебе.
वेत्य॑ध्व॒र्युः प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठै॒: प्रति॑ ह॒व्यानि॑ वी॒तये॑ । अधा॑ नियुत्व उ॒भय॑स्य नः पिब॒ शुचिं॒ सोमं॒ गवा॑शिरम् ॥
वेति॑ । अ॒ध्व॒र्युः । प॒थिऽभिः॑ । रजि॑ष्ठैः । प्रति॑ । ह॒व्यानि॑ । वी॒तये॑ । अध॑ । नि॒यु॒त्वः॒ । उ॒भ्य॑स्य । नः॒ । पि॒ब॒ । शुचि॑म् । सोम॑म् । गोऽआ॑शिरम् ॥
हे नियुत्वः नियुत्संज्ञकाश्ववन् वायो अध्वर्युः हविर्धानात् रजिष्ठैः ऋजुतमैः पथिभिः मार्गैः वेति गच्छति । वीतये भक्षणाय तव भक्षणानि हव्यानि हवींषि च प्रति नयतीति शेषः । अध अथ नः अस्माकं संबन्धिनम् उभयस्य उभयविधं सोमम् । कर्मणि षष्ठी। पिब । उभयविधत्वं दर्शयति । शुचिं शुद्धं सोमं गवाशिरं गव्येन पयसा मिश्रितं चेति ॥ ॥ ७ ॥
“The ministrant priest comes by the straighter paths, he brings the oblations for your enjoyment; thenlord of the Niyut steeds, drink of both kinds, the Soma pure and that mixed with milk.”
He comes by straightest paths, as ministering Priest, to taste the sacrificial gifts.
Then, Lord of harnessed teams I drink of the twofold draught, bright Soma mingled with the milk.
The Adhvaryu pursues (you) along the straightest paths, (for you) to receive the oblations.
Then, teamster, drink of both of ours—the pure soma and the one mixed with milk.
Auf gradsten Wegen führt der Opferpriester hin die Tränke zu dem Opfermahl, So trink, bespannter, unsern beiderseit'gen Trank, den reinen, milchgemischten Saft.
Der Adhvaryu begehrt auf den richtigsten Wegen die Opfergaben darzubringen. Nun trink, du Niyutfahrer, von beidem bei uns, den reinen und den milchgemischten Soma!
Адхварью направляется самыми прямыми путями,
Чтобы принести жертвы.
Испей же, о владелец упряжек, того и другого:
Чистого сому (и) смешанного с молоком!
बण्म॒हाँ अ॑सि सूर्य॒ बळा॑दित्य म॒हाँ अ॑सि । म॒हस्ते॑ स॒तो म॑हि॒मा प॑नस्यते॒ऽद्धा दे॑व म॒हाँ अ॑सि ॥
बट् । म॒हान् । अ॒सि॒ । सू॒र्य॒ । बट् । आ॒दि॒त्य॒ । म॒हान् । अ॒सि॒ । म॒हः । ते॒ । स॒तः । म॒हि॒मा । प॒न॒स्य॒ते॒ । अ॒द्धा । दे॒व॒ । म॒हान् । अ॒सि॒ ॥
हे सूर्य त्वं महान् तेजसाधिकः असि । बट् सत्यम्। नैतन्मिथ्येत्यर्थः। हे आदित्य अदितेः पुत्र त्वं महान् बलेनाप्यधिकः असि । बट् सत्यम् । महः महतः सतः भवतः ते महिमा महत्त्वं पनस्यते स्तोतृभिः स्तूयते । हे देव द्योतनादिगुणयुक्त सूर्य त्वं महान् वीर्येणाप्यधिकः असि भवसि । अद्धा सत्यमेव । अत्र न संशय इत्यर्थः । ‘ बट् सत्रा अद्धा ' इति सत्यनामसु पाठात् ॥
“Verily you are great, O Sun; verily, Āditya, you are great; the greatness of you, the greatone,ispraised; verily you are great, O god.”
Verily, Surya, thou art great; truly, Aditya, thou art great.
As thou art great indeed, thy greatness is admired: yea, verily, thou, God, art great.
Yes indeed! you are great, Sūrya; yes indeed! Āditya, you are great. The greatness of you who are great attracts admiration. Certainly, god, you are great.
᳓
Ja, gross bist du, o Sonnengott, ja, o Aditja, gross bist du; deine, des grossen, Grösse wird fürwahr gepriesen, o Gott, du bist gross.
Wahrhaftig, du bist der Große, Surya; wahrhaftig, du bist der Große, Aditya. Deine, des Großen, Größe verdient Preis; wirklich bist du, Gott, der Große.
В самом деле, ты велик, о Сурья.
В самом деле, ты велик, о Адитья.
Величие у тебя, великого,удивительно.
Ты, действительно, велик, о бог.
बट् सू॑र्य॒ श्रव॑सा म॒हाँ अ॑सि स॒त्रा दे॑व म॒हाँ अ॑सि । म॒ह्ना दे॒वाना॑मसु॒र्य॑: पु॒रोहि॑तो वि॒भु ज्योति॒रदा॑भ्यम् ॥
बट् । सू॒र्य॒ । श्रव॑सा । म॒हान् । अ॒सि॒ । स॒त्रा । दे॒व॒ । म॒हान् । अ॒सि॒ । म॒ह्ना । दे॒वाना॑म् । अ॒सु॒र्यः॑ । पु॒रःऽहि॑तः । वि॒ऽभु । ज्योतिः॑ । अदा॑भ्यम् ॥
हे सूर्य त्वं श्रवसा श्रवणेन महान् सर्वाधिकः असि बट् सत्यम् । हे देव द्योतमान सूर्य त्वं देवानां मध्ये मह्ना महत्त्वेन महान् अधिकः असि सत्रा सत्यमेव । असुर्यः असुराणां हन्ता चासि । किंच त्वं देवानां पुरोहितः हितोपदेष्टासि। किंच ते ज्योतिः तेजः विभु महत् अदाभ्यं केनाप्यहिंस्यं च ॥
“Verily, O sun, you are great in fame; O god, you are indeed mighty among the gods in might; you arethe slayer of the asuras, and the preceptor (of the gods); your glory is widespread and to be marred by none.”
Yea, Surya, thou art great in fame thou evermore, O God, art great.
Thou by thy greatness art the Gods' High Priest, divine, far-spread unconquerable light.
Yes indeed! Sūrya, you are great in fame; in every way, god, you are great.
Because of his greatness the lordly one was set in front for the gods, as the extensive undeceivable light.
Ja, Sonnengott, an Herrlichkeit bist du gross, nach allen Seiten, o Gott, bist du gross; durch deine Grösse bist du der himmlische Priester der Götter; stark, unvertilgbar ist dein Licht.
Wahrhaftig, du bist groß an Ruhm, Surya, du bist ganz und gar der Große, o Gott. Durch deine Größe hast du, der Asurische, den Vortritt unter den Göttern, du, das allmächtige, unbetörbare Licht.
В самом деле, о Сурья, ты велик (своей) славой.
Ты полностью велик, о бог.
Благодаря величию (ты,) асурский, поставлен впереди богов
Как выдающийся неистребимый свет.
इ॒यं या नीच्य॒र्किणी॑ रू॒पा रोहि॑ण्या कृ॒ता । चि॒त्रेव॒ प्रत्य॑दर्श्याय॒त्य१॒॑न्तर्द॒शसु॑ बा॒हुषु॑ ॥
इ॒यम् । या । नीची॑ । अ॒र्किणी॑ । रू॒पा । रोहि॑ण्या । कृ॒ता । चि॒त्राऽइ॑व । प्रति॑ । अ॒द॒र्शि॒ । आ॒ऽय॒ती । अ॒न्तः । द॒शऽसु॑ । बा॒हुषु॑ ॥
अस्यामृचि उषसः स्तुतिः सूर्यप्रभाया वा । या इयं नीची अवाङ्मुखी अर्किणी स्तुतिमती रूपा रूपवती रोहिण्या प्रकाशयुक्ता कृता उषाः सूर्यप्रभा वोत्पादिता सा अन्तः ब्रह्माण्डस्य मध्ये बाहुषु बाहुस्थानीयासु दशसु दशसंख्याकासु दिक्षु आयती आगच्छन्ती चित्रेव चित्रा गौरिव प्रत्यदर्शि सर्वैरदृश्यत ॥
“She who was created beautiful and bright, bending downwards and receiving all praise, has been seenwithin (the world), like a bridled cow, advancing to the ten regions (spread out) like arms.”
She yonder, bending lowly down, clothed in red hues and rich in rays,
Is seen, advancing as it were with various tints, amid the ten surrounding arms.
Here is the one [=butter offering] who is heading downward, accompanied by chants, her form created by a ruddy (cow).
Like brilliant (Dawn) she has appeared opposite, coming hither within the ten arms.
Diese [Morgenröthe], welche sich niederneigt, strahlend, schöne Farben sind durch die rothe hervorgerufen wie ein geschmücktes Weib erschien sie als sie herkam zwischen den zehn Armen [Weltgegenden Sāy.].
Diese niedergehende, von Lobsang begleitete - von der rötlichen Flamme werden ihre Farben verwandelt - hat in den zehn Armen einen Anblick wie die ankommende buntfarbige Usas geboten.
Эта направленная вниз, сопровождаемая песнями,
Принявшая (свой) облик благодаря рыжей (корове),
Показалась среди десяти рук,
Словно яркая приближающаяся (женщина).
प्र॒जा ह॑ ति॒स्रो अ॒त्याय॑मीयु॒र्न्य१॒॑न्या अ॒र्कम॒भितो॑ विविश्रे । बृ॒हद्ध॑ तस्थौ॒ भुव॑नेष्व॒न्तः पव॑मानो ह॒रित॒ आ वि॑वेश ॥
प्र॒ऽजाः । ह॒ । ति॒स्रः । अ॒ति॒ऽआय॑म् । ई॒युः॒ । नि । अ॒न्याः । अ॒र्कम् । अ॒भितः॑ । वि॒वि॒श्रे॒ । बृ॒हत् । ह॒ । त॒स्थौ॒ भुव॑नेषु । अ॒न्तरिति॑ । पव॑मानः । ह॒रितः॑ । आ । वि॒वे॒श॒ ॥
याः तिस्रः प्रजाः अत्यायमीयुः अत्यायमायन् अन्याः ता इमाः प्रजाः अर्कम् अर्चनीयमग्निम् अभितो विविश्रे अभितो निविष्टास्ततो न पराबभूवुः । भुवनेष्वन्तः मध्ये बृहत् महान् असावादित्यः । प्रजापतिरित्येके । तस्थौ प्रकाशयन्नतिष्ठत् । हरितः दिशः पवमानः वायुः आ विवेश आविष्टः । तथा चैतरेयब्राह्मणं - ‘प्रजा ह तिस्रो अत्यायमीयुरिति या वै ता इमाः प्रजास्तिस्रो अत्यायमायंस्तानीमानि वयांसि वङ्गावगधाश्चेरपादाः । न्यन्या अर्कमभितो विविश्र इति ता इमाः प्रजा अर्कमभितो निविष्टा इममेवाग्निं बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्वन्तरित्यद उ एव बृहद्भुवनेष्वन्तरसावादित्यः पवमानो हरित आ विवेशेति वायुरेव पवमानो दिशो हरित आविष्टः ' (ऐ. आ. २. १. १) इति । वाजसनेयिनोऽप्यामनन्ति - ‘ स तपोऽतप्यत स प्रजा असृजत ता अस्य प्रजाः सृष्टाः पराबभूवुस्तानीमानि वयांसि ' इत्युपक्रम्य ‘ प्रजा ह तिस्रो अत्यायमीयुरिति या अमूः प्रजा अत्यायन् न्यन्या अर्कमभितो विविश्र इत्यग्निर्वा अर्कस्तमिमाः प्रजा अभितो निविष्टास्ता इमाः पराभूताः । बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्वन्तरिति प्रजापतिमेवैतदभ्यनुक्तं पवमानो हरित आ विवेशेति दिशो वै हरितस्ता अयं पवमान आविष्टः ' (श. ब्रा. २. ५. १. १-५) इति ॥
“Three kinds of creatures went to destruction; the others came before Agni; the mighty one (the Sun)stood within the worlds; (Vāyu), the purifier, entered the quarters of the sky.”
Past and gone are three mortal generations: the fourth and last into the Sun hath entered.
He mid the worlds his lofty place hath taken. Into green plants is gone the Purifying.
Three offspring [=soma-drinks/pressings] have made their traversal (of the filter); the others have settled down around the chant.
Loftily he has stood among the creatures; the self-purifying (soma) has entered within the golden (flames).
Drei Töchter gingen zur Durchschreitung, [drei] andere lagerten sich rings um die Sonne; erhaben stand der Soma Pavamana unter den Wesen, er ging ein in die goldnen Sonnenrosse.
Drei Menschengeschlechter sind schon vorübergegangen, andere haben sich seitdem um den Preisgesang niedergelassen. Groß steht er da unter den Geschöpfen. Pavamana Soma ist in die goldgelben Flammen eingegangen.
Три поколения уже миновали.
Другие уселись вокруг хвалебной песни.
Высоко стоит он среди существ.
Павамана вошел в рыжие (языки пламени).
मा॒ता रु॒द्राणां॑ दुहि॒ता वसू॑नां॒ स्वसा॑दि॒त्याना॑म॒मृत॑स्य॒ नाभि॑: । प्र नु वो॑चं चिकि॒तुषे॒ जना॑य॒ मा गामना॑गा॒मदि॑तिं वधिष्ट ॥
मा॒ता । रु॒द्राणा॑म् । दु॒हि॒ता । वसू॑नाम् । स्वसा॑ । आ॒दि॒त्याना॑म् । अ॒मृत॑स्य । नाभिः॑ । प्र । नु । वो॒च॒म् । चि॒कि॒तुषे॑ । जना॑य । मा । गाम् । अना॑गाम् । अदि॑तिम् । व॒धि॒ष्ट॒ ॥
अस्मिन् द्वृचे गौः स्तूयते । या गौः रुद्राणां मरुतां माता जननी वसूनां दुहिता पुत्री आदित्यानां स्वसा भगिनी अमृतस्य पयसः नाभिः आवासस्थानं ताम् अनागाम् अनागसम् अदितिम् अदीनां गां गोरूपां देवीं मा वधिष्ट हे जनाः मा हिंसिष्टेति चिकितुषे चेतनावते जनाय नु इदानीं प्र वोचम् अहं प्रावोचमिति शुश्रूषमाणेभ्य उपदेशः ॥
“(She who is) the mother of the Rudras, the daughter of the Vasus, the sister of the Ādityas, the homeof ambrosia-- I have spoken to men of understqanding-- kill not her, the sinless inviolate cow.”
The Rudras' Mother, Daughter of the Vasus, centre of nectar, the Adityas' Sister-
To folk who understand will 1 proclaim it-injure not Aditi, the Cow, the sinless.
Mother of the Rudras, daughter of the Vasus, sister of the Ādityas, navel of immortality—
I now proclaim to observant people: do not smite the blameless
cow—Aditi.
Die Mutter der Rudra's, die Tochter der Vasu's, die Schwester der Aditja's ist [Priçni] der Mittelpunkt der Götterwelt; ich verkünde nun dem aufmerkenden Menschen: Verletzet nicht eine schuldlose Kuh, eine Aditi.
Die Mutter der Rudra´s, die Tochter der Vasu´s, die Schwester der Aditya´s, der Unsterblichkeit Nabel - sagen will ich jetzt den verständigen Leuten: Tötet nicht die unschuldige Kuh, die Aditi!
Мать Рудр, дочь Васу,
Сестра Адитьев, пуп бессмертия –
Я хочу сказать разумным людям:
Не убивайте безвинную корову-Адити!
व॒चो॒विदं॒ वाच॑मुदी॒रय॑न्तीं॒ विश्वा॑भिर्धी॒भिरु॑प॒तिष्ठ॑मानाम् । दे॒वीं दे॒वेभ्य॒: पर्ये॒युषीं॒ गामा मा॑वृक्त॒ मर्त्यो॑ द॒भ्रचे॑ताः ॥
व॒चः॒ऽविद॑म् । वाच॑म् । उ॒त्ऽई॒रय॑न्तीम् । विश्वा॑भिः । धी॒भिः । उ॒प॒ऽतिष्ठ॑मानाम् । दे॒वीम् । दे॒वेभ्यः॑ । परि॑ । आ॒ऽई॒युषी॑म् । गाम् । आ । मा॒ । अ॒वृ॒क्त॒ । मर्त्यः॑ । द॒भ्रऽचे॑ताः ॥
वचोविदं वचसो लम्भयित्रीं वाचम् उदीरयन्तीं पयः पीत्वा पश्चाद्वाचमुदीरयन्तीम् । क्षुधितो हि जनो न वाचमुदीरयति भुक्त्वा पश्चादुदीरयति । विश्वाभिः सर्वाभिः धीभिः वाग्भिः उपतिष्ठमानां देवीं द्योतमानां देवेभ्यः देवार्थं मा माम् एयुषीम् अवगच्छन्तीं गां दभ्रचेताः अल्पबुद्धिः मर्त्यः मनुष्यः परि आ अवृक्त परिवर्जयति ॥ ॥ ८ ॥
“The divine cow, who herself utters, speech and gives speech to others, who comes attended by everykind of utterance, who helps me for my worship of the gods-- it is only the fool who abandons her.”
Weak-minded men have as a cow adopted me who came hither from the Gods, a Goddess,
Who, skilled in eloquence, her voice uplifteth, who standeth near at hand with all devotions.
Knowing speech, rousing speech, reverently approaching with all visionary thoughts,
the goddess, coming hither from the gods, the cow—*let not a
small-witted mortal appropriate me.
The final group of hymns consists of 102–103, dedicated to Agni.
Mich, die der Rede kundige, die ich die Stimme erhebe, allen Andachten zur Seite stehe, die Göttin, die ich von den Göttern herbeigekommen bin, mich hat vernachlässigt der bösegesinnte Mensch.
Mich, die die Worte findet, die Rede anregt, die mit allen frommen Gedanken naht, die göttliche Kuh, die von den Göttern gekommen ist, mich hat der Sterbliche von schwacher Einsicht sich angeeignet.
Меня, находящую слова, приводящую речь в движение,
Присутствующую (везде) благодаря всем молитвам,
Божественную корову, пришедшую от богов,
(Меня) использовал смертный со слабым разумом.