Sukta 8.14
ऋषिगोषूक्त्यश्वसूक्तिनौ काण्वायनौ
देवताइन्द्रः
मन्त्र15
छन्दगायत्री
य᳓दिन्द्राहं᳓ य᳓था त्व᳓मी᳓शीय +++(=ईश्वरस्स्याम्)+++ व᳓स्व +++(=धनस्य)+++ ए᳓क इ᳓त् ।
स्तोता᳓ मे गो᳓षखा स्यात् १
हे इन्द्र यथा त्वम् एक इत् एक एव केवलं वस्वः वसुनः धनस्य ईंशिषे एवम् अहम् अपि यत् यदि ईशीय ऐश्वर्ययुक्तः स्यां तदानीं मे मम स्तोता गोसखा स्यात् गोभिः सहितो भवेत् । ईश्वरस्य तव स्तोता कुतो हेतोर्गोसहितो न भवेत् अपि तु भवेदित्यभिप्रायः ॥
IF I, O Indra, were, like thee, the single Sovran of all wealth,
My worshipper should be rich in kine.
Indra, if I, like you, were, all alone, lord over goods,
my praiser would have cows as his companions.
Wenn mir, o Indra, so wie dir, zu eigen aller Reichthum wär', So sollte reich mein Sänger sein.
Wenn ich gleich dir, Indra, ganz allein über Reichtum verfügte, so würde mein Lobsänger in Gesellschaft von Kühen leben.
Если бы, о Индра, подобно тебе
Я владел бы добром один одинешенек,
Мой восхвалитель был бы богат коровами.
शि᳓क्षेयम् अस्मै दि᳓त्सेयं
श᳓चीपते मनीषि᳓णे
य᳓द् अहं᳓ गो᳓पतिः सिया᳓म्
हे शचीपते शक्तिमन्निन्द्र अस्मै मनीषिणे मनस ईशित्रे स्तोत्रे दित्सेयं दातुमिच्छेयम् । तदनन्तरं शिक्षेयं प्रार्थितं धनं दद्यां च । यत् यदि अहं गोपतिः गवामधिपतिः स्यां भवेयं त्वत्प्रसादादिति शेषः ॥
I should be fain, O Lord of Power, to strengthen and enrich the sage,
Were I the Lord of herds of kine.
I would do my best for him. I would want to give to him who possesses inspired thought, o lord of power—
if I were master of cattle.
Ich wollt' ihm helfen, schenken ihm, dem weisen Sänger, Herr der Kraft, Wenn ich der Herr der Kühe wär'.
Ich würde für ihn mein Bestes tun, ich würde dem Liedersinner schenken, o Herr der Kraft, wenn ich der Rinderbesitzer wäre.
Я бы постарался для него, я хотел бы одарить
Мудрого, о господин силы,
Если бы я был господином коров.
धेनु᳓ष् ट इन्द्र सूनृ᳓ता
य᳓जमानाय सुन्वते᳓
गा᳓म् अ᳓श्वम् पिप्यु᳓षी दुहे
हे इन्द्र ते तव सूनृता स्तुतिरूपा वाक् धेनुः दोग्ध्री गौर्भूत्वा सुन्वते सोमाभिषवं कुर्वते यजमानाय गामश्वं च । उपलक्षणमेतत् । गवाश्वादिकं सर्वमभिलषितं दुहे दुग्धे । किं कुवती । पिप्युषी तमेव प्रवर्धयित्री ॥
To worshippers who press the juice thy goodness, Indra, is a cow
Yielding in plenty kine and steeds.
Your liberal spirit is a milk-cow for the sacrificer, for the presser: swelling, she gives the cow and horse as her milk.
Du lohnst mit einer Wunderkuh dem Opferer, der Soma braut; Sie strömet strotzend Rind und Ross.
Deine Großmut ist für den Opfernden, Somapressenden eine Milchkuh, Indra. Überschwenglich läßt sie Rind und Roß aus sich melken.
Милость твоя, о Индра, – дойная корова
Для жертвователя, выжимающего (сому).
Набухшая, она доится, давая корову (и) коня.
न᳓ ते वर्ता᳓स्ति रा᳓धस
इ᳓न्द्र देवो᳓ न᳓ म᳓र्तियः
य᳓द् दि᳓त्ससि स्तुतो᳓ मघ᳓म्
हे इन्द्र ते तव राधसः धनस्य स्तोतृभ्यो दातव्यस्य वर्ता निवारकः देवः न अस्ति न विद्यते । न मर्त्यः मनुष्योऽपि निवारको नास्ति। स्तुतः स्तोतृभिः प्रख्यापितगुणः सन् यत् मह्यं मघं मंहनीयं धनं दित्ससि त्वं दातुमिच्छसि ॥
None is there, Indra, God or man, to hinder thy munificence,
The wealth which, lauded, thou wilt give.
There exists no one to obstruct your generosity, Indra, neither god nor mortal,
when, praised, you want to give bounty.
Kein Gott, kein Sterblicher vermag zu hindern, Indra, dein Geschenk, Wenn Schatz du, hehrer, geben willst.
Nicht ist einer, der deiner Freigebigkeit wehrt, weder ein Gott noch ein Sterblicher, o Indra, wenn du gepriesen reiche Gabe schenken willst.
Нет того, кто воспрепятствовал бы твоему дарению,
О Индра, ни бога, ни смертного,
Когда, восхваленный, ты хочешь наградить щедрым даром.
यज्ञ᳓ इ᳓न्द्रम् अवर्धयद्
य᳓द् भू᳓मिं वि᳓ अ᳓वर्तयत्
चक्राण᳓ ओपशं᳓ दिवि᳓
यज्ञः यजमानैरनुष्ठीयमानो यागः इन्द्रं देवम् अवर्धयत् । श्रूयते हि -- इन्द्र इदं इविरजुषतावीवृधत महो ज्यायोऽकृत' (तै. ब्रा. ३. ५. १०. ३) इति । स इन्द्रः यत् यस्मात् भूमिं पृथिवीं व्यवर्तयत् वृष्ट्यादिप्रदानेन विशेषेण वर्तमानामकरोत् । किं कुर्वन् । दिवि अन्तरिक्षे मेघम् ओपशम् उपेत्य शयानं चक्राणः कुर्वन् । यद्वा । आत्मनि समवेतो वीर्यविशेष ओपशः । तमन्तरिक्षे कुर्वन् ॥ ॥ १४ ॥
The sacrifice made Indra strong when he unrolled the earth, and made
Himself a diadem in heaven.
The sacrifice made Indra strong, when he unrolled the earth,
creating for himself a headdress in heaven.
Das Opfer gab dem Indra Kraft, als er die Erde um sich schlang, Den Haarbusch auf zum Himmel hob.
Das Opfer hatte den Indra groß gemacht, als er die Erde auseinander rollte und sich im Himmel einen Kopfputz machte.
Жертва усилила Индру,
Когда он развернул землю,
Делая себе на небе головное украшение.
वावृधान᳓स्य ते वयं᳓
वि᳓श्वा ध᳓नानि जिग्यु᳓षः
ऊति᳓म् इन्द्रा᳓ वृणीमहे
हे इन्द्र वावृधानस्य वर्धमानस्य विश्वा विश्वानि सर्वाणि धनानि शत्रुसंबन्धीनि जिग्युषः जितवतः ते तव ऊतिं रक्षां वयम् आ वृणीमहे आभिमुख्येन संभजामहे ॥
Thine aid we claim, O Indra, thine who after thou hast waxen great
Hast won all treasures for thine own.
You who have grown strong and won all the stakes—
we choose your help, Indra.
Wir wünschen, Indra, deine Huld, der gross und stark du bist, herbei, Der alle Beute du gewannst.
Der du groß geworden bist und alle Schätze erobert hast, deine Gunst erbitten wir, Indra.
У тебя, усилившегося,
Захватившего всю добычу,
Мы просим, о Индра, помощи.
वि᳓ अन्त᳓रिक्षम् अतिरन्
म᳓दे सो᳓मस्य रोचना᳓
इ᳓न्द्रो य᳓द् अ᳓भिनद् वल᳓म्
सोमस्य पानेन मदे हर्षे सति रोचना रोचमानम् अन्तरिक्षम् अयम् इन्द्रः वि अतिरत् व्यवर्धयत् । यत् यस्मात्कारणात् वलम् आवृत्य स्थितमसुरं मेघं वा अभिनत् व्यदारयत् ॥
In Soma's ecstasy Indra spread the firmament and realms of light,
When he cleft Vala limb from limb.
In the exhilaration of soma he spread out the midspace and the luminous realms—
Indra did, when he split Vala.
Die Luft, den Aetherraum durchdrang im Rausch des Soma Indra da, Als Vala er in Stücke schlug.
Im Rausche des Soma dehnte Indra den Luftraum aus und die Lichter des Himmels, als er den Vala aufgesprengt hatte.
Индра увеличил воздушное пространство
(И) светлые просторы (неба) в опьянении сомой,
Когда он расколол Валу.
उ᳓द् गा᳓ आजद् अ᳓ङ्गिरोभ्य
आवि᳓ष् कृण्व᳓न् गु᳓हा सतीः᳓
अर्वा᳓ञ्चं नुनुदे वल᳓म्
अङ्गिरोभ्यः ऋषिभ्यो वलानुचरैः पणिभिरपहृताः गाः उत् आजत् उदगमयत् । किं कुर्वन् । गुहा गुहायां बिले सतीः विद्यमानाः यथा न दृश्यन्ते तथा पणिभिर्गूढास्ता गाः आविष्कृण्वन् प्रकाशयन् । अपि च पणीनामधिपतिं वलम् असुरमपि अर्वाञ्चम् अधोमुखं नुनुदे प्रेरितवान् ॥
Showing the hidden he drave forth the cows for the Angirases,
And Vala he cast headlong down.
He drove up the cattle for the Aṅgirases, making visible those that were hidden.
He shoved Vala nearby.
Er trieb die Küh' aus dem Versteck und zeigte sie den Angiras, Den Vala stürzte er herab.
Er trieb die Kühe den Angiras heraus, die versteckten zum Vorschein bringend; den Vala stürzte er nach ihnen zu um.
Он выгнал коров наружу к Ангирасам,
Делая явными тех, кто был в укрытии.
Он изверг Валу в нашу сторону.
इ᳓न्द्रेण रोचना᳓ दिवो᳓
दॄळ्हा᳓नि+ दृंहिता᳓नि च
स्थिरा᳓णि न᳓ पराणु᳓दे
दिवः द्युलोकस्य संबन्धीनि रोचना रोचमानानि देवगृहात्मकानि नक्षत्राणि इन्द्रेण दृळ्हानि दृढावयवानि बलवन्ति कृतानि दृंहितानि च दृढीकृतानि । यथैकत्र नैश्चल्येनावतिष्ठन्ते तथा कृतानीत्यर्थः । यद्वा । दृह दृहि वृहि वृद्धौ '। दृंहितानि वर्धितानि चेत्यर्थः । अपि च स्थिराणि स्थास्नूनि दृढानि तानि न पराणुदे परानोदनीयानि न भवन्ति । न केनापि स्थानात् प्रच्यावयितुं शक्यानीत्यर्थः । ‘नुद प्रेरणे' । अस्मात् “ कृत्यार्थे ' इति केन्प्रत्ययः ॥
By Indra were the lumirious realms of heaven established and secured,
Firm and immovable from their place.
Through Indra the luminous realms of heaven are firm and made firm, stable and not to be shoved aside.
Des Himmels lichte Wölbung ist gefügt durch Indra und gestützt, Nicht fortzustossen, stark und fest.
Von Indra wurden die Himmelslichter befestigt und fest gemacht: dauerhaft sind sie nicht von der Stelle zu rücken.
Светлые просторы неба
Были Индрой укреплены и закреплены:
Их крепких не столкнуть (с места).
अपा᳓म् ऊर्मि᳓र् म᳓दन्न् इव
स्तो᳓म इन्द्राजिरायते
वि᳓ ते म᳓दा अराजिषुः
अपां समुद्राणाम् ऊर्मिः तरङ्गः मदन्निव यथा माद्यन्नुपर्युपरि जायते । हे इन्द्र स्तोमः त्वदीयं स्तोत्रं तथा अजिरायते । अजिरः क्षिप्रगामी । स इवाचरति । अपि च ते त्वदीयाः मदाः स्तोत्रजन्याः सोमपानजन्याश्च वि अराजिषुः विशेषेण राजन्ते दीप्यन्ते ॥ ॥ १५ ॥
Indra, thy laud moves quickly like a joyous wave of water-floods:
Bright shine the drops that gladden thee.
Like the waters’ wave that brings exhilaration, the praise song hastens rapidly (to you), Indra.
The exhilarating drinks have shone forth for you.
Beweglich, Indra, ist das Lied, aufsprudelnd wie des Wassers Flut; Bemeistert haben Tränke dich.
Wie die lustige Wasserwelle macht sich das Loblied eilig auf den Weg, Indra. Deine Räusche haben den Ausschlag gegeben.
Словно веселая волна на воде,
Быстро движется восхваление, о Индра.
Твои опьянения ярко проявились.
तुवं᳓ हि᳓ स्तोमव᳓र्धन
इ᳓न्द्रा᳓सि उक्थव᳓र्धनः
स्तोतॄणा᳓म् उत᳓ भद्रकृ᳓त्
हे इन्द्र त्वं हि त्वं खलु स्तोमवर्धनः स्तोमेन त्रिवृत्पञ्चदशादिना वर्धनीयः असि । तथा उक्थवर्धनः उक्थैः शस्त्रैर्वर्धनीयश्च त्वमेवासि । उत अपि च स्तोतॄणाम् अस्माकं भद्रकृत् भद्रस्य कल्याणस्य फलस्य कर्तापि त्वमेवासि ॥
For thou, O Indra, art the God whom hymns and praises magnify:
Thou blessest those who worship thee.
For you are the strengthener of praise songs, Indra, the strengthener of recitations,
and the creator of good fortune for your praisers.
Denn, Indra, du erquickst dich gern an Sprüchen und an Lobgesang, Den Sängern schaffst du hohes Glück.
Denn dir sind, o Indra, die Lobgedichte eine Stärkung, und du machst der Sänger Glück.
Ведь ты усиливаешься от восхвалений,
О Индра, усиливаешься от гимнов,
И ты благодетель восхвалителей.
इ᳓न्द्रम् इ᳓त् केशि᳓ना ह᳓री
सोमपे᳓याय वक्षतः
उ᳓प यज्ञं᳓ सुरा᳓धसम्
केशिना केशिनौ । मूर्धजानि लोमानि केशाः । तद्वन्तौ हरी अश्वौ सुराधसं शोभनधनम् इन्द्रमित् इन्द्रमेव यज्ञम् उप अस्मद्यज्ञं प्रति सोमपेयाय सोमपानार्थं वक्षतः वहताम् । यद्वा । यज्ञं यष्टव्यमिन्द्रमुपवहताम् ॥
Let the two long-maned Bay Steeds bring Indra to drink the Soma juice,
The Bountiful to our sacrifice.
Just Indra will the hairy(-maned) fallow bays carry for the
soma-drinking
right up to the sacrifice—him who is very generous.
Den Indra fahr' zum Somatrunk das Füchsepaar, das mähnige, Zum Opfer den, der gerne schenkt.
Den Indra sollen die mähnigen Falben zum Somatrunk fahren, her zu dem Opfer der Gabenreichen.
Индру пара гривастых буланых коней
Должна привезти для питья сомы
На жертвоприношение, (его,) очень щедрого.
अपा᳓म् फे᳓नेन न᳓मुचेः
शि᳓र इन्द्रो᳓द् अवर्तयः
वि᳓श्वा य᳓द् अ᳓जय स्पृ᳓धः
पुरा किलेन्द्रोऽसुराञ्जित्वा नमुचिमसुरं ग्रहीतुं न शशाक । स च युध्यमानस्तेनासुरेण जगृहे । स च गृहीतमिन्द्रमेवमोचत् । त्वां विसृजामि रात्रावह्नि च शुषकेणार्द्रेण चायुधेन यदि मां मा हिंसीरिति । स इन्द्रस्तेन विसृष्टः सन्नहोरात्रयोः संधौ शुष्कार्दविलक्षणेन फेनेन तस्य शिरश्चिच्छेद। अयमर्थोऽस्यां प्रतिपाद्यते । हे इन्द्र अपां फेनेन वज्रीभूतेन नमुचेः असुरस्य शिरः उदवर्तयः शरीरादुद्गतमवर्तयः । अच्छैत्सीरित्यर्थः । कदेति चेत् । यत् यदा विश्वाः सर्वाः स्पृधः स्पर्धमाना आसुरीः सेनाः अजयः जितवानसि । इन्द्रो वृत्रं हत्वासुरान् ---... ॥
With waters' foam thou torest off, Indra, the head of Namuci,
Subduing all contending hosts.
With the foam of the waters you made the head of Namuci roll, Indra, when you conquered all contenders.
Du, Indra, schlugst dem Namutschi den Kopf ab mit der Wasser Schaum, Als du die Feinde alle schlugst.
Mit Wasserschaum hast du das Haupt des Namuci in die Höhe gewirbelt, o Indra, als du alle Geister besiegtest;
С помощью водяной пены, о Индра,
Ты отшвырнул голову Намучи,
Когда ты победил всех противников.
माया᳓भिर् उत्सि᳓सृप्सत
इ᳓न्द्र द्या᳓म् आरु᳓रुक्षतः
अ᳓व द᳓स्यूँर् अधूनुथाः
.... हे इन्द्र त्वम् अव अधूनुथाः अवाङ्मुखं प्रेरितवानसि ॥
The Dasyus, when they fain would climb
by magic arts and mount to heaven,
Thou, Indra, castest down to earth.
They who, through their wiles, were trying to creep up and mount to heaven, Indra,
those Dasyus did you send tumbling down.
Du, Indra, schütteltest herab Dämonen, listig schleichende, Empor zum Himmel strebende.
Die Dasyu´s, die durch Zauberkünste empor kriechen und den Himmel ersteigen wollten, hast du abgeschüttelt, Indra.
Дасью, ползших наверх благодаря колдовским чарам
(И) хотевших подняться на небо,
Ты, о Индра, стряхнул вниз.
असुन्वा᳓म् इन्द्र संस᳓दं
वि᳓षूचीं वि᳓ अनाशयः
सोमपा᳓ उ᳓त्तरो भ᳓वन्
हे इन्द्र त्वं सोमपाः सोमस्य पाता भूत्वा उत्तरः उत्कृष्टतरः भवन् असुन्वां सोमाभिषवहीनां संसदं जनसंहतिं विषूचीं परस्परविरोधेन विषु नाना गन्त्रीं व्यनाशयः विशेषेण नाशयसि ॥ ॥ १६ ॥
As Soma-drinker conquering all, thou scatteredst to every side
Their settlement who poured no gifts.
Indra, you made the community that performs no (soma-)pressing vanish away in all directions—
you as the soma-drinker getting the upper hand.
Die somalose Rotte triebst du auseinander, Indra, rings, Und schlugst, o Somatrinker, sie.
Die Gesellschaft, die keinen Soma preßt, jagtest du, Indra, auseinander; als Somatrinker hattest du die Oberhand.
Собрание, не выжимающее (сому),
Ты разогнал в разные стороны,
Одерживая верх как пьющий сому.