Sukta 8.15
ऋषिगोषूक्त्यश्वसूक्तिनौ काण्वायनौ
देवताइन्द्रः
मन्त्र13
छन्दउष्णिक्
त᳓म् उ अभि᳓ प्र᳓ गायत
पुरुहूत᳓म् पुरुष्टुत᳓म्
इ᳓न्द्रं गीर्भि᳓स् तविष᳓म् आ᳓ विवासत
पुरुहूतं बहुभिराहूतं पुरुष्टुतं बहुभिः स्तुतं तमु तमेवेन्द्रं हे स्तोतारः अभि प्र गायत अभिमुखं प्रकर्षेण स्तुध्वम् । एतदेव स्पष्टयति । तविषं महान्तम् इन्द्रं गीर्भिः वाग्भिः आ विवासत परिचरत ॥
SING forth to him whom many men invoke, to him whom many laud.
Invite the powerful Indra with your songs of praise.
Sing forth to him, much invoked and much praised.
Seek to entice mighty Indra here with hymns,
Wohlan, den vielgepriesenen, den vielgerufenen besingt; Den starken Indra, mit Gesang gewinnt ihn euch,
Auf ihn stimmet den Gesang an, auf den Vielgerufenen, Vielbesungenen! Den starken Indra bittet mit Lobreden her!
Его воспевайте,
Многопризываемого, многовосхваленного!
Индру сильного старайтесь приманить хвалебными песнями;
य᳓स्य द्विब᳓र्हसो बृह᳓त्
स᳓हो दाधा᳓र रो᳓दसी
गिरीँ᳓र् अ᳓ज्राँ अपः᳓ सु᳓वर् वृषत्वना᳓
द्विबर्हसः द्वयोः स्थानयोः परिवृढस्य यस्य इन्द्रस्य बृहत् महत् सहः बलं रोदसी द्यावापृथिव्यौ दाधार धारयति । छान्दसो लिट् । तुजादित्वाभ्यासदीर्घः । तथा अज्रान् क्षिप्रगमनान् गिरीन् पर्वतान् मेघान् वा स्वः सरणशीलाः अपः उदकानि च वृषत्वना वृषत्वेन वीर्येण यस्येन्द्रस्य बलं धारयति तत्रावस्थापयति । तम्वभीति पूर्वया संबन्धः स त्वमित्युत्तरया वा ।
Whose lofty might-for doubly strong is he-supports the heavens and earth,
And hills and plains and floods and light with manly power.
Him, the doubly lofty, whose lofty power holds fast the two
world-halves,
the mountains and plains, the waters and sun, through his bullishness.
Den zwiefach starken, dessen Macht gewaltig Erd' und Himmel hält, Gebirge, Fluren, Wasser, Licht mit Manneskraft.
Des doppelstarken hohe Macht beide Welten erhält, die Berge, die Ebenen, die Gewässer, die Sonne durch seine Bullenkraft.
(Того,) чья двойная могучая
Сила поддерживает две половины вселенной,
Горы, равнины, воды, небо – благодаря бычьей мощи!
स᳓ राजसि पुरुष्टुतँ
ए᳓को वृत्रा᳓णि जिघ्नसे
इ᳓न्द्र जइ᳓त्रा श्रवसि᳓या च य᳓न्तवे
हे पुरुष्टुत बहुभिः स्तुत इन्द्र सः पूर्वोक्तगुणस्त्वं राजसि दीप्यसे ईशिषे वा । अपि च त्वम् एकः सहायरहितः केवल एवं सन् वृत्राणि आवरकाणि शत्रुजातानि जिघ्नसे हतवानसि । किमर्थम् । जैत्राणि जेतव्यानि धनानि श्रवस्या श्रवस्यानि श्रवणीयान्यन्नानि यद्वा श्रवणार्हाणि यशांसि च यन्तवे यन्तुं नियन्तुं स्वाधीनं कर्तुम् ॥
Such, Praised by many! thou art King alone thou smitest Vrtras dead,
To gain, O Indra, spoils of war and high renown.
You, o much praised one, are the ruler; you alone keep smashing obstacles,
o Indra, to extend victories and (deeds) worthy of fame.
Du herrschst, o vielgepriesener, die Feinde tödtest du allein, Um, Indra, Sieg und schönes Gut uns zu verleihn.
Du Vielbesungener bist der Gebieter; allein erschlägst du die Feinde, um Siege und Ruhmestaten festzuhalten, Indra.
Ты царствуешь, о многопрославленный,
Один, ты убиваешь врагов,
О Индра, чтобы укрепить победы и славные деяния.
तं᳓ ते म᳓दं गृणीमसि
वृ᳓षणम् पृत्सु᳓ सासहि᳓म्
उलोककृत्नु᳓म्† अद्रिवो हरिश्रि᳓यम्
हे अद्रिवः वज्रवन्निन्द्र ते त्वदीयं तं मदं सोमपानजनितं हर्षं गृणीमसि गृणीमः प्रशंसामः । ‘गॄ शब्दे'। क्र्यादिः । ‘प्वादीनां ह्रस्वः'। 'इदन्तो मसि' इति मस इकारागमः । कीदृशम् । वृषणं वर्षितारं कामानां पृत्सु संग्रामेषु सासहिं शत्रूणामभिभवितारं लोककृत्नुं लोकस्य स्थानस्य कर्तारं हरिश्रियं हरिभ्यामश्वाभ्यां श्रयणीयं सेव्यम् । उशब्दः समुच्चये पदपूरणे वा ॥
We sing this strong and wild delight of thine which conquers in the fray,
Which, Caster of the Stone! gives room and shines like gold.
We hymn your exhilaration, an overpowering bull in battles,
creating wide space, bringing the splendor of fallow bays, o master of the stone—
Wir rühmen, Indra, deinen Rausch, der stark ist und in Schlachten siegt, Der Raum verschafft, o Schleuderer, und golden glänzt,
Diesen deinen Rauschtrank feiern wir, den bullengleichen, in den Kämpfen überlegenen, Platz schaffenden, goldprächtigen, o Herr des Preßsteins;
Мы воспеваем это твое опьянение,
Мужественное, приносящее победу в боях,
Создающее простор, о хозяин давильных камней, с золотым блеском;
ये᳓न ज्यो᳓तींषि आय᳓वे
म᳓नवे च विवे᳓दिथ
मन्दानो᳓ अस्य᳓ बर्हि᳓षो वि᳓ राजसि
हे इन्द्र येन आत्मीयेन मदेन आयवे और्वशेयाय मनवे विवस्वतः पुत्राय च ज्योतींषि सूर्यादीनि वृत्रादिभिरावृतानि तद्धरणेन विवेदिथ अलम्भयः। प्रज्ञापितवान् प्रकाशितवानसीत्यर्थः । तेन मदेन मन्दानः मोदमानस्त्वम् अस्य बर्हिषः वृद्धस्य यज्ञस्य वि राजसि विशेषेणेशिषे । यद्वा । अस्येति तृतीयार्थे षष्ठी । अनेन बर्हिषा वृद्धेन' हृष्यन् वि राजसि विशेषेण दीप्यसे ॥ ॥१७॥
Wherewith thou also foundest lights for Ayu and for Manu's sake:
Now joying in this sacred grass thou beamest forth.
By which you found the lights for Āyu and Manu.
Becoming exhilarated, you rule over this ritual grass.
Durch welchen Licht dem Aju du und Manu zugewiesen hast; Dich freuend dieser Opferstreu erglänzest du.
Mit dem du dem Ayu und Manu das Licht gefunden hast. Dich berauschend bist du Herr über dieses Barhis.
(Опьянение,) благодаря которому ты нашел
Свет для Аю и для Ману.
Опьяняясь, ты правишь этой жертвенной соломой.
त᳓द् अद्या᳓ चित् त उक्थि᳓नो
अ᳓नु ष्टुवन्ति पूर्व᳓था
वृ᳓षपत्नीर् अपो᳓ जया दिवे᳓-दिवे
हे इन्द्र ते त्वदीयं तत् प्रसिद्धं बलम् अद्य चित् अद्यापि पूर्वथा पूर्वस्मिन्काल इव उक्थिनः शस्त्रिणः स्तोतारः अनु ष्टुवन्ति क्रमेण प्रशंसन्ति । स त्वं वृषपत्नीः वृषा वर्षिता पर्जन्यः पतिर्यासां तादृशीः अपः दिवेदिवे प्रतिदिवसं जय स्वायत्तं कुरु ॥
This day too singers of the hymn praise, as of old, this might of thine:
Win thou the waters day by day, thralls of the strong.
Even today do the reciters praise this (deed) of yours, as in the earlier way: you shall win the waters, whose husband is a bull, day after day.
Das rühmen deine Sänger hier auch heute wie in alter Zeit, Erkämpf die Stier-beherrschte Flut an jedem Tag.
Dies singen dir immer wieder noch heute die Liederdichter wie früher: Erobere Tag für Tag die Gewässer, die dem Bullen vermählt sind.
Это и сегодня твои слагатели гимнов
Продолжают прославлять, как прежде:
Каждый день завоевывай воды – жен быка!
त᳓व त्य᳓द् इन्द्रिय᳓म् बृह᳓त्
त᳓व शु᳓ष्मम् उत᳓ क्र᳓तुम्
व᳓ज्रं शिशाति धिष᳓णा व᳓रेणियम्
हे इन्द्र त्यत् तत् प्रसिद्धम् इन्द्रियम् इन्द्रस्य लिङ्गं बृहत् प्रभूतं वीर्यं धिषणा स्तुतिः शिशाति निःश्यति तीक्ष्णीकरोति । तथा तव त्वदीयं शुष्मं शोषकं बलम् उत अपि च क्रतुं प्रज्ञानं बलं कर्म वा वरेण्यं वरणीयं वज्रम् आयुधं च स्तुतिस्तीक्ष्णीकरोति ॥
That lofty Indra-power of thine, thy strength and thine intelligence,
Thy thunderbolt for which we long, the wish makes keen.
This lofty Indrian power of yours, your unbridled force and resolve, and the mace worthy to be chosen—these does the Holy Place sharpen.
᳓
Sie, deine grosse Indramacht und deine Kraft und Tüchtigkeit, Den Blitz auch schärft dir Lied und Trunk, den prächtigen.
Deine bekannte hohe Indrakraft, deinen Ungestüm und deine Umsicht, die vorzügliche Keule schärft die Dhisana.
Ту твою крепкую силу Индры,
Твое неистовство и силу духа,
(Твою) выдающуюся ваджру заостряет Дхишана.
त᳓व द्यउ᳓र् इन्द्र पउं᳓सियम्
पृथिवी᳓ वर्धति श्र᳓वः
तुवा᳓म् आ᳓पः प᳓र्वतासश् च हिन्विरे
हे इन्द्र तव त्वदीयं पौंस्यं बलं द्यौः वर्धति वर्धयति । त्वदीयं श्रवः यशः पृथिवी वर्धयति । वृधेर्ण्यन्ताल्लटि शपि छन्दस्युभयथा' इत्यार्धधातुकत्वात् “ णेरनिटि' इति णिलोपः । तं त्वाम् आपः उदकानि अन्तरिक्षाणि पर्वतासः पर्वताः पर्ववन्तो मेघाः च गिरयश्च वा हिन्विरे प्रीणयन्ति स्वामित्वेन प्राप्नुवन्ति वा ॥
O Indra, Heaven and Earth augment thy manly power and thy renown;
The waters and thy mountains stir and urge thee on.
Heaven increases your manliness, Indra, earth your fame;
the waters and mountains spur you on.
᳓
Der Himmel steigert deine Kraft, die Erde, Indra, deinen Ruhm; Die Wasser und die Bergeshöhn, erregen dich.
Der Himmel erhöht deine Manneskraft, die Erde deinen Ruhm, Indra; dich treiben die Gewässer und Berge zur Eile.
Небо укрепляет твое мужество,
О Индра, земля – (твою) славу.
Тебя поторапливают воды и горы.
तुवां᳓ वि᳓ष्णुर् बृह᳓न् क्ष᳓यो
मित्रो᳓ गृणाति व᳓रुणः
तुवां᳓ श᳓र्धो मदति अ᳓नु मा᳓रुतम्
हे इन्द्र बृहन् महान् क्षयः निवासहेतुः विष्णुः मित्रः वरुणः च त्वां गृणाति स्तौति । तथा मारुतं मरुत्संबन्धि शर्धः बलं त्वाम् अनु मदति तव मदमनुलक्ष्य पश्चान्माद्यति । त्वामनुमादयति वा ॥
Visnu the lofty ruling Power, Varuna, Mitra sing thy praise:
In thee the Marut3' company have great delight.
Viṣṇu, the lofty dwelling place, hymns you, as do Mitra and Varuṇa. The Marut troop cheers you on.
Dich preisen Mitra-Varuna, dich Vischnu auf dem hohen Thron, Dir ruft mit lautem Jubel zu die Marutschar.
Dich lobt Vishnu, der hohe Wohner, und Mitra und Varuna; dir jubelt die marutische Heerschar zu.
Тебя – Вишну – высокая обитель,
Митра воспевает, Варуна,
Тебя бурно приветствует толпа марутова.
तुवं᳓ वृ᳓षा ज᳓नाना᳐म्
मं᳓हिष्ठ इन्द्र जज्ञिषे
सत्रा᳓ वि᳓श्वा सुअपत्या᳓नि दधिषे
हे इन्द्र वृषा वर्षिता त्वं जनानां देवजनानां मध्ये मंहिष्ठः दातृतमः जज्ञिरे प्रादुर्भवसि । अत एव विश्वा सर्वाणि स्वपत्यानि शोभनैः पुत्रादिभिः सहितानि सत्रा सह दधिषे दातुं धारयसि । ददासि वा ॥ ॥ १८ ॥
O Indra, thou wast born the Lord of men, most liberal of thy gifts:
Excellent deeds for evermore are all thine own.
You are the bull of the peoples; you were born as the most
munificent, Indra.
In every way you have acquired all things that bring good descendants.
᳓
Der gabenreichste Männerherr, o Indra, bist du von Geburt; Du schenkest Kind und Kindeskind, gesegnete.
Du, Indra, bist als der Bulle der Völker, als der Freigebigste geboren. Du besitzest alle Mittel zu guter Nachkommenschaft vollzählig.
Ты родился как бык народов
Как самый щедрый, о Индра,
Ты располагаешь сразу всем, что дает хорошее потомство.
सत्रा᳓ तुव᳓म् पुरुष्टुतँ
ए᳓को वृत्रा᳓णि तोशसे
ना᳓न्य᳓ इ᳓न्द्रात् क᳓रणम् भू᳓य इन्वति
हे पुरुष्टुत बहुभिः स्तुतेन्द्र त्वम् एकः असहाय एव सन् सत्रा । महन्नामैतत् । महान्ति वृत्राणि शत्रुजातानि । यद्वा । सत्रेति सहार्थे । सहैव युगपदेवैकयत्नेनैव तोशसे हिनस्सि । तोशतिर्वधकर्मा । अकर्तुं शक्तानीति भावः । अपि चास्मात् इन्द्रात् अन्यः कश्चित् भूयः बहुतरं करणं कर्म वृत्रवधादिकं न इन्वति न प्राप्नोति । इन्द्र एवं कर्तुं शक्नोतीति भावः ॥
Ever, alone, O highly-praised, thou sendest Vrtras to their rest:
None else than Indra executes the mighty deed.
In every way, o much-praised one, you alone stream over obstacles. None other than Indra spurs more action.
Du legst allein, gepriesener, die Feinde allesammt zur Ruh; Kein andrer fördert mehr das Werk, als Indra du.
Du Vielbesungener sprengst allein die Feinde allzumal in die Flucht; keiner als Indra bringt dieses Werk zustande.
Ты сразу же, о многовосхваленный,
Один успокаиваешь врагов.
Никто другой не продвигает дела больше, чем Индра.
य᳓द् इन्द्र मन्मश᳓स् तुवा
ना᳓ना ह᳓वन्त ऊत᳓ये
अस्मा᳓केभिर् नृ᳓भिर् अ᳓त्रा सु᳓वर् जय
हे इन्द्र यत् यस्मिन् संग्रामे त्वां मन्मशः मन्मना स्तोत्रेण नाना बहुप्रकारं हवन्ते आह्वयन्ति । किमर्थम् । ऊतये रक्षायै । अत्र अस्मिन् संग्रामे अस्माकेभिः अस्माकैरस्मदीयैरेव नृभिः नेतृभिः स्तोतृभिराहूतः सन् स्वः शत्रुबलं जय अभिभव ॥
Though here and there, in varied hymns, Indra, men call on thee for aid,
Still with our heroes fight and win the light of heaven.
When, o Indra, they call upon you for help, every man for himself, according to his own thought,
with our superior men win the sun now.
Wenn, Indra, auch nach ihrem Sinn um Huld dich viele rufen an, So mögst du Glanz gewinnen doch durch unsre Schar.
Wenn sie dich, Indra, von verschiedenen Seiten je nach ihren Absichten zu Hilfe rufen, so gewinne du dabei mit unseren Herren das Sonnenlicht!
Когда, о Индра, тебя зовут на помощь
С разных сторон каждый со своим замыслом,
Только с нашими мужами здесь завоевывай солнце!
अ᳓रं क्ष᳓याय नो महे᳓
वि᳓श्वा रूपा᳓णि आविश᳓न्
इ᳓न्द्रं जइ᳓त्राय हर्षया श᳓चीप᳓तिम्
हे स्तोतः महे महते नः अस्माकं क्षयाय । गृहनामैतत् । गृहाय । तादर्थ्ये चतुर्थी । गृहार्थम् अरम् अलं पर्याप्तं विश्वा विश्वानि व्याप्तानि रूपाणि इन्द्रगतानि गुणजातानि आविशन् स्तुत्या व्याप्नुवन् शचीपतिम् । शचीति कर्मनाम । कर्मणां पालकम् । यद्वा । शच्या इन्द्राण्या भर्तारम् । तमेव इन्द्रं जैत्राय जेतव्यधनार्थं हर्षय तोषय । स्तुत्या परिचरणेन वेति शेषः ॥ ॥ १९ ॥
Already have all forms of him entered our spacious dwelling-place:
For victory stir thou Indra, up, the Lord of Might.
Fit (to be) a great dwelling for us, entering into all forms, (o Soma,) excite Indra, the lord of power, to victory.
Zum Heile für unsern grossen Wohnsitz dich in alle Gestalten kleidend, begeistere den Indra, den Herrn der Kraft, zum Siege.
Sei uns für den großen Wohner bereit, alle Formen annehmend, mache dem Indra, dem Herrn der Kraft, Lust zum Siege!
(Будь) готов для великого нашего обитателя,
Принимая все формы!
Возбуди Индру, господина силы, для победы!