Sukta 8.25
ऋषिविश्वमना वैयश्वः
देवतामित्रावरुणौ
मन्त्र24
छन्दउष्णिक्
ता᳓ वां वि᳓श्वस्य गोपा᳐᳓
देवा᳓ देवे᳓षु यज्ञि᳓या
ऋता᳓वाना यजसे पूत᳓दक्षसा
हे मित्रावरुणौ विश्वस्य सर्वस्य लोकस्य गोपा गोपायितारौ देवा देवौ द्योतनशीलौ देवेषु मध्ये यज्ञिया यज्ञार्हौ ता तौ तादृशौ वां युवां हविष्प्रदानार्थं यजमानं भजथः। अत एव हे विश्वमनः ऋतावाना ऋतावानौ सत्यवन्तौ यज्ञवन्तौ वा पूतदक्षसौ शुद्धबलौ। आवां बलवन्ताविति वचनमात्रेण बलवन्तौ न भवतः किंतु यथार्थत्वेन सामर्थ्यवन्तौ । मित्रावरुणौ यजसे हविर्भिः पूजयसि ॥
I WORSHIP you who guard this All, Gods, holiest among the Gods,
You, faithful to the Law, whose power is sanctified.
To you two, the herdsmen of all, the gods worthy of the sacrifice among the gods,
truth-possessing and of refined skill, shall I sacrifice.
Des Alls Behüter beide euch, die auch bei Göttern sind geehrt, Die reingesinnten, heil'gen Götter ehre ich.
Euch beide, die Hüter des Alls, die opferwürdigen Götter unter den Göttern, die Gesetzesheger von lauterem Wollen, will ich anbeten.
Вас двоих, хранителей всего,
Достойных жертв богов среди богов,
Преданных закону, с чистой силой действия я хочу почтить.
मित्रा᳓ त᳓ना न᳓ रथि᳓या
व᳓रुणो य᳓श् च सुक्र᳓तुः
सना᳓त् सुजाता᳓ त᳓नया धृत᳓व्रता
सुक्रतुः शोभनकर्मा यः वरुणः सुकर्मा मित्रा च मित्रावरुणौ । कीदृशौ । तना । तन्वन्ति मुकुटकटकादिनेति तनानि धनानि । नश्चार्थे । धनानि च रथ्या रथ्यौ नेतारौ । यद्वा । धनानि कर्मणः कर्त्रपेक्षत्वात् प्रयच्छन्ताविति संबध्यते । तादृशौ रथ्यौ रथवन्तौ सनात् चिरादेव सुजाता सुजातौ शोभनजन्मानौ । तदेवाह । तनया तनयौ अदितेः पुत्रौ धृतव्रता धृतव्रतौ धृतकर्माणौ ता यजस इति पूर्वेण समन्वयः ॥
So, too, like charioteers are they, Mitra and sapient Varuna,
Sons high-born from of old, whose holy laws stand fast.
They are like two charioteers along the (home) stretch (of a
racecourse), the two allies [=mitras], Mitra and Varuṇa, who is of strong will,
both well-born descendants from of old, whose commandments are upheld.
Wie stete Wagenlenker sie, Mitra, der starke Varuna, Die schöngebornen Söhne wahren stets das Recht.
Die beiden sind dauernd verbündet wie zwei Wagenrosse, Mitra und der weise Varuna, die vor alters edelgeborenen leiblichen Söhne, die die Gebote aufrecht halten.
Митра и (тот,) который Варуна с прекрасной силой духа,
Постоянно (связанные), как два коня колесницы,
(Они.) от века прекраснорожденные, продолжающие род
(Адити), чей завет прочен.
ता᳓ माता᳓ विश्व᳓वेदसा
असुर्या᳡य प्र᳓महसा
मही᳓ जजान अ᳓दितिर् ऋता᳓वरी
अदितेस्तनयत्वमेव स्फुटयति । विश्ववेदसा विश्ववेदसौ सर्वधनौ । यद्वा । विश्वानि स्थावरजङ्गमात्मकानि सर्वाणि विदतुर्जानीत इति विश्ववेदसौ । प्रमहसा प्रमहसौ प्रकृष्टतेजस्कौ ता तौ तादृशौ मित्रावरुणौ मही महती ऋतावरी सत्यवती माता देवमाता अदितिः जजान जनयामास । किमर्थम् । असुर्याय असुराणां हन्त्रे बलाय । असुरान् हन्तुमुत्पादितवतीत्यर्थः ॥
These Twain, possessors of all wealth, most glorious, for supremest sway
Aditi, Mighty Mother, true to Law, brought forth.
Their mother, great truth-possessing Aditi, gave birth
to the two who possess all possessions, whose greatness (goes) forward to lordship.
Sie, die allweisen, herrlichen, gebar zu hoher Göttermacht Die grosse Mutter Aditi, die heilige.
Die beiden Allwissenden, Erhabenen hat die große Gesetzeshegerin, die Mutter Aditi zur Asurawürde geboren.
Этих двоих всеведущих, очень могущественных,
Мать для асурского достоинства
Родила, великая Адити, преданная закону.
महा᳓न्ता मित्रा᳓व᳓रुणा
सम्रा᳓जा देवा᳓व् अ᳓सुरा
ऋता᳓वानाव् ऋत᳓म् आ᳓ घोषतो बृह᳓त्
महान्ता गुणाधिक्येन महान्तौ सम्राजा सम्राजौ सम्यग्दीप्यमानौ असुरा असुरौ बलवन्तौ । यद्वा । सर्वान्तर्यामितया प्रेरकौ । ऋतावाना सत्यवन्तौ मित्रावरुणौ देवौ बृहत् स्तोत्रऋचादिना महान्तम् ऋतं यज्ञम् आ घोषतः स्वदीप्त्या प्रकाशयतः । घुषेर्लटि रूपम् ।
Great Varuna and Mitra, Gods, Asuras and imperial Lords,
True to Eternal Law proclaim the high decree.
Great Mitra and Varuṇa, sovereign kings, gods and lords [/devas and asuras],
truth-possessing, loudly sound their lofty truth.
Die grossen Mitra, Varuna, die weisen Götter, Herrn des Alls, Die Rechtbeschirmer machen kund das heil'ge Recht.
Die beiden großen Allherrscher Mitra und Varuna, die Götter und Asura´s sind, die Gesetzesheger verkünden das hohe Gesetz.
Великие Митра-Варуна,
Вседержители, два бога-асуры,
Преданные закону, громко провозглашают закон.
न᳓पाता श᳓वसो महः᳓
सूनू᳓ द᳓क्षस्य सुक्र᳓तू
सृप्र᳓दानू इषो᳓ वा᳓स्तु अ᳓धि क्षितः
महः महतः शवसः बलस्य नपाता नपातौ पौत्रौ । बलत उत्पादिताविति बलस्य पौत्रौ । तादृशौ दक्षस्य । दक्ष बृद्धौ शीघ्रार्थे च' इति दक्षो वेगः । तस्य सूनू पुत्रौ । बलाद्वेग इति तयोः पुत्रत्वम् । तौ सुक्रतु शोभनकर्माणौ सृप्रदानू प्रसृतधनादिदानौ मित्रावरुणौ इषः अन्नस्य वास्तु निवासस्थाने अधि क्षितः अधिवसतः । अधिशीङ् इति वास्तुनः कर्मसंज्ञा । क्षयतेः लटि छान्दसो विकरणस्य लुक्॥ ॥ २१ ॥
The offspring of a lofty Power, Daksa's Two Sons exceeding strong,
Who, Lords of flowing rain, dwell in the place of food.
The two grandsons of great strength, the sons of skill, strong-willed, possessing fat drops, dwell in the house of refreshment.
᳓
Die Enkel grosser Allgewalt, die weisen Söhne hoher Kraft, Die Thau hinträufeln, wohnen in der Tränke Haus.
Die Enkel der großen Kraft, Daksa´s Söhne, die Einsichtsvollen, deren Gaben ausgedehnt sind, wohnen an der Stätte der Labung.
Два отпрыска великой силы,
Два сына Дакши, (они) с прекрасной силой духа,
С распространившимися дарами, обитают на месте жертвенной услады.
सं᳓ या᳓ दा᳓नूनि येम᳓थुर्
दिवियाः᳓ पा᳓र्थिवीर् इ᳓षः
न᳓भस्वतीर् आ᳓ वां चरन्तु वृष्ट᳓यः
हे मित्रावरुणौ यौ युवां दानूनि देयानि धनानि सं येमथुः अस्मासु संयच्छतं तथा दिव्याः दिव्यानि दिवि भवानि पार्थिवीः पृथिव्यामुत्पन्नानि इषः अन्नानि संयच्छतम् । वृष्ट्यभावे कथमन्नं लभ्यत इति चेत् तदुच्यते । नभस्वतीः उदकवत्यः वृष्टयः तादृशौ वां युवाम् आ चरन्तु उपतिष्ठन्तु । यदा वृष्ट्यवेला तदा वर्षतमित्यर्थः ॥
Ye who have gathered up your gifts, celestial and terrestrial food,
Let your rain come to us fraught with the mist of heaven.
You two who control the drops, the earthly and heavenly refreshments— let your cloud-accompanied rains drift here.
᳓
Die ihr des Thaues Tropfen lenkt, des Himmels und der Erde Nass, Es mögen kommen eure Regen wasserreich.
Die ihr die Himmelsgaben in eurer Gewalt habt, die himmlischen und die irdischen Labungen: Von Wolken begleitet sollen eure Regengüsse herankommen.
Вы, которые правите дарами,
Небесными (и) земными жертвенными усладами, –
Пусть придут (к нам) ваши потоки дождя, сопровождаемые тучами!
अ᳓धि या᳓ बृहतो᳓ दिवो᳓
अभि᳓ यूथे᳓व प᳓श्यतः
ऋता᳓वाना सम्रा᳓जा न᳓मसे हिता᳓
या यौ मित्रावरुणौ बृहतो दिवः द्योतमानान् देवान् अधि पश्यतः । तत्र दृष्टान्तः ॥ यूथेव। यथा वृषभो गोयूथानि रन्तुम् अभि अभिमुखं पश्यति तद्वदेतौ स्ववीर्येणासुरान् हत्वा देवान् नोदयितुं पश्यत इत्यर्थः । कीदृशौ । ऋतावाना सत्यवन्तौ सम्राजा सम्राजौ सम्यग्दीप्यमानौ नमसे हविषे हिता हितौ प्रियौ पश्यत इति ॥
The Twain, who from the lofty sky seem to look down on herds below,
Holy, imperial Lords, are set to be revered.
The two who from lofty heaven look down upon (us) as if upon
your herds,
the truth-possessing ones were installed as sovereign kings for reverence.
Sie, die vom hohen Himmel her die Heerden gleichsam überschaun, Gerechte Herrscher zur Verehrung hingestellt,
Die vom hohen Himmel her die Geschöpfe wie die Herden überschauen, die gesetzhegenden Allkönige, recht für die Huldigung geschaffen.
(Те) двое, которые с высокого неба
Наблюдают (за людьми), как за стадами,
(Эти) преданные закону вседержители созданы для поклонения.
ऋता᳓वाना नि᳓ षेदतुः
सा᳓म्राजियाय सुक्र᳓तू
धृत᳓व्रता क्षत्रि᳓या क्षत्र᳓म् आशतुः
ऋतावाना ऋतावानौ सत्यवन्तौ सुक्रतू शोभनकर्माणौ सुप्रज्ञौ वा मित्रावरुणौ साम्राज्याय साम्राज्यार्थं नि षेदतुः न्यसीदताम् । तथा मन्त्रः --- नि षसाद धृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्वा साम्राज्याय सुक्रतुः' (ऋ. सं. १. २५. १०) इति । धृतव्रता धृतव्रतौ धृतकर्माणौ क्षत्रिया क्षत्रियौ बलवन्तौ क्षत्रं बलम् आशतुः आनशाते व्याप्नुत इत्यर्थः ।
They, true to Law, exceeding strong, have sat them down for savran rule:
Princes whose laws stand fast, they have obtained their sway.
Truth-possessing, strong-willed, the two took their place for sovereign kingship.
Their commandments upheld, the rulers attained their rule.
᳓
Zur Weltregierung setzten sich die weisen, die gerechten hin, Die Herrscher haben Recht beschirmend Macht erlangt.
Die beiden gesetzhegenden Weisen haben sich zur Ausübung der Allherrschaft niedergesetzt, die Einsichtsvollen. Die Gebote aufrecht haltend haben die zwei Herrscher die Herrschaft inne;
Уселись двое преданных закону
Для высшего господства, (они) с прекрасной силой духа.
(Эти) двое, чей завет прочен, предназначенные для власти, достигли власти.
अक्ष्ण᳓श् चिद् गातुवि᳓त्तर
अनुल्बणे᳓न च᳓क्षसा
नि᳓ चिन् मिष᳓न्ता निचिरा᳓ नि᳓ चिक्यतुः
अक्ष्णश्चित् चक्षुषोऽपि पूर्वं गातुवित्तरा गातुवित्तरावतिशयेन मार्गवेत्तारौ । यद्वा । गातुवित्तरौ गातु गमनशीलं प्राणिजातं चक्षुषोऽपि पूर्वं वेत्तारौ मित्रावरुणौ । कीदृशौ। नि मिषन्ता निमिषन्तौ सर्वमुन्मेषयन्तौ स्वस्वकर्मणि निचिरा नितरां चिरंतनौ तौ अनुल्बणेन । उल्बणमिति दुःसहमग्नेस्तेजः । तद्वददुःसहेन चक्षसा अहोरात्रयोर्व्याप्तेन तेजसैब नि चिक्यतुः पूजितौ बभूवतुः । चित् अवधारणे ॥
Pathfinders even better than the eye, with unobstructed sight,
Even when they close their lids, observant, they perceive.
Better even than the eye at finding the way, by means of eyesight without motes,
even when blinking, the two attentive ones remain attentive.
᳓
Sie, die mit unumwölktem Blick mehr als das Auge Heil ersehn; Selbst wenn sie schlummern, nehmen sie beachtend wahr.
Die noch besser als das Auge den Weg finden mit fehlerlosem Gesicht. Selbst wenn sie die Augen schließen, beobachten sie aufmerksam.
(Те) двое, что находят выход даже лучше, чем глаз,
(Они) со своим безошибочным зрением,
Даже моргая, они (всё равно) наблюдают как наблюдатели.
उत᳓ नो देवी᳓ अ᳓दितिर्
उरुष्य᳓तां ना᳓सतिया
उरुष्य᳓न्तु मरु᳓तो वृद्ध᳓शवसः
उत अपि च देवी द्योतनशीला अदितिः मित्रावरुणयोर्माता नः अस्मान् रक्षतु । नासत्या नासत्यौ । असत्यमनयोर्नास्तीति नासत्यौ। अश्विनौ च उरुष्यतां रक्षताम् । उरुष्यतिः कण्ड्वादिः । वृद्धश्रवसः वृद्धवेगाः । अतिशयेन वेगवन्त इत्यर्थः । यद्वा वर्धनशीलहविर्लक्षणान्नोपेताः । मरुतः उरुष्यन्तु अस्मान् पालयन्तु ॥ ॥ २२ ॥
So may the Goddess Aditi, may the Nasatyas guard us well,
The Martits guard us well,.endowed with mighty strength.
And let the goddess Aditi, let the two Nāsatyas [=Aśvins] give us room; let the Maruts, whose strength has increased, give room.
᳓
Uns schaff die Göttin Aditi, die treuen Ritter weiten Raum, Und weiten Raum die krafterfüllte Marutschar.
Und es sollen uns die Göttin Aditi, die beiden Nasatya´s aus der Not einen Ausweg suchen; es sollen uns die Marut von starker Kraft aus der Not einen Ausweg suchen.
А также пусть нам богиня Адити
Создаст широкий простор (и) Насатьи!
Пусть создадут широкий простор Маруты, возросшие силой!
ते᳓ नो नाव᳓म् उरुष्यत
दि᳓वा न᳓क्तं सुदानवः
अ᳓रिष्यन्तो नि᳓ पायु᳓भिः सचेमहि
हे सुदानवः शोभनदाना मरुतः अरिष्यन्तः केनाप्यहिंसिताः ते तादृशा यूयं नः अस्मदीयां नावं यज्ञियां नावं दिवा नक्तं च उरुष्यत पालयत । ततो वयं पायुभिः युष्मदीयैः पालनैः नि सचेमहि नितरां समवेता भवेम ॥
Do ye, O Bounteous Gods, protect our dwelling lace by day and night:
With you for our defenders may we go unharmed.
You (all) of good drops—give room to our roar by day and by night. Not suffering harm, might we be accompanied by protectors.
Beschützet unser Loblied ihr, an Gaben reich bei Tag und Nacht, Mit Hütern seien unbeschädigt wir vereint.
Suchet unserem Rufer Tag und Nacht einen Ausweg, ihr Gabenschönen! Ohne Schaden möchten wir euren Schutzgeistern nahe sein.
Создавайте широкий простор нашей песне
Днем и ночью, о вы с прекрасными дарами!
Не терпя вреда, мы хотим быть тесно связаны с хранителями!
अ᳓घ्नते वि᳓ष्णवे वय᳓म्
अ᳓रिष्यन्तः सुदा᳓नवे
श्रुधि᳓ स्वयावन् सिन्धो पूर्व᳓चित्तये
पूर्वोऽर्धर्चः परोक्षकृतः । अरिष्यन्तः पालनवत्त्वात् केनाप्यबाधिताः वयम् अघ्नते स्तोतॄणां यष्टॄणां चाहिंसकाय सुदानवे शोभनदानाय विष्णवे स्वमहत्त्वेन सर्वव्यापकायैतन्नामकाय देवाय स्तुतिं कुर्मः । अथ प्रत्यक्षः । हे स्वयावन् । स्वयमेवासहायः सन् दिवि संग्रामे वा यातीति स्वयावान् । सिन्धो स्तोतॄन् प्रति धनानां स्यन्दनशील विष्णो पूर्वचित्तये । चित्तिः कर्म । मन्त्रान्तरेऽपि तथा श्रवणात् - ‘सा चित्तिभिर्नि हि चकार मर्त्यम् ' (ऋ. सं. १. १६४. २९) इति । पूर्वं प्रारब्धकर्मणे यजमानाय तदर्थं श्रुधि अस्माभिः क्रियमाणां स्तुतिं त्वं शृणु ॥
May we, unharmed, serve bountiful Visnu, the God who slayeth none:
Self-moving Sindhu hear and be the first to mark.
Not suffering harm, we (sing) to Viṣṇu of good drops who does not smite.
Listen, o River traveling your own course, (for us) to be first in your thought.
Dem Vischnu folgen unversehrt, dem Spender wir, der nicht verletzt; O höre, selbstbewegter Strom auf ersten Wink.
Wir möchten ohne Schaden dem die Erwartung nicht zerstörenden Vishnu, dem Gabenschönen dienen. Erhöre uns, du von selbst fließender Sindhu, daß wir zuerst bedacht werden.
Вишну, не уничтожающему, мы,
Не терпя вреда, (ему,) с прекрасными дарами (хотим служить).
Услышь (нас), о Синдху, текущая сама по себе, чтобы нас заметили первыми!
त᳓द् वा᳓रियं वृणीमहे
व᳓रिष्ठं गोपय᳓तियम्
मित्रो᳓ य᳓त् पा᳓न्ति व᳓रुणो य᳓द् अर्यमा᳓
वरिष्ठम् उरुतरं गोपयत्यं सर्वेषां रक्षकं यतैः पालनीयं वा वार्यं सर्वैर्वननीयं तत् धनं वृणीमहे वयं संभजामहे । यत् धनं मित्रः सर्वेषां मित्रभूतः वरुणः शत्रूणां वारयिता अर्यमा सर्वदा गच्छन् एतन्नामकास्त्रयो देवाः पान्ति पालयन्ति । तद्धनं वृणीमहे । अस्मदीयस्य धनस्य रक्षका भवन्तीत्यर्थः ॥
This sure protection we elect, desirable and reaching far,
Which Mitra, Varuna, and Aryaman afford.
We choose what is worth choosing, the best choice, worthy of protection, which Mitra, Varuṇa, and Aryaman protect.
Dies schönste Gut erwählen wir, das beste, wohl zu schirmende, Was Mitra schützt und Varuna, was Arjaman.
Dieses vorzügliche, beste, zu hütende Gut erbitten wir, das Mitra, das Varuna, Aryaman bewachen,
Мы выбираем себе тот избранный дар,
Самый лучший, достойный того, чтоб его хранили,
Который хранят Митра, Варуна, который – Арьяман.
उत᳓ नः सि᳓न्धुर् अपां᳐᳓
त᳓न् मरु᳓तस् त᳓द् अश्वि᳓ना
इ᳓न्द्रो वि᳓ष्णुर् मीढुवां᳓सः सजो᳓षसः
पुनरपि धनरक्षणमेवाशास्ते। उत अपि च अपाम् उदकानां सिन्धुः स्यन्दनाशीलः पर्जन्यः नः अस्मदीयं तत् धनं रक्षतु । तत् एव मरुतः च पालयन्तु । अश्विना अश्विनौ देवौ तद्धनं पालयताम् । तथा इन्द्रः विष्णुः ॥ मीढ्वांसः कामानां सेक्तार एते सर्वे देवाः सजोषसः संगताः सन्तोऽस्मदीयं धनं रक्षन्तु । एते देवा अस्मभ्यं धनं दत्त्वा पालयन्त्वित्यर्थः ॥
And may the Sindhu of the floods, the Maruts, and the ASvin Pair,
Boon Indra, and boon Visnu have one mind with us.
And that (let) the River among the waters (grant) to us, that (grant) the Maruts, that the Aśvins,
and Indra and Viṣṇu—the generous ones of one accord.
Dies schütze uns der Wasser Strom, die Maruts dies, die Ritter dies, Und Indra, Vischnu im Verein, die gnädigen;
Und Sindhu unter den Gewässern, die Marut, die Asvin, Indra, Vishnu, die Belohnenden, mögen uns das einmütig gewähren.
А также нам Синдху, (Отпрыск) вод,
Маруты это (даруют), это – Ашвины,
Индра, Вишну, щедрые, единодушные!
ते᳓ हि᳓ ष्मा वनु᳓षो न᳓रो
अभि᳓मातिं क᳓यस्य चित्
तिग्मं᳓ न᳓ क्षो᳓दः प्रतिघ्न᳓न्ति भू᳓र्णयः
वनुषः वननीयाः संभजनीयाः नरः नेतारः ते हि ष्मा ते खलु देवाः भूर्णयः क्षिप्रगमनाः सन्तः कयस्य चित् कस्यचिच्छत्रोः अभिमातिम् अभिमानं प्रतिघ्नन्ति प्रतिकूलं यथा भवति तथा हिंसन्ति । तत्र दृष्टान्तः । तिग्मं न यथा तिग्मं तीक्ष्णं जवेन गच्छत् क्षोदः उदकमग्रतः स्थितं वृक्षमुन्मूलयति तद्वत्तस्याभिमानं घ्नन्तीत्यर्थः ॥ ॥ २३ ॥
Because these warring Heroes stay the enmity of every foe,
As the fierce water-flood repels the furious ones.
For these superior men strike against the hostility of any zealot, like roiling (rivers) their sharp surge.
Denn Kämpfer sind die Männer ja, und eines jeden Widerstand, Wie heft'ge Wogen schlagen stürmisch sie zurück.
Denn diese eifrigen Herren wehren den Anschlag eines jeden Eifersüchtigen ab, wie die heftige Flut.
Ведь эти самые мужи отбивают
Атаки любого соперника,
Словно водопад, (всё) сметающий, (они) ревностные.
अय᳓म् ए᳓क इत्था᳓ पुरु᳓
उरु᳓ चष्टे वि᳓ विश्प᳓तिः
त᳓स्य व्रता᳓नि अ᳓नु वश् चरामसि
मित्रस्य कर्माण्याह । विश्पतिः विशां पालयिता अनयोर्मित्रावरुणयोः एकः अयं मित्रः पुरु पुरूणि बहूनि च उरु उरूणि च द्रव्याणि इत्था इत्थं वि चष्टे स्वतेजसा पश्यति । तस्य मित्रस्य व्रतानि कर्माणि वः युष्मदर्थम् अनु चरामसि अनुचरामः । कुर्म इत्यर्थः ॥
Here this one God, the Lord of men, looks forth exceeding far and wide:
And we, for your advantage, keep his holy laws.
This (Sun) here, as clanlord, gazes widely—the one (gazing) over the many.
We proceed according to his commandments and yours [=Ādityas’].
Es schauet dieser eine hier, der Hausherr viel und weit hinaus; Wir folgen dessen Satzungen, o Götter, nach.
Dieser Stammesfürst dort schaut ganz allein über vieles weithin. Seinen Geboten wollen wir für euch nachkommen.
Вот этот (Сурья) совсем один
Далеко осматривает многое как господин племен.
Мы следуем для вас его заветам.
अ᳓नु पू᳓र्वाणि ओकि᳓या
साम्राजिय᳓स्य सश्चिम
मित्र᳓स्य व्रता᳓ व᳓रुणस्य दीर्घश्रु᳓त्
साम्राज्यस्य । सम्राजो भावः साम्राज्यम्। साम्राज्यमस्यास्तीति साम्राज्यः। 'अर्शआदिभ्यः' इत्यच्प्रत्ययः । साम्राज्यवतो वरुणस्य पूर्वाणि पुरातनानि ओक्या । ओको गृहम् । तस्मै हितानि कर्माणि वयं सश्चिम । सश्चतिर्गतिकर्मा । लिटि रूपम् । द्विर्वचनस्य छन्दसि विकल्पितत्वादत्र द्विर्वचनाभावः । तदेवाह । मित्रस्य व्रता व्रतानि कर्माणि च दीर्घश्रुत् । ' सुपां सुलुक्' इति षष्ठ्या लुक् । दीर्घश्रुतोऽतिशयेन प्रसिद्धस्य वरुणस्य व्रतानि च सश्चिमेति ॥
We keep the old accustomed laws, the statutes of supremacy,
The Iong-known laws of Mitra and of Varuna.
We follow the ancient accustomed ways of the one [=the Sun] associated with the sovereign kings [=Ādityas],
the long-heard commandments of Mitra and of Varuṇa.
Wir sind dem alten Hausgesetz der Weltenherrschaft nachgefolgt, Der weitbekannten Ordnung Mitra-Varuna's.
Wir haben die alten gewohnten Gebote des Allköniglichen, die weithin vernehmbaren Gebote, von Mitra und Varuna befolgt.
Мы соблюдаем старые
Привычные заветы
Митры, наделенного высшей властью, Варуны, далеко прославленные.
प᳓रि यो᳓ रश्मि᳓ना दिवो᳓
अ᳓न्तान् ममे᳓ पृथिवियाः᳓
उभे᳓ आ᳓ पप्रौ रो᳓दसी महित्वा᳓
यः मित्रः दिवः पृथिव्याः द्यावापृथिव्योः अन्तान् रश्मिना स्वतेजसा परि ममे परिमिनोति । तयोः पर्यन्तान् स्वरश्मिना भासयतीत्यर्थः। स एव उभे रोदसी द्यावापृथिव्यौ महित्वा स्वमहिम्ना आ पप्रौ आ समन्तात् पूरयति ॥
He who hath measured with his ray the boundaries of heaven and earth,
And with his majesty hath filled the two worlds full,
He who measured on every side the ends of heaven and of earth with his ray,
he filled both world-halves with his greatness.
Er, welcher misst mit seinem Strahl der Erde und des Himmels Saum, Mit seiner Grösse füllte beide Welten er.
Der mit seinem Strahl der Meßschnur die Grenzen des Himmels, der Erde ausgemessen hat, er erfüllt mit seiner Größe beide Welten.
(Тот,) кто лучом (своим) границы
Неба (и) земли измерил,
(Своим) величием заполнил обе половины вселенной.
उ᳓द् उ ष्य᳓ शरणे᳓ दिवो᳓
ज्यो᳓तिर् अयंस्त सू᳓रियः
अग्नि᳓र् न᳓ शुक्रः᳓ समिधान᳓ आ᳓हुतः
सूर्यः सुवीर्यः सुष्ठु सर्वस्य प्रेरकः स्यः स मित्रो वरुणश्च दिवः द्योतमानस्यादित्यस्य शरणे स्थाने नभसि ज्योतिः आत्मीयं तेजः उत् अयंस्त उद्यच्छति । ऊर्ध्वं गमयति । सर्वत्र विस्तारयतीत्यर्थः । यमेर्लुङि रूपम् । ततः सः अग्निर्न शुक्रः अग्निरिव दीप्यमानः समिधानः हविर्भिः समिध्यमानः आहुतः सर्वैराहूतस्तिष्ठति । ।
Surya hath spread his light aloft up to the region of the sky,
Like Agni all aflame when gifts are offered him.
This Sun held up his light under the shelter of heaven,
blazing like fire when it has been kindled and bepoured.
Schon strahlte dieser Sonnengott sein Licht zum Himmels-Zelt empor, Wie Agni hell, wenn er entflammt den Trank empfängt.
Dieser Surya hat im Schutze des Himmels sein Licht aufgerichtet, hell wie Agni, wenn er entzündet und mit Schmalz begossen wird.
Этот самый Сурья направил
Ввысь (свой) свет под защитой неба,
Сверкающий, как Агни, когда он зажжен (и) полит (маслом).
व᳓चो दीर्घ᳓प्रसद्मनि
ई᳓शे वा᳓जस्य गो᳓मतः
ई᳓शे हि᳓ पित्वो᳓ अविष᳓स्य दाव᳓ने
हे स्तोतः दीर्घप्रसद्मनि दीर्घं प्रततं विस्तृतं सद्म सदनं यस्मिन् यज्ञे वचः मित्रं वरुणं च स्तुहि । वक्तेर्लेट्यडागमः । स वरुणः गोमतः पशुमतः वाजस्य अन्नस्य ईशे ईष्टे स्वामी भवति । केवलं स्वामी न भवति किंतु अविषस्य महतः प्रीतिकारिणः पित्वः अन्नस्य दावने दानाय च ईशे समर्थों भवति । ये स्तोत्रं कुर्वन्ति तेभ्योऽयं ददातीत्यर्थः ॥ ॥ २४ ॥
With him who sits afar the word is lord of food that comes from kine,
Controller of the gift of unempoisoned food.
The speech at (the place) providing a long seat [=ritual ground] gains control over a prize rich in cattle;
it gains control over non-poisonous food for giving.
Der Weltraum hat im weiten Sitz der Erde Labung reich an Milch; Denn er vermag zu geben auch gesunden Trank.
Ein Wort bei Dirghaprasadman vermag rinderreichen Lohn, es vermag ja giftlose Speise zu geben.
(Одно) слово у Диргхапрасадмана
Дает право на награду из коров;
Ведь оно дает право на то, чтоб была дана неотравленная пища.
त᳓त् सू᳓र्यं रो᳓दसी उभे᳓
दोषा᳓ व᳓स्तोर् उ᳓प ब्रुवे
भोजे᳓षु अस्माँ᳓ अभि᳓ उ᳓च् चरा स᳓दा
सूर्यं सुवीर्यं तत् वारुणं मैत्रं च तेजः उभे रोदसी उभे द्यावापृथिव्यौ च दोषा । ‘सुपां सुलुक्' इति द्वितीयाया लुक् । 'कालाध्वनोः' इति द्वितीथा। रात्रौ वस्तोः अहनि चाहम् उप ब्रुवे उपस्तौमि । त्वं स्तूयमानो वरुणः भोजेषु दातृषु अस्मान् सदा अभ्युच्चर सर्वदाभिमुखं प्रेरय । दातृष्वेतेषां दानेष्वस्मान् पुरोभाविनः कुर्वित्यर्थः ॥
So unto Surya, Heaven, and Earth at morning and at eve I speak.
Bringing enjoyments ever rise thou up for us.
I speak this to the Sun and to both world-halves, at evening and at dawn:
“Always rise up to us among our benefactors.”
Die Sonne und das Weltenpaar sprech' Abends ich und Morgens an; O gehe stets bei reicher Geber Schar uns auf.
Darum bitte ich den Surya und die beiden Welten abends und morgens: Geh stets bei Gastfreien über uns auf!
За этим я обращаюсь к Сурье
(И) к обеим половинам вселенной вечером и утром:
Всегда поднимайся над нами у (наших) благодетелей!
ऋज्र᳓म् उक्षणिया᳓यने
रजतं᳓ ह᳓रयाणे
र᳓थं युक्त᳓म् असनाम सुषा᳓मणि
सुषाम्णः पुत्रो वरुर्नाम राजा । स यद्दानं प्रादात् विश्वमनसे तदसौ विश्वमना ऋषिरनया आचष्टे । उक्षण्यायने । उक्षनामा कश्चिद्वरोः पूर्वजः। तस्य गोत्रापत्य उक्षण्शब्दाण्ण्यः । तदन्तात् फक्प्रत्ययः । एतौ छान्दसौ। वृद्धिभावोऽपि संज्ञापूर्वको विधिरनित्यः' इति न भवति । तस्य गोत्रापत्ये हरयाणे शत्रुजीवितैश्वर्यादिहरणशीलयाने एतादृशे सुषामणि । बहुवत्पितृशब्देन पुत्रोऽभिधीयते । सुषाम्णः पुत्रे वरौ राजनि ददति सति किमभूत्। ऋज्रम् ऋजुगामिनं रजतं रजतमयं रजतसदृशं वा युक्तम् अश्वाभ्यां युक्तं रथम् असनाम् । एतेषां मित्रादीनां प्रसादात् वयं संभक्तवन्तो लब्धवन्तोऽभूम ॥
From Uksanyayana a bay, from Harayana a white steed,
And from Susaman we obtained a hamessed car.
A silvery (horse) at Ukṣaṇyāyana’s (sacrifice), a silver one at Harayāṇa’s, and a yoked chariot at Suṣāman’s—these have we gained.
Ein rothbraunes und ein silberfarbenes Ross erhielten wir von dem Nachkommen des Ukschanja, dem Harajāna, einen geschirrten Wagen vom Suschāma.
Einen Schimmel haben wir bei Uksanyayana, einen Silberschimmel bei Harayana, einen bespannten Wagen bei Susaman als Lohn empfangen.
Светло-рыжего (коня) у Укшаньяяны,
Серебристого у Хараяны,
Запряженную колесницу мы получили у Сушамана.
ता᳓ मे अ᳓श्वियानां᳐
ह᳓रीणां᳐ नितो᳓शना
उतो᳓ नु᳓ कृ᳓त्वियानां᳐ नृवा᳓हसा
ऋषिः प्रतिगृहीतावश्वावाह। हरीणां हरितवर्णानाम् अश्व्यानाम् अश्वसंघानां मध्ये नितोशना नितोशनौ । तोशतिर्हिंसाकम। शत्रूणामत्यन्तं बाधकृतौ उतो अपि च कृत्व्यानां युद्धकर्मणि कुशलानां च स्वकुशलमिति बाधकौ नृवाहसा नृवाहसौ आयुधनेतॄणां मनुष्याणां वोढारौ ता तावश्वौ मे मह्यं नु क्षिप्रं सौषाम्णेन वरुणा दत्तौ भवेताम् ॥
These two shall bring me further gain of troops of tawny-coloured steeds,
The carriers shall they be of active men of war.
These two are overflowing with (bounties) of horses, with fallow bays, for me;
and the two (horses) that carry men (are overflowing) with those that get results.
Sie beide sind mir Spender gelbrother Rossescharen und Beförderer tüchtiger Männer.
Diese beiden Rosse sind mir Schenker von falben Roßherden und die beiden Männerfahrenden von siegentscheidenden Rossen.
Эти двое – мои дарители
Богатств из буланых коней,
А теперь также – двоих (коней), возящих деятельных мужей.
स्म᳓दभीशू क᳓शावन्ता
वि᳓प्रा न᳓विष्ठया मती᳓
महो᳓ वाजि᳓नाव् अ᳓र्वन्ता स᳓चासनम्
ऋषिरिदानीं तावश्वावग्रहीषमित्याह। स्मदभीशू। स्मत्सुमत् । उकारलोपश्छान्दसः । शोभनरज्जुयुक्तौ यद्वा शोभनशरीरकान्ती कशावन्ता कशावन्तौ कशायुक्तौ विप्रा विप्रौ मेधाविनामुचितौ । मेधावी स्तोता यथा स्तुत्यं देवं स्तुतिभिः प्रीणयति तद्वत् संतोषकौ । महः महतः सौषाम्णस्य वरोः संवन्धिनौ वाजिनौ शीघ्रगमनवन्तौ अर्वन्ता अर्वन्तौ द्वावश्वौ सचा सह युगपदेव नविष्ठया नवतरया मती मत्या स्तुत्या मित्रादीन् स्तुवन् असनम् । विश्वमना अहं समभजम् । प्रत्यग्रहीषमित्यर्थः ॥ ॥ २५ ॥
And the two sages have I gained who hold the reins and bear the whip,
And the two great strong coursers, with my newest song.
With my newest inspired thought I have gained two altogether, along with their reins and with their whips,
two chargers great at the winning of prizes.
Und zwei mit Zügeln und Peitschen versehene sehr schnelle Renner empfing ich zugleich für mein begeistertes neustes Gedicht.
Ich habe zugleich zwei herrliche sieggekrönte Rennpferde nebst Zügel und Peitsche für mein neuestes Gedicht als Lohn empfangen, ihr Redekundigen.
О вдохновенные, за мое самое новое произведение
Я получил вместе с поводьями и кнутом
Двоих величественно победоносных скаковых коней.