Sukta 8.6
ऋषिवत्सः काण्वः
देवताइन्द्रः
मन्त्र48
छन्दगायत्री
महाँ᳓ इ᳓न्द्रो य᳓ ओ᳓जसा-
पर्ज᳓न्यो वृष्टिमाँ᳓ इव ।
स्तो᳓मैर् वत्स᳓स्य वावृधे ॥+++(4)+++
यः इन्द्रः ओजसा बलेन महान् सर्वेभ्योऽधिकः । क इव । वृष्टिमानिव । यथा वृष्ट्या युक्तः पर्जन्यः रसानां प्रार्जयिता देवो महान् स इवेत्यर्थः । स इन्द्रः वत्सस्य पुत्रस्थानीयस्य स्तोतुर्वत्सनाम्न एवर्षेः स्तोत्रैः ववृधे प्रवर्धते ॥
INDRA, great in his power and might, and like Parjanya rich in rain,
Is magnified by Vatsa's lauds.
Great Indra, who is like rain-bearing Parjanya in might,
has grown strong through the praises of Vatsa.
Der grosse Indra, der an Kraft der regenschwangern Wolke gleicht, Erlabt an Vatsa's Liedern sich,
Indra, der an Kraft groß ist wie der regenbringende Parjanya, hat sich an des Vatsa Lobliedern erbaut;
Индра, который велик благодаря силе,
Словно грозовая туча, несущая дождь,
Возрос от восхвалений Ватсы,
प्रजा᳓म् ऋत᳓स्य पि᳓प्रतः
प्र᳓ य᳓द् भ᳓रन्त व᳓ह्नयः
वि᳓प्रा ऋत᳓स्य वा᳓हसा
ऋतस्य यज्ञस्य सत्यस्य वा प्रजां प्रकर्षेण जातमिन्द्रं पिप्रतः नभसः प्रदेशान् पूरयन्तः वह्नयः वाहका अश्वाः यत् यदा प्र भरन्त प्रकर्षेण भरन्ति वहन्ति तदा विप्राः मेधाविनः ऋतस्य यज्ञस्य वाहसा प्रापकेण स्तोत्रेण तमिन्द्रं स्तुवन्तीति शेषः ॥
When the priests, strengthening the Son of Holy Law, present their gifts,
Singers with Order's hymn of praiser.
They (are) guiding the offspring of truth [=poem] safely across, when they bring it forward—the conveyors,
the inspired poets, by the conveyance of truth.
Wenn Priester ihm des Opfers Spross entgegenbringen führend ihn, Begeistert bei des Opfers Dienst.
Wenn die Wagenlenker des Opfers das Kind des rechten Brauches vorführen, es zu gutem Ende bringend, die Redekundigen mit dem Fahrzeug des rechten Brauches,
Когда переправляя дитя закона,
Приносят (жертву) вдохновенные
Возницы на повозке закона.
क᳓ण्वा इ᳓न्द्रं य᳓द् अ᳓क्रत
स्तो᳓मैर् यज्ञ᳓स्य सा᳓धनम्
जामि᳓ ब्रुवत आ᳓युधम्
कण्वाः । स्तोतृनामैतत् । स्तोतारः कण्वगोत्रा वा इन्द्रं स्तोमैः स्तोत्रैः यज्ञस्य यागस्य साधनं साधयितारं निष्पादकं यत् यदा अक्रत अकृषत । करोतेर्लुङि ‘मन्त्रे घस' इति च्लेर्लुक् । तदानीम् आयुधं शत्रूणां हिंसकं बाणादिकं जामि । अतिरेकनामैतत् । अतिरिक्तमहितं प्रयोजनरहितं ब्रुवते कथयन्ति । आयुधसाध्यस्य सर्वकार्यस्येन्द्रेण कृतत्वादायुधं निष्प्रयोजनमित्यर्थः। यद्वा । आयुधमायोधनशीलमिन्द्रं जामि जामिं भ्रातरं ब्रुवते वदन्ति । सर्वकार्येषु भ्रातृवद्वर्तत इत्यर्थः॥
Since Kanvas with their lauds have made Indra complete the sacrifice.
Words are their own appropriate arms.
The Kaṇvas—when by their praises they have made Indra the one who assures success to their sacrifice,
they are speaking their own familial weapon.
Seit Indra durch der Kanva's Lied zum Opferfördrer ist erseh'n, Heisst Bruder ihnen sein Geschoss.
Wenn die Kanva´s durch ihre Lobgesänge den Indra zum Erfüller ihres Opfers gemacht haben, berufen sie sich auf die verwandtschaftliche Waffe.
Когда Канвы (своими) восхвалениями
Сделали Индру тем, кто приводит жертву к цели,
Они обращаются к родному оружию.
स᳓म् अस्य मन्य᳓वे वि᳓शो
वि᳓श्वा नमन्त कृष्ट᳓यः
समुद्रा᳓येव सि᳓न्धवः
विशः विशन्त्यः विश्वाः सर्वाः कृष्टयः प्रजाः अस्य इन्द्रस्य मन्यवे क्रोधाय । यद्वा । मन्युः मननसाधनं स्तोत्रम् । तदर्थं सं नमन्त सम्यक् स्वत एव नमन्ति । नमतेः कर्मकर्तरि छान्दसो लङ् । ‘न दुहस्नुनमाम्' इति यक्चिणोः प्रतिषेधः । प्रह्वीभवन्ति । तत्र दृष्टान्तः । समुद्रायेव यथा समुद्रमब्धिं प्रति सिन्धवः स्यन्दनशीला नद्यः स्वयमेव नमन्ते तद्वत् ॥
Before his hot displeasure all the peoples, all the men, bow down,
As rivers bow them to the sea.
To his battle fury the clans and all the communities bend down
together,
like the rivers to the sea.
Zu seinem Eifer neigen sich herab die Völker allesammt, Wie zu dem Meer der Ströme Flut.
Seinem Grimme neigen sich die Stämme, alle Völker, wie die Ströme zum Meere.
Перед его яростью склоняются вместе
Племена, все народы,
Как реки перед морем.
ओ᳓जस् त᳓द् अस्य तित्विष
उभे᳓ य᳓द् सम᳓वर्तयत्
इ᳓न्द्रश् च᳓र्मेव रो᳓दसी
अस्य इन्द्रस्य तत् ओजः बलं तित्विषे दिदीपे। ‘त्विष दीप्तौ'। यत् येन ओजसा अयम् इन्द्रः उभे रोदसी द्यावापृथिव्यौ चर्मेव समवर्तयत् सम्यवर्तयति । यथा कश्चित् किंचिच्चर्म कदाचिद्विस्तारयति कदाचित् संकोचयति एवं तदधीने अभूतामित्यर्थः ॥ ॥ ९ ॥
This power of his shone brightly forth when Indra brought together, like
A skin, the worlds of heaven and earth.
That might of his flared when Indra rolled up
both worlds together like a hide.
Da glänzte herrlich seine Kraft, als Indra Erd' und Himmelszelt Zusammenrollte wie ein Fell.
Seine Stärke entbrannte da, als Indra beide Welten wie ein Fell zusammenrollte.
Эта сила его возбудилась,
Когда Индра скатал обе
Половины вселенной, словно шкуру.
वि᳓ चिद् वृत्र᳓स्य दो᳓धतो
व᳓ज्रेण शत᳓पर्वणा
शि᳓रो बिभेद वृष्णि᳓ना
चिच्छब्दोऽप्यर्थे । स च भिन्नक्रमः । वृत्रस्य चित् आवरकस्यापि दोधतः अत्यर्थं जगत्कम्पयतोऽसुरस्य शिरः मूर्धानं शतपर्वणा शतसंख्याकपर्वाणि धारा यस्य तादृशेन वृष्णिना वीर्यवता वज्रेण इन्द्रः वि बिभेद विचिच्छेद ॥
The fiercely-moving Vrtra's head he severed with his thunderbolt,
His mighty hundred-knotted bolt.
With his mace of a hundred joints, with the ram, he split apart
the head of raging Vr̥tra.
Des Vritra Haupt, des tobenden, zerschlug er auch mit seinem Blitz, Dem hundertzackgen, kräftigen.
Selbst des trotzigen Vritra Schädel spaltete er mit der hundertknorrigen Keule, der widderartigen.
Даже у буйного Вритры
Он проломил голову
Мужественной ваджрой с сотней сочленений.
इमा᳓ अभि᳓ प्र᳓ णोनुमो
विपा᳓म् अ᳓ग्रेषु धीत᳓यः
अग्नेः᳓ शोचि᳓र् न᳓ दिद्यु᳓तः
विपां स्तोतॄणाम् अग्रेषु पुरस्तात् इमाः अस्मदीयाः धीतयः धियः स्तोत्राणि अभि प्र णोनुमः आभिमुख्येन पुनःपुनः प्रवदामः । ‘णु शब्दे'। कीदृशीः स्तुतीः । अग्नेः शोचिर्न दीप्तिरिव दिद्युतः दीप्यमाना वेदरूपाः ॥
Here are-we sing them loudly forth-our thoughts among-the best of songs.
Even lightnings like the blaze of fire.
These insights (bellow out)—we bellow out—again and again toward (you) at the forefront of the inspired words,
(the insights that are) missiles, like the blazing of fire—
Wir preisen seine Pfeile hier, die Flammen wie des Feuers Schein, Im Sängerkreise andachtsvoll,
Diese stimmen wir auf dich an: Die frommen Gedanken, die den Reden vorangehen, sind wie die Glut des Feuers, wie die Pfeile.
Мы громко приветствуем (тебя) этими (молитвами).
Молитвы – впереди вдохновенных (певцов),
Словно пламя Агни, словно выстрел.
गु᳓हा सती᳓र् उ᳓प त्म᳓ना
प्र᳓ य᳓च् छो᳓चन्त धीत᳓यः
क᳓ण्वा ऋत᳓स्य धा᳓रया
गुहा गुहायां सतीः सत्यो भवन्त्यः यत् याः धीतयः स्तुतयः कर्माणि वा त्मना आत्मना स्वेनेन्द्रेणोपगम्यमानाः प्र शोचन्त प्रादीप्यन्त । यद्वा । आत्मना स्वत एवेन्द्रमुपगच्छन्त्यः प्रदीप्यन्ते । ताः स्तुतीः कण्वाः कण्वगोत्रा ऋषयः ऋतस्य उदकस्य सोमात्मकस्य धारया सहिताः कुर्वन्तीति शेषः ॥
When bidden thoughts, spontaneously advancing, glow, and with the stream
Of sacrifice the Kanvas shine.
Since, though they are hidden, the insights blaze forth by themselves— the Kaṇvas (blaze forth)—in a stream of truth.
Seit die zuvor verborgenen, andächt'gen Kanva's in dem Strom Des frommen Werkes leuchteten.
Wenn die im Verborgenen weilenden Gedanken von selbst hervorglühen, da erglühen die Kanva´s durch den Strahl der Wahrheit.
Когда сами по себе запылают
Поэтические мысли, пребывавшие в тайне,
Канвы (пылают) потоком истины.
प्र᳓ त᳓म् इन्द्र नशीमहि
रयिं᳓ गो᳓मन्तम् अश्वि᳓नम्
प्र᳓ ब्र᳓ह्म पूर्व᳓चित्तये
हे इन्द्र गोमन्तं गोभिर्युक्तम् अश्विनम् अश्वैरुपेतं तं प्रसिद्धं रयिं त्वदीयं धनं प्र नशीमहि प्राप्नुयाम । तथा ब्रह्म परिवृढमन्नं च पूर्वचित्तये अन्येभ्यः पूर्वमेव ज्ञानाय प्राप्नवाम ॥
Indra, may we obtain that wealth in horses and in herds of cows,
And prayer that may be noticed first.
Might we attain to this, Indra: to wealth in cows and horses,
and to a sacred formulation to be first in your thought.
Lass, Indra, uns erlangen nun an Ross und Rindern reiches Gut, Sogleich als des Gebets Gewähr.
Wir möchten den Reichtum an Rindern und Rossen erlangen, Indra, und das wirkungsvolle Wort erlangen, um zuerst bedacht zu werden.
Мы хотим, о Индра, добиться этого
Богатства из коров (и) из коней,
До(биться) священного слова, чтобы прежде всего обдумать!
अह᳓म् इ᳓द् धि᳓ पितु᳓ष् प᳓रि
मेधा᳓म् ऋत᳓स्य जग्र᳓भ
अहं᳓ सू᳓र्य इवाजनि
पितुः पालकस्य ऋतस्य सत्यस्य अवितथस्येन्द्रस्य मेधाम् अनुग्रहात्मिकां बुद्धिम् अहमित् अहमेव परि जग्रभ परिगृहीतवानस्मि नान्ये । हि यस्मादेवं तस्मात् अहं सूर्यइवाजनि सूर्यो यथा प्रकाशमानः सन् प्रादुर्भवति तथाजनिषं प्रादुरभूवम् ॥ ॥ १० ॥
I from my Father have received deep knowledge of the Holy Law
I was born like unto the Sun.
Because it is just I who have acquired the wisdom of truth from my father,
I have been (re)born like the sun.
Denn ich empfing vom Vater her des heil'gen Brauches Wissenschaft, Der Sonne gleich bin ich gezeugt.
Denn ich habe vom Vater die Sehergabe der Wahrheit geerbt, ich wurde wie die Sonne neu geboren.
Ведь я от отца получил
Дар прозрения истины.
Я (воз)родился, словно солнце.
अह᳓म् प्रत्ने᳓न म᳓न्मना
गि᳓रः शुम्भामि कण्वव᳓त्
ये᳓ने᳓न्द्रः शु᳓ष्मम् इ᳓द् दधे᳓
कण्ववत् मम जनकः कण्व इव अहं प्रत्नेन नित्येन वेदरूपेण मन्मना मनसाधनेनेन्द्रविषयेण स्तोत्रेण गिरः वाचः शुम्भामि अलंकरोमि । यदा हीन्द्रविषये प्रयुज्यन्ते तदानीं यथार्थत्वाद्वाचोऽलंकृता भवन्ति । येन खलु स्तोत्रेण इन्द्रः शुष्मं शत्रूणां शोषकं बलं दधे इत् धत्त एव धारयत्येव । यत्स्तोत्रमिन्द्रे ईदृशं बलमवश्यं जनयति तेन मन्मनेत्यर्थः ॥
After the lore of ancient time I make, like Kanva, beauteous songs,
And Indra's selfgains strength thereby.
I, like Kaṇva, beautify my songs with an age-old thought—
just the one with which Indra acquired his unbridled force.
᳓
Nach alter Weise schmücke ich nach Kanva's Art die Lieder aus, Durch welche Indra Kraft empfing.
Ich putze meine Lobesworte mit einem alten Gedicht in der Weise des Kanva auf, durch das Indra Mut gewann.
Я древним произведением
Украшаю (свои) песни в духе Канвов,
Силой которого Индра обрел мужество.
ये᳓ त्वा᳓म् इन्द्र न᳓ तुष्टुवु᳓र्
ऋ᳓षयो ये᳓ च तुष्टुवुः᳓
म᳓मे᳓द् वर्धस्व सु᳓ष्टुतः
हे इन्द्र ये जनाः त्वां न तुष्टुवुः न स्तुवन्ति ये च ऋषयः मन्त्राणां द्रष्टारो जनाः तुष्टुवुः त्वां स्तुवन्ति उभयेषां मध्ये ममेत् ममैव स्तोत्रेण सुष्टुतः शोभनं स्तुतः सन् वर्धस्व वृद्धो भव ॥
Whatever Rsis have not praised thee, Indra, or have lauded thee,
By me exalted wax thou strong.
(There are those) who have not praised you, Indra, and seers who have praised you,
but grow strong just (by) my (praise), as one well praised.
Wenn andre Sänger dich gelobt, und andre, Indra, nicht gelobt, So labe dich an meinem Lob.
So viele Rishi´s dich auch gepriesen haben und nicht gepriesen haben, Indra, nur an meinen Liedern erbaue dich schöngepriesen!
Кто тебя, Индра, не восхвалял,
И какие риши (тебя) восхваляли...
Только от моей (песни) расти, прекрасно восхваленный!
य᳓द् अस्य मन्यु᳓र् अ᳓ध्वनीद्
वि᳓ वृत्र᳓म् पर्वशो᳓ रुज᳓न्
अपः᳓ समुद्र᳓म् अइ᳓रयत्
अस्य इन्द्रस्य मन्युः क्रोधः वृत्रम् आवृत्य तिष्ठन्तमसुरं मेघं वा पर्वशः पर्वणि पर्वणि परुषि परुषि वि रुजन् विभञ्जन् यत् यदा अध्वनीत् स्तनयित्नुलक्षणं शब्दमकरोत् तदानीं समुद्रं समुन्दनीयमुदधिं प्रति अपः वृष्ट्युदकानि ऐरयत् स इन्द्रः प्रेरितवान् ॥
When his wrath thundered, when he rent Vrtra to pieces, limb by limb,
He sent the waters to the sea.
When his battle fury smoked, he, breaking Vr̥tra apart joint by joint, sent the waters to the sea.
Als Indra seine Wuth gekühlt, da Vritra er in Stücke riss, Da trieb die Fluten er zum Meer.
Als sein Grimm rauchte, während er Vritra gliedweise zerbrach, da trieb er die Gewässer zum Meere.
Когда загрохотал его гнев,
Он разломал Вритру по суставам
(И) погнал воды течь к морю.
नि᳓ शु᳓ष्ण इन्द्र धर्णसिं᳓
व᳓ज्रं जघन्थ द᳓स्यवि
वृ᳓षा हि᳓ उग्र शृण्विषे᳓
हे इन्द्र शुष्णे शोषक एतत्संज्ञे दस्यवि उपक्षपयितर्यसुरे धर्णसिं धारयितव्यं वज्रं कुलिशं त्वं नि जघन्थ निहतवानसि । वज्रेण तमसुरं न्यवधीरित्यर्थः । हे उग्र उद्गूर्णबलेन्द्र वृषा कामानां वर्षितेति हि ऋण्विषे श्रूयसे । अतोऽस्मदपेक्षितं धनं देहीति शेषः ॥
Against the Dasyu gusna thou, Indra, didst hurl thy during bolt:
Thou, Dread one, hast a hero's fame.
You, Indra, struck your steadfast mace down upon Śuṣṇa the Dasyu, for you, mighty one, are famed as a bull.
Du, Indra, warfst den starken Blitz dem Dämon Çuschna auf das Haupt, Als Stier bist du, o Held, berühmt.
Auf den Dasyu Susna schlugst du, Indra, die dauerhafte Keule, denn du Gewaltiger bist als Bulle bekannt.
По Шушне Индра дал
Крепкой ваджрой, по дасью –
Ведь ты слывешь грозным быком.
न᳓ द्या᳓व इ᳓न्द्रम् ओ᳓जसा
ना᳓न्त᳓रिक्षाणि वज्रि᳓णम्
न᳓ विव्यचन्त भू᳓मयः
द्यावः द्युलोका इमम् इन्द्रम् ओजसा बलेन न विव्यचन्त न व्याप्नुवन्ति । द्युलोकेभ्योऽप्यस्य बलमधिकमित्यर्थः । तथा अन्तरिक्षाणि अन्तरा क्षान्तानि द्यावापृथिव्योर्मध्ये वर्तमाना लोकाः वज्रिणं वज्रवन्तमिन्द्रं न व्याप्नुवन्ति । तथा भूमयः भूलोकाश्च तमिन्द्रं न व्याप्नुवन्ति । त्रयो वा इमे त्रिवृतो लोकाः' (ऐ. आ. १. १. २ ) इति ब्राह्मणादेकैकस्य लोकस्य त्रित्वम् । ‘तिस्रो भूमीः' (ऋ. सं. २. २७.८) इत्यादिनिगमाच्च ॥ ॥ ११ ॥
Neither the heavens nor firmaments nor regions of the earth contain
Indra, the Thunderer with his might.
Neither the heavens, nor the midspaces will encompass mace-bearing Indra with his might,
nor will the earths.
Den Indra fassen Himmel nicht, nicht Lüfte ihn, der Blitze trägt, Noch Erden ihn nach seiner Macht.
Die Himmel können Indra mit seiner Stärke nicht fassen, nicht die Lufträume den Keulenträger, noch die Erden.
Ни небеса не охватят Индру
С (его) силой, ни воздушные пространства –
Носителя дубины, ни земли.
य᳓स् त इन्द्र मही᳓र् अप᳓
स्तभूय᳓मान आ᳓शयत्
नि᳓ त᳓म् प᳓द्यासु शिश्नथः
हे इन्द्र ते तव संबन्धिनीः महीः महतीः अपः आन्तरिक्ष्याण्युदकानि यः वृत्रः स्तभूयमानः स्तम्भयन् यथाधो न पतन्ति तथा कुर्वन् आशयत् आवृत्याशेत तम् असुरं पद्यासु गमनशीलास्वप्सु मध्ये नि शिश्नथः न्यहिंसीः । श्नथिर्हिँसार्थः । वज्रेण तमसुरं हत्वा नदीषु पातितवानित्यर्थः ॥
O Indra him who lay at length staying thy copious waters thou,
In his own footsteps, smotest down
The one who lay upon the great waters, standing fast against
you, Indra,
that one you jabbed down into their footsteps.
Der Indra dir der Wasser Flut unausgesetzt umlagerte, Den tratst du mit der Rosse Huf.
Der von dir, Indra, sich breitmachend die großen Gewässer umlagerte, den stießest du nieder unter die Tritte deiner Rosse.
Кто тебе, Индра, запрудил,
Разлегшись, великие воды,
Того ты придавил копытами (коней).
य᳓ इमे᳓ रो᳓दसी मही᳓
समीची᳓ सम᳓जग्रभीत्
त᳓मोभिर् इन्द्र तं᳓ गुहः
यः वृत्रः मही महत्यौ विस्तीर्णे समीची संगते इमे प्रत्यक्षत उपलभ्यमाने रोदसी द्यावापृथिव्यौ समजग्रभीत् सम्यगग्रहीत् । आवृणोदित्यर्थः । तम् असुरं हे इन्द्र त्वं तमोभिः अन्धकारैः गुहः संवृतमकरोः । अनाद्यनन्तं मरणलक्षणं तमः प्रावेशय इत्यर्थः ॥
Thou hiddest deep in darkness itim, O Indra, who had set his grasp
On spacious heaven and earth conjoined.
Who held together in his grasp these two great conjoined worlds, that one, o Indra, you hid with shades of darkness.
Der dieses grosse Weltenpaar umspannend fest zusammenschloss, Den hülltest du in Finsterniss.
Der diese beiden großen Welten vereint umschlossen hielt, den versenktest du in Finsternis, o Indra.
Кто эти две великие половины вселенной
Вместе охватил собой,
Того Индра погрузил во мрак.
य᳓ इन्द्र य᳓तयस् तुवा
भृ᳓गवो ये᳓ च तुष्टुवुः᳓
म᳓मे᳓द् उग्र श्रुधी ह᳓वम्
हे इन्द्र ये यतयः नियता अङ्गिरसस्त्वां तुष्टुवुः ये च भृगवः भृगुगोत्रास्त्वां तुष्टुवुः स्तुवन्ति तेषु मध्ये ममेत् ममैव हवं स्तोत्रं हे उग्र ओजस्विन्निन्द्र श्रुधि शृणु ॥
Indra, whatever Yatis and Bhrgus have offered praise to thee,
Listen, thou Mighty, to my call.
(There are) those Yatis and those Bhr̥gus who have praised you, Indra— but hear just my call, mighty one.
Wenn Indra dich der Jati-stamm, und dich die Bhrigu's auch gelobt, So hör auf mich, du mächt'ger doch.
Wenn dich auch die Yati´s und die Bhrigu´s gepriesen haben, Indra, so erhöre doch meinen Ruf, o Gewaltiger!
Какие яти, о Индра,
И какие бхригу прославляли тебя –
Только мой зов услышь, о грозный!
इमा᳓स् त इन्द्र पृ᳓श्नयो
घृतं᳓ दुहत आशि᳓रम्
एना᳓म् ऋत᳓स्य पिप्यु᳓षीः
हे इन्द्र ते त्वदीयाः इमाः पृश्नयः प्राष्टवर्णाः गावः घृतं क्षरणशीलम् एनाम् । आशिरम् आश्रयणद्रव्यं पयः दुहते दुहन्ति क्षारयन्ति । कीदृश्यः पृश्नयः । ऋतस्य सत्यस्यावितथस्येन्द्रस्य यज्ञस्य वा पिप्युषीः वर्धयित्र्यः ॥
Indra, these spotted cows yield thee their butter and the milky draught;
Aiders, thereby, of sacrifice;
These dappled ones milk out ghee and the milk mixture for you, Indra, they being swollen full of truth in this way.
Es strömen diese Kühe hier, die strotzen in dem Heiligthum, Dir Indra Milch und Butter zu,
Diese scheckigen Kühe geben für dich, Indra, Schmalz, Milch, diese Milch der Opferordnung, die davon voll sind;
Эти пестрые коровы, о Индра,
Доятся для тебя жиром, молоком;
Тем (молоком) закона, (они) набухшие (от него);
या᳓ इन्द्र प्रसु᳓वस् तुवा
आसा᳓ ग᳓र्भम् अ᳓चक्रिरन्
प᳓रि ध᳓र्मेव सू᳓रियम्
हे इन्द्र प्रस्वः । प्रसुवते गर्भं विमुञ्चन्तीति प्रस्वः। सूतेः ‘सत्सूद्विष°' इति क्विप् । ईदृश्यः याः गावः आसा आस्येन त्वा त्वदीयं वीर्यं वृत्रवधानन्तरमोषध्यादिरूपेण परिणतं भक्षयित्वा गर्भमचक्रिरन् अकुर्वन् त्वदीयं वीर्यमन्तरधारयन्। तत्र दृष्टान्तः । सूर्यं परितः सूर्यमण्डलस्योपरि धर्मेव धारकं पोषकमुदकं यथा रश्मयो गर्भरूपेण बिभ्रति तद्वत्। यद्वा । परि धर्मव परितो धारयितारं सूर्यमिव । यथा सूर्यः परितः सर्वं जगद्धत्ते तद्वत् । कृत्स्नस्य जगतो धारकमिन्द्रस्य वीर्यमित्यर्थः । ओषध्यादिरूपेण परिणतस्येन्द्रवीर्यस्य गोभिरात्मनि धारणम् ‘इन्द्रस्य वृत्रं जघ्नुषः' इत्यारभ्य तैत्तिरीयके विस्पष्टमाम्नातं-’ तत्पशव ओषधीभ्योऽध्यात्मन्त्समनयन् तत्प्रत्यदुहन्' (तै. सं. २. ५. ३. ३) इति । पयोरूपेण परिणतं तद्वीर्यमिमा गाव आशिरार्थं दुहत इति पूर्वस्यामृच्यन्वयः ॥ ॥ १२ ॥
Which, teeming, have received thee as a life-germ, Indra, with their mouth,
Like Surya who sustaineth all.
The fecund ones who have made you their infant-by-mouth [=nursling] sur(round you), as the supports (of heaven do) the sun [?].
Die Mütter, welche Indra dich geboren als des Leibes Frucht, Gleich wie die Sonn' am Himmelszelt.
Die dich, Indra, durch den Mund gebärend zu ihrem Kinde gemacht haben, sie umfangen dich wie die Feste des Himmels die Sonne.
(Те,) о Индра, родительницы, которые тебя
Сделали (своим) зародышем с помощью рта,
Как (небесная) опора (охватила) кругом солнце.
तुवा᳓म् इ᳓च् छवसस् पते
क᳓ण्वा उक्थे᳓न वावृधुः
तुवां᳓ सुता᳓स इ᳓न्दवः
हे शवसस्पते बलस्य स्वामिन्निन्द्र त्वाम् एव कण्वाः स्तोतारः कण्वगोत्रा वा ऋषयः उक्थेन शस्त्रेण ववृधुः वर्धयन्ति । सुतासः अध्वर्युभिरभिषुताः इन्दवः सोमाश्च त्वाम् एव वर्धयन्ति ॥
O Lord of Might, with hymns of praise the Kanvas have increased thy power,
The drops poured forth have strengthened thee.
It is just you, lord of power, that the Kaṇvas have strengthened with their recitation,
you that the pressed drops (have strengthened).
Die Kanva's haben dich erquickt, o Herr der Kraft, mit ihrem Spruch, Dich die gebrauten Indu's auch.
Dich, o Herr der Kraft, haben die Kanva´s durch das Lied erbaut, dich die ausgepreßten Säfte.
Это тебя, о повелитель силы,
Канвы возрастили гимном,
Тебя – выжатые капли сомы.
त᳓वे᳓द् इन्द्र प्र᳓णीतिषु
उत᳓ प्र᳓शस्तिर् अद्रिवः
यज्ञो᳓ वितन्तसा᳓यियः
उत अपि च हे अद्रिवः । अदृणात्यनेनेत्यद्रिर्वज्रः । तद्वन् इन्द्र तवेत् तवैव प्रणीतिषु प्रकृष्टेषु नयनेषु धनप्रदानेषु सत्सु प्रशस्तिः प्रकृष्टा स्तुतिः क्रियते । तथा वितन्तसाय्यः विस्तृत तमः । तनोतेश्छान्दसमेतद्रूपम् । यद्वा । तन्तसिः कण्ड्वादिर्वृद्ध्यर्थः। तस्मादौणादिक आय्यप्रत्ययः । प्रवृद्धो यज्ञः च तवैव क्रियते ॥
Under thy guidance, Indra, mid thy praises, Lord of Thunder, shall
The sacrifice be soon performed.
Just under your leadership, o Indra, master of the stones, is the
encomium
and the sacrifice worth tussling over.
In deiner Führung, Indra, nur o Schleuderer, kann recht gedeihn Das Opfer und der Lobgesang.
Nur unter deiner Anleitung steht auch die Belobung, o Herr des Preßsteins, und wird das Opfer vielbegehrt.
Это только под твоим водительством
(И при твоих) прославлениях, о хозяин давильных камней,
Бывает успешное жертвоприношение.
आ᳓ न इन्द्र मही᳓म् इ᳓षम्
पु᳓रं न᳓ दर्षि गो᳓मतीम्
उत᳓ प्रजां᳓ सुवी᳓रियम्
हे इन्द्र नः अस्मभ्यम् अस्मदर्थं महीं महतीं गोमतीं गोभिर्युक्ताम् इषम् अन्नम् आ दर्षि आद्रियस्व दातुं कामयस्व । न शब्दश्चार्थे । पुरं न । पालनं पूः । पालनं रक्षणं चास्मभ्यं कर्तुमाद्रियस्व ॥
Indra, disclose much food for us, like a stronghold with store of kine:
Give progeny and heroic strength.
Break out great refreshment for us, like a fortress filled with
cattle, Indra,
and also offspring and abundance of heroes,
Erschliess uns, Indra, grosses Gut, gleich einer rinderreichen Burg, Und Kinder uns und Heldenschar,
Indra, erschließ uns wie eine Burg großen Speisesegen nebst Vieh und Kindern und die Meisterschaft;
Проломи для нас великое подкрепление,
Как крепость, полную коров,
А также потомство из прекрасных сыновей,
उत᳓ त्य᳓द् आशुअ᳓श्वियं
य᳓द् इन्द्र ना᳓हुषीषु आ᳓
अ᳓ग्रे विक्षु᳓ प्रदी᳓दयत्
हे इन्द्र नाहुषीषु । नहुषा इति मनुष्यनाम । तत्संबन्धिनीषु । यद्वा । नाहुषो नाम कश्चिद्राजा । तदीयासु विक्षु प्रजासु अग्रे पुरस्तात् यत् आश्वश्व्यं शीघ्रगाम्यश्वसंघात्मकं बलं प्रदीदयत् प्रादीप्यत उत अपि च त्यत् तदपि अस्मभ्यं देहीति शेषः । आकारः पूरकः ॥
And, Indra, grant us all that wealth of fleet steeds which shone bright of old
Among the tribes of Nahusas.
And this abundance of swift horses, Indra, which will shine forth here at the forefront among the Nāhuṣa clans.
Und auch der schnellen Rosse Schar, die vor den Nachbarstämmen hier, O Indra, herrlich strahlen mag.
Und jenen Besitz rascher Rosse, der bei den nahusischen Stämmen vorausleuchtet, o Indra!
А также то обладание быстрыми конями,
Которое, о Индра, у племен,
Происходящих от Нахуши, сверкает впереди!
अभि᳓ व्रजं᳓ न᳓ तत्निषे
सू᳓र उपाक᳓चक्षसम्
य᳓द् इन्द्र मॄळ᳓यासि+ नः
न संप्रत्यर्थे । न संप्रतीदानीं है इन्द्र सूरः प्राज्ञस्त्वं व्रजं गोष्ठम् उपाकचक्षसम् । उपाक इत्यन्तिकनाम । अन्तिके द्रष्टव्यम् अभि तत्निषे अभितनोषि अभिविस्तारयसि । गोभिः पूर्णं करोषीत्यर्थः। तनोतेश्छान्दसे लिटि ‘तनिपत्योश्छन्दसि' इत्युपधालोपः । यत् यदा हे इन्द्र त्वं नः अस्मान् मृळयासि मृळयसि सुखयसि ॥ ॥ १३ ॥
Hither thou seemest to attract heaven's fold which shines before our eyes,
When, Indra, thou art kind to us.
You extend your control over the one whose eye is near to the sun [=Agni? gold?], as if over a cattle-pen.
When, Indra, you will be gracious to us,
Du hast wie einen weiten Stall der Sonne Schein uns ausgedehnt, Um gnädig, Indra, uns zu sein.
Du hast einen Schatz, der auch an der Sonne sein Ansehen behält, wie einen Pferch eingehegt, wenn du, Indra, mildtätig sein willst;
Ты расширил, как загон (для скота),
(Свет) солнца, чтоб он был близко виден,
Когда, о Индра, ты хочешь стать милостивым к нам.
य᳓द् अङ्ग᳓ तविषीय᳓स
इ᳓न्द्र प्ररा᳓जसि क्षितीः᳓
महाँ᳓ अपार᳓ ओ᳓जसा
अङ्ग इत्यभिमुखीकरणे । हे इन्द्र यत् यस्त्वं तविषीयसे । तविषीति बलनाम । बलमिवाःचरसि । हस्त्यश्वरथादिकं बलं यथा सर्वं शत्रुजातं भनक्ति तद्वत्त्वमसहाय एव सन् सर्वमेव शत्रुजातं मारयसीत्यर्थः । यश्च त्वं क्षितीः । मनुष्यनामैतत् । मनुष्यान् प्रराजसि प्रकर्षेणेशिषे । राजतिरैश्वर्यकर्मा । अस्यापि यद्वृत्तयोगान्न निघातः । स इन्द्रः ओजसा बलेन महान् सर्वेभ्योऽधिकः अत एव अपारः पाररहितः । केनाप्यवसानं प्रापयितुमशक्य इत्यर्थः ॥
Yea, when thou puttest forth thy power, Indra, thou governest the folk.
Mighty, unlimited in strength.
When, indeed, you display your power and rule over the settled peoples, o Indra,
great and unbounded in your might,
᳓
Wenn du in Wahrheit mächtig bist, und, Indra, alle Welt beherrschst, Gross, unermesslich du an Kraft,
Wenn du wirklich deine Kraft zeigst, Indra, daß du die Völker regierest, groß, unbegrenzt an Stärke.
Если, действительно, ты силен,
О Индра, (и) правишь (всеми) народами,
Великий, безграничный в (своей) силе,
तं᳓ त्वा हवि᳓ष्मतीर् वि᳓श
उ᳓प ब्रुवत ऊत᳓ये
उरुज्र᳓यसम् इ᳓न्दुभिः
हे इन्द्र तं पूर्वोक्तगुणम् उरुज्रयसं विस्तीर्णव्यापिनं त्वां हविष्मतीः हविर्भिश्चरुपुरोडाशादिभिर्युक्ताः विशः प्रजाः उप ब्रुवते उपेत्य स्तुवन्ति । किमर्थम् । इन्दुभिः सोमैः ऊतये तर्पणाय । यद्वा । इन्दुभिः सोमैः उरुज्रयसं विस्तीर्णजवमूतये रक्षणाय स्तुवन्ति ।
The tribes who bring oblations call to thee, to thee to give them help,
With drops to thee who spreadest far.
Upon you the clans, offering oblations, call for help,
(you who are) of broad expanse through the drops.
᳓
So rufen dich zur Hülfe auch die Menschen opferbringend her, Der du durch Indu's weit dich dehnst.
Dir reden zur Hilfeleistung die Stämme opferspendend mit Somasäften zu, dem Breitbahnigen.
(То) тебя такого племена, приносящие жертвы,
Призывают на помощь
Соками сомы, (тебя,) чей путь широк.
उपह्वरे᳓ गिरीणां᳐᳓
संगथे᳓ च नदी᳓ना᳐म्
धिया᳓ वि᳓प्रो अजायत
गिरीणां पर्वतानाम् उपह्वरे उपह्वर्तव्ये प्रान्ते नदीनां सरितां संगथे संगमने च ईदृग्विधे देशे क्रियमाणया धिया यागक्रियया स्तुत्या वा विप्रः मेधावीन्द्रः अजायत प्रादुर्भवति । अतो वयमपि तादृशे देशे यजामः स्तुमो वेति भावः । गिरीणामित्यत्र 'नामन्यतरस्याम्' इति नाम उदात्तत्वम् ॥
There where the mountains downward slope, there by the meeting of the streams
The Sage was manifest with song.
In a remote place of the mountains and at the conjunction of the rivers the inspired poet was born with insight.
An der Gebirge Ueberhang und an der Ströme Einigung Entsprang der weise durch Gebet.
Im Versteck der Berge und in der Vereinigung der Flüsse wurde der Seher unter Gebet geboren.
На склоне гор
И при слиянии рек
Родился под молитву вдохновенный (поэт)
अ᳓तः समुद्र᳓म् उद्व᳓तश्
चिकित्वाँ᳓ अ᳓व पश्यति
य᳓तो विपान᳓ ए᳓जति
यतः यस्मिन् द्युलोके विपानः व्याप्नुवन् विशिष्टपानयुक्तो वा इन्द्रः एजति चेष्टते उद्वतः उद्गतात् । ‘उपसर्गाच्छन्दसि धात्वर्थे ' ( पा. सू. ५. १. ११८) इति वतिः । अतः अस्मात् द्युलोकात् चिकित्वान् जानन् स इन्द्रः समुद्रं समुन्दनशीलं यजमानैर्दीयमानं सोमम् अव पश्यति अवाङ्मुखः सन्नीक्षते । यद्वा । सूर्यात्मनेन्द्रः स्तूयते । यस्मिन्नभसि विपानः व्याप्नुवन् सूर्यात्मेन्द्र एजति वर्तते चिकित्वाञ्जानन् विद्वान्वा स इन्द्र उद्वत उद्गतादतोऽस्मादन्तरिक्षात् समुद्रम् । उपलक्षणमेतत् । समुद्रोपलक्षितं सर्वं जगदव पश्यति । अवाङ्मुखं प्रसृतैः किरणैः प्रकाशयति ।
Thence, marking, from his lofty place downward he looks upon the sea,
And thence with rapid stir he moves.
From here, from the heights, watchful, he looks down upon the sea, from where, quivering, he stirs.
Dort von der Höhe schaut herab der einsichtsvolle auf das Meer, Von wo es wogend sich bewegt.
Von jener Höhe erspäht er aufmerksam das Meer, von der aus er erregt sich in Bewegung setzt.
Он внимательно смотрит вниз
На море с этой высоты,
Откуда, возбуждаясь, он трогается.
आ᳓द् इ᳓त् प्रत्न᳓स्य रे᳓तसो
ज्यो᳓तिष् पश्यन्ति वासर᳓म्
परो᳓ य᳓द् इध्य᳓ते दिवा᳓
परः दिवा दिवः परस्तात् द्युलोकस्योपरि यत् यदा अयमिन्द्रः सूर्यात्मना इध्यते दीप्यते आदित् अनन्तरमेव प्रत्नस्य चिरंतनस्य रेतसः गन्तुः ॥ ‘री गतिरेषणयोः'। अस्मात् ‘ स्रुरीभ्यां तुट् च' ( उ. सू. ४. ६४१ ) इत्यसुन् तुडागमश्च ॥ यद्वा । रेत इत्युदकनाम। रेतस्विन उदकवतः । सामर्थ्यात् मत्वर्थो लक्ष्यते । ईदृशस्येन्द्रस्य सूर्यात्मनः वासरं निवासकं वासरस्य निवासस्य हेतुभूतं वा ज्योतिः द्योतमानं तेजः पश्यन्ति सर्वे जनाः । यद्वा । वासरमिति अत्यन्तसंयोगे द्वितीया । कृत्स्नमहरुदयप्रभृत्यास्तमनं यावज्ज्योतिष्पश्यन्तीत्यर्थः । ‘ इसुसोः सामर्थ्ये' इति विसर्जनीयस्य षत्वम् ॥ ॥ १४ ॥
Then, verify, they see the light refulgent of primeval seed,
Kindled on yonder side of heaven.
Just after that they see the dawning light of the age-old semen, when it is kindled far beyond heaven.
Dann erst lässt schauen sich das Licht, das aus dem alten Samen stammt, Das hell und hoch am Himmel brennt.
Dann sehen sie das morgendliche Licht vom alten Samen, das jenseits des Himmels entflammt wird.
И тут они видят утренний свет
Древнего семени,
Что зажигается по ту сторону неба.
क᳓ण्वास इन्द्र ते मतिं᳓
वि᳓श्वे वर्धन्ति पउं᳓सियम्
उतो᳓ शविष्ठ वृ᳓ष्णियम्
हे इन्द्र ते त्वदीयां मतिं बुद्धिं पौंस्यम्। बलनामैतत्। बलं च विश्वे सर्वे कण्वासः कण्वाः स्तोतारः कण्वगोत्रा वा ऋषयः वर्धन्ति वर्धयन्ति । ‘छन्दस्युभयथा' इति शप आर्धधातुकत्वात् ‘णेरनिटि' इति णिलोपः । उतो अपि च हे शविष्ठ शवस्वितम बलवत्तम। ‘ विन्मतोर्लुक् । ‘टेः' इति टिलोपः। ईदृशेन्द्र वृष्ण्यं त्वदीयं वीर्यं बलकर्म च कण्वासो वर्धयन्त्येव ॥
Indra, the Kanvas all exalt thy wisdom and thy manly power,
And, Mightiest! thine heroic strength.
The Kaṇvas all strengthen their thought for you, Indra, and your manliness
and your bullishness, most powerful one.
Die Kanva's alle stärken dir, o Indra, Muth und Manneskraft, Und, stärkster, deine Heldenmacht.
Die Kanva´s alle bestärken deine Absicht, Indra, deine Manneskraft und deine Stierkraft, du Mächtigster.
Все Канвы, о Индра, усиливают
Твою волю, мужество,
А также бычью силу, о самый могучий!
इमा᳓म् म इन्द्र सुष्टुतिं᳓
जुष᳓स्व प्र᳓ सु᳓ मा᳓म् अव
उत᳓ प्र᳓ वर्धया मति᳓म्
हे इन्द्र इमां पुरोवर्तिनीं मे मदीयां सुष्टुतिं शोभनां स्तुतिं जुषस्व सेवस्व । सेवित्वा च स्तोतारं मां सु शोभनं प्र अव प्रकर्षेण रक्ष। उत अपि च मतिं अस्मदीयां बुद्धिं प्र वर्धय प्रवृद्धां कुरु । यथा बह्वर्थदर्शिनी भवति तथा कुर्वित्यर्थः ॥
Accept this eulogy of mine, Indra, and guard me carefully:
Strengthen my thought and prosper it.
Enjoy this good praise of mine, Indra. Promote me,
and strengthen my thought.
Lass, Indra, dir mein schönes Lob gefallen, unterstütze mich, Und kräftige die Einsicht mir.
Hab an diesem Loblied von mir Gefallen, Indra, und hilf mir fein weiter und bestärke unsere Absicht!
Этой моей прекрасной хвалой, о Индра,
Наслаждайся! Помоги мне хорошенько
И сделай сильной (мою) молитву!
उत᳓ ब्रह्मणिया᳓ वयं᳓
तु᳓भ्यम् प्रवृद्ध वज्रिवः
वि᳓प्रा अतक्ष्म जीव᳓से
उत अपि च हे प्रवृद्ध स्तुतिभिः प्रकृष्टां वृद्धिं प्राप्त हे वज्रिवः वज्रवन्निन्द्र। एको मत्वर्थीयोऽनुवादः । यद्वा । वज्रोऽस्यास्तीति वज्री हस्तः । तद्वान् । 'छन्दसीरः' इति मतुपो वत्वम् । ‘मतुवसो रुः' इति मकारस्य रुत्वम् । ईदृशेन्द्र तुभ्यं त्वदर्थं विप्राः मेधाविनः वयं ब्रह्मण्या ब्रह्माणि स्तोत्राणि हविर्लक्षणान्यन्नानि वा। ‘सुपां सुलुक्' इति सुपो याजादेशः। जीवसे जीवनार्थम् अतक्ष्म अकार्ष्म। ‘ तक्षु त्वक्षू तनूकरणे ' । लङि छान्दसः शपो लुक् ॥
For thee, O Mighty, Thunder-armed, we singers through devotionhave
Fashioned the hymn that we may live.
And in seeking a sacred formulation for you, you fully grown mace-bearer,
as inspired poets we have fashioned (it) in order to live.
Wir Sänger haben andachtsvoll, dir, o gewalt'ger Schleuderer, Dies Lied gemacht zum Leben uns.
Und im Streben nach einer erbaulichen Rede haben wir Redekundigen sie für dich, du erstarkter Keulenträger, zu einem Gedicht geformt, um davon zu leben.
И мы, вдохновенные, благочестиво
Для тебя, о подкрепленный громовержец,
Придали форму (молитве) – чтобы жить!
अभि᳓ क᳓ण्वा अनूषत
अ᳓पो न᳓ प्रव᳓ता यतीः᳓
इ᳓न्द्रं व᳓नन्वती मतिः᳓
कण्वाः कण्वगोत्रा ऋषयः अभि अनूषत इन्द्रमभिष्टुवन्ति । ‘नू स्तुतौ । कुटादिः । प्रवता प्रवणेन मार्गेण यतीः गच्छन्त्यः आपो न आप इव मतिः मननीया कण्वैः क्रियमाणा स्तुतिः स्तुत्यम् इन्द्रं वनन्वती स्वयमेव संभजनवती भवति ॥
To Indra have the Kanvas sung, like waters speeding down a slope:
The song is fain to go to him.
The Kaṇvas have roared, like waters going along a slope;
their winning thought (has roared) to Indra.
Die Kanva's haben laut gejauchzt wie Wasser, das vom Berge strömt; Den Indra hat ihr Lied gerühmt.
Die Gesänge der Kanva´s ertönen laut, gleich den stromwärts fließenden Gewässern, zu Indra das ....... Gedicht.
Канвы громко приветствовали (Индру),
Как воды, стекающие с отлогого склона;
К Индре (стремится) молитва, желающая понравиться.
इ᳓न्द्रम् उक्था᳓नि वावृधुः
समुद्र᳓म् इव सि᳓न्धवः
अ᳓नुत्तमन्युम् अज᳓रम्
उक्थानि शस्त्राण्यस्माभिः शस्यमानानि इन्द्रं ववृधुः वर्धयन्ति । सिन्धवः स्यन्दनशीला नद्यः समुद्रमिव समुद्रं जलधिं यथा वर्धयन्ति तद्वत् । कीदृशमिन्द्रम् । अनुत्तमन्युम् । अनुत्तोऽप्रेरितः परैरनभिभूतो मन्युः क्रोधो यस्य तादृशम् । ‘नुदविदोन्दत्रा' (पा. सू. ८. २. ५६ ) इत्यादिना विकल्पितत्वान्निष्ठानत्वाभावः । अजरं जरारहितम् । बहुव्रीहौ ‘नञो जरमरमित्रमृताः ' इत्युत्तरपदाद्युदात्तत्वम् ॥ ॥ १५ ॥
As rivers swell the ocean, so our hymns of praise make Indra strong,
Eternal, of resistIess wrath.
Their recitations have increased Indra, like the rivers the sea, (Indra,) the unaging one to whom the battle fury has been conceded.
Von Sprüchen schwoll nun Indra an, wie von der Ströme Flut das Meer, Der unbeugsame, ewige.
Den Indra haben die Loblieder groß gemacht wie die Flüsse das Meer, ihn, dessen Grimm man nachgibt, den Alterlosen.
Гимны усилили Индру,
Словно реки – море,
Того, чья ярость неодолима, нестареющего.
आ᳓ नो याहि पराव᳓तो
ह᳓रिभ्यां हर्यता᳓भियाम्
इम᳓म् इन्द्र सुत᳓म् पिब
हे इन्द्र परावतः परागताद्दूरे वर्तमानात् द्युलोकात् हर्यताभ्यां कान्ताभ्यां हरिभ्याम् अश्वाभ्यां नः अस्मान् आ याहि आगच्छ । आगत्य च इमम् अस्मदीयं सुतम् अभिषुतं सोमं पिब ॥
Come with thy lovely Bay Steeds, come to us from regions far away
O Indra, drink this Soma juice.
Drive here to us from afar, with your two beloved fallow bays. Drink this pressed soma, Indra.
Zu uns komm aus der Ferne her mit deinem lieben Füchsepaar, O Indra, trinke diesen Saft.
Komm zu uns aus der Ferne mit den beliebten Falben; trink, Indra, diesen Soma!
Приезжай к нам издалека
На двух любимых буланых конях!
Пей, Индра, этого выжатого сому!
तुवा᳓म् इ᳓द् वृत्रहन्तम
ज᳓नासो वृक्त᳓बर्हिषः
ह᳓वन्ते वा᳓जसातये
हे वृत्रहन्तम अतिशयेन वृत्राणामावृण्वतां शत्रूणां हन्तः त्वामित् त्वामेव वृक्तबर्हिषः वृक्तं यागार्थं छिन्नं बर्हिर्येषां तथाविधोक्ताः प्रवृत्तयज्ञाः जनासः जना ऋत्विग्लक्षणाः ह्वयन्ते आह्वयन्ति । ह्वेञः शपि ‘बहुलं छन्दसि' इति संप्रसारणम्। किमर्थम् । वाजसातये वाजस्य अन्नस्य बलस्य वा सातये लाभाय । यद्वा । संग्रामनामैतत् । वाजस्य सातिर्यस्मिन् संग्रामे तत्र साहाय्याय त्वामाह्वयन्तीत्यर्थः ॥
Best slayer of Vrtras, men whose sacred grass is ready trimmed
Invoke thee for the gain of spoil.
Just you, best smasher of obstacles, do the peoples, when they have twisted their ritual grass,
call on for the winning of prizes.
Dich rufen, Feindetödtendster, die Männer, die die Streu geschmückt, Um Beute zu erlangen, an.
Dich, du Erzfeindetöter, rufen die Leute bei herumgelegtem Barhis, um den Siegerpreis zu gewinnen.
Это тебя, о лучше всех убивающий врагов,
Призывают люди, расстелившие жертвенную солому,
Для завоевания награды.
अ᳓नु त्वा रो᳓दसी उभे᳓
चक्रं᳓ न᳓ वर्ति ए᳓तशम्
अ᳓नु स्वाना᳓स° इ᳓न्दवः
हे इन्द्र त्वा त्वाम् उभे रोदसी द्यावापृथिव्यौ अनुवर्तेते । त्वदधीने भवत इत्यर्थः । तत्र दृष्टान्तः । चक्रं न यथा रथचक्रम् एतशम् । अश्वनामैतत् । पुरो गच्छन्तमश्वम् अनु वर्ति अनुवर्तते तद्वत् । अपि च सुवानासः ऋत्विग्भिरभिषूयमाणाः इन्दवः सोमाश्च त्वाम् अनु वर्तन्ते ॥
The heavens and earth come after thee as the wheel follows Etasa:
To thee flow Sorna-drops effused.
After you (roll) both worlds, as the wheel rolls (after) Etaśa; after (you roll) the drops being pressed [/sounding].
Dir rollen Erd' und Himmel nach, so wie dem schnellen Ross das Rad, Dir nach gepresster Indu-trank.
Dir folgen beide Welten wie das Rad der Sonne dem Etasa, dir die ausgepreßten Säfte.
За тобой (следуют) обе половины вселенной,
Как колесо (солнца) катится за Эташей,
За (тобой) – выжатые соки сомы.
म᳓न्दस्वा सु᳓ सु᳓वर्णर
उते᳓न्द्र शर्यणा᳓वति
म᳓त्स्वा वि᳓वस्वतो मती᳓
उत अपि च हे इन्द्र शर्यणावति । शर्यणा नाम कुरुक्षेत्रवर्तिनो देशाः। तेषामदूरभवं सरः शर्यणावत् । “ मध्वादिभ्यश्च' इति स्वार्थिको मतुप् । मतौ बह्वचः' इति दीर्घः । ‘ संज्ञायाम् इति वत्वम् । तस्मिन् सरसि विद्यमाने स्वर्णरे सर्वैर्ऋत्विग्भिर्नेतव्ये यज्ञे सु सुष्ठु मन्दस्व माद्य तृप्तो भव । अपि च विवस्वतः परिचरणवतो यजमानस्य मती मत्या च मत्स्व मदं प्राप्नुहि । मतिशब्दात्तृतीयायाः ‘सुपां सुलुक्' इति पूर्वसवर्णदीर्घः ॥
Rejoice, O Indra, in the light, rejoice in Saryandyan, be Glad in the sacrificer's hymn.
Reach exhilaration in the presence of Svarṇara and, o Indra, in the reed-filled (place).
Become exhilarated by the thought of Vivasvant.
Erfreu dich recht, o Glanzesherr, o Indra an dem Somasee, Und an des lichten Priesters Lied.
Berausche dich fein in Svarnara und in Saryanavat, Indra; berausche dich an der Dichtung des Vivasvat!
Опьяняйся хорошенько в Сварнаре,
А также, о Индра, в Шарьянавате!
Опьяняйся молитвой Вивасвата!
वावृधान᳓ उ᳓प द्य᳓वि
वृ᳓षा वज्री᳓ अरोरवीत्
वृत्रहा᳓ सोमपा᳓तमः
वावृधानः वृद्धः वज्री वज्रवानत एव वृत्रहा वृत्रस्य मेघस्यासुरस्य वा हन्ता सोमपातमः अतिशयेन सोमस्य पाता इन्द्रः वृषा उदकानां वर्षिता द्यवि द्युलोकेऽन्तरिक्षे उप समीपे यथास्माभिः श्रूयते तथा अरोरवीत् भृशं स्तनयित्नुलक्षणं शब्दमकरोत् । मेघेन वज्रहतेनेदृशं शब्दमचीकरदित्यर्थः ॥ ॥ १६ ॥
Grown strong in heaven, the Thunder-armed hath bellowed, Vrtra-slayer, Bull,
Chief drinker of the Soma juice.
Having grown all the way to heaven, the mace-bearing bull roared again and again,
the smasher of obstacles, the best drinker of soma.
Erquicket brüllte laut der Stier, am Himmel blitzend, der den Feind Erlegt, am meisten Soma trinkt.
Bis zum Himmel wachsend hat der Bulle, der Keulenträger, sein Gebrüll ausgestoßen, der Vritratöter und größte Somatrinker.
Доросший до неба
Бык-громовержец громко заревел,
Убийца Вритры, лучше всех пьющий сому.
ऋ᳓षिर् हि᳓ पूर्वजा᳓ अ᳓सि
ए᳓क ई᳓शान ओ᳓जसा
इ᳓न्द्र चोष्कूय᳓से व᳓सु
हे इन्द्र पूर्वजाः सर्वेभ्यो देवेभ्यः पूर्वं जात उत्पन्नः । यद्वा । यज्ञेषु प्रथममेव प्रादुर्भूतः । त्वम् ऋषिर्हि द्रष्टा सर्वज्ञः खलु असि भवसि । अपि च सर्वेषु देवेषु मध्ये एकः मुख्यः ओजसा बलेन ईशानः ईश्वरो भवसि । यद्वा । एकोऽसहाय एव सन्नोजसा आत्मीयेनैव बलेन ईशानः सर्वस्य जगतः ईश्वरो भवसि । स त्वं वसु धनं चोष्कूयसे पुनःपुनः स्तोतृभ्यो ददासि । ‘स्कुञ् आप्रवणे इह दानार्थः । तथा चोक्तं-’ चोष्कूयमाण इन्द्र भूरि वामं दददिन्द्र बहु वननीयम्' (निरु. ६. २२) इति ॥
Thou art a Rsi born of old, sole Ruler over all by might:
Thou, Indra, guardest well our wealth.
Because you are the first-born seer, being the only master by your might, o Indra, you keep poking out goods.
Der erste Dichter bist du ja, begabt allein mit Herrschermacht, Du schirmst, o Indra, unser Gut.
Denn du bist der erstgeborene Rishi, der allein durch seine Stärke herrscht. Indra, du stöberst den Schatz auf.
Ведь ты перворожденный риши,
Благодаря силе правящий один.
О Индра, ты сгребаешь (для нас) добро.
अस्मा᳓कं त्वा सुताँ᳓ उ᳓प
वीत᳓पृष्ठा अभि᳓ प्र᳓यः
शतं᳓ वहन्तु ह᳓रयः
हे इन्द्र अस्माकम् अस्मदीयान् सोमानुपलक्ष्य प्रयः । अन्ननामैतत् । धानाकरम्भादिहविर्लक्षणमन्नं चाभिलक्ष्य वीतपृष्ठाः प्रशस्तोपरिभागाः शतं शतसंख्याकाः हरयः अश्वाः त्वां वहन्तु प्रापयन्तु ॥
May thy Bay Steeds with beauteous backs, a hundred, bring thee to the feast,
Bring thee to these our Soma-draughts.
Up to our pressings and toward your delight, let the hundred straight-backed fallow bays carry you.
Zu unsern Tränken mögen dich die hundert Rosse fahren her, Mit glattem Rücken hier zum Mahl.
Zu unseren Somasäften, zum Opferschmaus sollen dich hundert geradrückige Falben fahren.
К нашим выжатым сокам,
На (жертвенный) пир пусть привезет тебя
Сотня прямоспинньгх буланых коней!
इमां᳓ सु᳓ पूर्वियां᳓ धि᳓यम्
म᳓धोर् घृत᳓स्य पिप्यु᳓षीम्
क᳓ण्वा उक्थे᳓न वावृधुः
इमाम् इदानीं क्रियमाणां सु सुष्ठु पूर्व्यां पूर्वैः पित्रादिभिः कृतां मधोः मधुरस्य घृतस्य क्षरणशीलस्योदकस्य पिप्युषीं वर्धयित्रीं यद्वा मधुरेण घृतेनाज्येन प्रवृद्धां धियं योगक्रियां कण्वाः कण्वगोत्रा ऋषयः उक्थेन शस्त्रेण वावृधुः इन्द्रार्थं वर्धयन्ति । उक्थैर्हि यागो वर्धते । अत्यग्निष्टोमादिषूत्तरासु संस्थासु शस्त्रवृद्धेर्दृष्टत्वात् । यद्वा । पूर्व्यां चिरंतनीमिमामिन्द्रस्य धियमनुग्रहबुद्धिं क्षरणशीलेन मधुरेण सोमेन पिप्युषीं वर्धनीयामुक्थेन स्तोत्रेण वावृधुः वर्धयन्ति ॥
The Kanvas with their hymns of praise have magnified this ancient thought
That swells with streams of meath and oil.
This earlier insight, swollen full of honey and ghee,
have the Kaṇvas increased through their recitation.
Dies altherkömmliche Gebet, das von dem Fett des Methes trieft, Ist durch der Kanva's Spruch vermehrt.
Diese frühere Dichtkunst, die des Honigs und Schmalzes voll ist, haben die Kanva´s durch ihr Loblied fein vermehrt.
Это прежнее прекрасное произведение,
Пропитанное мёдом (и) жиром,
Канвы усилили (своим) гимном.
इ᳓न्द्रम् इ᳓द् वि᳓महीना᳐म्
मे᳓धे वृणीत म᳓र्तियः
इ᳓न्द्रं सनिष्यु᳓र् ऊत᳓ये
विमहीनां विशेषेण महतां देवानां मध्ये इन्द्रमित् इन्द्रमेव मेधे यज्ञे मर्त्यः मनुष्यो होता वृणीत स्तुतिभिः संभजते । तथा सनिष्युः धनकामश्च स्तोता ऊतये रक्षणाय इन्द्रम् एव वृणीते स्तुत्या संभजते ॥
Mid mightiest Gods let mortal man choose Indra at the sacrifice,
Indra, whoe'er would win, for help.
Of the great ones it is just Indra whom the mortal should choose at the ritual offering,
Indra whom the one striving to win (should choose) for his help.
Den Indra wähle sich der Mensch beim Mahl der grossen Götter aus, Den Indra, wer nach Hülfe sucht.
Nur den Indra soll der Sterbliche unter den ganz Großen bei dem Opfer erwählen, den Indra der Gewinnbegierige zum Beistand.
Только Индру из самых великих (богов)
На жертвенной трапезе пусть выбирает смертный,
Индру для помощи – тот, кто хочет получить!
अर्वा᳓ञ्चं त्वा पुरुष्टुत
प्रिय᳓मेधस्तुता ह᳓री
सोमपे᳓याय वक्षतः
हे पुरुष्टुत बहुभिः स्तुतेन्द्र प्रियमेधस्तुता प्रियमेधैः प्रिययज्ञैर्ऋषिभिः स्तुतौ। तृतीया कर्मणि' इति पूर्वपदप्रकृतिस्वरत्वम् । ‘सुपां सुलुक्' इत्याकारः । ईदृशौ हरी अश्वौ सोमपेयाय सोमपानार्थं त्वाम् अर्वाञ्चम् अस्मदभिमुखं वक्षतः वहताम् ॥
Thy steeds, by Priyamedhas praised, shall bring thee, God whom all invoke,
Hither to drink the Somajuice.
The fallow bays, praised by Priyamedha, will convey you near,
o much praised one, for soma-drinking.
Dich, vielgepriesner, mögen her die Rosse ziehn zum Somatrunk, Gerühmt vom Prijamedha-stamm.
Dich soll, du Vielgepriesener, das von den Priyamedha´s gepriesene Falbenpaar herwärts fahren zum Somatrunk!
Пусть привезет тебя в наши края,
О многовосхваленный, пара буланых коней,
Восхваленных людьми Приямедха – для питья сомы!
शत᳓म् अहं᳓ तिरि᳓न्दिरे
सह᳓स्रम् प᳓र्शाव् आ᳓ ददे
रा᳓धांसि या᳓दुवाना᳐म्
इदमादिकेन तृचेन तिरिन्दिरस्य राज्ञो दानं स्तूयते । पर्शौ परशुनाम्नः पुत्रे । उपचारज्जन्ये जनकशब्दः । तिरिन्दिरे एतत्संज्ञे राजनि याद्वानाम् । यदुरिति मनुष्यनाम । यदव एव याद्वाः । स्वार्थिकस्तद्धितः । तेषां मध्ये अहं शतं शतसंख्याकानि सहस्रं सहस्रसंख्याकानि च राधांसि धनानि आ ददे स्वीकरोमि । यद्वा । याद्वानां यदुकुलजानामन्येषां राज्ञां स्वभूतानि राधांसि बलादपहृतानि तिरिन्दिरे वर्तमानान्यहं प्राप्नोमि ॥
A hundred thousand have I gained from Parsu, from Tirindira,
And presents of the Yadavas.
At Tirindira’s I received a hundred and at Parśu’s a thousand
as the bounties of the Yāduvas.
Hundert Geschenke des Jaduervolkes habe ich von Tirindira, tausend von Parçu empfangen.
Hundert empfing ich bei Tirindira, Tausend bei Parsu als Ehrengeschenke der Yaduiden.
Сотню я взял у Тириндиры,
Тысячу у Паршу
Как почетные дары потомков Яду.
त्री᳓णि शता᳓नि अ᳓र्वतां
सह᳓स्रा द᳓श गो᳓ना᳐म्
ददु᳓ष् पज्रा᳓य सा᳓मने
पूर्वस्यामृचि स्वसंप्रदानकं दानमुक्तम् । अधुनान्येभ्योऽप्यृषिभ्यस्तिरिन्दिरो बहु धनं दत्तवानित्याह । अर्वतां गन्तॄणामश्वानां त्रीणि शतानि गोनां गवां दश दशगुणितानि सहस्रा सहस्राणि च पज्राय स्तुतीनां प्रार्जकाय साम्ने एतत्संज्ञायर्षये । यद्वा । साम्ने । साम स्तोत्रम् । तद्वते पज्राय पज्रकुलजाताय कक्षीवते । ददुः तिरिन्दिराख्या राजानो दत्तवन्तः ॥
Ten thousand head of kine, and steeds three times a hundred they bestowed
On Pajra for the Sama-song.
Three hundred chargers, ten thousand cows
did they give to Pajra Sāman.
Dreihundert Rosse, zehntausend Kühe haben sie zum reichen Besitze gegeben.
Dreihundert Rennpferde, zehntausend Kühe schenkten sie dem Saman.
Триста скаковых коней,
Десять тысяч коров
Дали Паджре Саману.
उ᳓द् आनट् ककुहो᳓ दि᳓वम्
उ᳓ष्ट्राञ् चतुर्यु᳓जो द᳓दत्
श्र᳓वसा या᳓दुवं ज᳓नम्
अयं राजा ककुहः उच्छ्रितः सन् श्रवसा कीर्त्या दिवं स्वर्गम् उदानट् उत्कृष्टतरं व्याप्नोत् । किं कुर्वन् । चतुर्युजः चतुर्भिः स्वर्णभारैर्युक्तान् उष्ट्रान् ददत् प्रयच्छन् । तथा याद्वं जनं च द्रासत्वेन प्रयच्छन् ॥ ॥ १७ ॥
Kakuha hath reached up to heaven, bestowing buffaloes yoked in fours,
And matched in fame the Yadavas.
The prominent one has reached up to heaven, giving camels yoked in fours,
and by his fame (has reached) the Yāduva people.
Der grosse reicht zum Himmel empor, der mir vierjochige Büffel geschenkt hat, mit preisenswerther That das Volk [janam scheint fehlerhaft, vielleicht paçum zu lesen] der Jaduer.
Der Erhabene reicht bis zum Himmel empor, der Kamele zu je vieren gespannt schenkte, mit seinem Ruhme den yaduischen Stamm erfüllend.
(Тот) выдающийся достиг неба,
Кто дал мне (горбатых) буйволов, запрягаемых четверкой,
(Он, покрывающий) славой род Яду.