Sukta 8.74
ऋषिगोपवन आत्रेयः
देवताअग्निः
मन्त्र15
छन्दअनुष्टुप्
विशो᳓-विशो वो अ᳓तिथिं
वाजय᳓न्तः पुरुप्रिय᳓म्
अग्निं᳓ वो दु᳓रियं व᳓च
स्तुषे᳓ शूष᳓स्य म᳓न्मभिः
हे अन्य ऋत्विजो यजमानाश्च वः यूयं वाजयन्तः अन्नमिच्छन्तः विशोविशः सर्वस्याः प्रजायाः अतिथिं पूज्यं पुरुप्रियं बहुप्रियम् अग्निं स्तुत्या परिचरतेति शेषः । अहं च वः युष्मदर्थं दुर्यं गुहा हितं वचः स्तुषे शूषस्य सुखस्य लाभाय । कैः साधनैः । मन्मभिः मननीयैः स्तोत्रैः ॥
EXERTING all our strength with thoughts of power we glorify in speech
Agni your dear familiar Friend, the darling Guest in every home.
The guest of every clan, dear to many, (shall we praise) on your behalf as (we) seek the prize;
Agni belonging to the house shall I praise on your behalf, (with) speech and with thoughts of fortifying song—
Erlabt den vielgeliebten Gast, der jedem eurer Häuser naht; Den Hausfreund Agni lob' ich euch mit Lied, mit kräftigem Gebet,
Euren vielgeliebten Gast einer jeden Niederlassung wollen wir, nach dem ersten Preise strebend - den Agni, euren Hausgenossen will ich mit Rede, mit Gedanken des Eifers preisen.
यं᳓ ज᳓नासो हवि᳓ष्मन्तो
मित्रं᳓ न᳓ सर्पि᳓रासुतिम्
प्रशं᳓सन्ति प्र᳓शस्तिभिः
यम् अग्निं जनासः जना यजमानाः हविष्मन्तः सन्तः मित्रं न मित्रमिवादित्यमिव सखायमिव वा सर्पिरासुतिं सर्पिरासूयते हूयते यस्मिंस्तादृशं प्रशंसन्ति स्तुवन्ति प्रशस्तिभिः स्तुतिभिः स्तुव इति शेषः ॥
Whom, served with sacrificial oil like Mitra, men presenting gifts
Eulogize with their songs of praise
(Agni), whom the peoples laud with their lauds like Mitra [/an ally], offering oblations to him whose potion is melted butter—
Ihn, den die Menschen opferreich, den Butterschlürfer, gleich dem Freund Mit Preisgesang verherrlichen,
Den die Leute, Opfergaben bringend, den Schmalzschlürfer wie Mitra mit Preisreden preisen;
प᳓न्यांसं जात᳓वेदसं
यो᳓ देव᳓ताति उ᳓द्यता
हव्या᳓नि अइ᳓रयत् दिवि᳓
पन्यांसम् अतिशयेन स्तोतारं साधु कृतमिति यजमानं स्तुवन्तं जातवेदसं जातधनं जातविद्यं वा स्तुव इति शेषः । यः अग्निः देवताति देवतातौ यज्ञे उद्यता उद्यतानि हव्यानि हवींषि दिवि ऐरयत् प्रेरयति दिवि देवेभ्यः ॥
Much-lauded Jatavedas, him who bears oblations up to heaven
Prepared in service of the Gods.
To Jātavedas, much to be admired, who raised to heaven
the oblations lifted up among the conclave of the gods.
Den schönen, der die Wesen kennt, der die gereichten Opfer bringt, Zum Himmel zu der Götterschar.
Den hochgeschätzten Jatavedas, der die im Götteropfer dargebotenen Spenden gen Himmel befördert.
आ᳓गन्म वृत्रह᳓न्तमं
ज्य᳓यिष्ठम्+ अग्नि᳓म् आ᳓नवम्
य᳓स्य श्रुत᳓र्वा बृह᳓न्न्
आर्क्षो᳓ अ᳓नीक ए᳓धते
वृत्रहन्तमं पापानामतिशयेन हन्तारं ज्येष्ठं प्रशस्यम् आनवं मनुष्यसंबन्धिनं तेषां हितकारिणम् अग्निम् आगन्म आगता वयम् । पूजार्थं बहुवचनम् । यस्य अग्नेः अनीके ज्वालासंघे बृहन् महान् आर्क्षः ऋक्षपुत्रः श्रुतर्वा नाम राजा एधते वर्धते । कर्म करोतीत्यर्थः । तमग्निमागन्मेति समन्वयः । एवं श्रुतर्वाणं भिक्षयागतो गोपवनोऽग्निं स्तौति ॥
To noblest Agni, Friend of man, best Vrtra-slayer, are we come,
Him in whose presence Rksa's son, mighty Srutarvan, waxes great;
We have come to the best smasher of obstacles [/of Vr̥tra], preeminent Agni [/the chief fire] belonging to the Anu,
before whose face lofty Śrutarvan, the son of R̥kṣa, flares up;
Wir nahn dem feindetödtendsten, dem besten Agni, der uns hold, Vor dessen Angesicht gedeiht Çrutarvan, Rikscha's hoher Sohn,
Wir sind dem Erzfeindetöter genaht, dem Agni, dem obersten Anusproß, in dessen Angesicht der hohe Srutarvan, des Riksa Sohn, gedeiht;
अमृ᳓तं जात᳓वेदसं
तिर᳓स् त᳓मांसि दर्शत᳓म्
घृता᳓हवनम् ई᳓डियम्
स एवागत्य स्तौति । अमृतम् अमरणं जातवेदसं जाततेजआद्युपलक्षणधनं तमांसि तिरः दर्शतं नाशयन्तमित्यर्थः। घृताहवनम् । घृतमाहूयते यत्र तम् । ईड्यं स्तुत्यम्। ईदृशमागन्मेति संबन्धः ॥ ॥ २१ ॥
To deathless Jatavedas, meet for praise, adored, with sacred oil,
Visible through the gloom o:f night
To immortal Jātavedas, lovely to see across the dark shades,
receiving the ghee-oblation, worthy to be invoked;
Dem ew'gen Wesenkenner ihm, der durch das Dunkel sichtbar ist, Der preisenswerth die Opfer fährt,
Dem unsterblichen Jatavedas, der durch das Dunkel sichtbar ist, dem mit Schmalz begossenen, anzurufenden;
सबा᳓धो यं᳓ ज᳓ना इमे᳓
अग्निं᳓ हव्ये᳓भिर् ई᳓ळते
जु᳓ह्वानासो यत᳓स्रुचः
इमे सबाधः बाधसहिता अध्वर्य्वादयः यम् अग्निं हव्येभिः हविर्भिः ईळते स्तुवन्ति । कीदृशा जनाः। जुह्वानासः यागं कुर्वाणाः यतस्रुचः तदर्थं धृतस्रुग्दण्डाः । तमागन्मेति समन्वयः ॥
Even Agni whom these priestly men worship with sacrificial gifts,
With lifted ladles offering them.
To Agni, whom these peoples here urgently invoke with oblations, pouring offerings with their ladles held forth.
Dem Agni, den die Männer hier durch Opfer ehren eifervoll, Dem, Löffel lenkend, Trank sie weihn.
Dem Agni, den diese Leute eindringlich mit Opfergaben anrufen, indem sie mit hingehaltenem Löffel opfern.
इयं᳓ ते न᳓व्यसी मति᳓र्
अ᳓ग्ने अ᳓धायि अस्म᳓द् आ᳓
म᳓न्द्र सु᳓जात सु᳓क्रतो
अ᳓मूर द᳓स्म अ᳓तिथे
हे अग्ने इयम् इदानीं क्रियमाणा नव्यसी नवतरा स्तुतिः ते तव स्वभूता अस्मत् अस्मासु अधायि धृताभूत् । वयं तव स्तुतिं कुर्म इत्यर्थः । हे मन्द्र मोदमान सुजात शोभनजनन सुक्रतो शोभनकर्मन् अमूर अमूढ दस्म दर्शनीय अतिथे अतिथिवत् पूज्य इत्यग्नेर्विशेषणानि ॥
O Agni, this our newest hymn hath been addressed from us to thee,
O cheerful Guest, well-born, most wise, worker of wonders, ne'er deceived.
This newer thought here has been produced from us for you, o Agni, o delighting, well-born, strong-willed guest, unerring and wondrous.
Es ist dir dieses neue Lied, o Agni, dargebracht von uns, O holder, edler, wirkender, o einsichtsvoller, hehrer Gast.
Dieses neueste Gedicht wurde dir, Agni, von uns gewidmet, du erfreulicher, hochgeborener, einsichtiger, kluger Meister und Gast.
सा᳓ ते अग्ने शं᳓तमा
च᳓निष्ठा भवतु प्रिया᳓
त᳓या वर्धस्व सु᳓ष्टुतः
हे अग्ने सा अस्माभिः क्रियमाणा स्तुतिः शंतमा अत्यन्तं सुखकरा चनिष्ठा अतिशयेनान्नवती ते तव प्रिया भवतु । तया स्तुत्या सुष्टुतः सुष्ठु स्तुतः सन् वर्धस्व प्रवृद्धो भव ॥
Agni, may it be dear to thee, most grateful, and exceeding sweet:
Grow mightier, eulogized therewith.
Let it be most wealful, most pleasing, and dear to you, Agni.
Well praised by it, grow strong.
Dies, Agni, sei das liebste dir, willkommen recht und angenehm, An ihm erfreu dich, hochgelobt.
Dies soll dir, Agni, am meisten zusagen und gefallen und lieb sein. Damit schön gepriesen werde groß.
सा᳓ द्युम्नइ᳓र् द्युम्नि᳓नी बृह᳓द्
उ᳓पोप श्र᳓वसि श्र᳓वः
द᳓धीत वृत्रतू᳓रिये
सा अस्माभिः क्रियमाणा स्तुतिः द्युम्नैः द्योतमानैरन्नैः अस्मभ्यं प्रदेयैः द्युम्निनी अन्नवती श्रवसि पूर्वस्मिन् विद्यमानेऽन्ने पुनरपि बृहत् महत् श्रवः अन्नम् उपोप दधीत पुनरुपरि धारयतु । कुत्रेति उच्यते । वृत्रतूर्ये संग्रामे । शत्रोः संबन्धीति यावत् ॥
Splendid with splendours may it be, and in the battle with the foe
Add loftier glory to thy fame.
Brilliance with its brilliance, it should set lofty fame upon fame
at the smashing of obstacles [/Vr̥tra].
Es möge herrlich dir an Glanz zum Ruhme dir noch höhern Ruhm verleihen in der Feindesschlacht.
Dies an Herrlichkeit herrliche möge hohen Ruhm auf Ruhm häufen im Feindekampf.
अ᳓श्वम् इ᳓द् गां᳓ रथप्रां᳐᳓
त्वेष᳓म् इ᳓न्द्रं न᳓ स᳓त्पतिम्
य᳓स्य श्र᳓वांसि तू᳓र्वथ
प᳓न्यम्-पन्यं च कृष्ट᳓यः
गां गन्तारम् अश्वमित् । इच्छब्द इवार्थे। अश्वमिव । तं यथा स्तुवते तथेत्यर्थः। रथप्रां रथानामस्मदीयानां पूरयितारं धनैः तथा त्वेषं दीप्तमग्निं सत्पतिं सतां पालकम् इन्द्रं न इन्द्रमिवेमं कृष्टयः मनुष्याः परिचरतेति शेषः । यस्य अग्नेर्बलेन श्रवांसि अन्नानि शत्रुसंबन्धीनि तूर्वथ तथा पन्यंपन्यं च यद्यत् स्तुत्यं धनमस्ति तदपि तूर्वथ हिंस्थ ॥ ॥ २२ ॥
Steed, cow, a lord of heroes, bright like Indra, who shall fill the car.
Whose high renown ye celebrate, and people praise each glorious deed.
(Him,) bestowing the chariot, the horse, and the cow, vibrant, a lord of settlements like Indra,
whose claims to fame you [=priests] bring to triumph, and the one ever to be admired (whom) the separate peoples (hymn).
Gib Ross und Rind, das Wagen zieht, und starken, indragleichen Herrn, Dess Ruhmesthaten ihr erhebt ihr Völker, und was preisenswerth.
Ihn, der wie ein Roß und Rind den Wagen füllt, den Funkelnden, der wie Indra der rechtmäßige Herr ist, dessen Ruhm ihr erhöhet, und alle Völker rühmen den stets Preiswürdigen.
यं᳓ त्वा गोप᳓वनो गिरा᳓
च᳓निष्ठद् अग्ने अङ्गिरः
स᳓ पवाक+ श्रुधी ह᳓वम्
हे अग्ने यं त्वा त्वां गोपवनः ऋषिः गिरा स्तुत्या चनिष्ठत् अतिशयेनान्नप्रदातारमकरोत् सः तादृशाग्ने अङ्गिरः सर्वत्र गन्तरङ्गिरसां मध्य एक वा पावक शोधक हवं गोपवनस्य श्रुधि शृणु ॥
Thou whom Gopavana made glad with song, O Agni Angiras,
Hear this my call, thou Holy One.
You whom Gopavana will please with his hymn, o Agni, o Aṅgiras, o pure one, hear our call.
Du, den Gopavana durch Lied, erfreut hat, Agni, Angiras, Du flammender vernimm den Ruf.
Du, dem Gopavana mit seiner Lobrede gefallen möchte, o Agni, Angiraside, du Lauterer, erhöre den Ruf!
यं᳓ त्वा ज᳓नास ई᳓ळते
सबा᳓धो वा᳓जसातये
स᳓ बोधि वृत्रतू᳓रिये
हे अग्ने यं त्वा त्वां जनासः जनाः स्तोतारो वा वाजसातये अन्नस्य लाभाय सबाधः निर्बन्धरूपबाधोपेताः सन्तः ईळते स्तुवन्ति सः त्वं वृत्रतूर्ये वैरिनाशनाय पापक्षयाय वा बोधि बुध्यस्व । अथवा वृत्रतूर्ये संग्रामे बोधि ॥
Thou whom the priestly folk implore to aid the gathering of the spoil,
Such be thou in the fight with foes.
You whom the peoples urgently invoke to win the prize,
be attentive when it’s the time for overcoming obstacles.
Wie dich die Menschen eifervoll verehren, Beute zu empfahn, So zeige dich im Feindeskampf.
Du, den die Leute eindringlich anrufen, um den Siegerpreis zu gewinnen, hab du im Feindeskampf dessen acht!
अहं᳓ हुवान᳓ आर्क्षे᳓
श्रुत᳓र्वणि मदच्यु᳓ति
श᳓र्धांसीव स्तुकावि᳓नाम्
मृक्षा᳓ शीर्षा᳓ चतुर्णा᳐᳓म्
अहम् ऋषिः हुवानः हूयमानो यज्ञदिदृक्षार्थं श्रुतर्वणि एतन्नाम्नि राजनि मदच्युति शत्रूणां मदस्य च्यावयितरि स्तुकाविनाम् । स्तुकाविन ऊर्णायवः । स्तुकः केशसंघातः । तद्वतां शर्धांसीव उच्छ्रितानि लोमानीव तानि यथा स्पृशन्ति तद्वत् वृक्षा वृक्षाणि । वृश्च्यन्त इति वृक्षाः केशाः । तद्वन्ति वृक्षाणि शीर्षा शीर्षाणि शिरांसि । केषाम् । चतुर्णां श्रुतर्वणा प्रदत्तानामश्वानां शिरांस्युन्मृजामीति शेषः । अथवा वृक्षा वृक्षेण । व्रश्चनसाधनत्वाद्वृक्षो हस्तः । तेनोन्मृजामि ॥
I, called to him who reels with joy, Srutarvan, Rksa's son, shall stroke
The heads of four presented steeds, like the long wool of fleecy rams.
Being summoned to Śrutarvan the son of R̥kṣa, who is roused to elation, I will swipe [=take] four head (of horses) as if swiping [=stroking/
grooming] flocks of tufted (sheep).
Ich, der anrufende, werde nun striegeln die Köpfe der vier von Çrutarvan, dem Sohne des Rikscha, empfangenen Rosse, wie man die Scharen der mit Haarlocken versehenen [Schafe?] striegelt.
Zu dem stolzen Srutarvan, des Riksa Sohne, gerufen soll ich die Köpfe von vier Rossen streicheln, als wären es Herden von zottigen Widdern.
मां᳐᳓ चत्वा᳓र आश᳓वः
श᳓विष्ठस्य द्रवित्न᳓वः
सुर᳓थासो अभि᳓ प्र᳓यो
व᳓क्षन् व᳓यो न᳓ तु᳓ग्रियम्
मां शविष्ठस्य अतिशयेनान्नवतः श्रुतर्वणो राज्ञः संबन्धिनः चत्वारः आशवः अश्वाः द्रवित्नवः गमनशीलाः सुरथासः शोभनरथा अश्वाः प्रयः अन्नं शत्रूणां प्रति अभि वक्षन् अभिवहन्ति । वयो’ न तुग्र्यम्। भुज्युं यथाश्विभ्यां प्रेरिताश्चतस्रो नावः स्वगृहं प्रापयन् तद्वदिति ॥
Four coursers with a splendid car, Savistha's horses, fleet of foot,
Shall bring me to the sacred feast, as flying steeds brought Tugra's son.
The four swift runners of most powerful (Śrutarvan),
along with a good chariot, will convey me to my pleasure, as birds
conveyed the son of Tugra.
Mich sollen vier schnell laufende Rosse des Çavischtha an schönen Wagen geschirrt zum Mahle fahren, wie Vögel den Sohn des Tugra (Bhudschju.)
Mich sollen die vier laufschnellen Renner des Mächtigsten am schönen Wagen zum Mahle fahren wie die Vögel den Tugrasohn.
सत्य᳓म् इ᳓त् त्वा महेनदि
प᳓रुष्णि अ᳓व देदिशम्
ने᳓म् आपो अश्वदा᳓तरः
श᳓विष्ठाद् अस्ति म᳓र्तियः
हे महेनदि परुष्णि एतन्नामिके त्वा त्वां सत्यमित् सत्यमेव अव देदिशम् आदिशामि वदामि । नद्याकारेण संबोध्यापः संबोधयति । हे आपः ईम् अस्मात् शविष्ठात् बलवत्तमाच्छ्रुतर्वणोऽधिकः कश्चित् अश्वदातरः अश्वानां दातृतमः मर्त्यः न अस्ति । परुष्ण्यास्तीरे राज्ञोऽश्वमेधप्रतिग्रहात्तां संबोध्य ब्रूते ॥ ॥ २३ ॥
The very truth do I declare to thee, Parusni, mighty flood.
Waters! no man is there who gives more horses than Savistha gives.
This is really true—what I forcefully point out to you, o great river Paruṣṇi:
o waters, there exists no mortal who is a greater giver of horses than most powerful (Śrutarvan).
The next group of hymns, VIII.75–79, consists of one hymn to Agni (75), three to Indra (76–78), and one to Soma (79), in appropriately descending number of verses. The Indra hymns are all assigned to the same Kāṇva poet by the Anukramaṇī, but the other two hymns have different authors, 75 an Āṅgirasa, 79 a Bhārgava.
Wahrheit will ich dir verkünden, o grosser Strom Paruschni. Es gibt, o ihr Wasser, keinen Sterblichen, der mehr Rosse schenkt als Çavischtha.
Die Wahrheit versichere ich dir, du großer Strom Parusni: nicht gibt es einen Sterblichen, der mehr Rosse schenkt als der Mächtigste, ihr Gewässer.