Sukta 8.89
ऋषिनृमेधपुरुमेधौ
देवताइन्द्रः
मन्त्र7
छन्दबृहती
बृह᳓द् इ᳓न्द्राय गायत
म᳓रुतो वृत्रह᳓न्तमम्
ये᳓न ज्यो᳓तिर् अ᳓जनयन्न् ऋतावृ᳓धो
देवं᳓ देवा᳓य जा᳓गृवि
हे मरुतः । ‘रु शब्दे'। मितं रुवन्तीति मरुतः । हे मितभाषिणः स्तोतारः वृत्रहंतमम् अतिशयेन पापविनाशनं बृहत् साम इन्द्राय इन्द्रार्थं गायत अस्मदीययज्ञे गानं कुरुत । ऋतावृधः सत्यस्य यज्ञस्य वा वर्धका विश्वे देवाः देवाय द्योतमानायेन्द्राय देवं देवनशीलं --- जागृवि सर्वेषां जागरणशीलं ज्योतिः सूर्यं येन साम्ना अजनयन् इन्द्रार्थमुदपादयन् तत्साम गायतेति ॥
To Indra sing the lofty hymn, Maruts that slays the Vrtras best.
Whereby the Holy Ones created for the God the light divine that ever wakes.
For Indra, o Maruts, sing the lofty (sāman) that best smites Vr̥tra, with which those who are strong through truth [=Maruts or gods] gave birth to the light, god(like) and wakeful, for the god.
Dem Indra singt ein hohes Lied, Maruts, ein Feind vernichtendes, Wodurch das Licht die heiligen erzeugten einst, den ewig wachen Gott dem Gott.
Singet, ihr Marut, dem Indra das hohe Lied, das feindetötendste, durch das die Wahrheitsmehrer das Licht erzeugten, das göttliche für den Gott, das frühwache!
Пропойте Индре высокий (напев),
О Маруты, лучше всех убивающий врагов,
(Тот,) благодаря которому умножающие закон породили свет,
Богу – божественный, бодрый.
अ᳓पाधमद् अभि᳓शस्तीर् अशस्तिहा᳓
अ᳓थे᳓न्द्रो द्युम्नी᳓ आ᳓भवत्
देवा᳓स् त इन्द्र सखिया᳓य येमिरे
बृ᳓हद्भानो म᳓रुद्गण
अशस्तिहा स्तोत्रशंसनरहितानां शत्रूणां हन्ता इन्द्रः अभिशस्तीः । ‘शसु हिंसायाम् । अभितो हिंसा येषां ते । तादृशान् । यद्वा । अभिशस्तीः शत्रुकृता हिंसाः । अपाधमत् अपागमयत् । अथ शत्रुहननानन्तरम् इन्द्रः द्युम्नी सर्वत्र द्योतमानयशोयुक्तः । यद्वा । तेषां धनापहरणेन धनादिमान् । आभवत् सर्वतः प्रसिद्धोऽभवत् । अथोत्तरार्धः प्रत्यक्षकृतः । हे बृहद्भानो बृंहणशीलतेजस्क महादीप्ते वा मरुद्गण । मरुतां सप्त गणा यस्य सन्ति स तथोक्तः । तादृश हे इन्द्र देवाः द्योतमानाः सर्वे देवाः सख्याय आत्मनः सखिभावाय ते त्वां येमिरे नियच्छन्ति ।
Indra who quells the curse blew curses far away, and then in splendour came to us.
Indra, refulgent with thy Marut host! the Gods strove eagerly to win thy love.
The smiter of malediction blew away the interdictions. Then brilliant Indra was at hand.
The gods yielded themselves to partnership with you, Indra—you of lofty radiance, with the Maruts as your flock.
Der Fluchvertilger blies hinweg der Flucher Schar, da zeigte er sich kraftbegabt; Die Götter strebten, Indra, deiner Freundschaft zu, marutumscharter, glänzender!
Er blies die Verleumdungen hinweg, die Hohnreden niederschlagend, und Indra blieb der Glanzreiche. Die Götter sind deiner Freundschaft ergeben, hochglänzender Indra, vom Gefolge der Marut Begleiteter.
Он сдул проклятия, (этот) убийца проклинающих,
И Индра стал сверкающим.
Боги держаться за дружбу с тобой, о Индра
С высоким блеском, сопровождаемый толпой Марутов.
प्र᳓ व इ᳓न्द्राय बृहते᳓
म᳓रुतो ब्र᳓ह्म अर्चत
वृत्रं᳓ हनति वृत्रहा᳓ शत᳓क्रतुर्
व᳓ज्रेण शत᳓पर्वणा
हे मरुतः मितराविणः स्तोतारः बृहते महते वः स्तुत्यस्तोतृत्वलक्षणेन संबन्धेन युष्मदीयाय इन्द्राय ब्रह्म सामलक्षणं स्तोत्रं प्र अर्चत प्रोच्चारयत । ततः वृत्रहा वृत्रस्य पापस्य वा हन्ता शतक्रतुः शतविधकर्मा बहुविधप्रज्ञो वेन्द्रः शतपर्वणा शतसंख्याकधारेण वज्रेण एतन्नामकेनायुधेन वृत्रम् अपामावरकं वृत्राख्यमसुरं हनति युष्माभिरभिष्टुतः सन् हन्तु । हन्तेर्लेट्यडागमः ॥
Sing to your lofty Indra, sing, Maruts, a holy hymn of praise.
Let Satakratu, Vrtra-slayer, kill the foe with hundred-knotted thunderbolt.
To lofty Indra, o Maruts, chant your sacred formulation.
He will smite Vr̥tra—the Vr̥tra-smiter of a hundred resolves—with his mace of a hundred joints.
Auf, eurem hohen Indra singt, o Maruts, ein erhabnes Lied, Den Vritra schlag der thatenreiche Vritrafeind mit seinem hundertzack'gen Blitz.
Stimmet für den hohen Indra euer stärkendes Lied an, ihr Marut! Der Vritra-Erleger, der Ratreiche erlege den Vritra mit der hundertknorrigen Keule.
Пропойте для высокого Индры,
О Маруты, ваше священное слово!
Пусть убьет Вритру убийца Вритры стоумный
Ваджрой с сотней сочленений.
अभि᳓ प्र᳓ भर धृषता᳓ धृषन्मनः
श्र᳓वश् चित् ते असद् बृह᳓त्
अ᳓र्षन्तु आ᳓पो ज᳓वसा वि᳓ मात᳓रो
ह᳓नो वृत्रं᳓ ज᳓या सु᳓वः
हे धृषन्मनः शत्रूणां धर्षणशीलमनस्केन्द्र ते तवैव बृहत् महत् अतिप्रभूतम् श्रवः अन्नम् असत् अस्ति । तदन्नं धृषता धृष्टेन मनसा युक्तः सन् अस्मभ्यम् अभि प्र भर आभिमुख्येन प्रकर्षेण संपादय । देहीत्यर्थः । हे इन्द्र मातरः अस्माकमुत्पादनहेतुत्वान्मातृभूताः । कथमपां मातृत्वम् । ‘ अद्भ्यः पृथिवी पृथिव्या ओषधयः' (तै. उ. २. १) इत्यादिश्रुतेः । तादृश्यः आपः जवसा वेगेन वि अर्षन्तु विविधं भूमिं प्रति गच्छन्तु । कथमापो गच्छन्तीति चेत्तदाह । वृत्रम् अपामावरितारं शत्रुं मेघं हनः जहि ताडय । ततो मेघभेदनेनोदकानि विगच्छन्तु । पुनरपि स्वः सर्वं भूतजातं जय ॥
Aim and fetch boldly forth, O thou whose heart is bold: great glory will be thine thereby.
In rapid torrent let the mother waters spread. Slay Vrtra, win the light of heaven.
[Maruts:] “Bear down boldly, you of bold mind: there will be lofty fame for you.
Let the waters, the mothers, flow apart at speed. You will smite Vr̥tra; you will win the sun.”
Mit diesem schiesse kühnlich, kühngesinnter du, erhabner Ruhm erstehe dir; Die mütterlichen Wasser mögen strömen schnell, erleg den Feind, gewinne Glanz.
Führe mutig, du Mutiggesinnter, den Schlag nach ihm; gar hoher Ruhm soll dir werden! Die Gewässer sollen eilig entströmen, die Mütter! Erschlag den Vritra, erobere die Sonne!
Отважно бросайся, о отважный мыслью!
Да будет тебе высокая слава!
Пусть быстро разольются воды-матери!
Убей Вритру! Завоюй небо!
य᳓ज्जा᳓यथा +++(=अजायथाः)+++ अपूर्व्य
म᳓घवन्वृत्रह᳓त्याय ।
त᳓त् पृ᳓थिवी᳓म् अ᳓प्र᳓थ᳓य᳓स् +++(=प्रसिद्धाम् अकरोः)+++
त᳓दस्तभ्ना +++(=अरुणत्)+++ उत᳓ द्या᳓म् ।
हे अपूर्व्य त्वत्तो व्यतिरिक्तेन पूर्व्येण वर्जित हे मघवन् मंहनीयधनवन्निन्द्र वृत्रहत्याय वृत्रासुरहननाय यत् यदा त्वं जायथाः उत्पन्नः प्रादुर्भूतोऽसि तत् तदानीमेव पृथिवीं प्रथमानाम् अप्रथयः प्रसिद्धां दृढामकरोः । उत अपि च तत् तदानीमेव द्यां द्युलोकमन्तरिक्षेण अस्तभ्नाः निरुद्धामकार्षीः । एतादृशं वीर्यं त्वदन्यस्य न संभवतीत्यर्थं द्योतयितुमपूर्व्येति पदम् ॥
When thou, unequalled Maghavan, wast born to smite the Vrtras dead,
Thou spreadest out the spacious earth and didst support and prop the heavens.
When you were born for the smiting of Vr̥tra, you bounteous one without predecessor,
then you spread out the earth, and then you propped up heaven.
Als, unerreichter, du entsprangst, o mächtiger, zum Vritrakampf, Da dehntest du die Erde aus, da setztest du den Himmel fest.
Als du allererster Gabenreicher zur Vritratötung geboren wardst, da hast du die Erde ausgebreitet und den Himmel gestützt.
Когда родился ты для убийства Вритры,
О небывалый, щедрый,
То распростер ты землю,
То укрепил также небо.
त᳓त् ते यज्ञो᳓ अजायत
त᳓द् अर्क᳓ उत᳓ ह᳓स्कृतिः
त᳓द् वि᳓श्वम् अभिभू᳓र् असि
य᳓ज् जातं᳓ य᳓च् च ज᳓न्तुवम्
हे इन्द्र यद्यदा त्वमजायथाः तत् तदानीं ते त्वदर्थं यज्ञः अग्निष्टोमादिः अजायत सोमपानार्थमभूत् । उत अपि च तदानीं हस्कृतिः । ‘ हसे हसने । हासकारी प्रीत्यर्थं क्रियमाणो हर्षस्य सूचकः अर्कः अर्चनीयो मन्त्रोऽप्यजायत । किंच तदा यज्जातं भूतजातं यच्च जन्त्वम् । कृत्यार्थे त्वन्प्रत्ययः । जनितव्यं यत् विश्वम् अस्ति तत् सर्वम् अभिभूरसि स्वमहिम्नाभिभूतवानसि ॥
Theri was the sacrifice produced for thee, the laud, and song of joy,
Thou in thy might surpassest all, all that now is and yet shall be.
Then the sacrifice was born for you, then the chant and (the fire’s) “laughter.”
You dominate all this, what has been born and what is to be born.
Da wurde Opfer dir erzeugt, da Loblied, da auch Scherz und Lust; Du überflügelst alles weit, was ist und was noch werden soll.
Da entstand das Opfer für dich, da der Lobgesang und der helle Schein des Opferfeuers. Du überragest all das, was geboren ist und das Zukünftige.
Тогда родилась жертва для тебя,
Тогда напев, а также веселье.
Тогда ты стал превосходить все,
Что рождено и что должно родиться.
+++(इन्द्र!)+++ आमा᳓सु+++(=अपक्वासु)+++ पक्व᳓म् ऐ᳓रय+++(ः)+++
आ᳓ सू᳓र्यं +++(अ)+++रोहयो दिवि᳓ +++(रोहिण्याम् पुरा विषुवकाले, पणिभिर् युद्ध्वा)+++।
घर्मं᳓+++(=प्रवर्ग्यपात्रम्, सूर्यम्)+++ न᳓ सा᳓मन् तपता सुव्-ऋक्ति᳓भिर्+++(←ऋक् | वृज्)+++
जु᳓ष्टं गि᳓र्-वणसे+++(=प्रीतये [इन्द्राय])+++ बृह᳓त् ॥
हे इन्द्र आमासु अपक्वासु गोषु पक्वं पयः ऐरयः प्रैरयश्च । तथा मन्त्रः - ‘ आमासु चिद्दधिषे पक्वमन्तः' (ऋ. सं. १. ६२. ९) इति । किंच दिवि द्युलोके सूर्यम् आ रोहयः च ।
पूर्वं पणयो नामासुरा अङ्गिरसां गा अपहृत्यान्धकारावृते कस्मिंश्चित् पर्वते ताः स्थापितवन्तः ।
ततोऽङ्गिरस इन्द्रं स्तुत्वा "गाः पुनर् अस्मभ्यम् आहरे"ति,
तैर् उक्त इन्द्रो गवां स्थानं तमसावृतं दृष्ट्वा
तत्र गोदर्शनाय द्युलोके सर्वप्रकाशकं सूर्यम् आरोहितवान् । स्थापितवानसि ।
'चादिलोपे विभाषा' इति पूर्वस्यैरय इत्यस्य न निघातः ।
अथ परोक्षकृतोऽर्धर्चः ।
हे स्तोतारः सुवृक्तिभिः शोभनाभिः स्तुतिभिः तपत इन्द्रं तीक्ष्णी-कुरुत । इन्द्रं स्तुतिभिः प्रवर्धयतेत्यर्थः ।
तत्र दृष्टान्तः - घर्मं न ।
यथा घर्मं दीपन-शीलं प्रवर्ग्यं सामन् ।
'सुपा सुलुक्°' इति तृतीयाया लुक् ।
सामभिर्यथा तपन्ति तद्वत् ।
ततः गिर्वणसे गीर्भिर् वननीयायेन्द्राय जुष्टं प्रीतिकरं पर्याप्तं वा बृहत् साम गायत ॥ ॥ १२ ॥
आमासु फलपाकरहितास्वोषधीषु पक्वं सम्यक्पाकयुक्तं फलं हे इन्द्र त्वमैरयो वृष्टिद्वारा संपादितवानसि। सूर्यं विचरन्तं परिवर्तनसाम- र्थ्यप्रदानेन दिव्यारोहयसि। हेतिभिर्यजमाना जुष्टमिन्द्रस्य प्रियं हविः पुरोडाशरूपं तपत सुष्ठु हुतं कुरुत। किमिव, घर्मं न प्रवर्ग्यमिव, सुवृक्तिभिर्हुंकारप्रस्तावादिशोभनभक्तियुक्तैः सामन्सामभिर्धर्मं यथा तपन्ति। गिर्वणसे गीर्भिः स्तुत्यायेन्द्राय गिरः स्तुतिरूपाः प्रयुङ्क्तेति शेषः।
Raw kine thou filledst with ripe milk. Thou madest Surya rise to heaven.,
Heat him as milk is heated with pure Sama hymns, great joy to him who loves the song.
In the raw thou didst produce the cooked,
And madest the sun to mount in the sky;
Like the glowing pot heat ye the Saman
With good prayers, delightful to the lover of song.
You brought the cooked (milk) into the raw (cows); you made the sun mount in heaven.
[To singers/Maruts:] Like the gharma pot when the sāman (is sung), heat the lofty (song) enjoyable to the one who yearns for song, with its
well-twisted ornaments.
In rohen schufst du gare Milch, erhobst die Sonn' am Himmelsraum, Entflammt wie Glut durch eure Lieder beim Gesang, was lieb dem Liederfreunde ist.
Du brachtest die gekochte Milch in die rohen Kühe, die Sonne ließest du am Himmel aufsteigen. Wie den Milchtrank machet nach der Melodie mit Preisreden das erwünschte hohe Lied für den Lobbegehrenden erglühen!
В сырых (коровах) ты вызвал к жизни вареное (молоко),
Ты поднял солнце на небо.
Как котелок с молоком, раскаляйте в мелодии с помощью гимнов
Высокий (напев), приятный для любящего хвалебные песни!