Sukta 8.96
ऋषितिरश्चीराङ्गिरसो द्युतानो वा मारुतः
देवताइन्द्रः
मन्त्र21
छन्दत्रिष्टुप्
अस्मा᳓ उषा᳓स आ᳓तिरन्त या᳓मम्
इ᳓न्द्राय न᳓क्तम् ऊ᳓र्मियाः सुवा᳓चः
अस्मा᳓ आ᳓पो मात᳓रः सप्त᳓ तस्थुर्
नृ᳓भ्यस् त᳓राय सि᳓न्धवः सुपाराः᳓
इन्द्रसामर्थ्याद्भीताः उषसः उषःकालाः अस्मै पूर्वोक्तगुणोपेताय इन्द्राय यामं स्वस्वगमनम्। आतिरन्त । तिरतिर्वर्धनकम । समन्तादवर्धयन्त । यथा पूर्वमुद्यन्ति तथेदानीमप्यस्मा उद्गता अभवन् । तथा ऊर्म्याः । रात्रिनामैतत् । 'ऋ गतिप्रापणयोः'। अर्तेरू च' (उ. सू. ४. ४८४) इति मिप्रत्ययः । भवे छन्दसि ' इति यत् । सर्वैरभिगन्तव्याः । रात्रौ हि सर्वे स्वनिवासं गच्छन्ति । स्वनिलयप्राप्तिहेतुभूता रात्रयः। नक्तम् अपररात्रिकाले सुवाचः शोभनवाचो भवन्ति । तस्मिन् काले हि सर्वे वेदाध्ययनादीनि कुर्वन्ति । तस्मात् कल्याणवाचोऽभवन् । इन्द्रेऽनुशासति वेदाद्यनुमाने निरता अभवन् । तथा आपः । ‘ अप्लृ व्याप्तौ । सर्वतो व्याप्ताः मातरः जगतां निर्मात्र्यः सप्त सप्तसंख्याकाः सिन्धवः स्यन्दमाना गङ्गाद्या नद्यः । यद्वा । सप्त सर्पणशीलाः सिन्धवः सरितः । तासामावरकस्याहेर्हननोत्पादकत्वात् अस्मै इन्द्राय नृभ्यस्तराय मनुष्याणां सुखेन तरणार्थं सुपाराः शोभनपाराः सुखेन तर्तुं योग्या अभवन्नित्यर्थः ॥
FOR him the Mornings made their courses longer, and Nights with pleasant voices spake to Indra.
For him the Floods stood still, the Seven Mothers, Streams easy for the heroes to pass over.
For him do the dawns pass along their course; for Indra do the eloquent evenings (pass along their course) by night.
For him do the waters, the seven mothers, stand still—the rivers easy to cross, for men to traverse.
Es bahnten ihm den Weg die Morgenröthen, bei Nacht dem Indra die gepries'nen Sterne, Die sieben Mütter standen ihm, die Wasser, zur Fahrt den Männern, Ströme leicht durchfahrbar.
Für ihn hielten die Morgenröten ihr Kommen, für Indra die lobesamen Nächte, die Nachtzeit richtig ein. Ihm standen die sieben mütterlichen Gewässer still, die leicht zu durchschreitenden Flüsse für die Männer zum Durchschreiten.
अ᳓तिविद्धा विथुरे᳓णा चिद् अ᳓स्त्रा
त्रिः᳓ सप्त᳓ सा᳓नु सं᳓हिता गिरीणा᳓म्
न᳓ त᳓द् देवो᳓ न᳓ म᳓र्तियस् तुतुर्याद्
या᳓नि प्र᳓वृद्धो वृषभ᳓श् चका᳓र
विथुरेण । वर्णव्यत्ययः । चित् अप्यर्थे । विधुरेणासहायेनापि अस्त्रा। असु क्षेपणे ' । ताच्छीलिकस्तृन् । शत्रुक्षेपणशीलेनेन्द्रेण । यद्वा । अस्त्रास्त्रेण वज्रेण । त्रिः सप्त एकविंशतिसंख्यानि संहिता संहितान्येकत्र संघीभूतानि गिरीणां सप्तानां पर्वतानां सानु सानूनि अतिविद्धा अतिविद्धानि । अतीत्य ताडितानि । तेन मुक्तो वज्रपातस्तानि भित्त्वागमदित्यर्थः । अत्र तैत्तिरीयकं ब्राह्मणं - दर्भपिञ्जूलमुद्धत्य सप्त गिरीन् भित्वा तमहन्' (तै. सं. ६. २. ४. ३) इत्यादि । तस्येन्द्रस्य तत् तानि सानुभेदनादीनि कर्माणि देवः इन्द्राद्व्यतिरिक्तो देवः मर्त्यः मनुष्यो वा न तुतुर्यात् न तरेत्। तथा कर्तुं न शक्नोतीत्यर्थः ॥ ‘तॄ प्लवनतरणयोः । लिङि छान्दसः शपः श्लुः। ‘बहुलं छन्दसि' इत्युत्वम् । यद्वा ।' तुर त्वरणे'। जौहोत्यादिकः । प्रवृद्धः सोमपानेन बलेन व प्रवृद्धः वृषभः कामानामुदकानां वा वर्षक इन्द्रः यानि कर्माणि चकार कृतवान् तानि देवो मनुष्यो वा न तथा कर्तुं शक्नोतीत्यर्थः ॥
The Darter penetrated, though in trouble, thrice-seven close-pressed ridges of the mountains.
Neither might God nor mortal man accomplish what the Strong Hero wrought in full-grown vigour.
They were pierced through by the archer, though he wavered—the thrice seven backs of the mountains fitted firmly together.
No god nor mortal could surpass this—(the deeds) that the bull, grown strong, performed.
Durchbohrt vom Schützen sind, auch wenn er taumelt, die dreimal sieb'n vereinten Bergesgipfel; Kein Sterblicher, kein Gott vermag zu stören die Werke, die der hohe Stier vollbracht hat.
Der Schütze, obwohl er ohne festen Halt war, hat die dreimal sieben festgefügten Rücken der Berge durch und durch geschossen. Das würde kein Gott oder Sterblicher überbieten, was alles der ausgewachsene Bulle getan hat.
इ᳓न्द्रस्य व᳓ज्र आयसो᳓ नि᳓मिश्ल
इ᳓न्द्रस्य बाहुवो᳓र् भू᳓यिष्ठम् ओ᳓जः
शीर्ष᳓न्न् इ᳓न्द्रस्य क्र᳓तवो निरेक᳓
आस᳓न्न् ए᳓षन्त श्रु᳓तिया उपाके᳓
उक्तगुणस्य इन्द्रस्य वज्र आयसः अयसा निर्मितः । अयोमय इत्यर्थः। स वज्रः इन्द्रेण स्वहस्ते निमिश्लः संमिश्रः अत्यन्तं संबद्धः कृतः । अत एव इन्द्रस्य बाह्वोः भुजयोः भूयिष्ठं बहुतमम् ओजः वीर्यमस्ति । तथा निरेके। निपूर्वाद्रिच्यतेर्वा निस्पूर्वादेतेर्वेति संदेहादनवग्रहः । निर्गमने यदा युद्धार्थमिन्द्रो निर्गच्छति तदानीम् इन्द्रस्य शीर्षन् शिरसि क्रतवः कर्माणि शिरस्त्राणनिधानादीनि । यद्वा । शिर इति गलप्रभृत्यूर्ध्वमङ्गमुच्यते । तत्रत्याभ्यामक्षिभ्यां दर्शनप्रेरणादीनि कर्माणि भवन्ति । तथा आसन् । आस्यस्यासन्नादेशः । आस्ये च यानि कर्माणि युद्धार्थं वाजिनो गजान् संनाहयतेत्यादीनि भवन्ति । किंच श्रुत्यै संग्रामाय निर्गच्छतोऽनुशासित इन्द्रस्य वाक्यश्रवणार्थं सर्वं उपजीविनो भृत्याः उपाके अन्तिके एषन्त । अयमिन्द्रोऽस्मान् कुत्र कुत्र कार्ये नियोक्ष्यतीत्येतेन मनसा तदन्तिके समन्तादागच्छन्ति । ईष गतिहिंसादर्शनेषु' । भौवादिकः ॥
The mightiest force is Indra's bolt of iron when firmly grasped in both the arms of Indra.
His head and mouth have powers that pass all others, and all his people hasten near to listen.
The metal mace is an appendage of Indra; greatest power is in the two arms of Indra.
The intentions of Indra are in his head exclusively; into his mouth they rush en masse, to (become speech) worthy to be heard.
Des Indra Blitz, der eherne, er schmiegt sich an Indra's Arme, und die höchste Stärke; In Indra's Haupt ist Weisheit, ihm zu eigen, zum Munde drangen ein die schönen Tränke.
Dem Indra ist die eherne Keule anhänglich, in Indra´s Armen ist die meiste Stärke. Ausschließlich in Indra´s Haupt sind die Gedanken. An seinen Mund rücken sie dicht heran, um seinen Worten zu lauschen.
म᳓न्ये त्वा यज्ञि᳓यं यज्ञि᳓यानाम्
म᳓न्ये त्वा च्य᳓वनम् अ᳓च्युतानाम्
म᳓न्ये त्वा स᳓त्वनाम् इन्द्र केतु᳓म्
म᳓न्ये त्वा वृषभं᳓ चर्षणीना᳓म्
एतदादयः प्रत्यक्षाः । हे इन्द्र त्वा त्वां यज्ञियानां यज्ञार्हाणां देवानामपि यज्ञियं पुरस्तादेव यज्ञार्हमिति मन्ये अवबुध्ये। तथा त्वा त्वाम् अच्युतानां च्युतिरहितानामपि पर्वतानां च्यवनं च्यावयितारं वज्रेण विभेदकमिति मन्ये जानामि । यद्वा । अच्युतानां बलेन च्यावयितुमशक्यानां बलिनां वीराणामपि स्वबलेन विद्रावयितारमिति' जाने । किंच हे इन्द्र सत्वनाम्। 'षण संभक्तौ'। क्वनिप् । संभजमानानां भटानां केतुम् उच्छ्रितमिति मन्ये । यद्वा । सत्वनां स्तुतिभिः हविर्भिर्वा संभक्तॄणां यष्टॄणां केतुमात्मनः प्रज्ञापकं तेषां पूजनीयमिति वा मन्ये । तथा त्वा त्वां चर्षणीनां मनुष्याणां वृषभम् अभिमतफलवर्षकमिति मन्ये जानामि ॥
1 count thee as the Holiest of the Holy, the caster-down of what hath ne'er been shaken.
I count thee as the Banner of the heroes, I count thee as the Chief of all men living.
I consider you the most worthy of the sacrifice of those worthy of the sacrifice; I consider you the stirrer of the unstirrable;
I consider you the beacon of warriors, Indra; I consider you the bull of the settled domains.
Dich halt' ich für den Heiligen der Heil'gen, für den Beweger dich des Unbewegten; Dich halt' ich, Indra, für das wahre Banner, dich für den Herrscher aller Menschenstämme.
Ich halte dich für den Opferwürdigen unter den Opferwürdigen, ich halte dich für den Erschütterer der Unerschütterlichen. Ich halte dich, Indra, für das Banner der Krieger, Ich halte dich für den Bullen der Völker.
आ᳓ य᳓द् व᳓ज्रम् बाहुवो᳓र् इन्द्र ध᳓त्से
मदच्यु᳓तम् अ᳓हये ह᳓न्तवा᳓ उ
प्र᳓ प᳓र्वता अ᳓नवन्त प्र᳓ गा᳓वः
प्र᳓ ब्रह्मा᳓णो अभिन᳓क्षन्त इ᳓न्द्रम्
हे इन्द्र बाह्वोः वज्रम् आयुधम् । कीदृशम् । मदच्युतं शत्रूणां मदस्य च्यावयितारं यत् यदा आ धत्से आदधासि । किमर्थम् । अहये अहिनामानमसुरं मेघं वा हन्तवै । उ इत्यवधारणे । हन्तुमेव । किंच यदा वेन्द्रेणाहिनामकेऽसुरे हते सति पर्वताः जगदापूरका मेघाः प्र अनवन्त । ‘नु शब्दे । प्रकर्षेणाशब्दयन् । यदा वा गावः तत्स्थान्युदकानि च प्रकर्षेण ध्वनिमकुर्वन् । उदकान्यध्वनयन्नित्यत्र याजुषो निगमः- ‘ यददः संप्रयतीरहावनदता हते तस्मादा नद्यो नाम स्थ' (तै. सं. ५. ६. १. २; अ. सं. ३. १३. १ ) इति । तुरीयः पादः परोक्षः । तदानीम् अभिनक्षन्तः अभित इन्द्रं स्तुतिभिर्हविर्भिर्गच्छन्तः ब्रह्माणः ब्राह्मणाः इन्द्रं पर्यचरन् । यद्वा । ब्रह्माणः । ‘ बृह वृद्धौ'। प्रवृद्धाः पर्वतादय इन्द्रमस्तुवन्निति ॥ ॥ ३२ ॥
What time, O Indra, in thine arms thou tookest thy wildly rushing bolt to Slay the Dragon,
The mountains roared, the cattle loudly bellowed, the Brahmans with their hymns drew nigh to Indra.
When, o Indra, in your two arms you took the mace stirred by
exhilaration, to smite the serpent,
the mountains bellowed forth, and forth the cows, forth the formulators [=Maruts] approaching Indra.
Als, Indra, du den Blitz in deinen Arm nahmst, den ungestümen, zu der Schlang' Erlegung, Da jauchzten laut die Berge, laut die Kühe, und laut die Beter, zu dem Indra dringend.
Wenn du, Indra, die Keule in die Arme nimmst, die rauscherregte, um den Drachen zu erschlagen, da schrieen die Berge auf, die Kühe, die Hohenpriester, zu Indra kommend:
त᳓म् उ ष्टवाम य᳓ इमा᳓ जजा᳓न
वि᳓श्वा जाता᳓नि अ᳓वराणि अस्मात्
इ᳓न्द्रेण मित्रं᳓ दिधिषेम गीर्भि᳓र्
उ᳓पो न᳓मोभिर् वृषभं᳓ विशेम
परस्परं स्तोतार आहुः । तमु तमेवेन्द्रं वयं संहत्य स्तवाम स्तोत्रं करवाम । यः इन्द्रः इमा इमानि भूतानि जजान जनयामास । तस्मात् अस्मात् इन्द्रादेव विश्वा विश्वानि सर्वाणि वस्तुजातानि सर्वाणि जगन्ति वा अवराणि अवरकालीनानि पश्चाद्भवानि भवन्ति । तेनानेन इन्द्रेण वयं गीर्भिः स्तुतिभिः मित्रम् । लुप्तभावप्रत्ययेन निर्देशः । मैत्रीं दिधिषेम धारयेम । ‘धिष धारणे इति धातुं केचिद्वदन्ति । यद्वा । मित्रम् । छान्दसमेकवचनम् । वयमिन्द्रेण सह मित्राणि सुहृदो भवामेति गीर्भिरिन्द्रं शब्दयेम । ‘ धिष शब्दे । जौहोत्यादिकः । अत्र व्यत्ययेन द्विविकरणता श्लुश्च शश्च। ततः नमोभिः क्रियमाणैर्नमस्कारैर्दीयमानैर्हविर्भिर्वा वृषभं कामानां वर्षकमिन्द्रम् उपो विशेम अस्मदभिमुखमेव कुर्याम ॥
Let us praise him who made these worlds and creatures, all things that after him sprang into being.
May we win Mitra with our songs, and Indra, and. wait upon our Lord with adoration.
[Maruts:] “Let us praise him, who begat all these creatures here
below him.
We would like to establish an alliance with Indra with our hymns; we would come near the bull with reverences.”
Ihn lasst uns preisen, welcher diese Wesen zusammt erschuf, die nach ihm sind entsprossen, Mit Indra lasst den Mitra uns verehren, mit Liedern uns in Demuth nah'n dem Helden.
Ihn wollen wir preisen, der alle diese Geschöpfe erzeugt hat, die nach ihm kommen. Mit Indra möchten wir Freundschaft schließen durch Lobesworte; wir wollen uns unter Verbeugungen zu dem Bullen setzen.
वृत्र᳓स्य त्वा श्वस᳓थाद् ई᳓षमाणा
वि᳓श्वे देवा᳓ अजहुर् ये᳓ स᳓खायः
मरु᳓द्भिर् इन्द्र सखियं᳓ ते अस्तु
अ᳓थेमा᳓ वि᳓श्वाः पृ᳓तना जयासि
हे इन्द्र तव ये विश्वे देवाः प्राक् सखायः संग्रामे सखित्वं कुर्यामेति' मित्राण्यभवन ते सर्वे देवाः वृत्रस्य वृत्रासुरस्य श्वसथात् । श्वसेरौणादिकोऽथप्रत्ययः । सर्वानागच्छतो दृष्ट्वा तेषां भीत्युत्पादनाय वृत्रासुरः श्वासमकार्षीत् । श्वासाद्भीताः सन्तः अत एव ईषमाणाः सर्वतः पलायमानाः
“त्वा त्वाम् अजहुः संग्रामे त्यक्तवन्तः । एवं सति हे इन्द्र मरुद्भिः सह सख्यं सखिभावः ते तव अस्तु । ये मरुतस्त्वां न परित्यजन्ति तैः सहेति । अथ अनन्तरम् इमाः विश्वाः पृतनाः शत्रुसेनाः जयासि स्वबलेनाभिभवसि । अनेन वृत्रं घ्नन्तमिन्द्रमाह । अत्र ‘इन्द्रो वै वृत्रं हनिष्यन्' (ऐ. ब्रा. ३. २०) इत्यादि ब्राह्मणमनुसंधेयम् ॥
Flying in terror from the snort of Vrtra, all Deities who were thy friends forsook thee.
So, Indra, be thy friendship with the Maruts: in all these battles thou shalt be the victor.
[Maruts:] “Shrinking from the hissing of Vr̥tra, all the gods who were your partners deserted you.
Let your partnership be with the Maruts, Indra. Then you will win all these battles here.”
Vor Vritra's Schnaufen fliehend hatten alle verbundnen Götter, Indra, dich verlassen, Du mögest mit den Maruts dich verbünden, dann wirst du diese Feinde all' besiegen.
Vor dem Schnauben des Vritra weichend verließen dich alle Götter, deine Kameraden. Mit den Marut sollst du Freundschaft halten, Indra, dann wirst du alle diese Kämpfe siegreich bestehen.
त्रिः᳓ षष्टि᳓स् त्वा मरु᳓तो वावृधाना᳓
उस्रा᳓ इव राश᳓यो यज्ञि᳓यासः
उ᳓प त्वे᳓मः कृधि᳓ नो भागधे᳓यं
शु᳓ष्मं त एना᳓ हवि᳓षा विधेम
प्रसङ्गादेतावन्तो मरुतः सहाया अभवन्नित्याह। हे इन्द्र त्रिः त्रयः । जसः ‘सुपां सुलुक्' इति सुः । षष्टित्र्युत्तरसंख्याका मरुतः । ते च तैत्तिरीयके 'ईदृङ्चान्यादृङ्च' (तै. सं. ४. ६.५. ५) इत्यादिना नवसु गणेषु सप्त सप्त प्रतिपादिताः। तत्रादितः पञ्च गणाः संहितायामाम्नायन्ते । स्वतवांश्च प्रघासी च सांतपनश्च गृहमेधी च क्रीडी च शाकी चोज्जेषी ' ( वा. सं. १७. ८५) इति खैलिकः षष्ठो गणः । ततो ‘धुनिश्च ध्वान्तश्च' (तै. आ. ४. २४) इत्याद्यास्त्रयोऽरण्येऽनुवाक्याः । इत्थं त्रयःषष्टिसंख्याकाः उस्राइव राशयः गाव इव संघीभूतास्ते त्वां वावृधानाः स्वबलेन वर्धितवन्तः । ते मरुतः यज्ञियासः यज्ञार्हा अभवन् । तं मरुत्सहायमिन्द्रं त्वा त्वां वयम् एमः उपगच्छामः । ततस्त्वं नः अस्मभ्यं भागधेयं भजनीयं धनं कृधि कुरु । पश्चाद्वयमपि एना एनेन सोमलक्षणेन हविषा ते तुभ्यं शुष्मं शत्रूणां शोषकं बलं विधेम । ‘विध विधाने'। विदध्म । कुर्म इत्यर्थः ॥
Thrice-sixty Maruts, waxing strong, were with thee, like piles of beaming light, worthy of worship.
We come to thee: grant us a happy portion. Let us adore thy might with this oblation.
[Maruts:] “We, the thrice sixty Maruts, having increased you as ruddy throngs [=herds of cattle] increase, are deserving of the sacrifice.
We reverently approach you. Make a share for us. We would honor
your unbridled force with this oblation.”
Dir folgen dreimal sechzig starke Maruts, ehrwürdige, wie morgendliche Sterne; Wir gehn dich an, o schenk uns Glückesgabe, wir huld'gen deiner Kraft mit diesem Opfer.
Zu dir kommen wir dreiundsechzig Marut wie die Kuhherden zunehmend, wir Opferwürdige nahen dir. Bestimme uns einen Anteil; wir wollen deinem Mut mit diesem Opfer huldigen.
तिग्म᳓म् आ᳓युधम् मरु᳓ताम् अ᳓नीकं
क᳓स् त इन्द्र प्र᳓ति व᳓ज्रं दधर्ष
अनायुधा᳓सो अ᳓सुरा अदेवा᳓श्
चक्रे᳓ण ताँ᳓ अ᳓प वप ऋजीषिन्
हे इन्द्र ते तव स्वभूतं तिग्मं तीक्ष्णम् आयुधम् । आयुध्यतेऽनेनेत्यायुधं धनुः । तत्र मरुतां त्रयःषष्टिसंख्याकानां त्वत्सहायानाम् अनीकं संघं च त्वदीयं वज्रं च कः को वा देवो मनुष्यो वा प्रति दधर्ष प्रतिकूलमभिभवति । अभिभावुको नास्तीत्यर्थः । ‘ धृष प्रसहने । आ धृषाद्वा' इति विभाषितणिच् । तदभावे लिटि रूपम् । अत एव अनायुधासः धनुराद्यायुधवर्जिताः अदेवाः देववर्जिता देवद्विषो ये असुराः सन्ति हे ऋजीषिन् । अपार्जितोऽभिषुतः सोम ऋजीषः । तद्वन्निन्द्र तान् असुरान् चक्रेण चक्रसमानवीर्येण चक्ररूपेण वज्रेण वा अप वप अपगतान् कुरु । अपनुदेत्यर्थः ॥
A sharpened weapon is the host of Maruts. Who, Indra, dares withstand thy bolt of thunder?
Weaponless are the Asuras, the godless: scatter them with thy wheel, Impetuous Hero.
[Maruts:] “Sharp is the weapon, the vanguard of the Maruts. (And) who dares venture against your mace, Indra?
The lords lacking gods are weapon-less. With your wheel [=discus?]
scatter them, possessor of the silvery drink.”
Wer widersteht, o Indra, deinem Blitze, der scharfen Waffe? wer dem Zug der Maruts? Wehrlos sind dir die bösen Götterfeinde; vordringend jag' sie fort mit deinem Rade.
Eine scharfe Waffe ist die Heeresspitze der Marut. Wer hat je deiner Keule getrotzt, Indra? Ohne Waffen sind die gottlosen Asura´s. Diese fege mit deinem Rade weg, du Trestersafttrinker!
मह᳓ उग्रा᳓य तव᳓से सुवृक्ति᳓म्
प्र᳓ ईरय शिव᳓तमाय पश्वः᳓
गि᳓र्वाहसे गि᳓र इ᳓न्द्राय पूर्वी᳓र्
धेहि᳓ तनु᳓वे कुवि᳓द् अङ्ग᳓ वे᳓दत्
हे स्तोतः महे महते गुणैः उग्राय बलेनोद्गूर्णाय तवसे । तु इति धातुर्वृद्ध्यर्थः । प्रवृद्धाय शिवतमाय कल्याणतमायेन्द्राय सुवृक्तिं शोभनां स्तुतिं प्रेरय चोदय । कुरु। किमर्थम् ।"पश्वः पशोः। द्विपाच्चतुष्पाच्च । पशोर्ममास्मदीयाय गवे वा । यद्वा पशोरतीन्द्रियार्थं द्रष्टुर्मम धनादिकं दातुं गवे सुखादिकं प्रदातुमिन्द्राय स्तुतिं प्रेरय । एतदेवाह । हे स्तोतः गिर्वाहसे गीर्भिः स्तुतिभिरुह्यमानाय इन्द्राय पूर्वीः बह्वीः गिरः स्तुतीः धेहि कुरु । ततः स इन्द्रः तन्वे । तनोति कुलमिति तनूस्तनयः । तस्मै पुत्राय स्वशरीरयात्मने वा कुवित् । बहुनामैतत् । बहु धनम् अङ्ग क्षिप्रं वेदत् लम्भयतु ददातु ।' विद्लृ लाभे ' । लेट्यडागमः । कुविच्छब्दयोगादनिघातः ॥ ॥ ३३ ॥
To him the Strong and Mighty, most auspicious, send up the beAuteous hymn for sake of cattle.
Lay oa his body many songs for Indra invoked with song, for will not he regard. them?
For the great, strong, powerful one, for the one most propitious to cattle send forth a well-twisted (hymn).
Produce many hymns for Indra whose vehicle is songs, for his body.
Surely he will take cognizance (of them)?
Dem grossen, hehren, starken sende Loblied, und Heerden treibe hin zum heilbegabten, Dem Liederfreunde lege viele Lieder ans Herz, dem Indra, ob er wol drauf achtet?
Dem Großen, Gewaltigen, Starken sende ein Loblied hinaus, der dem Zugtier gar freundlich ist! Bringe dem Indra für seine Person viele Lobesworte dar, den die Lobesworte anziehen. Gewiß wird er sie recht verstehen.
उक्थ᳓वाहसे विभु᳓वे मनीषां᳓
द्रु᳓णा न᳓ पार᳓म् ईरया नदी᳓नाम्
नि᳓ स्पृश धिया᳓ तनु᳓वि श्रुत᳓स्य
जु᳓ष्टतरस्य कुवि᳓द् अङ्ग᳓ वे᳓दत्
हे स्तोतः उक्थवाहसे उक्थैः स्तोत्रशस्त्रादिभिरुह्यमानाय अत एव विभ्वे महते यद्वा शत्रूणामभिभवित्र इन्द्रायेन्द्रार्थं मनीषां मनस ईषां स्तुतिम् ईरय प्रेरय । तत्र दृष्टान्तः । द्रुणा न यथा नाविकः नदीनां नदमानानां सरितां पारं तीरं प्रति पथिकं द्रुणा नावा प्रापयति तद्वदिन्द्रं प्रति स्तुतिं गमयेति । किंच नि स्पृश नितरां धनं स्पर्शय गमय तन्वि आत्मनि पुत्रे वा । कीदृशम् । श्रुतस्य सर्वत्र विश्रुतस्य प्रसिद्धस्य जुष्टतरस्य अत्यर्थं प्रीणयितुरिन्द्रस्य स्वभूतम् । धनं धिया त्वदीयया स्तुत्या कर्मणा वात्मानं गमय । ततस्त्वयाभिष्टुत इन्द्रः कुवित् बहु धनं क्षिप्रं वेदत् लम्भयतु ददातु ॥
To him, the Mighty, who accepts laudation, send forth thy thought as by a boat o'er rivers,
Stir with thy hymn the body of the Famous and Dearest One, for will not he regard it?
To him whose vehicle is hymns, to the far-ranging one send an inspired thought like (a boat) to the far shore of rivers with a wooden
(paddle).
Stroke the body of the famous, very enjoyable one with a visionary
thought. Surely he will take cognizance (of it)?
Beweg' das Lied dem starken Spruch-empfänger wie mit dem Ruder über Flut der Ströme; Berühr den Leib des hehren mit Gebeten, des sehr willkommnen, ob er wol drauf achtet?
Den das Loblied anzieht, dem Gebieter treibe das Lied zu wie das Schiff mit dem Ruder ans andere Ufer der Flüsse! Dringe mit dem Gedicht zur Person des Berühmten, Beliebtesten! Gewiß wird er es recht verstehen.
त᳓द् विविड्ढि य᳓त् त इ᳓न्द्रो जु᳓जोषत्
स्तुहि᳓ सुष्टुतिं᳓ न᳓मसा᳓ विवास
उ᳓प भूष जरितर् मा᳓ रुवण्यः
श्राव᳓या वा᳓चं कुवि᳓द् अङ्ग᳓ वे᳓दत्
हे ऋत्विक् तत् सोमादिहविः स्तोत्रं वा विविड्ढि व्यापय । तानीन्द्रार्थं कुर्वित्यर्थः । ते तव स्वभूतं यत् हविः स्तोत्रं वा इन्द्रः जुजोषत् स्वीकुर्यात् तस्कुरु । ‘जुषी प्रीतिसेवनयोः । लेटि शपः श्लुः । अडागमः । छान्दसत्वात् ' नाभ्यस्तस्य' इति गुणप्रतिषेधाभावः । हे स्तोतः सुष्टुतिं सुस्तुतिम् । शोभना स्तुतिर्यस्य स तथोक्तः । तादृशमिन्द्रं स्तुहि । तथा नमसा स्तोत्रेण हविषा वा आ विवास इन्द्रमाभिमुख्येन परिचर । विवासतिः परिचरणकर्मा । लोटि रूपम् । हे जरितः स्तोतः उप भूष।‘भूष अलंकारे'। अलंकृतो भव। मा रुवण्यः धनाभावात् मा ध्वनयः । मा रोदीरित्यर्थः। धनागमने कारणमाह। हे स्तोतः वाचं स्तुतिमिन्द्रं श्रावय ज्ञापय । ततस्त्वया स्तुत इन्द्रस्तुभ्यं कुवित् बहु धनं क्षिप्रं प्रयच्छतु ॥
Serve him with gifts of thine which Indra welcomes: praise with fair praise, invite him with thine homage.
Draw near, O singer, and refrain from outcry. Make thy voice heard, for will not he regard it?
Labor at what Indra will enjoy from you. Give as praise a good praise hymn. Seek to entice him here with reverence.
Be attentive, singer. Don’t screech, but make your speech heard. Surely he will take cognizance (of it)?
Das bringe dar, was gern dir Indra annimmt, das Loblied singe, lock ihn her durch Andacht; Hab' Acht, o Sänger, nicht sei rauh die Stimme; das Lied lass hören, ob er wol drauf achtet?
Bring das fertig, woran dir Indra Gefallen finden wird, sing ein Loblied, bitte ihn unter Verbeugungen her! Mach deine Sache recht, o Sänger, gröle nicht, laß deine Rede hören! Gewiß wird er sie recht verstehen.
अ᳓व द्रप्सो᳓+++(=drop → अमा-चन्द्रः सूर्यग्रहे विशिष्य)+++ अंशुम᳓तीम्+++(=सोम-पन्थानम्)+++ अतिष्ठद्
इयानः᳓ कृष्णो᳓ दश᳓भिः सह᳓स्रैः +++(ऋक्षैः सह)+++।
+++(साहाय्येन)+++ आ᳓वत् त᳓म् इ᳓न्द्रः +++(ज्येष्ठास्थः, रोहिणीसुहृत् विषुवरेखास्थः)+++ श᳓च्या+++(→कौशलेन)+ धमन्तम् +++(अन्ये ग्रहा इव खे- "cosmic wind"-कल्पना प्राचीनानाम्)+++᳓,
अ᳓प स्ने᳓हितीर्+++(=हिम-मारुतानि)+++ नृम᳓णा +++(अप-)+++अधत्त +++(तेन धमनसाहाय्येन)+++॥
अत्रेतिहासम् आचक्षते-
किल कृष्णो नामासुरः दश-सहस्र-सङ्ख्यैर् असुरैः परिवृतः सन् अंशुमती-नाम-धेयाया नद्यास् तीरे अतिष्ठत् । तत्र तं कृष्णम् उदकमध्ये स्थितं इन्द्रो बृहस्पतिना सहागच्छत्। आगत्य तं कृष्णं तस्यानुचरांश् च बृहस्पति-सहायो जघानेति ।
केचिद् अन्यथा वदन्ति-
तेषां कथाहेतुः द्रप्स इति उदक-कणो ऽभिधीयते - स तु सोमः - द्रप्सश् चस्कन्देत्यादिषु । सोम-परत्वेनोक्तत्वाद् एतत् पदम् आश्रित्य् आहुः-
> अप ऋम्यतु-देवेभ्यः+++(=??)+++
> सोमो वृत्र-भयार्दितः
> नदीम् अंशुमतीन् नाम
> अभ्यतिष्ठत् कुरून् प्रति। १
> तं बृहस्पतिनैकेन
> सोभ्ययाद् वृत्रहा सह ।
> योत्स्यमानं सुसंहृष्टैर्
> मरुद्भिर् विविधायुधैः २
> दृष्ट्वा तान् आयतः सोमः
> स्व-बलेन व्यवस्थितः ।
> मत्वानो+++(=??)+++ वृत्रमायान्तं
> जिघांसुम् अरिसेनया ३
> व्यवस्थितन् धनुष्मन्तं
> तम् उवाच बृहस्पतिः ।
> मरुत्-पतिर् अयं सोमः
> प्रेहि देवान् पुनर् विभो ४
> सो ऽब्रवीन् नेति तं शक्रः
> ओजसैव बलाद् बली ।
> इयाय देवान् आदाय
> तम्पपुर् विधिवत् सुराः ५
> जघ्नुः पीत्वा च दैत्यानां
> समरे नवतीर् नव ।
> तद् अव-द्रप्स-इत्यस्मिन्न्
> ऋचे सर्वन् निगद्यते ६
एतद् अनार्षत्वेनादरणीयं भवति । एषोर्थः क्रमेण ऋक्षु वक्ष्यते । तथा चास्या ऋचो ऽयम् अर्थः-
द्रप्सः द्रुतं सरति गच्छतीति द्रप्सः - पृषोदरादिः द्रुतं गच्छन्, दशभिः सहस्रैः दशसहस्र-सङ्ख्यैर् असुरैः इयानः कृष्णः एतन्नामकः असुरः अंशुमतीं नाम नदीं अवातिष्ठत् अवतिष्ठते।
ततः शच्या कर्मणा प्रज्ञानेन वा
धमन्तं उदकस्यान्तर् उच्छ्वसन्तं, यद्वा जगद्-भीतिकरं शब्दं कुर्वन्तं,
तं कृष्णासुरं इन्द्रो मरुद्भिः सह आवत् प्राप्नोत् ।
पश्चात् तं कृष्णासुरं तस्यानुचरांश् च हतवान् इत्य् आह-
नृमनाः नृषु मनो यस्य सः, यद्वा कर्म-नेतृषु ऋत्विक्षु एक-विधं मनो यस्य स तथोक्तः,
तादृशः सन्
स्नेहितिर् वध-कर्मसु पठितः सर्वस्य हिंसित्रीस् तस्य सेनाः
अपाधत्त अपधानं हननं अवधीद् इत्य् अर्थः - "अपस्नीहितिं नृमणा अधद्रा" इति छन्दोगाः पठन्ति ।
तस्यानुचरान् हत्वा तं द्रुतं गच्छन्तम् असुरं अपाधत्त हतवान् ॥ १३ ॥
The Black Drop sank in Amsumati's bosom,
advancing with ten thousand round about it.
Indra with might longed for it as it panted:
the hero-hearted laid aside his weapons.
The Droplet descended into the Aṃśumatī (River),
the black one speeding with the ten thousand.
Indra with his skill helped him as he blew.
The manly minded one repelled the “blizzards” (of attacking warriors?).
Es fiel der Tropfen in die Somaströmung, der dunkle, eilend mit zehntausend andern; Der kräftig gor, genossen hat ihn Indra, der männlich kühne trieb hinweg die Feinde.
Drapsa stieg in die Amsumati hinab, Krishna ist im Anzug mit zehntausend Kriegern. Ihm stand Indra bei, dem mit aller Kraft Blasenden. Der Mannhafte wendete die Heerhaufen ab.
द्रप्स᳓म् अपश्यं वि᳓षुणे +++(←equinoctial colure?)+++ च᳓रन्तम्
उपह्वरे᳓ नद्यो᳙+++(द्या)+++ अंशुम᳓त्याः+++(←सोम-पन्था खे?)+++ ।
न᳓भो न᳓ कृष्ण᳓म् अवतस्थिवां᳓सम्
इ᳓ष्यामि वो वृषणो +++(वृषभराशौ रोहिण्या सह)+++ यु᳓ध्यताजौ᳓ ॥
(३०००BCE इ᳓ति᳓ व᳓र्षे᳓ ज्ये᳓ष्ठा᳓यां᳓ (←इ᳓न्द्रः᳓) वृ᳓ष᳓भे᳓ रो᳓हि᳓ण्यां᳓ च᳓ वि᳓षु᳓व᳓रे᳓खा᳓ (←वि᳓षु᳓णे᳓)। )
चतुर्थः पादो मारुतः - मरुतः प्रति यद् वाक्यम् इन्द्र उवाच । तदत्रकीर्त्यते -
हे मरुतः द्रप्सं द्रुतगामिनं कृष्णम् अहम् अपश्यं अदर्शम् ।
कुत्रवर्तमानं - विषुणे विष्वग्-अञ्चने - सर्वतो विस्तृते देशे, यद् वा विषुणे विषमे परैर् अदृश्ये देशे
चरन्तं परितो गच्छन्तं
किञ्च अंशुमत्याः एतन्-नामिकाया नद्यो नद्याः उपह्वरे अत्यन्तङ् गूढे स्थाने
नभो न नभसि यथा ऽऽदित्यो दीप्यते तद्वत् तत्र दीप्यमानं
अवतस्थिवांसं उदकस्यान्तर् अवस्थितं
कृष्णं एतन्नामकं असुरं अपश्यं तस्मिन् दृष्टे सति
हे वृषणः कामानाम् उदकानां वा सेक्तारो मरुतः वो युष्मान् युद्धार्थं इष्यामि अहम् इच्छामि ।
ततो यूयं तम् इमं कृष्णं
आजौ अजन्ति गच्छन्त्य् अत्र योद्धारः आयुधानि प्रक्षेपयन्तीति वा - आजिः सङ्ग्रामः तस्मिन्
युध्यत संहरत वाक्यभेदाद् अनिघातः ।
केचिद् इष्यामि वो मरुत इति पठन्ति । तत्र हे मरुतः वो युष्मान् इच्छामीत्य् अर्थो भवति ॥ १४ ॥
I saw the Drop in the far distance moving,
on the slope bank of Amsumati's river,
Like a black cloud that sank into the water.
Heroes, I send you forth. Go, fight in battle.
“I saw the Droplet wandering
in the oscillating eddy of the Aṃśumatī River,
descending like a black cloud.
I dispatch you, bulls. Fight in the contest.”
Ich sah den Tropfen wandern in der Ferne im Niedergang des somareichen Stromes; Er kam herab wie eine schwarze Wolke, ich send' ihn euch, o Helden, kämpft in Schlachten.
Ich sah den Drapsa in schlimmer Lage im Schoße des Flusses Amsumati, ich sah den Krishna, der schwarz wie eine Wolke hinabgestiegen war. Euch, Bullen, biete ich auf: Kämpfet im Streite!
अ᳓ध+++(थ)+++ द्रप्सो᳓ अंशुम᳓त्या+++(←सोम-मार्गस्य खे)+++ उप᳓स्थे᳓
ऽधारयत् तन्वं᳙ तित्विषाणः᳓+++(=दीप्यमानः - eclipse ring?)+++ ।
वि᳓शो अ᳓देवीर् अभ्या३᳓च᳓रन्तीर्
बृ᳓हस्प᳓तिना +++(ग्रहेण)+++ युजे᳓न्द्रः ससाहे +++(ग्रहण-मोचनेन)+++॥
अध अथ द्रप्सो द्रुतगामी कृष्णः
अंशुमत्या नद्याः उपस्थे समीपे
तित्विषाणो दीप्यमानः सन्
तन्वं आत्मीयं शरीरं अधारयत् परैर् अहिंस्यत्वेन बेभर्ति ।
यद् वा बल-प्राप्त्य्-अर्थं स्वशरीरमाहाशदिभिर्+++(??~~~~)+++ अपोषयत्।
तत्र इन्द्रो गत्वा बृहस्पतिना एतन् नामकेन देवेन युजा सहायेन अदेवीः अद्योतमानाः कृष्णरूपा- इत्यर्थः । यद्वा पापयुक्तत्वादस्तुत्याः आचरन्तीः आगच्छन्तीर्विशः असुरसोनाः अभिससहे जघान । तमवधीदित्यर्थः प्रसङ्गादवगम्यते ॥ १५ ॥
And then the Drop in Amsumati's bosom, splendid with light, assumed its proper body;
And Indra, with Brhaspati to aid him, conquered the godless tribes that came against him.
Then the Droplet held his body in the lap of the Aṃśumatī, as he glittered.
With Br̥haspati as yokemate, Indra overcame the godless clans as they attacked.
Da nun erhielt im Schooss des Somastromes der Tropfen funkelnd erst sein rechtes Aussehn; Die gottvergessnen Stämme, die sich nahten, bezwang vereint mit dem Gebetsherrn Indra.
Da behauptete sich Drapsa in schlimmer Lage im Schoße der Amsumati zornfunkelnd. Die anrückenden gottlosen Stämme hat Indra mit Brihaspati als Bundesgenossen bezwungen.
तुवं᳓ ह त्य᳓त् सप्त᳓भ्यो जा᳓यमानो
अशत्रु᳓भ्यो अभवः श᳓त्रुर् इन्द्र
गूळ्हे᳓ द्या᳓वापृथिवी᳓ अ᳓न्व् अविन्दो
विभुम᳓द्भ्यो भु᳓वनेभ्यो र᳓णं धाः
हे इन्द्र त्वं खलु त्यत् तत् कर्म कृतवानसि। किं तत् उच्यते । जायमानः त्वं प्रादुर्भवन्नेव । अशत्रुभ्यः स्तुरहितेभ्यः सप्तभ्यः कृष्णवृत्रनमुचिशम्बरादिसप्तभ्यो बलवद्भ्यः शत्रुभ्यः तदर्थं शत्रुः अभवः । यद्वा । सप्तभ्यः । ससैवाङ्गिरसः । सप्तभ्योङ्गिरोभ्यो गवानयनार्थं प्रादुर्भवन्नेवाशत्रुभ्यो बलवद्भ्यः पणिभ्यः शत्रुरभवः । किंच हे इन्द्र त्वं गूळ्हे तमसा गूढे संवृते द्यावापृथिवी द्यावापृथिव्यौ सूर्यात्मना ते प्रकाश्यानुक्रमेण अविन्दः अलभथाः । तथा विभुमद्भ्यः महत्त्वयुक्तेभ्यः भुवनेभ्यः लोकेभ्यः रणं रमणं धाः धारयसि । विदधासीत्यर्थः ॥
Then, at thy birth, thou wast the foeman, Indra, of those the seven who ne'er had met a rival.
The hidden Pair, the Heaven and Earth, thou foundest, and to the mighty worlds thou gavest pleasure.
You then—just as you were being born, you became the rival to the seven unrivaled ones, Indra.
You discovered heaven and earth, which were hidden. You provided joy to the wide-ranging creatures.
Geboren kaum, erstandest du, o Indra, als Feind den sieben, die sich feindlos dünkten; Du fandest Erd' und Himmel, die verborgnen, verschafftest Lust den machtbegabten Welten.
Als du geboren wurdest, wardst du der Sieben, die keinen Bemeisterer fanden, Meister, o Indra. Du fandest die versteckten Welthälften wieder; du brachtest den Geschöpfen Freude, die in dir einen Gebieter hatten.
तुवं᳓ ह त्य᳓द् अप्रतिमान᳓म् ओ᳓जो
व᳓ज्रेण वज्रिन् धृषितो᳓ जघन्थ
त्वं᳓ शु᳓ष्णस्य अ᳓वातिरो व᳓धत्रैस्
तुवं᳓ गा᳓ इन्द्र श᳓चिये᳓द् अविन्दः
हे इन्द्र त्वं ह त्वं खलु त्यत् एतत् कर्माकार्षीः। किं तत् अभिधीयते । हे वज्रिन् वज्रवन्निन्द्र धृषितः धृष्टः संग्रामेषु शत्रुहनने कुशलः सन्। यद्वा। धृष्टो धीरः सन् अप्रतिमानम् । प्रतिमानमुपमा। निरुपमम्। अस्य सदृशमन्यदीयं वीर्यं नास्तीत्यर्थः। तादृशं शुष्णस्य ओजः बलं वज्रेण आयुधेन जघन्थ हतवानसि। ‘अभ्यासाच्च' इति इन्तेर्घत्वम् । पूर्वं शुष्णस्य बलं विनाश्येदानीं शुष्णमपि हतवानित्याह । त्वं वधत्रैः हननसाधनैरायुधैः शुष्णस्य । ‘क्रियाग्रहणं कर्तव्यम्' इति संप्रदानसंज्ञा। चतुर्थ्यर्थे बहुलम्' इति षष्ठी। शुष्णम् अवातिरः । कुत्साय राजर्षयेऽवाङ्मुखं कृत्वावधीः । तथा च निगमः-- कुत्साय शुष्णमशुषं नि बर्हीः' (ऋ. सं. ४. १६. १२) इति । तथा हे इन्द्र त्वं शच्या स्वकीयया प्रज्ञया कर्मणा वा गाः शत्रून् हत्वा तेषां गाः अविन्दः अलभथाः । यद्वा । अङ्गिरसां गाः पणीन् संप्रहृत्य लब्धवानसि ॥
So, Thunder-armed! thou with thy bolt of thunder didst boldly smite that power which none might equal;
With weapons broughtest low the migbt of Susna, and, Indra, foundest by thy strength the cattle.
You then—emboldened, you smote the power without counterpart with your mace, mace-bearer.
You brought low (the power) of Śuṣṇa with your murderous weapons. You found the cows just with your skill, Indra.
᳓
Du zeigtest jene unerreichte Stärke, als kühn du Blitzer mit dem Blitze schlugest; Den Çuschna warfst mit Hieben du zu Boden, gewannst, o Indra, dir mit Kraft die Kühe.
Du hast da jene Macht, die nicht ihresgleichen hatte, mit der Keule, du Keulenträger, kühn erschlagen. Du strecktest mit deinen Waffen die des Susna nieder; du machtest durch deine Geschicklichkeit die Kühe ausfindig, Indra.
तुवं᳓ ह त्य᳓द् वृषभ चर्षणीनां᳓
घनो᳓ वृत्रा᳓णां तविषो᳓ बभूथ
तुवं᳓ सि᳓न्धूँर् असृजस् तस्तभाना᳓न्
तुव᳓म् अपो᳓ अजयो दास᳓पत्नीः
त्वं खलु तत् कर्म कृतवानसि । किं तत् । हे वृषभ कामानां वर्षितरिन्द्र चर्षणीनां यष्टॄणां मनुष्याणां भावितानां वृत्राणाम् उपद्रवाणां घनः हन्ता । अमूर्त्यर्थेऽपि छन्दोविषयत्वान्निपातनम् । तादृशस्त्वं तविषः प्रवृद्धो बलवान् वा बभूथ बभूविथ । बभूथा ततन्थ° ' इतीडभावो निपात्यते । ततः त्वं तस्तभानान् असुरैर्विरुध्यमानाः सिन्धून् सप्त गङ्गाद्याः नदीः सरणाय असृजः। पश्चात् त्वं दासपत्नीः । दासा उपक्षपयितारः शत्रवः । ते पतयः स्वामिनो यासां ताः । ‘ नित्यं सपत्न्यादिषु' (पा. सू. ४. १. ३५) इत्यत्र ‘दासाञ्च' इत्युपसंख्यानात् ङीप् । असुरस्वामिकाः अपः अजयः जितवानसि । तानसुराञ्जित्वोदकानि च प्रासृज इत्यर्थः ॥
Then wast thou, Chieftain of all living mortals, the very mighty slayer of the Vrtras.
Then didst thou set the obstructed rivers flowing, and win the floods that were enthralled by Dasas.
You then—bull of the settled domains, you became the forceful bane of obstacles.
You released the rivers, which had been blocked. You conquered the
waters whose husband was a Dāsa.
Da wurdest du Gebieter aller Menschen, der bösen Feinde mächtiger Zermalmer; Die eingesperrten Ströme liessest frei du, gewannst die Wasser, die der Dämon festhielt.
Du Bulle der Völker wardst da der starke Schlägel der Feinde. Du ließest die festgebannten Flüsse los, du erobertest die Gewässer, deren Herr und Gemahl der Dasa war.
स᳓ सुक्र᳓तू र᳓णिता यः᳓ सुते᳓षु
अ᳓नुत्तमन्युर् यो᳓ अ᳓हेव रेवा᳓न्
य᳓ ए᳓क इ᳓न् न᳓रि अ᳓पांसि क᳓र्ता
स᳓ वृत्रहा᳓ प्र᳓ति इ᳓द् अन्य᳓म् आहुः
अथ परोक्षकृताः । सः इन्द्रः सुक्रतुः शोभनप्रज्ञः शोभनकर्मा भवति यः सुतेषु अभिषुतेषु सोमेषु रणिता तत्पानार्थं रमणशीलः किंच अनुत्तमन्युः परैरनुन्नक्रोधः शत्रुभिर्नोत्तुमशक्यः तादृशः यः इन्द्रः रेवान धनवान् । तत्र दृष्टान्तः । अहेव । यथा अहानि दिवसा धनवन्तः। दिवसेषु हि धनानि प्रादुर्भवन्ति न रात्रिषु । तद्वत् । तथा यः इन्द्रः एक इत् असहाय एव नरि कर्मनेतरि मनुष्ये अपांसि कर्माणि कर्ता कर्तुशीलो भवति । ताच्छीलिकस्तृन् । अत एव षष्ठीप्रतिषेधः । सः पूर्वोक्तगुणोपेत इन्द्रः वृत्रहा । अपामावरकस्यासुरस्य उपद्रवस्य वा हन्तृत्वाद्वृत्रहेति सर्वैः श्रूयते । तमेवेन्द्रम् अन्यं प्रति । इत् अवधारणे । अन्यं प्रत्येव आहुः । इन्द्रः सर्वमन्यं शत्रुसंघं प्रति भवति । अभिभवत्येवेति वदन्ति ॥
Most wise is he, rejoicing in libations, splendid as day, resistless in his anger.
He only doth great deeds, the only Hero, sole Vrtra-slayer he, with none beside him.
“He is the very resolute one, who is the enjoyer of the pressings, to whom the battle-fury has been conceded, who is like a rich man
through (all) the days,
who all alone is the performer of manly labors.” “That’s the
Vr̥tra-smiter!” they respond to the other.
Er ist voll Stärke, der sich labt an Tränken, voll mächt'gen Zorns, der Schätze hat wie Tage, Er, der allein vollbringt die Heldenwerke, der Vritrafeind, so spricht man zu einander.
Er ist der Einsichtsvolle, der an den Somasäften sich ergötzt, dessen Grimm man nachgibt, der wie die neuen Tage prangend ist, der allein Mannestaten vollführt; der Vritratöter ist jedem anderen gewachsen, so sagen sie.
स᳓ वृत्रहा᳓ इ᳓न्दरश्+ चर्षणीधृ᳓त्
तं᳓ सुष्टुतिया᳓ ह᳓वियं हुवेम
स᳓ प्राविता᳓ मघ᳓वा नो ऽधिवक्ता᳓
स᳓ वा᳓जस्य श्रवसि᳓यस्य दाता᳓
वृत्रहा वृत्रस्य हन्ता सः इन्द्रः चर्षणीधृत् मनुष्याणां धनादिदानेन पोषको भवति । तम् इन्द्रं वयं सुष्टुत्या शोभनया स्तुत्या हुवेम अस्मद्यज्ञेष्वाह्वयामः । किमर्थं यूयमाह्वयथेति चेत् कारणं ब्रूमः । सः इन्द्रः प्राविता प्रकर्षेणास्माकं रक्षिता भवति । किंच मघवा धनवानिन्द्रः नः अस्माकम् अधिवक्ता अधिकं वक्ता बहुमानेन वक्ता भवति । यद्वा । धनदानेनास्मानधिकं वक्तुमर्हति । अर्हे कृत्यतृचश्च' (पा. सू. ३. ३. १६९ ) इति तृच् । किंच सः एवेन्द्रः श्रवस्यस्य श्रवसः कीर्तेर्निमित्तस्य वाजस्य अन्नस्य । यद्वा । श्रवसोऽन्नस्य हिताय वाजस्य बलस्य । दाता भवति खलु । तस्मादेवंगुणमिन्द्रं वयमाह्वयामः ॥
Indra is Vrtra's slayer, man's sustainer: he must be called; with fair praise let us call him.
Maghavan is our Helper, our Protector, giver of spoil and wealth to make us famous.
That’s the Vr̥tra-smiter—Indra, sustainer of the settled domains. Him who is to be invoked would we invoke with a lovely praise hymn.
He is our bounteous helper, our advocate. He is the giver of the prize deserving of fame.
Den Vritrafeind, den festen Hort der Menschen, lasst preisen uns mit Lob, den preisenswerthen; Er ist uns mächt'ger Helfer und Ermuntrer, und er der Geber hochberühmter Labung.
Dieser Indra ist der Vritratöter, der Völkerregent. Ihn wollen wir anrufen als den mit Lobpreis Anzurufenden. Der Gabenreiche ist unser Gönner und Fürsprecher, er der Verschenker rühmlichen Gewinns.
स᳓ वृत्रहा᳓ इ᳓न्दर+ ऋभुक्षाः᳓
सद्यो᳓ जज्ञानो᳓ ह᳓वियो बभूव
कृण्व᳓न्न् अ᳓पांसि न᳓रिया पुरू᳓णि
सो᳓मो न᳓ पीतो᳓ ह᳓वियः स᳓खिभ्यः
ऋभुक्षाः महान् । यद्वा । ऋभुशब्देनर्भ्वादयस्त्रयो गृह्यन्ते । ऋभुभिः सह क्षियति निवसतीति तादृशः। वृत्रहा सः इन्द्रः सद्यः तदानीमेव जज्ञानः प्रादुर्भवन् हव्यः सर्वैः स्तोतृभिः यष्टॄभिराह्वातव्यो बभूव । किंच नर्या नर्याणि । नरा मनुष्याः कर्मनेतारः । तेभ्यो हितानि पुरूणि बहूनि अपांसि कर्माणि कृण्वन् कुर्वन् सखिभ्यः हविष्प्रदानेनोपकारकत्वान्मित्रेभ्य ऋत्विग्भ्यः हव्यः आह्वातव्यो हवनयोग्यो वाभूत् । तत्र दृष्टान्तः। सोमो न यथा पीतः सोमो यष्टृभ्यः स्वर्गादिफलानि कुर्वन् देवैराह्वातव्यो भवति तद्वत् ॥ ॥ ३५ ॥
This Indra, Vrtra-slayer, this Rbhuksan, even at his birth, was meet for invocation.
Doer of many deeds for man's advantage, like Soma quaffed, for friends we must invoke him.
That’s the Vr̥tra-smiter—Indra, the master of the R̥bhus. As soon as he was born, he became one to be invoked.
Performing many manly labors, like soma when drunk he is to be
invoked by his comrades.
Der Vritrafeind und Ribhuherrscher, Indra, geboren kaum war schon er anzurufen, Vollbringend viele männlich kühne Werke, den Freunden preislich wie getrunkner Soma.
Dieser Indra ist der Vritratöter, der Altmeister. Eben geboren ward er sogleich anzurufen, viele mannhafte Taten vollführend, wie der getrunkene Soma für die Freunde anzurufen.