Sukta 9.102
ऋषित्रितः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र8
छन्दउष्णिक्
क्रा॒णा शिशु॑र्म॒हीनां॑ हि॒न्वन्नृ॒तस्य॒ दीधि॑तिम् । विश्वा॒ परि॑ प्रि॒या भु॑व॒दध॑ द्वि॒ता ॥
क्रा॒णा । शिशुः॑ । म॒हीना॑म् । हि॒न्वन् । ऋ॒तस्य॑ । दीधि॑तिम् । विश्वा॑ । परि॑ । प्रि॒या । भु॒व॒त् । अध॑ । द्वि॒ता ॥
क्राणा। करोतेः शानचि ‘बहुलं छन्दसि ' इति विकरणस्य लुक् । ‘सुपां सुलुक् इति सुप आकारादेशः । यज्ञं कुर्वाणः महीनां महतीनां मंहनीयानां वा अपां शिशुः पुत्रस्थानीयः सोमः ऋतस्य यज्ञस्य दीधितिं प्रकाशकं धारकं वा स्वीयं रसं हिन्वन् प्रेरयन् विश्वा सर्वाणि प्रिया प्रियाणि हवींषि परि भुवत् परिभवति व्याप्नोति । अध अपि च द्विता द्विधा भवति । दिवि च पृथिव्यां च वर्तत इत्यर्थः ॥
“Performing (sacred rites) the child of the great (waters) sending forth the lustre of the sacrifice (Soma) produces all acceptable (oblations) and (abides) in the two worlds.”
THE Child, when blended with the streams, speeding the plan of sacrifice,
Surpasses all things that are dear, yea, from of old.
Through his action the child of the great (rivers), spurring on the visionary power of truth,
encompasses all dear things—now once again.
Der grossen Fluten kräft'ger Spross, er, der des Opfers Andacht hegt, Umfange alles Liebe uns, – besonders jetzt.
Unter Mitwirkung der großen Ströme hat der Junge, die Erkenntnis des Gesetzes fördernd, alle lieben Formen umfaßt - nun abermals.
Действуя (по своей природе), дитя великих (рек),
Возбуждая силу видения вселенского закона,
Он охватил все любимые (вещи), и (это) с самого начала.
उप॑ त्रि॒तस्य॑ पा॒ष्यो॒३॒॑रभ॑क्त॒ यद्गुहा॑ प॒दम् । य॒ज्ञस्य॑ स॒प्त धाम॑भि॒रध॑ प्रि॒यम् ॥
उप॑ । त्रि॒तस्य॑ । पा॒ष्योः॑ । अभ॑क्त । यत् । गुहा॑ । प॒दम् । य॒ज्ञस्य॑ । स॒प्त । धाम॑ऽभिः । अध॑ । प्रि॒यम् ॥
त्रितस्य मम यज्ञे गुहा गुहायां हविर्धाने वर्तमानयोः पाष्योः पाषाणवद्दृढयोरधिषवणफलकयोः पदं स्थानं सोमः यत् यदा उप अभक्त समभजत अध अनन्तरं यज्ञस्य धामभिः धारकैः सप्त सप्तभिश्छन्दोभिर्गायत्र्यादिभिः प्रियं प्रीणयितारं सोममभिष्टुबन्ति ऋत्विजः । अपि वा । सप्त सर्पणशीलैर्वसतीवर्यादिभिरुदकैः सोममभिषुण्वन्ति ॥
“When the Soma has been taken the secret station of the grinding stones (at the sacrifice) of Trita, then with the seven supports of the sacrifice (the priests praise) the conciliating (Soma).”
The place, near the two pressing-stones of Trita, hath he occupied,
Secret and dear through seven lights of sacrifice.
In the two “jaws” [?] [=soma press?] of Trita [/the third one], when he [=Soma] took to the hidden track,
(he traveled) through the seven domains of the sacrifice—now, right to his own dear (place).
Bei Trita's Steinen nahm er ein den Ort, der im Verborgnen ist, Durch sieben Opferbräuche da, – den lieblichen.
In des Trita Kinnladen hat er seine geheime Stufe erreicht, mit den sieben Formen des Opfers - nunmehr seine liebe Stufe.
В челюстях Триты
Он воспользовался местом, которое (хранится) в тайне,
Вместе с семью формами жертвоприношения и (своим) любимым (местом).
त्रीणि॑ त्रि॒तस्य॒ धार॑या पृ॒ष्ठेष्वेर॑या र॒यिम् । मिमी॑ते अस्य॒ योज॑ना॒ वि सु॒क्रतु॑: ॥
त्रीणि॑ । त्रि॒तस्य॑ । धार॑या । पृ॒ष्ठेषु॑ । आ । ई॒र॒य॒ । र॒यिम् । मिमी॑ते । अ॒स्य॒ । योज॑ना । वि । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥
हे सोम त्रितस्य मम यज्ञस्य स्वभूतानि त्रीणि सवनानि धारया आत्मीयया विधारय । किंच पृष्ठेषु सामसु रयिं दातारमिन्द्रम् आ ईरय आगमय । सुक्रतुः सुप्रज्ञः स्तोता अस्य इन्द्रस्य योजना योजनानि योजनकारीणि स्तोत्राणि वि मिमीते करोति । यस्मादेवं तस्मादिन्द्रं सामसु प्रेरयेत्यर्थः ॥
“(Support, Soma) with your stream Trita's three (oblations); cause the giver of riches (Indra) to come to the sacred songs. The intelligent (praiser) of this (Indra) measures out hymns.”
Urge to three courses, on the heights of Trita, riches in a stream.
He who is passing wise measures his courses out.
(Across) the three (filters), on the backs of Trita (“the third one”), in a stream—rouse wealth!—
he measures out the stages of his journey—the very resolute one.
Bring durch drei Stätten Trita's her im Strom auf deinen Rücken Schatz; Es misst des Trita Bahnen aus – der treffliche.
Die drei Strecken des Trita durchmißt er mit seinem Strome - auf deinem Rücken bringe Reichtum her! - seine drei Wegstrecken, - der Einsichtsvolle.
(Очищаясь) потоком (через) три (цедилки) Триты,
Приведи в движение богатство на трех спинах!
Он измеряет свои расстояния, наделенный силой духа.
ज॒ज्ञा॒नं स॒प्त मा॒तरो॑ वे॒धाम॑शासत श्रि॒ये । अ॒यं ध्रु॒वो र॑यी॒णां चिके॑त॒ यत् ॥
ज॒ज्ञा॒नम् । स॒प्त । मा॒तरः॑ । वे॒धाम् । अ॒शा॒स॒त॒ । श्रि॒ये । अ॒यम् । ध्रु॒वः । र॒यी॒णाम् । चिके॑त । यत् ॥
जज्ञानं प्रादुर्भूतं वेधां कर्मणो विधातारं सोमं सप्त सप्तसंख्याकाः मातरः गङ्गाद्या नद्यः सप्त छन्दांसि वा श्रिये यजमानानामैश्वर्यार्थम् अशासत अनुशासति अनुशासनं कुर्वन्ति । शास्तेर्लङि व्यत्ययेनात्मनेपदम् । यत् यस्मात् ध्रुवः अयं सोमः रयीणां धनानि चिकेत जानाति तस्मादस्यानुशासने कृते यजमानानां धनादिसमृद्धिर्भवति ॥
“The seven mothers instrumental uct the (Soma) the instrumental tutor (of the sacrifice) when born for the prosperity (of the worshippers) to that this firm Soma is cognizant of riches. [”
Even at his birth the Mothers Seven taught him, for glory, like a sage,
So that he, firm and sure, hath set his mind on wealth.
The seven mothers [=rivers?] instructed him as a ritual adept, when he was born for splendor.
This one is the enduring (treasure) of treasures, since he paid attention (to his mothers).
Es wiesen sieben Mütter ihn, das holde Kind, zum Heile an; Er ist der Güter fester Hort, – wenn er erscheint.
Den zur Herrlichkeit Geborenen unterwiesen die sieben Mütter, den Meister; er ist der beständige unter den Reichtümern, - da er sich darauf versteht.
Едва он родился, семь матерей
Наставили для блеска устроителя обряда.
Он прочно (укоренился) в богатствах, потому что понимает в (этом).
अ॒स्य व्र॒ते स॒जोष॑सो॒ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अ॒द्रुह॑: । स्पा॒र्हा भ॑वन्ति॒ रन्त॑यो जु॒षन्त॒ यत् ॥
अ॒स्य । व्र॒ते । स॒ऽजोष॑सः । विश्वे॑ । दे॒वासः॑ । अ॒द्रुहः॑ । स्पा॒र्हाः । भ॒व॒न्ति॒ । रन्त॑यः । जु॒षन्त॑ । यत् ॥
अद्रुहः द्रोहवर्जिताः विश्वे सर्वे देवासः देवाः अस्य सोमस्य व्रते कर्मणि सजोषसः संगताः सन्तः स्पार्हाः स्पृहणीयाः भवन्ति । रन्तयः रमणशीला देवाः सुतमेनं सोमं यत् यदि जुषन्त सेवन्ते तर्हि स्पृहणीया भवन्ति ॥ ॥ ४ ॥
“The universal gods, devoid of malice, assembled together at his rite, are to be envied if being delighted they take plural asure (in the Soma).”
Under his sway, of one accord, are all the guileless Deities:
Warriors to be envied, they, when they are pleased.
Under his commandment are all the gods of one accord and without deceit.
Eagerly sought are your joys, since they [=gods] take pleasure (in them).
Die Götter alle im Verein, die treuen sind in seinem Dienst Erfreuer des Begehrens werth, – wenn froh sie sind.
In seinem Dienste sind alle Götter einmütig, ohne Falsch. Köstlich sind deine Ergötzungen, wenn sie wohlgefallen.
В его завете обьединены
Все боги безобманные.
Желанны бывают наслаждения, потому что они доставляют удовольствие.
यमी॒ गर्भ॑मृता॒वृधो॑ दृ॒शे चारु॒मजी॑जनन् । क॒विं मंहि॑ष्ठमध्व॒रे पु॑रु॒स्पृह॑म् ॥
यम् । ई॒म् इति॑ । गर्भ॑म् । ऋ॒त॒ऽवृधः॑ । दृ॒शे । चारु॑म् । अजी॑जनन् । क॒विम् । मंहि॑ष्ठम् । अ॒ध्व॒रे । पु॒रु॒ऽस्पृह॑म् ॥
ऋतावृधः यज्ञस्य वर्धयित्र्यो वसतीवर्याख्या आपः गर्भं गर्भस्थानीयम् ईम् एनं यं सोमम् अध्वरे यज्ञे दृशे दर्शनाय अजीजनन् उदपादयन् । कीदृशम् । चारुं सर्वेषां कल्याणरूपं कविं क्रान्तप्रज्ञं मंहिष्ठं पूज्यतमं दातृतमं वा अत एव पुरुस्पृहं बहुभिः स्पृहणीयं सोमं देवाः सेवन्त इति पूर्वेण समन्वयः ॥
“The germ which the augmenters of the rite brought forth at the sacrifice lovely to look upon intelligent, most adorable, desired by many.”
The Babe whom they who strengthen Law have generated fair to see,
Much longed for at the sacrifice, most liberal Sage,-
The embryo that those strong through truth have begotten as lovely to see, the poet, most liberal at the ceremony, sought by many—
Der schön von Ansehn jetzt als Spross erzeugt ist von den Heiligen, Ein Seher spendend reich beim Fest – und vielbegehrt,
Den die Wahrheitsmehrer als Leibesfrucht, schön zu sehen, erzeugt haben, den freigebigsten Seher bei dem Opfer, den Vielbegehrten;
Кого породили (эти) возросшие от закона
Как зародыша, приятного на вид,
Поэта, самого щедрого, многожеланного на обряде:
स॒मी॒ची॒ने अ॒भि त्मना॑ य॒ह्वी ऋ॒तस्य॑ मा॒तरा॑ । त॒न्वा॒ना य॒ज्ञमा॑नु॒षग्यद॑ञ्ज॒ते ॥
स॒मी॒चीने इति॑ स॒म्ऽई॒ची॒ने । अ॒भि । त्मना॑ । य॒ह्वी । ऋ॒तस्य॑ । मा॒तरा॑ । त॒न्वा॒नाः । य॒ज्ञम् । आ॒नु॒षक् । यत् । अ॒ञ्ज॒ते ॥
स सोमः समीचीने परस्परं संगते यह्वी महत्यौ ऋतस्य यज्ञस्य मातरा निर्मात्र्यौ द्यावापृथिव्यौ त्मना आत्मना स्वयमेव तदा अभि गच्छति। यत् यदा यज्ञं तन्वानाः अध्वर्यवः आनुषक् अनुषक्तं वसतीवरीभिः अञ्जते सोमं मिश्रयन्ति तदा स्वयमभिगच्छति ॥
“He of his own will approaches the great united parents of the sacrifice (heaven and earth) when (the priests) conducting the ceremony anoint him in due order with the sacred waters.”
To him, united, of themselves, come the young Parents of the rite,
When they adorn him, duly weaving sacrifice.
Toward (him) the two youthfully exuberant mothers of truth
[=world-halves? Night and Dawn?] go, conjoined but each in her own person—
when stretching the sacrifice in due order, they [=priests] anoint (him).
Und vom vereinten Weltenpaar den regen Müttern heil'gen Werks, Die stets des Opfers Fäden ziehn, – besalbend ihn.
Zu dem kommen vereint von selbst die beiden jüngsten Töchter und Mütter des Gesetzes herbei, wenn sie das Opfer richtig vollziehend ihn besalben.
К (нему устремились) сами две обьединенные (жены),
Две юные матери вселенского закона,
Протягивая жертву по порядку, когда (его) умащают.
क्रत्वा॑ शु॒क्रेभि॑र॒क्षभि॑ॠ॒णोरप॑ व्र॒जं दि॒वः । हि॒न्वन्नृ॒तस्य॒ दीधि॑तिं॒ प्राध्व॒रे ॥
क्रत्वा॑ । शु॒क्रेभिः॑ । अ॒क्षऽभिः॑ । ऋ॒णोः । अप॑ । व्र॒जम् । दि॒वः । हि॒न्वन् । ऋ॒तस्य॑ । दीदि॑तिम् । प्र । अ॒ध्व॒रे ॥
हे सोम त्वं क्रत्वा कर्मणा ज्ञानेन वा शुक्रेभिः शुक्रैर्दीप्यमानैः अक्षभिः अक्षैरिन्द्रियैरिवाश्नुवानैः स्वतेजोभिः व्रजम् अन्धकारसमूहं दिवः अन्तरिक्षात् अप ऋणोः अपगमय विनाशय । ऋणु गतौ' । तानादिकः । किं कुर्वन् । अध्वरे हिंसारहिते यज्ञे ऋतस्य यज्ञस्य दीधितिं धारकं स्वीयं रसं प्र हिन्वन् प्रेरयन् । अनेन लोकद्वयवर्तित्वमभिहितम् ॥ ॥ ५ ॥
“Soma, by your act drive away with your brilliant organs the darkness from the sky, effusing into the sacrifice (your juice) the lustre of the rite.”
With wisdom and with radiant eyes unbar to us the stall of heaven,
Speeding at solemn rite the plan of Holy Law.
Through your resolve, with gleaming eyes, you unclosed the pen of heaven,
spurring the visionary power of truth forth in the ceremony.
Mit lichten Augen, weisem Sinn erschlossest du des Himmels Stall; Des Werkes Andacht förderst da – beim Opferfest.
Mit Umsicht mögest du durch deine klaren Augen des Himmels Hürde öffnen, der du die Erkenntnis des Gesetzes förderst - bei dem Opfer.
Благодаря силе духа, (о ты) с ясными глазами,
Ты открыл загон неба,
Возбуждая силу видения вселенского закона во время обряда.