पर्यू॒ षु प्र ध॑न्व॒ वाज॑सातये॒ परि॑ वृ॒त्राणि॑ स॒क्षणि॑: । द्वि॒षस्त॒रध्या॑ ऋण॒या न॑ ईयसे ॥
परि । ऊँ॒ इति॑ । सु । प्र । ध॒न्व॒ । वाज॑ऽसातये । परि॑ । वृ॒त्राणि॑ । स॒क्षणिः॑ । द्वि॒षः । त॒रध्यै॑ । ऋ॒ण॒ऽयाः । नः॒ । ई॒य॒से॒ ॥
हे सोम सु सुष्ठु वाजसातये अस्मभ्यमन्नदानायैव परि प्र धन्व परितः प्रगच्छ । यद्वा । वाजसातयेऽन्नलाभाय संग्रामं प्रगच्छ । किंच सक्षणिः सहनशीलस्त्वं वृत्राणि शत्रून् परि गच्छ। तदेवोच्यते । नः अस्माकम् ऋणयाः ऋणानां यापयिता विनाशयिता त्वं द्विषः शत्रून् तरध्यै तरीतुं हन्तुम् ईयसे परिगच्छसि ॥
“Hasten, Soma, to bring us sustenance; gifted with endurance (attack our) foes; the acquitter of our debts, you approach to disperse our enemies.”
O'ERPOWERING Vrtras, forward run to win great strength:
Thou speedest to subdue like one exacting debts.
Run forth and around to gain the prize, around as the vanquisher of obstacles.
As the requiter of our debts, you speed [/are implored] to overcome
hatreds.
Rings um nun ströme schnell hervor zum Opferfest besiegend alle Hasser rings, Den Feind zu schlagen eilst als Schuldbestrafer du.
Rinne fein ringsum ab, um den Siegerpreis zu gewinnen, ringsum die Feinde überwältigend. Um die Hasser zu überwinden, ziehst du als unser Vergelter aus.
Беги хорошенько вперед (повсюду) вокруг к захвату добычи,
(Ты,) преодолевающий награды (везде) вокруг!
Чтоб пересечь враждебности, ты ходишь у нас как преследователь за вину.
अनु॒ हि त्वा॑ सु॒तं सो॑म॒ मदा॑मसि म॒हे स॑मर्य॒राज्ये॑ । वाजाँ॑ अ॒भि प॑वमान॒ प्र गा॑हसे ॥
अनु॑ । हि । त्वा॒ । सु॒तम् । सो॒म॒ । मदा॑मसि । म॒हे । स॒म॒र्य॒ऽराज्ये॑ । वाजा॑न् । अ॒भि । प॒व॒मा॒न॒ । प्र । गा॒ह॒से॒ ॥
हे सोम सुतम् अभिषुतं त्वा त्वां वयम् अनु मदामसि हि अनुमदामः । अनुक्रमेणाभिष्टुमः खलु । हे पवमान सोम स त्वं महे महति समर्यराज्ये महत् समनुष्यं त्वदीयं राज्यमनुपालयितुं वाजान् शत्रुबलान्यभिलक्ष्य प्र गाहसे प्रगच्छसि ॥
“In turn we glorify you, Soma, when effused; you attack the (hostile) forces, O Pavamāna, to (defend) your great sovereignty over men.”
In thee, effused, O Soma, we rejoice ourselves for great supremacy in fight.
Thou, Pavamana, enterest into mighty deeds,
Because we cheer you on, Soma, when you are pressed for the great (prize), in your kingship in the clash,
you plunge forward toward the prizes, o self-purifying one.
Denn dir gepresstem jauchzen wir, o Soma, zu im grossen festlichen Bereich, Du tauchst hell rieselnd in die Opfertränke dich.
Denn wir begrüßen dich, den Gepreßten, o Soma, im großen Reiche des Wettstreits. Du tauchst ein nach den Siegerpreisen, o Pavamana.
Ведь мы приветствуем тебя, выжатого, о сома,
В великом царстве состязания.
Ты ныряешь вперед к наградам, о Павамана.
अजी॑जनो॒ हि प॑वमान॒ सूर्यं॑ वि॒धारे॒ शक्म॑ना॒ पय॑: । गोजी॑रया॒ रंह॑माण॒: पुरं॑ध्या ॥
अजी॑जनः । हि । प॒व॒मा॒न॒ । सूर्य॑म् । वि॒ऽधारे॑ । शक्म॑ना । पयः॑ । गोऽजी॑रया । रंह॑माणः । पुर॑न्ध्या ॥
हे पवमान सोम त्वं पयः पयसः उदकस्य विधारे विधारकेऽन्तरिक्षे शक्मना समर्थेन बलेन सूर्यम् अजीजनो हि उत्पादितवान् भवसि खलु । कीदृशः । गोजीरया स्तोतृभ्यो गवां प्रेरकेण । स्तोतॄणां प्रेरितपशुकेनेत्यर्थः। तादृशेन पुरंध्या बहुविधप्रज्ञानेन युक्तः रंहमाणः वेगं कुर्वाणस्त्वं सूर्येमजीजनः ॥
“Pavamāna, by your might you ahve genitive rated the sun in (the firmament), the support of the water, hastening on with abundant wisdom that procures cattle (for your worshippers).”
O Pavamana, thou didst generate the Sun, and spread the moisture out with power,
Hasting to us with plenty vivified with milk.
For you have begotten the sun, o self-purifying one, in spreading your milk by your skill,
hastening along with Plenitude, who is lively with cows.
Du hast die Sonne jetzt erzeugt, o flammender, mit Kraft die Flut im Himmelsraum, Hineilend mit dem reichen Strom, der Milch erstrebt.
Denn du, Pavamana, hast die Sonne hervorgebracht, wenn du mit Kunst deine Milch verbreitest, mit der Kühe zutreibenden Purandhi, der Belohnung, eilend.
Ведь ты породил солнце, о Павамана,
Чтобы распространить молоко благодаря (твоему) искусству,
(Ты,) спешащий вместе с Пурамдхи, вдохновляющий (на дарение) коров.
अजी॑जनो अमृत॒ मर्त्ये॒ष्वाँ ऋ॒तस्य॒ धर्म॑न्न॒मृत॑स्य॒ चारु॑णः । सदा॑सरो॒ वाज॒मच्छा॒ सनि॑ष्यदत् ॥
अजी॑जनः । अ॒मृ॒त॒ । मर्त्ये॑षु । आ । ऋ॒तस्य॑ । धर्म॑न् । अ॒मृत॑स्य । चारु॑णः । सदा॑ । अ॒स॒रः॒ । वाज॑म् । अच्छ॑ । सनि॑स्यदत् ॥
हे अमृत मरणधर्मरहित सोम त्वम् ऋतस्य सत्यभूतस्य चारुणः कल्याणस्य अमृतस्य उदकस्य धर्मन् धारकेऽन्तरिक्षे सूर्यम् अजीजनः । किमर्थम् । मर्त्येष्वा मनुष्येष्वभिमुखीभवनाय। किंच सनिष्यदत् संभजन स त्वं वाजमच्छ संग्राममभिलक्ष्य सदा असरः सरसि गच्छसि ॥
“Immortal Soma, you have genitive rated (the sun) among mortals in (the firmament), the suppor tof the truthful auspicious ambrosia; streaming forth you goe to battle continually.”
Thou didst produce him, Deathless God mid mortal men for maintenance of Law and lovely Amrta:
Thou evermore hast moved making strength flow to us.
You have begotten it, o immortal one, here among mortals, upon the foundation of the truth, of the dear immortal one [=heavenly soma]. You have always flowed, ever streaming toward the prize.
Du hast gezeugt, Unsterblicher, bei Sterblichen im Brauch des Opfers den beliebten Göttertrank Hast eilend stets uns Labetrunk herbeigeströmt.
Du Unsterblicher unter den Sterblichen hast nach der rechten Vorschrift den Trunk des angenehmen Göttertranks hervorgebracht. Immerdar bist du eilend nach dem Preis gelaufen.
Ты породил, о бессмертный среди смертных,
По установлению (вселенского) закона (приношение) милого напитка бессмертия.
Всегда ты мчался к награде, стремясь захватить (ее).
अ॒भ्य॑भि॒ हि श्रव॑सा त॒तर्दि॒थोत्सं॒ न कं चि॑ज्जन॒पान॒मक्षि॑तम् । शर्या॑भि॒र्न भर॑माणो॒ गभ॑स्त्योः ॥
अ॒भिऽअ॑भि । हि । श्रव॑सा । त॒तर्दि॑थ । उत्स॑म् । न । कम् । चि॒त् । ज॒न॒ऽपान॑म् । अक्षि॑तम् । शर्या॑भिः । न । भर॑माणः । गभ॑स्त्योः ॥
हे सोम त्वं श्रवसा अन्नेन हेतुना अभ्यभि ततर्दिथ हि पवित्रमभितृण्णवानसि छिन्नवानसि । तत्र दृष्टान्तद्वयम्' । उत्सं न यथा कश्चित् जनपानम् । अस्मिन् जना उदकं पिबन्ति । तम् अक्षितम् अक्षीणं कं चित् कंचन उत्समुत्सरणशीलं वाप्यादिकमभितृणत्ति । अथवा कश्चित् गभस्त्योः बाह्वोः शर्याभिः अङ्गुलीभिः भरमाणः उदकं संभरन् कंचिदभितृणत्ति तद्वत् ॥
“You have burst open (the filter) with (your) food as (one bursts open) an inexhaustible fountain giving drink to the nation, like one taking up (water) with the fingers of his two hands.”
All round about hast thou with glory pierced for us as 'twere a never-failing well for men to drink,
Borne on thy way in fragments from the presser's arms.
Because with your fame you drilled ever closer to the inexhaustible drink for men, as if to some kind of wellspring,
while being carried in the (priest’s) hands, like (booty by someone) with arrows in his hands—
Denn fort und fort hast ruhmvoll du eröffnet uns jedweden Mensch-getrunknen, unversiegten Quell, In beiden Armen tragend wie mit Fingern ihn.
Denn du hast rühmlich immer wieder gleichsam einen unversieglichen Born erbohrt, der von Menschen getrunken wird, wie der, welcher den Bogen in den Händen trägt, mit den Pfeilen das Ziel durchbohrt.
Ведь со славой ты пробуравливал
Будто какой неиссякающий источник, из которого пьют люди,
Словно (воин,) несущий в руках (лук) со стрелами.
आदीं॒ के चि॒त्पश्य॑मानास॒ आप्यं॑ वसु॒रुचो॑ दि॒व्या अ॒भ्य॑नूषत । वारं॒ न दे॒वः स॑वि॒ता व्यू॑र्णुते ॥
आत् । ई॒म् । के । चि॒त् । पश्य॑मानासः । आप्य॑म् । व॒सु॒ऽरुचः॑ । दि॒व्याः । अ॒भि । अ॒नू॒ष॒त॒ । वार॑म् । न । दे॒वः । स॒वि॒ता । वि । ऊ॒र्णु॒ते॒ ॥
आत् अनन्तरं पश्यमानासः एनं पश्यन्तः दिव्याः दिवि भवाः वसुरुचः नाम के चित् आप्यं बन्धुं साधुम् ईम् एनं सोमम् अभ्यनूषत अभ्यस्तुवन् । कस्मादनन्तरमिति उच्यते । देवः द्योतमानः सविता सर्वस्य प्रेरकः सूर्यः वारम् आवरकमन्धकारं न व्यूर्णुते नापगमयति तदैनमस्तुवन् । सूर्योदयात् प्रागेव हि सोमं स्तुवन्ति खलु ॥ ॥ २२ ॥
“Beholding him certain celestial Vasurucas praise him as a kinsman before the shining Savitā drives away the obstructing (darkness).”
Then, beautifully radiant, certain Heavenly Ones, have sung to him their kinship as they looked thereon,
And Savitar the God opens as 'twere a stall.
Because of that, seeing for themselves a friendship with him who is radiant with goods [=Soma], some heavenly beings roared to him.
He uncovers the fleece as the god Savitar uncovers a desirable thing.
Jetzt haben alle himmlischen, erstrahlenden ihm zugejauchzt erblickend den Befreundeten, Reichthum erschliesst er gleich dem Gotte Savitar.
Da haben gewisse Leute, die seine Bundesgenossenschaft sahen, himmlische vom Glanze der Vasu´s, ihm zugeschrieen. Er deckt wie Gott Savitri seinen verborgenen Schatz auf.
Тогда, видя союз (с сомой), некие небесные
(Существа,) сверкающие, как Васу, приветствовали его криками.
Он раскрывает (свою) драгоценность, как бог Савитар.
त्वे सो॑म प्रथ॒मा वृ॒क्तब॑र्हिषो म॒हे वाजा॑य॒ श्रव॑से॒ धियं॑ दधुः । स त्वं नो॑ वीर वी॒र्या॑य चोदय ॥
त्वे इति॑ । सो॒म॒ । प्र॒थ॒माः । वृ॒क्तऽब॑र्हिषः । म॒हे । वाजा॑य । श्रव॑से । धिय॑म् । द॒धुः॒ । सः । त्वम् । नः॒ । वी॒र॒ । वी॒र्या॑य । चो॒द॒य॒ ॥
हे सोम प्रथमाः पुरातनाः । यद्वा । यष्टृवेन सर्वेषां जनानां मुख्याः । वृक्तबर्हिषः। वृक्तं छिन्नं बर्हिर्यैर्यज्ञार्थमिति वृक्तबर्हिषो यजमानाः । महे महते वाजाय बलाय श्रवसे अन्नाय च धियं बुद्धिं त्वे त्वयि दधुः निहितवन्तः । तस्मात् हे वीर समर्थ सोम सः तादृशः त्वं नः अस्मानपि संग्रामे वीर्याय सामर्थ्याय चोदय प्रेरय । यद्वा । वीर्याय वीरे पुत्रे भवाय सुखायास्मान् प्रेरय ॥
“The chief (of men) having cut the sacred grass have fixed their minds, Soma, on you for abundant strength and food; do you, O hero, excite us to heroism.”
Soma, the men of old whose grass was trimmed addressed the hymn to thee for mighty strength and for renown:
So, Hero, urge us onward to heroic power.
In you, Soma, those who first twisted the ritual grass placed their insight for the great prize of victory and for fame.
Impel our (insight), o hero, for heroic power.
Auf dich, o Soma, richteten zu grosser Kraft und Ruhm die ersten Streubereiter ihren Sinn; Drum schärfe du, o Held, uns zu der Helden Kraft.
Auf dich, o Soma, haben die ersten Opferer ihr Denken gerichtet, um großen Sieg und Ruhm zu gewinnen. Sporne du Held uns zur Heldentat an!
В тебя, о сома, первые (жертвователи), перевернувшие жертвенную солому,
Вложили поэтическую мысль для великой награды (и) славы.
О муж, вдохнови ты нас на мужество!
दि॒वः पी॒यूषं॑ पू॒र्व्यं यदु॒क्थ्यं॑ म॒हो गा॒हाद्दि॒व आ निर॑धुक्षत । इन्द्र॑म॒भि जाय॑मानं॒ सम॑स्वरन् ॥
दि॒वः । पी॒यूष॑म् । पू॒र्व्यम् । यत् । उ॒क्थ्य॑म् । म॒हः । गा॒हात् । दि॒वः । आ । निः । अ॒धु॒क्ष॒त॒ । इन्द्र॑म् । अ॒भि । जाय॑मानम् । सम् । अ॒स्व॒र॒न् ॥
दिवः द्युलोकात् तत्र स्थितैर्देवैः पीयूषं पातव्यं पूर्व्यं प्रत्नं यत् सोमरूपमन्नम् उक्थ्यं प्रशस्यमस्ति तं सोमं महः महतः गाहात् गहनात् दिवः द्युलोकात् निरधुक्षत आभिमुख्येन निर्दुहन्ति । ततो दुग्धम् इन्द्रम् अभिलक्ष्य जायमानं तं सोमं समस्वरन् स्तोतारः संस्तुवन्ति ।
“They have milked from heaven from the mighty deep the ancient Soma, the beverage (of the gods) of heaven, which is worthy of praise; they have praised it when genitive rated for Indra.”
They have drained forth from out the great depth of the sky the old primeval milk of heaven that claims the laud:
They lifted up their voice to Indra athis birth.
The ancient beestings of heaven, worthy of hymns—they milked that out of the great depth of heaven.
They cried out in unison toward Indra as he was being born.
᳓
Die alte Milch des Himmels, welche Preis verdient, die molken jetzt sie aus des hohen Himmels Schooss, Zu Indra liessen rauschen den erzeugten sie.
Des Himmels allerersten Rahm, den preislichen, haben sie aus der großen Tiefe des Himmels herausgemolken. Dem Indra sangen sie bei seiner Geburt zu.
(То,) что изначальные сливки неба, достойные хвалы,
Они выдоили из великой бездны неба.
(Все) вместе они воспели рождающегося Индру.
अध॒ यदि॒मे प॑वमान॒ रोद॑सी इ॒मा च॒ विश्वा॒ भुव॑ना॒भि म॒ज्मना॑ । यू॒थे न नि॒ष्ठा वृ॑ष॒भो वि ति॑ष्ठसे ॥
अध॑ । यत् । इ॒मे इति॑ । प॒व॒मा॒न॒ । रोद॑सी॒ इति॑ । इ॒मा । च॒ । विश्वा॑ । भुव॑ना । अ॒भि । ज॒ज्मना॑ । यू॒थे । न । निः॒ऽस्थाः । वृ॒ष॒भः । वि । ति॒ष्ठ॒से॒ ॥
हे पवमान सोम अध अनन्तरं यत् यथा इमे रोदसी द्यावापृथिव्यौ इमा इमानि विश्वा विश्वानि भुवना भूतजातानि च मज्मना बलेन अभि तिष्ठसि स त्वं तथा कुर्वन् भुवनेषु वि तिष्ठसे । तत्र दृष्टान्तः । यूथे न यथा कश्चित् वृषभः गवां यूथे' वृन्दे निःष्ठाः निःष्ठितो वर्तते तद्वद्यूथस्थानीयेषु भूतजातेषु निःष्ठितो भवसि ॥
“Since, Pavamāna, you by your might are chief over these two worlds and all these living beings, as a bull is ruler in a herd of kine.”
As long as thou, O Pavamana, art above this earth and heaven and all existence in thy might,
Thou standest like a Bull the chief amid the herd.
Now, o self-purifying one, in that (you) sur(mount) these two worlds here and all these creatures by your greatness,
outstanding like a bull in the herd you extend yourself over them.
Wenn flammend du zu diesen beiden Welten dringst, zu allen diesen Wesen nun mit deiner Kraft, Wie in die Heerd' ein starker Bull, dann dringst du ein.
Wenn dann du, Pavamana, diese beiden Welten und alle diese Geschöpfe an Größe überragst, so verteile du dich wie ein Bulle, der sich auf die Herde verteilt.
И когда, о Павамана, эти две половины вселенной
И все миры (ты) пре(взошел) величием,
Ты распределяешь себя, как бык, находящийся в стаде.
सोम॑: पुना॒नो अ॒व्यये॒ वारे॒ शिशु॒र्न क्रीळ॒न्पव॑मानो अक्षाः । स॒हस्र॑धारः श॒तवा॑ज॒ इन्दु॑: ॥
सोमः॑ । पु॒ना॒नः । अ॒व्यये॑ । वारे॑ । शिशुः॑ । न । क्रीळ॑न् । पव॑मानः । अ॒क्षा॒रिति॑ । स॒हस्र॑ऽधारः । श॒तऽवा॑जः । इन्दुः॑ ॥
पुनानः पूयमानः पवमानः पूतः सोमः अव्यये अविमये वारे वाले पवित्रे शिशुर्न शिशुरिव क्रीळन् इतस्ततः संक्रीडमानः सन् अक्षाः क्षरति । कीदृशः । सहस्रधारः बहुधारायुक्तः शतवाजः बहुबलः इन्दुः दीप्तः ॥
“Pavamāna Soma sporting like a child drops filtered through the woollen fleece, thousand-streamed, having the might of a hundred, radiant.”
In the sheep's wool hath Soma Pavamana flowed, while they cleanse him, like a playful infant,
Indu with hundred powers and hundred currents.
Self-purifying Soma, being purified in the sheep’s fleece, has streamed, playing like a child—
the drop possessing a thousand streams and a hundred prizes.
᳓
Sich klärend rann hell rieselnd Soma, hüpfend jetzt wie ein Füllen durch des Widders Wolle, In tausend Strömen, hundert Tränken, Indu.
Indem Soma Pavamana sich im Schafhaar läutert, ist er, wie ein Kind spielend, abgeflossen, in tausend Strahlen mit hundert Siegespreisen, der Saft.
Сома, очищаясь в сите из овечьей шерсти,
Павамана потек, играя, как ребенок,
Сок в тысячу потоков, приносящий сто наград.
ए॒ष पु॑ना॒नो मधु॑माँ ऋ॒तावेन्द्रा॒येन्दु॑: पवते स्वा॒दुरू॒र्मिः । वा॒ज॒सनि॑र्वरिवो॒विद्व॑यो॒धाः ॥
ए॒षः । पु॒ना॒नः । मधु॑ऽमान् । ऋ॒तऽवा॑ । इन्द्रा॑य । इन्दुः॑ । प॒व॒ते॒ । स्वा॒दुः । ऊ॒र्मिः । वा॒ज॒ऽसनिः॑ । व॒रि॒वः॒ऽवित् । व॒यः॒ऽधाः ॥
पुनानः पूयमानः मधुमान् माधुर्योपेतः ऋतवा ऋतवान् यज्ञवान् इन्दुः क्षरणशीलः स्वादुः स्वादुकरः ऊर्मिः एषः रसधारासंघः इन्द्राय इन्द्रार्थं पवते क्षरति । कीदृशः । वाजसनिः अन्नस्य दाता वरिवोवित् धनस्य लम्भकः वयोधाः आयुषो दाता ॥
“This Soma juice undergoing purification, sweet-flavoured, holy, dropping; flows for Indra a sweet stream, bestowing food, dispensing wealth and life.”
Holy and sweet, while purified, this Indu flows on, a wave of pleasant taste, to Indra,-
Strength-winner, Treasure-finder, Life. bestower.
This one being purified, the honeyed and truth-possessing drop, the sweet wave, purifies himself for Indra—
the one who gains the prize, finds wide space, and confers vitality.
Sich klärend rieselt hell der honigreiche dem Indra zu die süsse heil'ge Welle, Verleihend Labung, Jugendkraft und Freiheit.
Dieser Saft, der sich versüßt ordnungsgemäß läutert, er läutert sich für Indra, die süße Woge, den Siegespreis gewinnend, einen Ausweg findend, Lebenskraft verleihend.
Этот очищающийся, полный меда, соответствующий закону,
Сок сомы очищается для Индры, сладкая волна,
Захватывающий награду, находящий широкий простор, дающий силу жизни.
स प॑वस्व॒ सह॑मानः पृत॒न्यून्त्सेध॒न्रक्षां॒स्यप॑ दु॒र्गहा॑णि । स्वा॒यु॒धः सा॑स॒ह्वान्त्सो॑म॒ शत्रू॑न् ॥
सः । प॒व॒स्व॒ । सह॑मानः । पृ॒त॒न्यून् । सेध॑न् । रक्षां॑सि । अप॑ । दुः॒ऽगहा॑णि । सु॒ऽआ॒यु॒धः । स॒स॒ह्वान् । सो॒म॒ । शत्रू॑न् ॥
हे सोम सः तादृशस्त्वं पवस्व । किं कुर्वन् । पृतन्यून् ॥ ‘कव्यध्वरपृतनस्यर्चि लोपः। इति क्यचि परतोऽकारलोपः ॥ संग्रामकामान् शत्रून् सहमानः अभिभवन् तथा दुर्गहाणि कैश्चिदपि दुर्गमाणि रक्षांसि अप सेधन् अपगमयन् हिंसन् । किंच स्वायुधः शोभनायुधः सन् शत्रून् सासह्वान् अभिभवन्नभितपन् पवस्व ॥ ॥ २३ ॥
“Flow, Soma, overcoming (our) enemies, driving away the rākṣasas who are difficult to approach, well-armed, triumphing over foes.”
So flow thou on, subduing our assailants, chasing the demons hard to beencountered,
Well-armed and conquering our foes, O Soma.
Purify yourself, vanquishing the battlers, repelling demons and difficult plunges,
having good weapons, having vanquished your rivals, Soma.
So riesle hell, der Feinde Schar besiegend, Gespenster tilgend und Gefahren scheuchend, Die Gegner schlagend schönbewehrt, o Soma.
Läutere du dich, der die Angreifer überwältigt, die Unholde abhält, die schwierigen Wege fernhält, mit guten Waffen die Feinde überwältigend, o Soma!
Очищайся как осиливающий нападающих,
Прогоняющий ракшасов, у(страняющий) дурные пути,
Хорошо вооруженный, о сома, (всегда) побеждающий врагов!