Sukta 9.112
ऋषिशिशुः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र4
छन्दपङ्क्तिः
ना॒ना॒नं वा उ॑ नो॒ धियो॒ वि व्र॒तानि॒ जना॑नाम् । तक्षा॑ रि॒ष्टं रु॒तं भि॒षग्ब्र॒ह्मा सु॒न्वन्त॑मिच्छ॒तीन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥
ना॒ना॒नम् । वै । ऊँ॒ इति॑ । नः॒ । धियः॑ । वि । व्र॒तानि॑ । जना॑नाम् । तक्षा॑ । रि॒ष्टम् । रु॒तम् । भि॒षक् । ब्र॒ह्मा । सु॒न्वन्त॑म् । इ॒च्छ॒ति॒ । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥
ऋषिरेतदादिभिस्त्रिभिः सूक्तैः अपरिस्रवतः सोमस्याजामित्वाय मनसो विनोदनं कुर्वन्नाह । हे सोम नः अस्माकं धियः कर्माणि नानानं नानाजातीयकानि बहूनि भवन्ति । वैशब्दः प्रसिद्ध्यर्थं द्योतनार्थः। उ इति पूरणः । तथान्येषामपि जनानां व्रतानि कर्माणि विविधानि भवन्ति । तक्षा त्वष्टा रिष्टं दारुतक्षणम् इच्छति । तथा भिषक् वैद्यश्चिकित्सकः रुतं रोगमिच्छति । ब्रह्मा ब्राह्मणः सुन्वन्तं सोमाभिषवं कुर्वन्तं यजमानमिच्छति । तथाहं त्वत्परिस्रवणमिच्छामि । तस्माद्धे इन्दो सोम इन्द्राय इन्द्रार्थं परि स्रव परितः क्षर ॥
“Various are our acts, (various) are the occupations of men; the carpenter desires timber, the physician disease, the brāhmaṇa a worshipper who effuses Soma; flow, Indu for Indra.”
WE all have various thoughts and plans, and diverse are the ways of men.
The Brahman seeks the worshipper, wright seeks the cracked, and leech the maimed. Flow, Indu, flow for Indra's sake.
Various indeed are our concerns. And men's vocations manifold: The carpenter and leech desire A break; the priest a Soma rite.
Truly our thoughts are various, and the obligations of peoples are different:
a carpenter seeks the broken, a healer the injured, a formulator a man who presses soma.
– O drop, flow around for Indra.
Gar ungleich ist der Menschen Sinn, und ungleich unser Tagewerk, Der Priester wünscht das Opferwerk, den Bruch der Wagner, Leid der Arzt.
Nach verschiedener Richtung gehen ja die Kenntnisse, die Gedanken, gehen die Berufe der Leute auseinander: Der Zimmermann wünscht einen Schaden, der Arzt einen Bruch, der Hohepriester einen Somaopfernden. - Fließe für Indra ringsum ab, o Saft!
Ведь совсем по-разному (текут) наши мысли,
Раз(личны бывают) обеты людей.
Плотник хочет поломки, увечья – лекарь,
Брахман – выжимающего (сому).
Для Индры, о капля, растекайся вокруг!
जर॑तीभि॒रोष॑धीभिः प॒र्णेभि॑: शकु॒नाना॑म् । का॒र्मा॒रो अश्म॑भि॒र्द्युभि॒र्हिर॑ण्यवन्तमिच्छ॒तीन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥
जर॑तीभिः । ओष॑धीभिः । प॒र्णेभिः॑ । श॒कु॒नाना॑म् । का॒र्मा॒रः । अश्म॑ऽभिः । द्युऽभिः॑ । हिर॑ण्यऽवन्तम् । इ॒च्छ॒ति॒ । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥
जरतीभिः जीर्णभिः ओषधीभिः इषवः क्रियन्ते । तथा शकुनाना पर्णेभिः इषूणां पक्षभूतैः पर्णैश्च क्रियन्ते । तथा द्युभिः दीप्ताभिरिषूणां तेजनार्थाभि: अश्मभिः शिलाभिश्च क्रियन्ते । एतैः कार्मारः अयस्कारः हिरण्यवन्तम् आढ्यं पुरुषम् इच्छति । तथाहं त्वत्परिस्रवणमिच्छामि । तस्मात् इन्दो इन्द्राय परि स्रव ॥
“With dried plural nts (are arrows made), with the feathers of birds (and) with glistening stones; the smith seeks a man who has gold; flow, Indu, for Indra.”
The smith with ripe and seasoned plants, with feathers of the birds of air,
With stones, and with enkindled flames, seeks him who hath a store of gold. Flow, Indu, flow for Indra's sake.
The smith, with dry wood on his hearth, With wings of birds to fan the fire. With anvil and with glowing flames. Desires a patron rich in gold.
With old [=dry] plants, with the feathers of birds,
and with stones—throughout the days the smith seeks a man who
has gold.
– O drop, flow around for Indra.1364 IX.113
Der Schmied mit wohlgedörrtem Holz mit Amboss und mit Feuersglut, Anfachend mit dem Flederwisch, wünscht einen reichen Kunden sich.
Mit alten Reisern, mit den Flügeln großer Vögel, mit Steinen wünscht mit Tagesanbruch der Schmied einen reichen Kunden: - Fließe für Indra ringsum ab, o Saft!
Со старыми растениями,
С крыльями больших птиц,
С камнями целые дни ждет
Кузнец (заказчика), имеющего золото.
Для Индры, о капля, растекайся вокруг!
rv09.112.03
का॒रुर॒हं त॒तो भि॒षगु॑पलप्र॒क्षिणी॑ न॒ना । नाना॑धियो वसू॒यवोऽनु॒ गा इ॑व तस्थि॒मेन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥
का॒रुः । अ॒हम् । त॒तः । भि॒षक् । उ॒प॒ल॒ऽप्र॒क्षिणी॑ । न॒ना । नाना॑ऽधियः । व॒सु॒ऽयवः॑ । अनु॑ । गाःऽइ॑व । त॒स्थि॒म॒ । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥
ऋषिः प्रवृत्तसोमयागः सन् दशापवित्रात् सोमे क्षरति प्रतिबन्धकपापापनुत्तये पुरश्चरितानुकीर्तनपुरःसरमध्येषणां चकार । तावत् अहं कारुः स्तोमानां कर्तास्मि । ततः इति संताननाम । तन्यतेऽस्मादिति ततः पिता । तन्यतेऽसाविति वा ततः पुत्रः । भिषक् भेषजकृत् । यज्ञस्य ब्रह्मेत्यर्थः। ‘सर्वं त्रय्या विद्यया भिषज्यति' इति श्रुतेः । तथा उपलप्रक्षिणी । उपलेषु वालुकासु प्रक्षिणोति यवान् हिनस्ति भृज्जतीति । यद्वा । दृषदादिषूपलेषु भृष्टान् यवान् हिनस्ति चूर्णयतीति । अथवा धानासक्तुकरम्भादीनां कारिका वा । असौ नना माता दुहिता वा । नमनक्रियायोग्यत्वात्। माता खल्वपत्यं प्रति स्तनपानादिना नमनशीला भवति । दुहिता वा शुश्रूषार्थम् । एवं सर्वेषां परिचरणेन नानाधियः नानाकर्माणः वसूयवः धनकामा वयम् अनु तस्थिम लोकमन्वास्थिताः स्मः । तत्र दृष्टान्तः । गाइव । छान्दसो जसः शसादेशः। गावो यथा गोष्ठमनुतिष्ठन्ति स्वपयःप्रदानेन परिचरन्ति वा एवं वयमपि परिचरामः । एतज्ज्ञात्वा हे इन्दो सोम इन्द्राय परि स्रव दशापवित्रात् क्षर । एवमेषाध्येषणा सत्कारपूर्विका व्यापारणा । अत्र निरुक्तम्-’उपलप्रक्षिणीत्युपलेषु प्रक्षिणात्युपलप्रक्षेपिणी वा । कारुरहमस्मि कर्ता स्तोमानां ततो भिषक् । तत इति संताननाम पितुर्वा पुत्रस्य वा । उपलप्रक्षिणी सक्तुकारिका नना नमतेर्माता वा दुहिता वा। नानाधियो नानाकर्माणो वसूयवो वसुकामा अन्वास्थिताः स्मो गाव इव लोकम् ' (निरु. ६. ५-६ ) इति ॥
“I am the singer; papa is the physician, mamma throws the corn upon the grinding stones; having various occupations, desiring riches we remain (in the world) like cattle (in the stall); flow, Indu, for Indra.”
A bard am I, my dad's a leech, mammy lays corn upon the stones.
Striving for wealth, with varied plans, we follow our desires like kine. Flow, Indu, flow for Indra's sake.
A poet I: my dad's a leech, Mama the upper millstone turns: With various aims we strive for wealth, As if we followed after kine.
I am a bard, Papa a healer, and Mama is pushing a pestle.
Having varying thoughts but (all) seeking goods, we follow (goods)
like cows.
– O drop, flow around for Indra.
Ich bin Poet, Papa ist Arzt, und Müllerin ist die Mama, Ungleich beschäftigt jagen wir den Gütern wie den Heerden nach.
Ich bin Poet, Papa ist Arzt, die Mama füllt den Mahlstein auf. Mit verschiedenen Kenntnissen nach Gut strebend sind wir hinter dem Verdienst her wie hinter Kühen. - Fließe für Indra ringsum ab, o Saft!
Я – поэт, папа – лекарь,
Мама возится с мельницей.
С разными мыслями, (но одинаково) стремясь к богатству,
Идет мы следом за (заработком), как (пастух) за коровами.
Для Индры, о капля, растекайся вокруг!
अश्वो॒ वोळ्हा॑ सु॒खं रथं॑ हस॒नामु॑पम॒न्त्रिण॑: । शेपो॒ रोम॑ण्वन्तौ भे॒दौ वारिन्म॒ण्डूक॑ इच्छ॒तीन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥
अश्वः॑ । वोळ्हा॑ । सु॒खम् । रथ॑म् । ह॒स॒नाम् । उ॒प॒ऽम॒न्त्रिणः॑ । शेपः॑ । रोम॑ण्ऽवन्तौ । भे॒दौ । वाः । इत् । म॒ण्डूकः॑ । इ॒च्छ॒ति॒ । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥
वोळ्हा लक्ष्यं देशं प्रापयन् अश्वः सुखं कल्याणं रथम् इच्छति । उपमन्त्रिणः । उपमन्त्रवन्तो नर्मसचिवाः हसनाम् उपहसनां वाचमिच्छन्ति । तथा शेपः । ‘शेपो वैतस इति पुंस्प्रजननस्य' (निरु. ३.२१ ) इति यास्कः । यथा शेपः रोमण्वन्तौ भेदौ इच्छति । मण्डूकः वारित् । इदवधारणे । उदकमेवेच्छति । तथाहं त्वत्परिस्रवणमिच्छामि। तस्मात् इन्द्रायेन्दो परि स्रव इति ॥ ॥ २५ ॥
“The draught horse (desire) a cart easy (to draw); those who invite guests (desire) merriment; the frog desires water; flow, Indu, for Indra.”
The horse would draw an easy car, gay hosts attract the laugh and jest.
The male desires his mate's approach, the frog is eager for the flood, Flow, Indu, flow for Indra's sake.
The draft-horse seeks an easy-rolling chariot, beguilers a joke;
the penis seeks the hairy split, the frog just seeks water.
– O drop, flow around for Indra.
Das Wagenpferd wünscht einen leichtgehenden Wagen und munteren Zuspruch des Treibers, des Mannes Glied die behaarten Spaltränder, und der Frosch das Wasser.
Das Zugpferd wünscht den leichten Wagen, die Spaßmacher Gelächter, das Glied die behaarte Ritze; Wasser wünscht der Frosch.- Fließe für Indra ringsum ab, o Saft!
Тяжеловоз (хочет) легкой повозки,
Соблазнители – (женской) улыбки,
Уд – волосатой щели,
Лягушка же хочет воды.
Для Индры, о капля, растекайся вокруг!