Sukta 9.47
ऋषिकविर्भार्गवः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र5
छन्दगायत्री
अ॒या सोम॑: सुकृ॒त्यया॑ म॒हश्चि॑द॒भ्य॑वर्धत । म॒न्दा॒न उद्वृ॑षायते ॥
अ॒या । सोमः॑ । सु॒ऽकृ॒त्यया॑ । म॒हः । चि॒त् । अ॒भि । अ॒व॒र्ध॒त॒ । म॒न्दा॒नः । उत् । वृ॒ष॒ऽय॒ते॒ ॥
सोमः अया अनया सुकृत्यया शोभनयाभिषवादिलक्षणया क्रियया महश्चित् महतो देवान् प्रति अभ्यवर्धत प्रवृद्धोऽभूत् । मन्दानः मोदमानः उद्वृषायते वृषवदाचरति । यथा मोदमानो वृषभः शब्दं करोति तथाभिषववेलायामुपरवेषु शब्दं करोतीत्यर्थः ॥
“By this sacred solemnity the Soma is magnified before the mighty (gods); exulting he moves like a bull.”
GREAT as he was, Soma hath gained strength by this high solemnity:
joyous he riseth like a bull.
Through this good ritual performance Soma has waxed strong even over the great ones.
Becoming exhilarated, he up and acts the bull.
So gross er war, doch grösser noch ward Soma durch das fromme Werk, Erfreut geräth in Wallung er.
Durch diese geschickte Behandlung erstarkte der schon so große Soma noch mehr; sich berauschend steigt er wie ein Bulle auf.
कृ॒तानीद॑स्य॒ कर्त्वा॒ चेत॑न्ते दस्यु॒तर्ह॑णा । ऋ॒णा च॑ धृ॒ष्णुश्च॑यते ॥
कृ॒तानि॑ । इत् । अ॒स्य॒ । कर्त्वा॑ । चेत॑न्ते । द॒स्यु॒ऽतर्ह॑णा । ऋ॒णा । च॒ । धृ॒ष्णुः । च॒य॒ते॒ ॥
अस्य यस्य एतस्य सोमस्य दस्युतर्हणा दस्यूनामसुराणां नाशकानि कर्त्वा कर्माणि सः इत् अस्माभिरेव सोऽयं धृष्णुः धृष्टः सोमो यजमानानाम् ऋणा च ऋणान्यपि चयते कामप्रदानेन चातयति ॥
“They publish his exploits, his acts of Dasyu-crushing; resolute he acquite the debts (of the worshipper).”
His task is done: his crushings of the Dasyus are made manifest:
He sternly reckoneth their debts.
His deeds done and to be done, crushing the Dasyus, are conspicuous, and the bold one exacts recompense for debts.
Was ihm zu thun, hat er gethan, seht, wie er die Dämonen schlug, Und Sünden straft, der kühne Held.
Die Dasyuzerschmetterungen, die er getan hat und noch tun wird, sind bekannt, und mutig treibt er die Bußen ein.
आत्सोम॑ इन्द्रि॒यो रसो॒ वज्र॑: सहस्र॒सा भु॑वत् । उ॒क्थं यद॑स्य॒ जाय॑ते ॥
आत् । सोमः॑ । इ॒न्द्रि॒यः । रसः॑ । वज्रः॑ । स॒ह॒स्र॒ऽसाः । भु॒व॒त् । उ॒क्थम् । यत् । अ॒स्य॒ । जाय॑ते ॥
यत् यदा अस्य इन्द्रस्य उक्थं शस्त्रं जायते प्रादुर्भवति तत् आत् अनन्तरमेव इन्द्रियः इन्द्रस्य प्रियकरः रसः बलवान् वज्रः वज्रसदृशः केनाप्यहिंस्यः सोमः सहस्रसाः अस्मभ्यमपरिमितस्य धनस्य दाता भवति ॥
“When the praise of Indra is recited, then the juice dear to him, vigorous as a thunderbolt, give us unlimited wealth.”
Soon as his song of praise is born, the Soma, Indra's juice, becomes
A thousand-winning thunderbolt.
Then Soma, the sap destined for Indra, becomes a mace winning
thousands,
when a hymn is born for him.
Wenn ihm das Loblied wird erzeugt, dann wird des Indra Somatrank Ein Blitz, der tausend Güter schenkt.
Und Soma, der indrische Saft, wird zur tausendgewinnenden Keule, wenn das Preislied auf ihn gedichtet wird.
स्व॒यं क॒विर्वि॑ध॒र्तरि॒ विप्रा॑य॒ रत्न॑मिच्छति । यदी॑ मर्मृ॒ज्यते॒ धिय॑: ॥
स्व॒यम् । क॒विः । वि॒ऽध॒र्तरि॑ । विप्रा॑य । रत्न॑म् । इ॒च्छ॒ति॒ । यदि॑ । म॒र्मृ॒ज्यते॑ । धियः॑ ॥
यदि कविः क्रान्तकर्मा अयं सोमः धियः धीभिः। विभक्तिव्यत्ययः। धीतिभिः । अङ्गुलीभिरित्यर्थः । मर्मृज्यते शोध्यते तर्हि स्वयं स्वयमेव विप्राय मेधाविने विधर्तरि कामानां विधातरीन्द्रे रत्नं रमणीयं धनम् इच्छति । इन्द्रेण धनं दापयितुमिच्छतीत्यर्थः ॥
“When the sage Soma is cleansed by the fingers, he of his own accord desires wealth for the pious worshipper in (Indra), the granter of wishes.”
Seer and Sustainer, he himself desireth riches for the sage
When he embellisheth his songs.
Himself a sage poet, he seeks a treasure for the inspired poet at (the hands of) the distributor,
as he keeps grooming his insightful thoughts.
Er selbst, der weise, wünschet dann dem Sänger Schätze zu verleihn, Wenn dieser ihm Gebete schmückt.
Selbst wünscht der Seher dem Beredten die Belohnung auszuteilen, wenn er die Gedanken herausputzt.
सि॒षा॒सतू॑ रयी॒णां वाजे॒ष्वर्व॑तामिव । भरे॑षु जि॒ग्युषा॑मसि ॥
सि॒सा॒सतुः॑ । र॒यी॒णाम् । वाजे॑षु । अर्व॑ताम्ऽइव । भरे॑षु । जि॒ग्युषा॑म् । अ॒सि॒ ॥
हे सोम त्वं भरेषु संग्रामेषु जिग्युषां शत्रून् जयतां रयीणां धनानां सिषासतुः संभक्तुमिच्छुः असि भवसि । शत्रून् जयद्योत् धनानि प्रयच्छसीत्यर्थः । तत्र दृष्टान्तः। वाजेषु संग्रामेषु अर्वतामिव अश्वानामिव । यथा संग्रामं प्रविशद्भ्योऽश्वेभ्यो घासं प्रयच्छन्ति तद्वदित्यर्थः॥ ॥ ४ ॥
“You desire to give wealth to those who conquer in combat as (men offer fodder) to horses in battle.”
Fain would they both win riches as in races of the steeds. In war
Thou art upon the conquerors' side.
Desirous of winning riches, as of winning chargers at prize-contests, you are among those who are victorious in the raids.1274 IX. 48–49
Ein Preisverleiher bist du ja, wie für die Renner auf der Bahn, So für die Sieger in der Schlacht.
Beide haben Reichtümer zu gewinnen gesucht: Du bist auf Seiten derer, die in den Beutezügen Sieger sind, wie auf Seiten der Rennpferde in den Preiskämpfen.