Sukta 9.64
ऋषिकश्यपः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र30
छन्दगायत्री
वृषा॑ सोम द्यु॒माँ अ॑सि॒ वृषा॑ देव॒ वृष॑व्रतः । वृषा॒ धर्मा॑णि दधिषे ॥
वृषा॑ । सो॒म॒ । द्यु॒ऽमान् । अ॒सि॒ । वृषा॑ । दे॒व॒ । वृष॑ऽव्रतः । वृषा॑ । धर्मा॑णि । द॒धि॒षे॒ ॥
हे सोम वृषा वर्षकस्त्वं द्युमान् दीप्तिमान् असि । अपि च हे देव द्योतमान सोम वृषा त्वं वृषव्रतः वर्षणशीलकर्मासि । किंच हे सोम वृषा त्वं धर्माणि देवानां मनुष्याणां च हितानि कर्माणि दधिषे धारयसि ॥
“You, Soma, are the bright sprinkler; you shining (Soma) are the sprinkler whose occupation is sprinkling; you, the sprinkler, sustain the rites (of men and gods).”
Soma, thou art a splendid Steer, a Steer, O God, with steerlike sway:
Thou as a Steer ordainest laws.
A bull are you, Soma, a brilliant one—a bull following his bullish commandments, o god.
As bull, you have established your own foundations.
Du, Soma, bist ein lichter Stier, ein Stier, o Gott, mit Stieres Werk, Als Stier empfängst du die Gebühr.
Soma, du bist der glänzende Bulle, du Gott, der Bulle wie ein Bulle wirkend; du, der Bulle, hast die Bräuche eingesetzt.
वृष्ण॑स्ते॒ वृष्ण्यं॒ शवो॒ वृषा॒ वनं॒ वृषा॒ मद॑: । स॒त्यं वृ॑ष॒न्वृषेद॑सि ॥
वृष्णः॑ । ते॒ । वृष्ण्य॑म् । शवः॑ । वृषा॑ । वन॑म् । वृषा॑ । मदः॑ । स॒त्यम् । वृ॒ष॒न् । वृषा॑ । इत् । अ॒सि॒ ॥
हे वृषन् कामानां वर्षक सोम वृष्णः वर्षितुः ते तव शवः बलं वृष्ण्यं वर्षणशीलं भवति । वनं तव भजनमपि वृषा वर्षणशीलम् । मदः तव रसोऽपि वृषा वर्षणशीलः । सत्यं सत्यमेव त्वं वृषेत् वर्षणशील एव असि भवसि ॥
“O sprinkler, the strengh of you the sprinkler consists in sprinkling, your worship consists in sprinkling, your juice consists in sprinkling; you truly are always the sprinkler.”
Steer-strong thy might is as a steer's, steerstrong thywood, steer-like thy drink
A Steer indeed, O Steer, art thou.
Of you, the bull, bullish is the strength; your wooden (cup) is a bull, your exhilarating drink a bull.
In truth, o bull, you are really a bull.
᳓
Dir Stier ist eigen Stieres Kraft, ein Stier die Flut, ein Stier der Rausch, Ein rechter Stier bist du, o Stier.
Dein, des Bullen, Kraft ist bullenhaft, bullenhaft ist das Holz, bullenhaft dein Rausch. Wahrhaftig, du bist ein Bulle, o Bulle.
अश्वो॒ न च॑क्रदो॒ वृषा॒ सं गा इ॑न्दो॒ समर्व॑तः । वि नो॑ रा॒ये दुरो॑ वृधि ॥
अश्वः॑ । न । च॒क्र॒दः॒ । वृषा॑ । सम् । गाः । इ॒न्दो॒ इति॑ । सम् । अर्व॑तः । वि । नः॒ । रा॒ये । दुरः॑ । वृ॒धि॒ ॥
हे इन्दो सोम वृषा त्वम् अश्वो न अश्व इव सं चक्रदः संक्रन्दसे । अपि च गाः पशून् अर्वतः अश्वांश्चास्मभ्यं सं प्रयच्छसीति शेषः। किंच नः अस्माकं राये धनाय दुरः द्वाराणि वि वृधि विवृतानि कुरु ॥
“Indu, the sprinkler, you nigh like a horse; you give us cattle, you give us horses; open the doors for our wealth.”
Thou, Indu, as a vigorous horse, hast neighed together steeds and kine:
Unbar for us the doors to wealth.
You, the bull, whinny like a horse. Sur(round) the cows, sur(round) the steeds, o drop;
open up the doors for wealth for us.
O wiehere gleich wie ein Hengst uns Ross' und Rinder, Indu, her, Des Reichthums Thore öffne uns.
Wie ein Roß wiehernd sollst du, der Bulle, uns Rinder und Rennpferde zusammen-brüllen, brausen, o Saft. Öffne uns die Tore zum Reichtum!
असृ॑क्षत॒ प्र वा॒जिनो॑ ग॒व्या सोमा॑सो अश्व॒या । शु॒क्रासो॑ वीर॒याशव॑: ॥
असृ॑क्षत । प्र । वा॒जिनः॑ । ग॒व्या । सोमा॑सः । अ॒श्व॒ऽया । शु॒क्रासः॑ । वी॒र॒ऽया । आ॒शवः॑ ॥
वाजिनः बलवन्तः शुक्रासः शुक्रा उज्ज्वला: आशवः वेगवन्तश्च सोमासः सोमाः गव्या गवेच्छया अश्वया अश्वेच्छया च वीरया पुत्रेच्छया च प्र असृक्षत ऋत्विग्भिः सृज्यन्ते ॥
“The powerful, brilliant, rapid Soma-juices are effused in the hope of obtaining cattle, horses, and male offspring.”
Out of desire of cows and steeds and horses. potent Soma-drops,
Brilliant and swift, have been effused.
They have surged forth—the prize-seeking soma juices—with a yen for cows and for horses,
with a yen for heroes—the swift clear ones.
Voll Gier nach Rind und Ross und Mann sind Somatränke ausgeströmt, Die raschen, starken, glänzenden.
Die preisgewinnenden Renner wurden losgelassen, die Somasäfte, im Verlangen nach Rindern und Rossen, die klaren Renner in Erwartung des Helden.
शु॒म्भमा॑ना ऋता॒युभि॑र्मृ॒ज्यमा॑ना॒ गभ॑स्त्योः । पव॑न्ते॒ वारे॑ अ॒व्यये॑ ॥
शु॒म्भमा॑नाः । ऋ॒त॒युऽभिः॑ । मृ॒ज्यमा॑नाः । गभ॑स्त्योः । पव॑न्ते । वारे॑ । अ॒व्यये॑ ॥
ऋतायुभिः यज्ञकामैः शुम्भमानाः अलंक्रियमाणाः गभस्त्योः गभस्तिभ्यां बाहुभ्याम् । ‘ गभस्ती बाहू' इति बाहुनामसु पाठात् । मृज्यमानाः शोध्यमानाः सोमाः अव्यये अविमये वारे वाले पवित्रे पवन्ते क्षरन्ति ॥ ॥ ३६ ॥
“The (Soma-juices) beautified by those desirous of sacrifice, cleansed by their hands, flow through the woollen fleece.”
They purified in both the hands, made beautiful by holy men,
Flow onward to the fleecy cloth.
Being beautified by those who seek truth, being groomed in the two hands, they purify themselves in the sheep’s fleece.
᳓
Sie rieseln hin aufs Widderhaar, von frommen Männern ausgeschmückt, Mit beiden Armen schön geklärt.
Schön gemacht von den Frommen, zwischen den Händen geputzt, läutern sie sich im Schafhaar.
ते विश्वा॑ दा॒शुषे॒ वसु॒ सोमा॑ दि॒व्यानि॒ पार्थि॑वा । पव॑न्ता॒मान्तरि॑क्ष्या ॥
ते । विश्वा॑ । दा॒शुषे॑ । वसु॑ । सोमाः॑ । दि॒व्यानि॑ । पार्थि॑वा । पव॑न्ताम् । आ । अ॒न्तरि॑क्ष्या ॥
ते सोमाः दिव्यानि दिवि भवानि पार्थिवा पार्थिवानि पृथिव्यां संभूतानि च अन्तरिक्ष्या अन्तरिक्ष्याणि अन्तरिक्षे जातानि च विश्वा विश्वानि वसु वसूनि धनानि दाशुषे हविषां प्रदात्रे यजमानाय आ पवन्तां क्षरन्तु ॥
“May those Soma-juices pour forth for the offerer (of libations) all the treasures of heaven and earth and of the firmament.”
These Soma juices shall pour forth all treasures for the worshipper
From heaven and earth and firmament.
All goods for the pious—heavenly, earthly, and those of the midspace— let these soma juices bring in purifying themselves.
Die Soma's mögen alles Gut der Erd', des Himmels und der Luft Zurieseln dem Verehrenden.
Diese Soma´s sollen dem Opferspender alle Schätze, die himmlischen, irdischen und die in der Luft zuläutern!
पव॑मानस्य विश्ववि॒त्प्र ते॒ सर्गा॑ असृक्षत । सूर्य॑स्येव॒ न र॒श्मय॑: ॥
पव॑मानस्य । वि॒श्व॒ऽवि॒त् । प्र । ते॒ । सर्गाः॑ । अ॒सृ॒क्ष॒त॒ । सूर्य॑स्यऽइव । न । र॒श्मयः॑ ॥
हे विश्ववित् विश्वस्य द्रष्टः सोम पवमानस्य क्षरतः ते तव सर्गाः सृज्यमाना धाराः सूर्यस्येव रश्मयः सूर्यस्य किरणा इव प्रकाशमानाः । न इति संप्रत्यर्थे । इदानीं प्र असृक्षत प्रसृज्यन्ते ॥
“All-beholding Soma, your streams as you are being purified are sent forth like the rays of the sun at present.”
The streams of Pavamana, thine, Finder of all, have been effused,
Even as Surya's rays of light.
O you who find [/know] all, of you purifying yourself the surges have surged forth,
like the rays of the sun.
Allweiser, dein, des flammenden, Ergüsse sind hervorgeströmt Gleich wie der Sonne Strahlenschar.
Deine, des Pavamana Güsse, sind ausgegossen wie die Strahlen der Sonne, du Allwissender.
के॒तुं कृ॒ण्वन्दि॒वस्परि॒ विश्वा॑ रू॒पाभ्य॑र्षसि । स॒मु॒द्रः सो॑म पिन्वसे ॥
के॒तुम् । कृ॒ण्वन् । दि॒वः । परि॑ । विश्वा॑ । रू॒पा । अ॒भि । आ॒र्ष॒सि॒ । स॒मु॒द्रः । सो॒म॒ । पि॒न्व॒से॒ ॥
हे सोम समुद्रः । समुद्द्रवन्ति यस्माद्रसाः स समुद्रः। स त्वं केतुं प्रज्ञानं कृण्वन् कुर्वन् अस्माकं विश्वा विश्वानि रूपा रूपाणि दिवः अन्तरिक्षात् अभ्यर्षसि अभिपवसे । पिन्वसे नानाविधानि धनानि चास्मभ्यं प्रयच्छसि ॥
“Soma, you who are the ocean, bestowing knowledge, have from heaven to all our various forms, and bestow (variouskinds of wealth on us).”
Making the light that shines from heaven thou flowest on to every form
Soma, thou swellest like a sea.
Making a beacon, from heaven you rush toward all forms.
O Soma, you swell as the sea.
Vom Himmel Licht erzeugend strömst du alle Herrlichkeit herbei, Du schwillst, o Soma, als ein Meer.
Dein Banner aufsteckend rinnst du vom Himmel, alle Farben annehmend. Wie das Meer schwillst du an, o Soma.
हि॒न्वा॒नो वाच॑मिष्यसि॒ पव॑मान॒ विध॑र्मणि । अक्रा॑न्दे॒वो न सूर्य॑: ॥
हि॒न्वा॒नः । वाच॑म् । इ॒ष्य॒सि॒ । पव॑मान । विऽध॑र्मणि । अक्रा॑न् । दे॒वः । न । सूर्यः॑ ॥
हे पवमान सोम हिन्वानः प्रेर्यमाणस्त्वं वाचं शब्दम् इष्यसि प्रेरयसि । कदेत्यत्राह । यदा तव रसः सूर्यः देवो न देव इव विधर्मणि विधारके पवित्रे अक्रान् अक्रमीत् तदेत्यर्थः ॥
“Purified Soma, when sent forth you utter a cry (when your juice) like the sun god passed through the supporting (filter).”
Urged on thou sendest out thy voice, O Pavamana; thou hast moved,
Like the God Surya, to the sieve.
Yourself being impelled, you send out your speech, you who purify yourself at your expansion.
You have roared like the Sun-god.
Entsandt erhebst du den Gesang, o rieselnder, du wiehertest Am Himmel wie der Sonnengott.
Zur Eile getrieben entsendest du die Stimme, o Pavamana, wenn du dich ausbreitest; du hast gewiehert wie der Gott Surya.
इन्दु॑: पविष्ट॒ चेत॑नः प्रि॒यः क॑वी॒नां म॒ती । सृ॒जदश्वं॑ र॒थीरि॑व ॥
इन्दुः॑ । प॒वि॒ष्ट॒ । चेत॑नः । प्रि॒यः । क॒वी॒नाम् । म॒ती । सृ॒जत् । अश्व॑म् । र॒थीःऽइ॑व ॥
चेतनः प्रज्ञापकः प्रियः देवानां प्रीतिकरः इन्दुः सोमः कवीनां क्रान्तकर्मणां स्तोतॄणां मती मत्या स्तुत्या पविष्ट पवते । अश्वं हयं रथीरिव रथीव ऊर्मिं सृजत् सृजति च ॥ ॥ ३७॥
“Indu the enlightener, beloved (of the gods), flows forth at the praise of the sages; he lets loose (his wave) as a charioteer his horse.”
Indu, Enlightener, Friend, hath been purified by the sages' hymns:
So starts the charioteer his steed-
The drop has become purified, the conspicuous dear one, by the thought of the poets.
Like a charioteer his horse, it has released (its wave),
᳓
Der liebe Indu riesle hell erglänzend durch der Sänger Lied, rasch, wie das Ross der Lenker treibt.
Der Saft hat sich merklich geläutert, der liebe durch des Sehers Dichtung. Er lasse wie der Wagenlenker das Roß, so seine Welle laufen;
ऊ॒र्मिर्यस्ते॑ प॒वित्र॒ आ दे॑वा॒वीः प॒र्यक्ष॑रत् । सीद॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा ॥
ऊ॒र्मिः । यः । ते॒ । प॒वित्रे॑ । आ । द॒व॒ऽअ॒वीः । प॒रि॒ऽअक्ष॑रत् । सीद॑न् । ऋ॒तस्य॑ । योनि॑म् । आ ॥
हे सोम ते तव यः देवावीः देवकामः ऊर्मिः तरङ्गः ऋतस्य यज्ञस्य योनिं स्थानम् आ सीदन् पवित्रे पर्यक्षरत् परिक्षरति तमूर्मिं सृजतीति पूर्वत्र संबन्धः ॥
“Your wave which, devoted to the gods flows to the filter, alighting upon the plural ce of sacrifice.”
Thy God-delighting wave which hath flowed to purifying seive,
Alighting in the home of Law.
Your wave which, pursuing the gods, has streamed around in the filter, sitting on the womb of truth.
Mit deiner Welle, die ins Sieb, die Götter speisend, niederrann, Sich setzend auf des Opfers Schooss,
Deine Welle, die göttereinladend auf der Seihe umgeflossen ist und sich auf den ordnungsgemäßen Schoß hingesetzt hat.
स नो॑ अर्ष प॒वित्र॒ आ मदो॒ यो दे॑व॒वीत॑मः । इन्द॒विन्द्रा॑य पी॒तये॑ ॥
सः । नः॒ । अ॒र्ष॒ । प॒वित्रे॑ । आ । मदः॑ । यः । दे॒व॒ऽवीत॑मः । इन्दो॒ इति॑ । इन्द्रा॑य । पी॒तये॑ ॥
हे इन्दो यः त्वं देववीतमः अतिशयेन देवकामः मदः मदकरश्च भवसि सः त्वं नः अस्माकं पवित्रे इन्द्राय इन्द्रस्य पीतये पानाय आ अर्ष आपवस्व ॥
“Indu, who are exhilarating and most devoted to the gods, hasten to the filter for Indra to drink.”
Flow to our sieve, a gladdening draught that hath most intercourse with Gods,
Indu, to Indra for his drink.
Rush into our filter, as the exhilarating drink that best pursues the gods, o drop, for Indra to drink.
᳓
O Indu, ström' in unser Sieb zum Trunk dem Indra, als der Trank, Der Göttern beste Labung bringt.
Fließe du uns in der Seihe als der göttereinladendste Rauschtrank, o Saft, für Indra zum Trunke!
इ॒षे प॑वस्व॒ धार॑या मृ॒ज्यमा॑नो मनी॒षिभि॑: । इन्दो॑ रु॒चाभि गा इ॑हि ॥
इ॒षे । प॒व॒स्व॒ । धार॑या । मृ॒ज्यमा॑नः । म॒नी॒षिऽभिः॑ । इन्दो॒ इति॑ । रु॒चा । अ॒भि । गाः । इ॒हि॒ ॥
हे इन्दो सोम मनीषिभिः ऋत्विग्भिः मृज्यमानः शोध्यमानस्त्वम् इषे अस्माकमन्नाय धारया पवस्व क्षर । रुचा रोचमानेनान्धसा गाः पशून् अभि इहि अभिगच्छ॥
“Cleansed by the priests, Indu, flow in a stream for (our) food; approach the cattle with food.”
Flow onward with a stream for food, made beautiful by sapient men:
Indu with sheen approach the milk.
For refreshment purify yourself in a stream, being groomed by the inspired ones.
O drop, with your light come toward the cows.
᳓
Zur Labung riesle hell im Strom, gereinigt von den kundigen, Geh, Indu, glänzend zu der Milch.
Läutere dich im Strome zum Genuß, von den Nachsinnenden geputzt; o Saft, geh mit deinem Glaste auf die Kühe los!
पु॒ना॒नो वरि॑वस्कृ॒ध्यूर्जं॒ जना॑य गिर्वणः । हरे॑ सृजा॒न आ॒शिर॑म् ॥
पु॒ना॒नः । वरि॑वः । कृ॒धि॒ । ऊर्ज॑म् । जना॑य । गि॒र्व॒णः॒ । हरे॑ । सृ॒जा॒नः । आ॒ऽशिर॑म् ॥
हे गिर्वणः गीर्भिर्वननीय हरे हरितवर्ण सोम आशिरं क्षीरं प्रति सृजानः विसृज्यमानः पुनानः पूयमानस्त्वं जनाय यजमानार्थं वरिवः धनम् ऊर्जम् अन्नं च कृधि कुरु ॥
“Green-tinted (Soma) lauded by hymns,being dropped into the curds and milk and being purified, bestow wealth and food upon the worshipper.”
While thou art cleansed, Song-Lover, bring comfort and vigour to the folk,
Poured, Tawny One! on milk and curds.
Becoming purified, make wide space and nourishment for the people, o you who long for song,
when you are released into the milk-mixture, o tawny one.
᳓
Gereinigt schaffe freien Raum und Kraft den Menschen, Liederfreund, Entsandt, o Ross, zum Milchgemisch.
Wenn du dich läuterst, so schaffe einen Ausweg, Stärkung dem Volke, du lobbegehrender Falbe, auf die Mischmilch losgelassen!
पु॒ना॒नो दे॒ववी॑तय॒ इन्द्र॑स्य याहि निष्कृ॒तम् । द्यु॒ता॒नो वा॒जिभि॑र्य॒तः ॥
पु॒ना॒नः । दे॒वऽवी॑तये॑ । इन्द्र॑स्य । या॒हि॒ । निः॒ऽकृ॒तम् । द्यु॒ता॒नः । वा॒जिऽभिः॑ । य॒तः ॥
हे सोम द्युतानः दीप्यमानः वाजिभिः बलिभिर्यजमानैः यतः संगृहीतः देववीतये यज्ञार्थं पुनानः पूयमानस्त्वम् इन्द्रस्य निष्कृतं स्थानं याहि गच्छ॥ ॥ ३८ ॥
“Purified for the banquet of the gods, go to Indra's station radiant, collected together by the vigorous (worshippers).”
Purified for the feast of Gods, go thou to Indra's special place,
Resplendent, guided by the strong.
Becoming purified for the pursuit of the gods, drive to your rendezvous with Indra,
flashing, guided by the prize-seekers.
᳓
Gereinigt geh zum Göttermahl dahin, wo du den Indra triffst, Gelenkt von Priestern, strahlender!
Dich läuternd zur Götterladung geh an des Indra Treffort, leuchtend, von den Preiskämpfen gelenkt!
प्र हि॑न्वा॒नास॒ इन्द॒वोऽच्छा॑ समु॒द्रमा॒शव॑: । धि॒या जू॒ता अ॑सृक्षत ॥
प्र । हि॒न्वा॒नासः॑ । इन्द॑वः । अच्छ॑ । स॒मु॒द्रम् । आ॒शवः॑ । धि॒या । जू॒ताः । अ॒सृ॒क्ष॒त॒ ॥
आशवः वेगवन्तः इन्दवः सोमाः समुद्रम् अन्तरिक्षम् अच्छ प्रति हिन्वानासः हिन्वानाः प्रेर्यमाणाः धिया अङ्गुल्या जूताः कृष्टाश्च प्र असृक्षत सृज्यन्ते ।
“The rapid Soma-juices being sent towards the firmament, are poured forth expressed by the fingers.”
Accelerated by the hymn, the rapid drops of Soma juice
Have flowed, urged onward, to the lake.
Being impelled forth, the swift drops,
sped by insightful thought, have surged to the sea.
᳓
Die schnellen Rosse, angespornt, sind zu dem Meere vorgeströmt, Die Indu's, durch Gebet beeilt.
Die Somasäfte, die Renner, wurden, zur Eile getrieben, zum Meere losgelassen, durch die Kunst beschleunigt.
म॒र्मृ॒जा॒नास॑ आ॒यवो॒ वृथा॑ समु॒द्रमिन्द॑वः । अग्म॑न्नृ॒तस्य॒ योनि॒मा ॥
म॒र्मृ॒जा॒नासः॑ । आ॒यवः॑ । वृथा॑ । स॒मु॒द्रम् । इन्द॑वः । अग्म॑न् । ऋ॒तस्य॑ । योनि॑म् । आ ॥
मर्मृजानासः मर्मृज्यमानाः आयवः गन्तारः इन्दवः सोमाः वृथा आयासं विनैव समुद्रम् अन्तरिक्षं गच्छन्ति । एतदेव दर्शयति । ऋतस्य उदकस्य योनिं स्थानम् अग्मन् गच्छन्तीति ॥
“The swift Soma-juices being cleansed (go to) the firmament without an effort; they go to the abode of the water.”
Easily have the living drops, made beautiful, approached the lake,
Yea, to the place of sacrifice.
Continually being groomed, the lively drops
have come at will to the sea, to the womb of truth.
᳓
Die Indu's, die gereinigten, die schnellen, sind voll Lust zum Meer Gegangen in des Opfers Schooss.
Geputzt sind die langlebigen Säfte ausgelassen zum Meere gegangen nach ihrem ordnungsgemäßen Schoße.
परि॑ णो याह्यस्म॒युर्विश्वा॒ वसू॒न्योज॑सा । पा॒हि न॒: शर्म॑ वी॒रव॑त् ॥
परि॑ । नः॒ । या॒हि॒ । अ॒स्म॒ऽयुः । विश्वा॑ । वसू॑नि । ओज॑सा । पा॒हि । नः॒ । शर्म॑ । वी॒रऽव॑त् ॥
हे सोम अस्मयुः अस्मत्कामस्त्वं नः अस्माकं विश्वा विश्वानि वसूनि धनानि ओजसा बलेन सह परि याहि रक्षार्थं परिगच्छ । अपि च नः अस्माकं वीरवत् पुत्रवत् शर्म गृहं पाहि रक्ष ॥
“Soma, who are devoted to us, guard all our treasures with your might; protect our home and offspring.”
Compass about, our faithful Friend, all our possessions with thy might:
Guard, hero like, our sheltering home.
Inclined toward us, encompass for us all goods with your strength. Protect for us a shelter full of heroes.
Behütend geh, uns holdgesinnt, mit Kraft um alle Güter uns, Schirm unser männerreiches Haus.
Alle Güter hole für uns ein mit deiner Kraft, uns zugetan! Schirme unseren männlichen Schutz!
मिमा॑ति॒ वह्नि॒रेत॑शः प॒दं यु॑जा॒न ऋक्व॑भिः । प्र यत्स॑मु॒द्र आहि॑तः ॥
मिमा॑ति । वह्निः॑ । एत॑शः । प॒दम् । यु॒जा॒नः । ऋक्व॑ऽभिः । प्र । यत् । स॒मु॒द्रे । आऽहि॑तः ॥
हे सोम यत् यदा यः वह्निः वहनशीलः एतशः अश्वः मिमाति शब्दं करोति ऋक्वभिः ऋत्विग्भिः स्तोतृभिः पदं यज्ञे युजानः निदधत् स्तोत्रश्रवणार्थमागच्छति च तदा स यज्ञवाहकाश्वात्मा त्वं समुद्रे उदके वसतीवरीषु प्र आहितः भवसि ॥
“The horse of burden neighs, yoked to the sacrifice by the priests, when plural ced in the ocean.”
Loud neighs the Courser Etasa, with singers, harnessed for the place,
Guided for travel to the lake.
Etaśa the draft-horse measures out his pace, being yoked by the
versifiers,
when he is deposited in the sea.
Es brüllt das bunte Wagenross, von Sängern an den Platz geschirrt, Wenn es zum Meere ist entsandt.
Es brüllt das Zugroß Etasa von den Sängern angeschirrt, wenn er in den Ozean gesetzt den Schritt vorwärts tut.
आ यद्योनिं॑ हिर॒ण्यय॑मा॒शुॠ॒तस्य॒ सीद॑ति । जहा॒त्यप्र॑चेतसः ॥
आ । यत् । योनि॑म् । हि॒र॒ण्यय॑म् । आ॒शुः । ऋ॒तस्य॑ । सीद॑ति । जहा॑ति । अप्र॑ऽचेतसः ॥
यत् यदा आशुः वेगवान् सोमः ऋतस्य यज्ञस्य हिरण्ययं हिरण्मयं योनिं स्थानम् । ‘ हिरण्यपाणिरभिषुणोति' इत्युक्तम्। आ सीदति तदानीम् अप्रचेतसः जहाति विसृजति । अस्तोतॄणां यज्ञं नाभिगच्छति किंतु स्तोतॄणामेव यज्ञमभिगच्छतीत्यर्थः ॥ ॥ ३९ ॥
“When the swift (Soma) takes his plural ce on the golden seat of sacrifice, he abandons (the sacrifice) of the foolish man.”
What time the Swift One resteth in the golden place of sacrifice,
He leaves the foolish far away.
When the swift one sits on the golden womb of truth,
he leaves behind the undiscerning.
᳓
Wenn in des Opfers goldnen Schooss sich niederlässt das schnelle Ross, So lässt die Thoren es im Stich.
Wenn der Rasche in seinen ordnungsgemäßen goldenen Schoß sich setzt, so verläßt er die Toren.
अ॒भि वे॒ना अ॑नूष॒तेय॑क्षन्ति॒ प्रचे॑तसः । मज्ज॒न्त्यवि॑चेतसः ॥
अ॒भि । वे॒नाः । अ॒नू॒ष॒त॒ । इय॑क्षन्ति । प्रऽचे॑तसः । मज्ज॑न्ति । अवि॑ऽचेतसः ॥
वेनाः कान्ताः स्तोतारः अभि अनूषत सोममभिष्टुवन्ति । प्रचेतसः सुमतयः इयक्षन्ति यष्टुमिच्छन्ति च । अविचेतसः । विशिष्टमतयो विचेतसः । अविचेतसो विपरीतमतय इत्यर्थः । मज्जन्ति निमज्जन्ति । ये सोमं नाभिष्टुवन्ति न यजन्ति च ते नरके पतन्तीत्यर्थः ॥
“Devoted (worshippers) glorify Soma; the well-disposed desire to sacrifice; the perverse-minded sink (into hell).”
The friends have sung in unison, the prudent wish to sacrifice:
Down sink the unintelligent.
The seekers have cried out to (him); the discerning wish to attain (him). The undiscriminating sink down.
Die Freunde haben ihn gerühmt, die Weisen opfern ihm mit Lust, Zu Grunde geht der Thoren Schar.
Die Seher haben ihm zugeschrieen, die Klugen streben ihm zu; die Tore sinken unter.
इन्द्रा॑येन्दो म॒रुत्व॑ते॒ पव॑स्व॒ मधु॑मत्तमः । ऋ॒तस्य॒ योनि॑मा॒सद॑म् ॥
इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । म॒रुत्व॑ते । पव॑स्व । मधु॑मत्ऽतमः । ऋ॒तस्य॑ । योनि॑म् । आ॒ऽसद॑म् ॥
हे इन्दो सोम मधुमत्तमः अतिशयेन मधुमांस्त्वम् ऋतस्य यज्ञस्य योनिं स्थानम् आसदम् उपवेष्टुं मरुत्वते इन्द्राय इन्द्रार्थं पवस्व क्षर ॥
“Flow, Indu, for Indra associated with the Maruts, you who are most sweet-flavoured, and take your seat on the plural ce of the sacrifice.”
For Indra girt by Maruts, flow, thou Indu, very rich in sweets,
To sit in place of sacrifice.
For Indra with the Maruts, o drop, purify yourself as the most honeyed, to sit on the womb of truth.
᳓
Dem Indra mit der Marutschar, o Indu, riesle, süssester! Zu setzen dich in Opfers Schooss.
Läutere dich, o Saft, als Süßester für Indra in Begleitung der Marut, um dich in deinen ordnungsgemäßen Schoß zu setzen!
तं त्वा॒ विप्रा॑ वचो॒विद॒: परि॑ ष्कृण्वन्ति वे॒धस॑: । सं त्वा॑ मृजन्त्या॒यव॑: ॥
तम् । त्वा॒ । विप्राः॑ । व॒चः॒ऽविदः॑ । परि॑ । कृ॒ण्व॒न्ति॒ । वे॒धसः॑ । सम् । त्वा॒ । मृ॒ज॒न्ति॒ । आ॒यवः॑ ॥
हे सोम तं पवमानं त्वा त्वां विप्राः प्राज्ञाः वेधसः कर्मणां कर्तारः वचोविदः स्तोतारः परिष्कृण्वन्ति अलंकुर्वन्ति । अपि च त्वा त्वाम् आयवः मनुष्याः सं मृजन्ति सम्यक् शोधयन्ति ।
“The wise who are the performers of pious acts, who are acquainted with holy texts, adorn you; men purify you.”
Controlling priests and sages skilled in holy song adorn thee well:
The living make thee beautiful.
The inspired poets knowing [/finding] speech, the ritual adepts,
adorn you;
the Āyus groom you all over.
Rings schmücken die verehrenden, die liederkund'gen Sänger dich, Es läutern dich die eifrigen.
Dich schmücken die beredten, wortkundigen Meister; dich putzen die Ayu´s.
रसं॑ ते मि॒त्रो अ॑र्य॒मा पिब॑न्ति॒ वरु॑णः कवे । पव॑मानस्य म॒रुत॑: ॥
रस॑म् । ते॒ । मि॒त्रः । अ॒र्य॒मा । पिब॑न्ति । वरु॑णः । क॒वे॒ । पव॑मानस्य । म॒रुतः॑ ॥
हे कवे क्रान्तकर्मन् सोम पवमानस्य क्षरतः ते तव रसं मित्रः अर्यमा च वरुणः च मरुतः च एते सर्वे देवाः पिबन्ति ॥
“Mitra, Aryaman, Varuṇa and the Maruts drink, sage (Soma), your juice as you drop.”
Aryaman, Mitra, Varuna drink Pavamana's juice, yea, thine:
O Sage, the Maruts drink thereof.
Mitra, Aryaman, and Varuṇa drink your sap, o poet,
as do the Maruts, when you purify yourself.
᳓
Es trinken, Weiser, deinen Saft, des hellen, Mitra, Arjaman Und Varuna, die Marutschar.
Deinen Saft trinken Mitra, Aryaman, Varuna, o Weiser, die Marut, wenn du dich läuterst.
त्वं सो॑म विप॒श्चितं॑ पुना॒नो वाच॑मिष्यसि । इन्दो॑ स॒हस्र॑भर्णसम् ॥
त्वम् । सो॒म॒ । वि॒पः॒ऽचित॑म् । पु॒ना॒नः । वाच॑म् । इ॒ष्य॒सि॒ । इन्दो॒ इति॑ । स॒हस्र॑ऽभर्णसम् ॥
हे इन्दो दीप्त सोम पुनानः पूयमानः त्वं विपश्चितं प्रज्ञया पवित्रां सहस्रभर्णसं बहुभरणां वाचम् इष्यसि प्रेरयसि ॥ ॥ ४० ॥
“Brilliant Soma, when purified you utter a sapient speech, feeding thousands.”
O Soma, Indu, thou while thou art purified urgest onward speech.
Thousandfold, with the lore of hymns.
You, Soma, while becoming purified, send out speech that is attentive to poetic inspiration
and brings a thousand presents, o drop.
᳓
Gereinigt lässt, o Soma, du erschallen dein begeistert Lied, Das, Indu, tausend Gaben beut.
Du, Soma, treibst die wortkundige Rede hervor, wenn du dich läuterst, die Tausend aufwiegende, o Saft.
उ॒तो स॒हस्र॑भर्णसं॒ वाचं॑ सोम मख॒स्युव॑म् । पु॒ना॒न इ॑न्द॒वा भ॑र ॥
उ॒तो इति॑ । स॒हस्र॑ऽभर्णसम् । वाच॑म् । सो॒म॒ । म॒ख॒स्युव॑म् । पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति॑ । आ । भ॒र॒ ॥
उतो अपि च हे इन्दो दीप्त सोम पुनानः पूयमानस्त्वं सहस्रभर्णसं सहस्रभरणां मखस्युवं धनकामां वाचम् अस्मभ्यम् आ भर आहर ॥
“Brilliant Soma, when purified bring (us) a voice, feeding thousands and desiring wealth.”
Yea, Soma, Indu, while thou art purified do thou bring to us
Speech thousandfold that longs for war.
And speech bringing a thousand presents, ready for combat [/bounty], o Soma—
becoming purified, o drop, bring that hither.
᳓
Das Lied, was tausend Gaben beut, o Soma, den Triumphgesang, Bring', Indu, her, gereinigter!
Und bring uns die Tausend aufwiegende Rede, o Soma, die Belohnung erwartende, wenn du dich läuterst, Soma!
पु॒ना॒न इ॑न्दवेषां॒ पुरु॑हूत॒ जना॑नाम् । प्रि॒यः स॑मु॒द्रमा वि॑श ॥
पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति॑ । ए॒षा॒म् । पुरु॑ऽहूत । जना॑नाम् । प्रि॒यः । स॒मु॒द्रम् । आ । वि॒श॒ ॥
हे पुरुहूत बहुभिराहूत इन्दो सोम पुनानः पूयमानस्त्वम् एषाम् अस्मिन् यागे स्तोत्रं कुर्वतां जनानां प्रियः सन् समुद्रं द्रोणकलशम् आ विश प्रविश ॥
“Indu, invoked by many, do you, being purified and being loved by these your worshippers, enter the ocean.”
O Indu, Much-invoked, while thou art purifying, as the Friend.
Of these men enter thou the lake.
Becoming purified, o drop, much invoked by these peoples,
as dear one, enter the sea.
᳓
Gereinigt, Indu, und geliebt von diesen Männern viel gerühmt, So schreite zu dem Meere hin.
Dich läuternd, o Saft, vielgerufener dieser Menschen, geh als Freund in den Ozean ein!
दवि॑द्युतत्या रु॒चा प॑रि॒ष्टोभ॑न्त्या कृ॒पा । सोमा॑: शु॒क्रा गवा॑शिरः ॥
दवि॑द्युतत्या । रु॒चा । प॒रि॒ऽस्तोभ॑न्त्या । कृ॒पा । सोमाः॑ । शु॒क्राः । गोऽआ॑शिरः ॥
शुक्राः उज्ज्वलाः दविद्युतत्या द्योतमानया रुचा दीप्त्या परिष्टोभन्त्या परितः शब्दायमानया कृपा धारया च युक्ताः सोमाः गवाशिरः भवन्ति । गव्येन पयसा मिश्रिता भवन्तीत्यर्थः॥
“The bright Soma-juices with their shining radiance and resounding stream are mixed with the milk and the curds.”
Bright are these Somas blent with milk, with light that flashes brilliantly. And form that utters loud acclaim.
(Provided) with ever-flashing light, with a form that encircles with chant are (both) the clear soma drinks and those mixed with cows [=milk].
Die milchgemischten Soma's sind erhellt von lichtem Strahlenglanz, Versehn mit rauschender Gestalt.
Mit blitzendem Glaste, mit brausender Schönheit sind die Geklärten, die mit Milch gemischten Somatränke geflossen.
हि॒न्वा॒नो हे॒तृभि॑र्य॒त आ वाजं॑ वा॒ज्य॑क्रमीत् । सीद॑न्तो व॒नुषो॑ यथा ॥
हि॒न्वा॒नः । हे॒तृऽभिः॑ । य॒तः । आ । वाज॑म् । वा॒जी । अ॒क्र॒मी॒त् । सीद॑न्तः । व॒नुषः॑ । य॒था॒ ॥
वाजी बलवान् सोमः हेतृभिः प्रेरकैः स्तोतृभिः हिन्वानः स्तोत्रैः प्रेर्यमाणः यतः संयतः सन् वाजं यागाख्यं युद्धम् आ अक्रमीत् आक्रामति । तत्र दृष्टान्तः । यथा वनुषः हन्तारो भटाः सीदन्तः युद्धं प्रविशन्तः आक्रामन्ति तद्वदित्यर्थः ॥
“The powerful Soma urged by the urging (worshippers) goes collected to the battle like warriors entering (the battle-field).”
Led by his drivers, and sent forth, the Strong Steed hath come nigh for spoil,
Like warriors when they stand arrayed.
Being impelled, guided by the impellers, the prize-seeker has stridden to the prize—
sitting (on the womb of truth) like raptor(-birds).
Gespornt von Treibern und gelenkt hat nun der Renner Preis erlangt Wie Krieger sitzend nach dem Streit.
Von den Treibern getrieben, gelenkt ist der Preisrenner nach dem Siegerpreis gelaufen wie die wetteifernden Reiter.
ऋ॒धक्सो॑म स्व॒स्तये॑ संजग्मा॒नो दि॒वः क॒विः । पव॑स्व॒ सूर्यो॑ दृ॒शे ॥
ऋ॒धक् । सो॒म॒ । स्व॒स्तये॑ । स॒म्ऽज॒ग्मा॒नः । दि॒वः । क॒विः । पव॑स्व । सूर्यः॑ । दृ॒शे ॥
हे सोम कविः क्रान्तः सूर्यः सुवीर्यस्त्वम् ऋधक् ऋध्नुवन् । तथा च यास्कः-‘ऋधगिति पृथग्भावस्यानुप्रवचनं भवत्यथाप्यृध्नोत्यर्थे दृश्यते' (निरु. ४. २५ ) इति । संजग्मानः संगच्छमानः स्वस्तये दृशे दर्शनाय च दिवः पवस्व क्षर ॥ ॥ ४१ ॥
“Soma, who are a sage mighty and prospering approaching flow from heaven for our prosperity and view.”
Specially, Soma, coming as a Sage from heaven to prosper us,
Flow like the Sun for us to see.
Separately [=unmixed], o Soma, and uniting (with milk), as poet of heaven
purify yourself for well-being and as the sun to be seen.
Gesondert, Soma, und vereint, du Himmels Sänger, ströme hell Zum Heil, der Sonne gleich zu schaun.
O Soma, nachdem du dich richtig zum Heil vereinigt hast, du der Seher des Himmels, kläre dich als die Sonne zum Schauen!