Sukta 9.75
ऋषिकविः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र5
छन्दजगती
अ॒भि प्रि॒याणि॑ पवते॒ चनो॑हितो॒ नामा॑नि य॒ह्वो अधि॒ येषु॒ वर्ध॑ते । आ सूर्य॑स्य बृह॒तो बृ॒हन्नधि॒ रथं॒ विष्व॑ञ्चमरुहद्विचक्ष॒णः ॥
अ॒भि । प्रि॒याणि॑ । प॒व॒ते॒ । चनः॑ऽहितः । नामा॑नि । य॒ह्वः । अधि॑ । येषु॑ । वर्ध॑ते । आ । सूर्य॑स्य । बृ॒ह॒तः । बृ॒हन् । अधि॑ । रथ॑म् । विष्व॑ञ्चम् । अ॒रु॒ह॒त् । वि॒ऽच॒क्ष॒णः ॥
चनोहितः । चन इत्यन्ननाम । चायतेरसुनि चन इत्यौणादिकसूत्रेण निपातितः । चनसेऽन्नाय हितः यद्वा हितान्नः सोमः प्रियाणि जगतः प्रीणयितॄणि नामानि नमनशीलानि तान्युदकानि अभि पवते अभितः करोति । येषु अन्तरिक्षस्थितेषूदकेषु यह्वः महानयं सोमः अधि वर्धते अधिकं प्रवृद्धो भवति । अपां मध्ये सोमो वसति । ततः बृहन् महान् सोमः बृहतः महतः परिवृढस्य सूर्यस्य विष्वञ्चं विष्वग्गमनम् अधि उपरि रथं विचक्षणः सर्वस्य विद्रष्टा सन् आ अरुहत् आरोहति । ‘ अग्नौ प्रास्ताहुतिः सम्यगादित्यमुपतिष्ठते ' इति ॥
“(The Soma) fit for good flows towards the delightful waters in which the mighty (Soma) is fostered; the beholder of all, the great (Soma) mounts themighty sun's chariot which go everywhere. ”
GRACIOUSLY-MINDED he is flowing on his way to win dear names o'er which the Youthful One grows great.
The Mighty and Far-seeing One hath mounted now the mighty Surya's car which moves to every side.
Delighted, he purifies himself, (aiming) toward his own dear names, upon which the youthfully exuberant one grows strong.
The lofty one, wide gazing, has mounted upon the chariot of the lofty sun that faces in many directions.
Befriedigt rieselt zu den lieben Wesen er, an denen er, der rastlos strömende, sich labt; Bestiegen hat der hohen Sonne Wagen er, allschauender, der hohe, den der ringsum fährt.
Der Begehrte läutert sich für seine lieben Namen, unter denen der Jüngstgeborene groß wird. Der Hohe hat den Wagen der hohen Sonne bestiegen, den nach verschiedenen Richtungen gehenden, der Weitschauende.
Очищается довольный, (чтобы достигнуть своих) милых
Имен, среди которых юный растет.
Высокий поднялся на колесницу высокого Сурьи,
Движущуюся в разные стороны, (он,) далеко смотрящий.
ऋ॒तस्य॑ जि॒ह्वा प॑वते॒ मधु॑ प्रि॒यं व॒क्ता पति॑र्धि॒यो अ॒स्या अदा॑भ्यः । दधा॑ति पु॒त्रः पि॒त्रोर॑पी॒च्यं१॒॑ नाम॑ तृ॒तीय॒मधि॑ रोच॒ने दि॒वः ॥
ऋतस्य॑ । जि॒ह्वा । प॒व॒ते॒ । मधु॑ । प्रि॒यम् । व॒क्ता । पतिः॑ । धि॒यः । अ॒स्याः । अदा॑भ्यः । दधा॑ति । पु॒त्रः । पि॒त्रोः । अ॒पी॒च्य॑म् । नाम॑ । तृ॒तीय॑म् । अधि॑ । रो॒च॒ने । दि॒वः ॥
ऋतस्य सत्यभूतस्य यज्ञस्य जिह्वा मुख्यत्वेन जिह्वास्थानीयः सोमः प्रियं प्रियकरं मधु मदकरं रसं पवते क्षरति। कीदृशः। वक्ता शब्दकृत् । यद्वा । स्तोतृभिः क्रियमाणाः स्तुतयः साधीयस्य इति प्रतिश्रवणस्य कर्ता । अस्याः धियः एतस्य कर्मणः पतिः पालयिता अदाभ्यः रक्षोभिर्हिंसितुमशक्यः पुत्रः यजमानः पित्रोः मातापित्रोः अपीच्यम् अन्तर्हितं यत् नाम । तौ न जानीतो नामकरणवेलायाम् । तस्मात्तयोरपरिज्ञायमानं तत् तृतीयं नाम दिवः द्युलोकस्य रोचने दीप्यमाने सोमेऽभिषूयमाणे सति अधि दधाति अत्यन्तं धारयति । नक्षत्रव्यावहारिकनाम्नी प्रभाष्य सोमयाजीति तृतीयमस्य नाम इति भगवता बौधायनेनोक्तम् ( बौ. गृह्यशेष. १.११.४-७ ) ॥
“The tongue of the sacrifice (Soma) distils the delightful exhilarating (juice), speaking, lord of this rite, unassailable; the son (the sacrificer) assumes a third name unknown to his parents in the briliance of heaven.”
The Speaker, unassailable Master of this hymn, the Tongue of sacrifice pours forth the pleasant meath.
Within the lustrous region of the heavens the Son makes the third secret name of Mother and of Sire.
As the tongue of truth, he purifies himself as his own dear honey—he, the speaker and father of this insight, who cannot be deceived.
The son sets a secret name on his two parents and a third in the
luminous realm of heaven.
Des Opfers Zunge rieselt liebe Süssigkeit, der starke Herr und Sprecher dieses frommen Worts, Es setzt der Sohn der Aeltern drittes Wesen hin, das tiefverborgne an des Himmels Aetherraum.
Als die Zunge der Wahrheit läutert sich die liebe Süßigkeit, als unbeirrbarer Sprecher und Meister dieser Dichtung. Der Sohn legt den Eltern einen geheimen Namen, er legt den dritten Namen dem Lichtraum des Himmels bei.
Язык (вселенского) закона, он очищается как приятная сладость,
Оратор, безобманный повелитель этой молитвы.
Сын дает тайное имя двоим родителям,
Третье (принадлежит) светлому пространству неба.
अव॑ द्युता॒नः क॒लशाँ॑ अचिक्रद॒न्नृभि॑र्येमा॒नः कोश॒ आ हि॑र॒ण्यये॑ । अ॒भीमृ॒तस्य॑ दो॒हना॑ अनूष॒ताधि॑ त्रिपृ॒ष्ठ उ॒षसो॒ वि रा॑जति ॥
अव॑ । द्यु॒ता॒नः । क॒लशा॑न् । अ॒चि॒क्र॒द॒त् । नृऽभिः॑ । वे॒मा॒नः । कोशे॑ । आ । हि॒र॒ण्यये॑ । अ॒भि । ई॒म् । ऋ॒तस्य॑ । दो॒हनाः॑ । अ॒नू॒ष॒त॒ । अधि॑ । त्रि॒ऽपृ॒ष्ठः । उ॒षसः॑ । वि । रा॒ज॒ति॒ ॥
द्युतानः। ‘द्युत दीप्तौ' । दीप्यमानः नृभिः कर्मनेतृभिर्ऋत्विग्भिः हिरण्यये हिरण्मये कोशे अधिषवणचर्मणि । तस्य हिरण्मयत्वं ' हिरण्यपाणिरभिषुणोति ' इति हिरण्यसंबन्धात् । तादृशे कोशे येमानः । छान्दसे कर्मणि लिटि कानचि रूपम् । नियम्यमानः सोमः । ततः ऋतस्य सत्यभूतस्य यज्ञस्य दोहनाः दोग्धार ऋत्विजः ईम् एनं सोमम् अभि अनूषत अभिष्टुवन्ति । ‘ ग्रावाणो वत्सा ऋत्विजो दुहन्ति' (तै. सं. ६.२.११.४ ) इति तैत्तिरीयब्राह्मण एषां दोग्धृत्वमभिहितम् । सोमः कलशान् द्रोणाभिधानान् प्रति अव अचिक्रदत् अवक्रन्दति शब्दायते । ततः त्रिपृष्ठः । त्रीणि सवनान्येव पृष्ठानि यस्य स तथोक्तः त्रिषु सवनेषु सोमस्य विद्यमानत्वात् । त्रिचक्रादित्वादुत्तरपदान्तोदात्तत्वम्। तादृशः सोमः उषसः अधि यागाहनि वि राजति । 'अधिशीङ्स्थासां० ) (पा. सू. १. ४, ४६ ) इति द्वितीया । तेष्वहःसु विशेषेण दीप्यते । यद्वा । राजतिरन्तर्णीतण्यर्थः । अहानि प्रकाशयति ॥
“Shining, he cries aloud (descending) into the vessels, pressed by the priests into the golden receptacle; the milk of the sacrifice glorify him; the supporter of the three sacrifices shines (most) on the days of sacrifice.”
Sending forth flashes he hath bellowed to the jars, led by the men into the golden reservoir.
The milky streams of sacrifice have sung to him: he of the triple height shines brightly through the morns.
Flashing, he has roared down toward the tubs, being guided by men into the golden bucket.
Those who produce the milk of truth have bellowed to him.
Triple-backed, he rules [/shines] afar over the dawns.
Er rauscht hernieder auf die Schüsseln hell an Glanz, gelenkt von Männern zu dem goldenen Gefäss, Des Opfers Melker jauchzen ihm mit Liedern zu, dreifach bedeckt durchleuchtet er das Morgenroth.
Erglänzend hat er die Krüge angebrüllt, von den Männern in der goldenen Kufe gezügelt. Ihm haben die Melkkühe der Opferordnung zugebrüllt. Der Dreirückige hat während der Morgen den Vorrang;
Сверкая, он наполнил ревом кувшины,
Управляемый мужами в золотом сосуде.
Дойные (коровы) (вселенского) закона его громко приветствовали.
Трехспинный правит утренними зорями.
अद्रि॑भिः सु॒तो म॒तिभि॒श्चनो॑हितः प्ररो॒चय॒न्रोद॑सी मा॒तरा॒ शुचि॑: । रोमा॒ण्यव्या॑ स॒मया॒ वि धा॑वति॒ मधो॒र्धारा॒ पिन्व॑माना दि॒वेदि॑वे ॥
अद्रि॑ऽभिः । सु॒तः । म॒तिऽभिः । चनः॑ऽहितः । प्र॒ऽरो॒चय॑न् । रोद॑सी॒ इति॑ । मा॒तरा॑ । शुचिः॑ । रोमा॑णि । अव्या॑ । स॒मया॑ । वि । धा॒व॒ति॒ । मधोः॑ । धारा॑ । पिन्व॑माना । दि॒वेऽदि॑वे ॥
मतिभिः । ‘ मन ज्ञाने । मन्त्रे विषेषपचमन इति क्तिन्नुदात्तः । स्तुतिभिः अद्रिभिः ग्रावभिश्च सुतः अभिषुतः चनोहितः चनसे अन्नाय हितः हितान्नो वा मातरा मातरौ जगतो निर्मात्र्यौ रोदसी द्यावापृथिव्यौ प्ररोचयन स्वतेजसा प्रकाशयन् अत एव शुचिः दीप्यमानः एवंविधः सोमः अव्यानि अविभवानि रोमाणि तैः कृतानि पवित्राणि समया अभितः समीपे वि धावाति विशेषेण क्षरति । किंच पिन्वमाना अद्भिः सिच्यमाना मधोः मदकरस्य सोमस्य धारा दिवेदिवे अन्वहं दीर्घसत्रेषु पवित्राण्युभयतः पवते ॥
“Effused by the stones and by the praises, fit for food, illuminating heaven and earth the parents (of the universe), pure, (the Soma), flows between the sheep's hairs, diluted (with the water) the stream of the exhilarating beverage (is purified) day by day.”
Pressed by the stones, with hymns, and graciously inclined, illuminating both the Parents, Heaven and Earth,
He flows in ordered season onward through the flee, a current of sweet juice still swelling day by day.
Pressed with stones, delighted by our thoughts, making the two
world-halves, his mothers, to shine forth, the blazing one
races through the woolen hairs all at once, as a stream of honey swelling day after day.
Gepresst von Steinen, durch Gebet geneigt gemach, durchleuchtend hell die Welten, seiner Aeltern Paar, So läuft er durch des Widders Haare quer hindurch, als süssen Trankes Strömung rieselnd Tag für Tag.
Mit Steinen ausgepreßt, von den frommen Gedanken begehrt, die beiden Welten, seine Mütter, erleuchtend, der Reine. - Mitten durch die Schafhaare rinnt der Strom der Süßigkeit, Tag für Tag anschwellend.
Выжатый камнями, довольный молитвами,
Освещая две половины вселенной, (своих) матерей, чистый,
Он пробегает посредине сквозь овечьи волоски,
Поток сладости, набухающий день ото дня.
परि॑ सोम॒ प्र ध॑न्वा स्व॒स्तये॒ नृभि॑: पुना॒नो अ॒भि वा॑सया॒शिर॑म् । ये ते॒ मदा॑ आह॒नसो॒ विहा॑यस॒स्तेभि॒रिन्द्रं॑ चोदय॒ दात॑वे म॒घम् ॥
परि॑ । सो॒म॒ । प्र । ध॒न्व॒ । स्व॒स्तये॑ । नृऽभिः॑ । पु॒ना॒नः । अ॒भि । वा॒स॒य॒ । आ॒ऽशिर॑म् । ये । ते॒ । मदाः॑ । आ॒ह॒नसः॑ । विऽहा॑यसः । तेभिः॑ । इन्द्र॑म् । चो॒द॒य॒ । दात॑वे । म॒घम् ॥
हे सोम स्वस्तये अविनाशाय परि प्र धन्व पात्राणि परितः प्रगच्छ । धविर्गत्यर्थः । किंच नृभिः कर्मनेतृभिर्ऋत्विग्भिः पुनानः पूयमानस्त्वम् आशिरम् आश्रयणं क्षीरादिकम् अभि वासय आच्छादय । संयोजयेति यावत् । आहनसः । ‘ आहननवन्तो वचनवन्तः । (निरु. ४,१५ ) इति यास्कः । शत्रूणामाभिमुख्येन हन्तारोऽभिहन्यमाना अभिषूयमाणाः स्तुतिमन्तः शब्दवन्तो वा विहायसः । महन्नामैतत् । महान्तः ते त्वदीयाः ये मदाः मदहेतवो रसाः सन्ति तेभिः तैः सोमैरस्माभिर्दीयमानैः मघं मंहनीयं धनमस्मभ्यं दातवे दातुम् इन्द्रं चोदय प्रेरय ॥ ॥ ३३ ॥
“Soma, flow forth for our welfare; purified by the priests cloth yourself in the (milky) mixture; with the exhilarating loud-sounding mighty juices which you have, inspire Indra to bestow affluence upon us.”
Flow onward, Soma, flow to bring prosperity: cleansed by the men, invest thee with the milky draught.
What gladdening drinks thou hast, foaming, exceeding strong, even with these incite Indra to give us wealth.
Run forth all around, Soma, for our well-being. As you are being purified by men, dress yourself in the milk-mixture.
With those exhilarating drinks of yours, luxuriant and expansive,
stimulate Indra to give us bounty.
1310 IX.76–77
O Soma, ströme rings hervor zum Wohlergehn, geklärt von Männern hülle ein die warme Milch, Und welche Tränke kräftig dir und schwellend sind, mit denen treibe Schatz zu geben Indra an.
Rinne im Kreise weiter, o Soma, zum Heile, von den Männern geläutert lege das Kleid der Milch an! Deine Räusche, des Üppigen in voller Körperkraft, mit denen feure Indra an, daß er eine Gabe schenke!
Беги вперед кругами, о сома, (нам) на счастье,
Очищаемый мужами, оденься в добавление молока!
(Те) буйные сильные опьянения, что у тебя,
Вдохни ими Индру, чтоб (он) вручил щедрый дар!