Sukta 9.83
ऋषिपवित्रः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र5
छन्दजगती
प॒वित्रं॑ ते॒ वित॑तं ब्रह्मणस्पते प्र॒भुर्गात्रा॑णि॒ पर्ये॑षि वि॒श्वत॑: । अत॑प्ततनू॒र्न तदा॒मो अ॑श्नुते शृ॒तास॒ इद्वह॑न्त॒स्तत्समा॑शत ॥
प॒वित्र॑म् । ते॒ । विऽत॑तम् । ब्र॒ह्म॒णः॒ । प॒ते॒ । प्र॒ऽभुः । गात्रा॑णि । परि॑ । ए॒षि॒ । वि॒श्वतः॑ । अत॑प्तऽतनूः । न । तत् । आ॒मः । अ॒श्नु॒ते॒ । शृ॒तासः॑ । इत् । वह॑न्तः । तत् । सम् । आ॒श॒त॒ ॥
हे ब्रह्मणस्पते मन्त्रस्य स्वामिन् सोम ते पवित्रं शोधकमङ्गं विततं सर्वत्र विस्तृतम् । स प्रभुः प्रभविता त्वं गात्राणि पातुरङ्गानि पर्येषि परिगच्छसि विश्वतः सर्वतः। तव तत् पवित्रम् अतप्ततनूः पयोव्रतादिना असंतप्तगात्रः आमः अपरिपक्वो न अश्नुते न व्याप्नोति । शृतास इत् शृता एवं परिपक्वा एव वहन्तः यागं निर्वहन्तः तत् पवित्रं समाशत व्याप्नुवन्ति ।
“Lord or prayer, your filter is stretched out; you who are the sovereign, enter its members from all sides; the raw (liquid) whose mass is not heated attains not this (filter); it is the boiled (liquids) bearing (the sacrifice) which attain it.”
SPREAD is thy cleansing filter, Brahmanaspati: as Prince, thou enterest its limbs from every side.
The raw, whose mass hath not been heated gains not this: they only which are dressed, which bear, attain to it.
The filter is outstretched for you, o lord of the sacred formulation. Advancing, you circle around its limbs on all sides.
A raw one, with unheated body, does not attain it [=filter]; only the
cooked ones, driving along, have attained it entirely.
Dein Läutrungsnetz, Gebetes Herr, ist ausgespannt, durch seine Glieder gehst du starker überall, Nichts ungekochtes und nichts rohes dringt hinein, gekochtes nur ist fahrend zu ihm hingelangt.
Deine Seihe ist ausgespannt, o Brahmanaspati; du durchdringst mächtig die Glieder nach allen Seiten. Nicht erreicht dies der Rohe, dessen Leib nicht durchglüht ist; nur die Gekochten, die Reifen, haben auf ihrer Fahrt es erreicht.
Цедилка твоя натянута, о Брахманаспати.
Могучий, ты обегаешь члены (тела) со всех сторон.
С непылающим телом, сырой этого не достигает
Вареные же, везущие (речь) этого достигли полностью.
तपो॑ष्प॒वित्रं॒ वित॑तं दि॒वस्प॒दे शोच॑न्तो अस्य॒ तन्त॑वो॒ व्य॑स्थिरन् । अव॑न्त्यस्य पवी॒तार॑मा॒शवो॑ दि॒वस्पृ॒ष्ठमधि॑ तिष्ठन्ति॒ चेत॑सा ॥
तपोः॑ । प॒वित्र॑म् । विऽत॑तम् । दि॒वः । प॒दे । शोच॑न्तः । अ॒स्य॒ । तन्त॑वः । वि । अ॒स्थि॒र॒न् । अव॑न्ति । अ॒स्य॒ । प॒वी॒तार॑म् । आ॒ऽशवः॑ । दि॒वः । पृ॒ष्थम् । अधि॑ । ति॒ष्ठ॒न्ति॒ । चेत॑सा ॥
तपोः शत्रूणां तापकस्य सोमस्य पवित्रं शोधकमङ्गं तेजो वा दिवस्पदे द्युलोकस्य उच्छ्रिते स्थाने विततं विस्तृतम् । तृतीयस्यामितो दिवि सोम आसीत्' (तै. ब्रा. ३. २. १. १) इति ब्राह्मणम् । अस्य तन्तवः अंशवः शोचन्तः दीप्यमानाः व्यस्थिरन् विविधं तिष्ठन्ति । पृथिव्यां हविर्धाने वा । अस्य सोमस्य आशवः शीघ्रगामिनो रसाः अवन्ति रक्षन्ति । कम् । पवितारं पावयितारम् । यजमानमवन्ति रक्षन्ति होमद्वारा पश्चाद्धुताः दिवः द्युलोकस्य पृष्ठं पृष्ठभागमुन्नतदेशं चेतसा बुद्ध्या देवगमनेच्छावत्या अधि तिष्ठन्ति आश्रयन्ते ॥
“The filter of the foe-scorching (Soma) is spread on the summit of heaven; his shining filaments are separated, his swift-flowing (juices) protect the purifier (the worshipper), they dwell upon the summit of the sky in their wish (to approach the gods).”
High in the seat of heaven is spread the Scorcher's sieve: its threads are standing separate, glittering with light.
The Swift Ones favour him who purifieth this: with consciousness they stand upon the height of heaven.
The filter of the hot one is outstretched to the track of heaven; its blazing threads have been extended.
His swift (steeds) aid the Purifier. They mount the back of heaven in their manifestation.
Am Himmel ist des heissen Trankes Netz gespannt, und seine lichten Fäden haben sich vertheilt; Die schnellen Tropfen helfen seinem Läuterer und steigen auf des Himmels Rücken mit Bedacht.
Die Seihe des Glühenden ist an des Himmels Ort ausgespannt; seine flammenden Fäden haben sich ausgebreitet. Seine Raschen kommen dem Läuternden zu Hilfe; im Geiste ersteigen sie des Himmels Rücken.
Цедилка пылающего натянута в области неба.
Распространились его блистающие нити.
Помогают очистителю его быстрые (кони).
Мысленно они восходят на спину неба.
अरू॑रुचदु॒षस॒: पृश्नि॑रग्रि॒य उ॒क्षा बि॑भर्ति॒ भुव॑नानि वाज॒युः । मा॒या॒विनो॑ ममिरे अस्य मा॒यया॑ नृ॒चक्ष॑सः पि॒तरो॒ गर्भ॒मा द॑धुः ॥
अरू॑रुचत् । उ॒षसः॑ । पृश्निः॑ । अ॒ग्रि॒यः । उ॒क्षा । बि॒भ॒र्ति॒ । भुव॑नानि । वा॒ज॒ऽयुः । मा॒या॒ऽविनः॑ । म॒मि॒रे॒ । अ॒स्य॒ । मा॒यया॑ । नृ॒ऽचक्ष॑सः । पि॒तरः॑ । गर्भ॑म् । आ । द॒धुः॒ ॥
उषसः संबन्धी पृश्निः आदित्यः । ‘पृश्निरादित्यो भवति प्राश्नुत एनं वर्णः' (निरु. २.१४ ) इति निरुक्तम्। अग्रियः मुख्यः सोऽयं सोमः अरूरुचत् रोचयति । सः उक्षा जलस्य सेक्ता बिभर्ति पुष्णात्युदकेन भुवनानि भूतजातानि वाजयुः तेषामन्नमिच्छन् । मायाविनः। माया प्रज्ञा । प्रज्ञावन्तो देवाः अस्य सोमस्य मायया प्रज्ञया ममिरे निर्मान्ति । सोमस्यैकैकांशपानेन जातबला अग्न्यादयः स्वस्वव्यापारेण जगत्सृजन्तीत्यर्थः । तथास्य मायया नृचक्षसः नॄणां द्रष्टारः पितरः पालका देवा अङ्गिरसः पितरो वा गर्भमा दधुः धारयन्ति । ओषधीषु वात्र सूर्यात्मा सोमः स्तूयते सूर्यरश्म्यनुगमाधीनवर्धनाच्चन्द्रस्य । अयमुषसः पृश्निः सवितारूरुचत् रोचयति सर्वं रोचते वा । शिष्टं समानम्। तत्संबन्धिनो नृचक्षसो नॄणां द्रष्टारः पितरो जगद्रक्षका रश्मयो गर्भमादधुर्वृष्ट्यर्थम् ॥
“The chief sun of the dawn (the Soma) shines forth; sprinkler (of water), he nourishes the worlds, wishing (to have them) food; by his intelligence the intelligent build, the pitṛs, the beholders of men, support the germ (of vegetation).”
The foremost spotted Steer hath made the Mornings shine, and yearning after strength sustains all things that be.
By his high wisdom have the mighty Sages wrought: the Fathers who behold mankind laid down the germ,
The dappled one at the front has made the dawns shine. The ox, seeking the prize, bears the worlds.
They were measured out [=created] as masters of artifice by his artifice; the forefathers having their gaze on men set the embryo.
Die Morgen hat der bunte Stier zuerst erhellt, und reich an Labung nähret alle Wesen er; Durch seine Weisheit ward der Weisen Schar geformt, die männerschaunden Väter setzten Frucht hinein.
Der bunte, an der Spitze gehende Stier hat die Morgenröten erstrahlen lassen; nach dem Siegerpreis verlangend trägt der Stier die Welten. Die Zauberkundigen haben durch seine Zauberkraft die Maße der Welten gemacht; die Väter mit dem Herrenauge haben den Keim gelegt.
Зажег утренние зори пестрый, (идущий) впереди.
Бык несет миры, стремясь к награде.
Обладатели колдовской силы измерили (эти миры) с помощью его колдовской силы.
Отцы со взглядом героя вложили зародыш.
ग॒न्ध॒र्व इ॒त्था प॒दम॑स्य रक्षति॒ पाति॑ दे॒वानां॒ जनि॑मा॒न्यद्भु॑तः । गृ॒भ्णाति॑ रि॒पुं नि॒धया॑ नि॒धाप॑तिः सु॒कृत्त॑मा॒ मधु॑नो भ॒क्षमा॑शत ॥
ग॒न्ध॒र्वः । इ॒त्था । प॒दम् । अ॒स्य॒ । र॒क्ष॒ति॒ । पाति॑ । दे॒वाना॑म् । जनि॑मानि । अद्भु॑तः । गृ॒भ्णाति॑ । रि॒पुम् । नि॒ऽधया॑ । नि॒धाऽप॑तिः । सु॒कृत्ऽत॑माः । मधु॑नः । भ॒क्षम् । आ॒श॒त॒ ॥
गन्धर्वः उदकानां स्तुतीनां वा धारक आदित्यः अस्य सोमस्य पदं स्थानं द्युसंबन्धि इत्था सत्यं रक्षति । सोऽयं सोमः देवानां जनिमानि जन्मानि । देवानित्यर्थः । पाति रक्षति अद्भुतः महान् । किंचायं रिपुम् अस्मद्वैरिणं निधया। निधा पाश्या । पाशसमूहेन गृभ्णाति गृह्णाति । निधापतिः पाशसमूहस्वामी । तस्यास्य मधुनः मधुररसस्य भक्षं सुकृत्तमाः अतिशयेन सुकृतकर्तार एव आशत प्राप्नुवन्ति ॥
“The gandharva verily protects this station; the marvellous (Soma) preserves the races of the gods; the lord of cattle seizes (our enemy) with a snare, the doers of good attain the drinking of the sweet-juiced (Soma).”
Gandharva verily protects his dwellingplace; Wondrous, he guards the generations of the Gods.
Lord of the snare, he takes the foeman with the snare: those who are most devout have gained a share of meath.
The Gandharva guards his track just so; the infallible one protects the races of the gods.
The lord of snares [=filter] grasps the defiler with his snare. Those who best perform (ritual) action have attained the draught of honey.
Gandharva ist es, der des Soma Ort bewacht, und unsichtbar der Götter Stämme hütend schützt, Der Herr des Netzes fängt mit seinem Netz den Feind; die frommsten sind zum Trunk des süssen Safts gelangt.
Gandharva bewacht dort seinen Platz, der Heimliche schützt der Götter Geschlechter. Er faßt den Schelm mit der Schlinge, der Schlingenmeister. Die größten Meister haben den Trunk des Soma erlangt.
Гандхарва защищает так его место.
Он хранит роды богов, (этот) удивительный.
Он хватает обманщика силком как господин силка.
Лучше всех действующие (на жертвоприношении) достигли вкушения меда.
ह॒विर्ह॑विष्मो॒ महि॒ सद्म॒ दैव्यं॒ नभो॒ वसा॑न॒: परि॑ यास्यध्व॒रम् । राजा॑ प॒वित्र॑रथो॒ वाज॒मारु॑हः स॒हस्र॑भृष्टिर्जयसि॒ श्रवो॑ बृ॒हत् ॥
ह॒विः । ह॒वि॒ष्मः॒ । महि॑ । सद्म॑ । दैव्य॑म् । नभः॑ । वसा॑नः । परि॑ । या॒सि॒ । अ॒ध्व॒रम् । राजा॑ । प॒वित्र॑ऽरथः । वाज॑म् । आ । अ॒रु॒हः॒ । स॒हस्र॑ऽभृष्टिः । ज॒य॒सि॒ । श्रवः॑ । बृ॒हत् ॥
हे हविष्मः । हविरित्युदकनाम । उदकवन् सोम हविभूतं नभः । उदकनामैतत् । उदकरसमित्यर्थः। वसानः आच्छादयन् महि महत् दैव्यं सद्म यागगृहं परि यासि परिगच्छसि अध्वरं निर्वोढुम् । किंच हे सोम राजा पवित्ररथः च वाजं संग्रामम् आरुहः आरोहसि । यद्वा । तत्र तत्र संग्रामवाचकेन शब्देन यज्ञव्यवहारदर्शनादत्र वाजो यज्ञाख्यसंग्रामः । तमारुहः । यथा कश्चिद्राजा रथमारुह्य स्वस्थानं प्रविशति तद्वदिति भावः । किंच सहस्रभृष्टिः बहुभ्रंशः । अपरिमितगमन इत्यर्थः । अथवा भृष्टिरायुधम् । असंख्यातायुधः सन् । बृहत् श्रवः महदन्नं जयसि अस्माकम् ॥ ॥ ८ ॥
“Possessed of water, you go clothed in the liquid water, to the great celestial abode to (take) the sacrifice; as king you ascend to the battle, mounted to your filter-chariot; armed with a thousand weapons you win (us) abundant food.”
Rich in oblations! robed in cloud, thou corapassest oblation, sacrifice, the mighty seat of Gods.
King, on thy chariot-sieve thou goest up to war, and with a thousand weapons winnest lofty fame.
You possessor of the oblation, as an oblation yourself you drive around the great heavenly seat, around the ceremonial course, clothing
yourself in cloud.
As king, having the filter as your chariot, you have mounted the prize. Having a thousand spikes, you win lofty fame.
1318 IX.84–85
Du, reich an Tränken, gehst in Flut gekleidet rings zum grossen Sitz der Götter um das Opfer her, Als Fürst erlangst du Beute, fahrend auf dem Sieb, gewinnst bewehrt mit tausend Dolchen grossen Ruhm.
Als Opfer umwandelst, du von Opfergaben Begleiteter, den großen göttlichen Sitz, die heilige Handlung, in eine Wolke dich hüllend. Als ein König, dessen Wagen die Seihe ist, hast du den Siegerpreis erklommen, als Tausendzackiger gewinnst du hohen Ruhm.
Жертвенное возлияние, о ты, сопровождаемый возлияниями, ты обходишь кругом,
Великое сиденье богов, рядясь в облако, (обходишь) обряд.
Царь, чья колесница – цедилка, ты поднялся на награду (победителя).
Имея тысячу зубцов, ты завоевываешь высокую славу.