Sukta 9.88
ऋषिउशनाः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र8
छन्दत्रिष्टुप्
अ॒यं सोम॑ इन्द्र॒ तुभ्यं॑ सुन्वे॒ तुभ्यं॑ पवते॒ त्वम॑स्य पाहि । त्वं ह॒ यं च॑कृ॒षे त्वं व॑वृ॒ष इन्दुं॒ मदा॑य॒ युज्या॑य॒ सोम॑म् ॥
अ॒यम् । सोमः॑ । इ॒न्द्र॒ । तुभ्य॑म् । सु॒न्वे॒ । तुभ्य॑म् । प॒व॒ते॒ । त्वम् । अ॒स्य॒ । पा॒हि॒ । त्वम् । ह॒ । यम् । च॒कृ॒षे । त्वम् । व॒वृ॒षे । इन्दु॑म् । मदा॑य । युज्या॑य । सोम॑म् ॥
हे इन्द्र अयं सोमः तुभ्यं त्वदर्थं सुन्वे सूयते ॥ सुनोतेः कर्मार्थे लटि ‘ लोपस्त आत्मनेपदेषु' इति तलोपः ॥ तुभ्यं त्वदर्थमेव पवते पूयते । त्वं च अस्य अमुं पाहि पिब । त्वं ह यम् इन्दुं सोमं चकृषे करोषि । त्वं च यं ववृषे वृतवानसि । किमर्थम् । मदाय युज्याय सहायाय । सोम इन्द्राय बलकरत्वात् सहाय इति प्रसिद्धम् । यमेवं करोषि त्वं तं पाहीति समन्वयः॥
“This Soma is expressed for you, Indra; for you is filtered; do you drink of it; it is the Indu Soma which you have made, which you have chosen for your exhilaration, your companion.”
FOR thee this Soma is effused, O Indra: drink of this juice; for thee the stream is flowing-
Soma, which thou thyself hast made and chosen, even Indu, for thy special drink to cheer thee.
This soma is pressed for you, Indra; for you it purifies itself.
You—drink of it—
the one that you have made your own, that you have chosen, the drop, the soma to be yoked for exhilaration.
Gepresst ist dieser Soma dir, o Indra, er rieselt hell dir, trinke du von diesem; Von ihm, den du geschaffen und erwählt hast, vom Somasafte dir zu tücht'gem Rausche.
Dieser Soma wird für dich, Indra, ausgepreßt, für dich wird er geläutert; trinke du davon, den du dir gewonnen und erwählt hast, den Somasaft für den dir zukommenden Rausch.
Этот сома, о Индра, выжимается для тебя.
Для тебя он очищается. Ты пей его.
(Тот) сок, который ты же принял для себя, ты выбрал,
Сому для подобающего опьянения!
स ईं॒ रथो॒ न भु॑रि॒षाळ॑योजि म॒हः पु॒रूणि॑ सा॒तये॒ वसू॑नि । आदीं॒ विश्वा॑ नहु॒ष्या॑णि जा॒ता स्व॑र्षाता॒ वन॑ ऊ॒र्ध्वा न॑वन्त ॥
सः । ई॒म् इति॑ । रथः॑ । न । भु॒रि॒षाट् । अ॒यो॒जि॒ । म॒हः । पु॒रूणि॑ । सा॒तये॑ । वसू॑नि । आत् । ई॒म् इति॑ । विश्वा॑ । न॒हु॒ष्या॑णि । जा॒ता । स्वः॑ऽसाता । वने॑ । ऊ॒र्ध्वा । न॒व॒न्त॒ ॥
स ईं सोऽयं सोमः भुरिषाट् भूरिभारस्य सोढा रथो न रथ इव भुरिषाट् प्रभूतस्य भारस्य सोढा अयोजि युज्यते । कीदृशः सः । महः महान् । किमर्थमयोजि । पुरूणि बहूनि वसूनि धनानि सातये अस्मभ्यं दातुम् । आदीं योगानन्तरं विश्वा विश्वानि सर्वाणि नहुष्याणि । नहुषो मनुष्याः । तेषां संबन्धीनि जाता जातान्यस्मद्विरोधीनि ऊर्ध्वा उन्मुखानि वने वननीये स्वर्षाता स्वर्षातौ । संग्रामनामैतत् । स्वर्गलाभयुक्ते संग्रामे नवन्त गच्छन्तु । नवतिर्गतिकर्मा । यद्वा। सोमं संग्रामे युद्धार्थिनः संगच्छन्ति ॥
“It has been harnessed like a great wagon that bears heavy burdens in order to bring us many treasures; after this may all the races of men expecting our (attack) go to the desirable battle.”
Like a capacious car hath it been harnessed, the Mighty; to acquire abundant treasures.
Then in the sacrifice they celebrated all triumphs won by Nahus -n the battle.
It has been yoked, like a chariot that conquers much, as the great one to win many goods.
Therefore, all creatures stemming from Nahus, standing upright beside the wood(en cup), roar at him at the winning of the sun.
Vielfassend wie ein Wagen ist geschirrt er, der grosse, viele Güter zu gewinnen, Nun mögen zu ihm aller Menschen Stämme zur Glückserlangung nahn wie Bäume ragend.
Er ward wie ein vielbezwingender Streitwagen angeschirrt, der Große, um viele Schätze zu gewinnen. Dann schreien ihm alle nahusischen Geschlechter zu im Kampf um das Sonnenlicht, bei der Holzkufe aufrecht stehend.
Это он был запряжен как колесница, покоряющая многих,
Великий, для захвата многих благ.
А после все существа, происходящие от Нахуша,
Зашумели, чтобы он захватил солнце, (стоя) прямо в деревянном сосуде.
वा॒युर्न यो नि॒युत्वाँ॑ इ॒ष्टया॑मा॒ नास॑त्येव॒ हव॒ आ शम्भ॑विष्ठः । वि॒श्ववा॑रो द्रविणो॒दा इ॑व॒ त्मन्पू॒षेव॑ धी॒जव॑नोऽसि सोम ॥
वा॒युः । न । यः । नि॒युत्वा॑न् । इ॒ष्टऽया॑मा । नास॑त्याऽइव । हवे॑ । आ । शम्ऽभ॑विष्ठः । वि॒श्वऽवा॑रः । द्र॒वि॒णो॒दाःऽइ॑व । त्मन् । पू॒षाऽइ॑व । धी॒ऽजव॑नः । अ॒सि॒ । सो॒म॒ ॥
यः सोमः नियुत्वान् । नियुतो वायोरश्वाः । तद्वान् वायुर्न वायुरिव इष्टयामा इष्टगमनः । नासत्येव अश्विनाविव हवम् आह्वानमाकर्ण्य आ सर्वतः शंभविष्ठः सुखस्य भावयितृतमः । द्रविणोदाइव धनदातेव' त्मन् आत्मनि विश्ववारः विश्वैर्वरणीयो भवति तद्वद्विश्ववारोऽसि । पूषेव पोषकः सवितेव धीजवनः मनोवेगः असि । यद्वा कर्मणां प्रवर्तयितासि हे सोम ॥
“You, Soma, who like Vāyu with his Niyut steeds go where you list, who like the Nāsatyās on hearing the invocation do grant abundant felicity, you are of yourself desired by all like the giver of wealth, you are like Pūṣan, swift as thought.”
Like Vayu with his team, moving at pleasure, most gracious when invoked like both Nasatyas,
Thou art thyself like the Wealth-Giver, Soma! who grants all boons, like song-inspiring Pusan.
You, who like Vāyu with his team maintain your desired course, who like the Nāsatyas are most availing at a summons,
who like the Treasure-Giver in person bring all desirable things—like Pūṣan you give speed to insight, o Soma.
Wie Vaju, der mit Vielgespann nach Wunsch fährt, wie's Ritterpaar, beim Ruf zum Heile eilend, Wie Schätzespender, reich an allen Gütern, wie Puschan bist du, Soma, Andacht weckend.
Der seine Fahrt beeilt wie Vayu mit dem Vielgespann, wie die Nasatya´s am entgegenkommendsten bei dem Anruf; allbegehrt wie Dravinodas selbst, wie Pusan bist du, Soma, ein Gedankenerwecker.
Кто, как Ваю, снабженный упряжками, словно Насатьи,
Спешащие при выезде, самый благосклонный к призыву,
Обладатель всего лучшего, как сам Дравинодас, –
Ты, о сома, возбуждаешь поэтическую мысль, словно Пушан.
इन्द्रो॒ न यो म॒हा कर्मा॑णि॒ चक्रि॑र्ह॒न्ता वृ॒त्राणा॑मसि सोम पू॒र्भित् । पै॒द्वो न हि त्वमहि॑नाम्नां ह॒न्ता विश्व॑स्यासि सोम॒ दस्यो॑: ॥
इन्द्रः॑ । न । यः । म॒हा । कर्मा॑णि । चक्रिः॑ । ह॒न्ता । वृ॒त्राणा॑म् । अ॒सि॒ । सो॒म॒ । पूः॒ऽभित् । पै॒द्वः । न । हि । त्वम् । अहि॑ऽनाम्नाम् । ह॒न्ता । विश्व॑स्य । अ॒सि॒ । सो॒म॒ । दस्योः॑ ॥
इन्द्रो न इन्द्र इव यः त्वं महा महान्ति कर्माणि चक्रिः ताच्छील्येन करोषि स त्वं हे सोम वृत्राणां शत्रूणां हन्ता असि भवसि । तथा पूर्भित् पुरां भेत्तासि । किंच पैद्वो न अश्व इव खलु अहिनाम्नां हन्ता भवसि । आगत्य हन्तीत्यहिः । तन्नामकानामित्यर्थः । न केवलं तेषामेव अपि तु विश्वस्य अपि सर्वस्यापि दस्योः उपक्षपयितुः शत्रोर्हन्ता असि ॥
“You, Soma, who like Indra perform mighty acts, are the slayer of the Vṛtras, the destroyer of those who are called serpents; you are the slayer of every Dasyu.”
Like Indra who hath done great deeds, thou, Soma, art slayer of the Vrtras, Fort-destroyer.
Like Pedu's horse who killed the brood of serpents, thus thou, O Soma, slayest every Dasyu.
You, who like Indra are a doer of great deeds, are a stronghold-splitting smiter of obstacles, Soma.
Because, like Pedu’s (horse), (you are the smiter) of those with serpents’ names, you are the smiter of every Dasyu, Soma.
Dem Indra gleich, der grosse Thaten ausführt, zerschlägst die Feinde, Soma, du und Burgen; Die Schlangenbrut wie Pedu's Ross vertilgst du, und jeden Bösen tödtest du, o Soma.
Wie Indra, der ein Vollbringer großer Taten, bist du der Töter der Feinde, der Burgenbrecher, Soma. Wie das Paidvaroß bist du ja ein Töter all dessen, was Schlange heißt, du bist ein Töter jedes Dasyu, o Soma.
Кто, как Индра, свершитель великих дел, –
Ты, о сома, убийца врагов, проломитель крепостей.
Ведь словно (конь) Педу, ты убийца носящих имя змеи,
Всякого дасью, о сома.
अ॒ग्निर्न यो वन॒ आ सृ॒ज्यमा॑नो॒ वृथा॒ पाजां॑सि कृणुते न॒दीषु॑ । जनो॒ न युध्वा॑ मह॒त उ॑प॒ब्दिरिय॑र्ति॒ सोम॒: पव॑मान ऊ॒र्मिम् ॥
अ॒ग्निः । न । यः । वने॑ । आ । सृ॒ज्यमा॑नः । वृथा॑ । पाजां॑सि । कृ॒णु॒ते॒ । न॒दीषु॑ । जनः॑ । न । युध्वा॑ । म॒ह॒तः । उ॒प॒ब्दिः । इय॑र्ति । सोमः॑ । पव॑मानः । ऊ॒र्मिम् ॥
अग्निर्न अग्निरिव यः सोमः वने अरण्ये आ सृज्यमानः वनसंबन्ध्यग्निर्यथा बलानि कुरुते' एवं यः सोमः वृथा अनायासेन नदीषु आन्तरिक्षाणि पाजांसि कृणुते कुरुते । किंच युध्वा युद्धस्य कत जनो न शूरो मनुष्य इव महतः शत्रोः उपब्दिः । वाङ्नामैतत् । शब्दयिता सन् पवमानः पूयमानः सोमः ऊर्मिं प्रवृद्धं रसम् इयर्ति प्रेरयति ॥
“Soma who, like Agni let loose in a forest, easily manifests his might in the waters like a man who fights shouting against his mighty (foe)-- so Soma when purified urges on his wave.”
Like Agni loosed amid the forest, fiercely he winneth splendour in the running waters.
Like one who fights, the roaring of the mighty, thus Soma Pavamana sends his current.
He who, like Agni in the wood, is being set loose in the wood(en cup), he deploys his full dimensions in the rivers at will.
Like people battling is the trampling of the great one. Self-purifying Soma raises a wave.
Wie Agni, welcher auf das Holz sich stürzet, erregt er rasch in Strömen seinen Schimmer, Wie eines Kriegers ist des grossen Toben, die Welle hebt empor der Soma flammend.
Der wie Agni auf das Holz losgelassen wird, er nimmt nach Belieben in den Flüssen seine Formen an. Wie eines kampfgerüsteten Volkes ist der Taktschritt des Großen; der sich klärende Soma treibt die Welle empor.
Он охотно принимает (разные) формы в реках,
Когда его, как Агни, выливают в деревянный сосуд.
Топот великого (сомы) – словно (шагает) воинственный народ;
Сома-Павамана поднимает волну.
ए॒ते सोमा॒ अति॒ वारा॒ण्यव्या॑ दि॒व्या न कोशा॑सो अ॒भ्रव॑र्षाः । वृथा॑ समु॒द्रं सिन्ध॑वो॒ न नीची॑: सु॒तासो॑ अ॒भि क॒लशाँ॑ असृग्रन् ॥
ए॒ते । सोमाः॑ । अति॑ । वारा॑णि । अव्या॑ । दि॒व्या । न । कोशा॑सः । अ॒भ्रऽव॑र्षाः । वृथा॑ । स॒मु॒द्रम् । सिन्ध॑वः । न । नीचीः॑ । सु॒तासः॑ । अ॒भि । क॒लशा॑न् । अ॒सृ॒ग्र॒न् ॥
एते पूयमानाः सोमाः अव्या अविमयानि वाराणि वालानि अति गच्छन्तीति शेषः । तत्र दृष्टान्तः । दिव्या न कोशासः दिवि भवाः कोशा आप इव । ता विशेष्यन्ते । अभ्रवर्षाः अभ्रैर्वृष्यमाणाः । किंच वृथा अनायासेन समुद्रं सिन्धवो न नद्य इव नीचीः नीचीनाग्राः सुतासः अभिषुताः सोमाः कलशान् अभि असृग्रन् अभिगच्छन्ति ॥
“These Soma-juices pass through the woollen fleece, like the rains of heaven showered by the clouds; the effused juices flow promptly to the pitchers as rivers running downwards (flow) into the ocean.”
These Somas passing through the fleecy filter, like rain descending from the clouds of heaven,
Have been effused and poured into the beakers, swiftly like rivers running lowly seaward.
These soma juices have surged across the sheep’s fleeces—they are like the heavenly buckets that hold the rain from clouds—
toward the tubs at will when pressed, like rivers downward to the sea.
Ergossen sind die Soma's durch die Wolle, wie Himmels Eimer, die aus Wolken regnen, Wie Ströme, die zum Meere lustig rinnen, die Somasäfte in die Trinkgefässe.
Diese Somasäfte haben sich über die Schafhaare wie die himmlischen Kufen, die den Wolkenregen geben, nach Lust wie die abwärts gehenden Ströme zum Meere in die Krüge ergossen, wenn sie ausgepreßt sind.
Эти соки сомы пере(секают) сито из овечьей шерсти,
Словно небесные сосуды, изливающие дождь из тучи.
Охотно, словно реки – низинами в море,
Стекли в кувшины выжатые соки.
शु॒ष्मी शर्धो॒ न मारु॑तं पव॒स्वान॑भिशस्ता दि॒व्या यथा॒ विट् । आपो॒ न म॒क्षू सु॑म॒तिर्भ॑वा नः स॒हस्रा॑प्साः पृतना॒षाण्न य॒ज्ञः ॥
शु॒ष्मी । शर्धः॑ । न । मारु॑तम् । प॒व॒स्व॒ । अन॑भिऽशस्ता । दि॒व्या । यथा॑ । विट् । आपः॑ । न । म॒क्षु । सु॒ऽम॒तिः । भ॒व॒ । नः॒ । स॒हस्र॑ऽअप्साः । पृ॒त॒ना॒षाट् । न । य॒ज्ञः ॥
हे सोम शुष्मी । शुष्मं बलं शोषणात् । बलवांस्त्वं मारुतं शर्धो न मरुतां बलमिव पवस्व । तत्र दृष्टान्तमेव स्पष्टयति । यथा दिव्या विट् प्रजा अनभिशस्ता । अभिशासो निन्दा । अनिन्दिता पवते । ‘ मरुतो वै देवानां विशः '(तै. सं. २. २. ५, ७) इति हि ब्राह्मणम् । किंच आपो न उदकानीव मक्षु क्षिप्रं पवमानस्त्वं सुमतिः भव नः अस्माकम् । किंच सहस्राप्साः। अप्स इति रूपनाम । बहुरूपस्त्वं पृतनाषाट् पृतनानामभिभवितेन्द्र इव यज्ञः यष्टव्यो भवसीति ॥
“Flow strong as the army of the Maruts, like the divine blameless folk; like waters become quickly favourable to us; (you are) of a thousand shapes, adorable like (Indra) the victor in battle.”
Flow onward like the potent band of Maruts, like that Celestial Host whom none revileth.
Quickly be gracious unto us like waters, like sacrifice victorious, thousand-fashioned.
Tempestuous like the troop of Maruts, purify yourself, impervious to calumny like that heavenly clan.
Quickly become benevolence for us, having a thousand ripples like the waters, like a sacrifice that conquers in battles.
O riesle feurig, wie die Schar der Maruts, unangefochten wie das Heer des Himmels Und wie Gewässer sei uns schnell gewogen, wie's Opfer, tausend nährend, Schlacht gewinnend.
Ungestüm wie das Heer der Marut läutere dich, unbescholten wie der himmlische Clan, rasch wie das Wasser; sei uns wohlgesinnt, tausendgestaltig wie das Schlachten gewinnende Opfer!
Очищайся, словно неистовая толпа Марутова,
Как беспорочное небесное племя.
Быстрый, как воды, будь расположен к нам,
С тысячей обликов, подобный жертве, дающей победу над вражеским войском.
राज्ञो॒ नु ते॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ बृ॒हद्ग॑भी॒रं तव॑ सोम॒ धाम॑ । शुचि॒ष्ट्वम॑सि प्रि॒यो न मि॒त्रो द॒क्षाय्यो॑ अर्य॒मेवा॑सि सोम ॥
राज्ञः॑ । नु । ते॒ । वरु॑णस्य । व्र॒तानि॑ । बृ॒हत् । ग॒भी॒रम् । तव॑ । सो॒म॒ । धाम॑ । शुचिः॑ । त्वम् । अ॒सि॒ । प्रि॒यः । न । मि॒त्रः । द॒क्षाय्यः॑ । अ॒र्य॒माऽइ॑व । अ॒सि॒ । सो॒म॒ ॥
हे सोम वरुणस्य वारकस्य ते तव व्रतानि कर्माणि नु क्षिप्रं करोमीति शेषः । हे सोम तव धाम तेजःस्थानं बृहत् महत् गभीरं च । प्रियः मित्रः इव त्वं शुचिः दीप्तः शुद्धो वा असि । अर्यमेव अर्यमा देव इव त्वं दक्षाय्यः असि ॥ ॥ २४ ॥
“Your acts are (like) those of the royal Varuṇa, vast and profound, Soma, is your abode; you are pure as the beloved Mitra, munificent are you, Soma, as Aryaman.”
Thine are King Varuna's eternal statutes, lofty and deep, O Soma, is thy glory.
All-pure art thou like Mitra the beloved, adorable, like Aryaman, O Soma.
The commandments of King Varuṇa are yours; yours is his lofty, deep domain, o Soma.
You are blazing pure, like dear Mitra. You are besought for skill like Aryaman, o Soma.
Dein sind des Königs Varuna Gesetze, hoch ist und tief, o Soma, deine Stätte, Du strahltest hell so wie der liebe Mitra, du Soma bist wie Arjaman zu ehren,
Deine Gebote sind wie die des Königs Varuna; hoch und tief ist dein Wesen, o Soma. Du bist rein wie der liebe Mitra; du verdienst Willfährigkeit wie Aryaman, o Soma.
У тебя ведь заветы царя Варуны,
Высока, глубока твоя суть, о сома.
Ты чистый, как милый Митра;
Ты, как Арьяман, кому надо умело служить.