Sukta 9.89
ऋषिउशनाः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र7
छन्दत्रिष्टुप्
प्रो स्य वह्नि॑: प॒थ्या॑भिरस्यान्दि॒वो न वृ॒ष्टिः पव॑मानो अक्षाः । स॒हस्र॑धारो असद॒न्न्य१॒॑स्मे मा॒तुरु॒पस्थे॒ वन॒ आ च॒ सोम॑: ॥
प्रो इति॑ । स्यः । वह्निः॑ । प॒थ्या॑भिः । अ॒स्या॒न् । दि॒वः । न । वृ॒ष्टिः । पव॑मानः । अ॒क्षा॒रिति॑ । स॒हस्र॑ऽधारः । अ॒स॒द॒त् । नि । अ॒स्मे इति॑ । मा॒तुः । उ॒पऽस्थे॑ । वने॑ । आ । च॒ । सोमः॑ ॥
प्र ऊ इति निपातद्वयसमुदाय एको निपातितः । प्रो अस्यान् प्रस्यन्दते स्यः सः वह्निः वोढा पथ्याभिः यज्ञमार्गैः । दिवो न वृष्टिः दिवः सकाशात् वृष्टिरिव पवमानः पूयमानः सन् अक्षाः व्याप्नोषि । सोऽयं सोमः सहस्रधारः बहुधारः सन् अस्मे अस्मासु नि असदत् निषीदति ॥
“This horse of burden moves forth by the (sacrificial) paths; when purified you flow like the rain from heaven; the thousand-streamed Soma sits down among us on his mother's lap in the water.”
THIS Chariot-horse hath moved along the pathways, and Pavamana flowed like rain from heaven.
With us hath Soma with a thousand currents sunk in the wood, upon his Mother's bosom.
This draft-horse has streamed forth along the paths. Like the rain from heaven, the self-purifying one has flowed.
Having a thousand streams, he has taken his seat by us, in the lap of his mother, and in the wood: Soma.
Schon floss er her auf seinen Bahnen fahrend, und strömte flammend wie des Himmels Regen, In tausend Strömen liess er hier sich nieder im Schooss der Mutter, in dem Holze, Soma.
Dieser Wagenfahrer ist auf seinen Wegen abgefahren; wie des Himmels Regen strömte der Pavamana. Tausendfach ablaufend hat sich Soma bei uns niedergelassen in der Mutter Schoß und im Holze.
Вперед помчался этот возница по дорогам.
Павамана потек, словно дождь с неба.
Сома в тысячу потоков уселся у нас:
В лоне матери и в деревянном сосуде.
राजा॒ सिन्धू॑नामवसिष्ट॒ वास॑ ऋ॒तस्य॒ नाव॒मारु॑ह॒द्रजि॑ष्ठाम् । अ॒प्सु द्र॒प्सो वा॑वृधे श्ये॒नजू॑तो दु॒ह ईं॑ पि॒ता दु॒ह ईं॑ पि॒तुर्जाम् ॥
राजा॑ । सिन्धू॑नाम् । अ॒व॒सि॒ष्ट॒ । वासः॑ । ऋ॒तस्य॑ । नाव॑म् । आ । अ॒रु॒ह॒त् । रजि॑ष्ठाम् । अ॒प्ऽसु । द्र॒प्सः । व॒वृ॒धे॒ । श्ये॒नऽजू॑तः । दु॒हे । ई॒म् । पि॒ता । दु॒हे । ई॒म् । पि॒तुः । जाम् ॥
अयं राजा सोमः सिन्धूनाम् उदकानां क्षीरादिस्यन्दिनीनां गवां वा वासः वसनस्थानीयं क्षीराख्यं श्रयणद्रव्यम् अवसिष्ट आच्छादयति । तथा कृत्वा रजिष्ठाम् ऋजुतराम् ऋतस्य यज्ञस्य नावमारुहत् आरोहति । सः द्रप्सः सोमरसः श्येनजूतः श्येनेनापहृतो रसः अप्सु वसतीवरीषु ववृधे वर्धते। ईं तमिमं पितुः पालकात् पितृस्थानीयात् द्युलोकात् जां जातमपत्यं सोमम् ईम् अयं पिता पालको लोकः दुहे दोग्धि रसम् । तथाध्वर्युरपि दुहे दोग्धि । अथवा । उक्तलक्षणमेतं सोमं पिता पालकः स्वामी यजमानो दोग्धि फलं तथा दुहेऽध्वर्युरपि रसं दुहे। यद्वा । दुह ईमिति पुनरुक्तिरादरार्था ॥
“The sovereign Soma has put on the vestment of the waters, he has ascended the most straight-going ship of sacrifice; the dripping juice brought by the falcon has increased in the water; the father milks him-- milks him the son of the father.”
King, he hath clothed him in the robe of rivers, mounted the straightest-going ship of Order.
Sped by the Hawk the drop hath waxed in waters: the father drains it, drains the Father's offspring.
The king of rivers has donned his garment. He has boarded the ship of truth, (which goes) the straightest.
The drop, sped by the falcon, has grown strong in the waters. His father yields him as milk; he yields as milk the offspring of his father.
Der Flüsse König legte sein Gewand an, des Opfers Schiff, das grade fährt, bestieg er; Im Wasser wächst der Aar-getragne Tropfen, der Vater tränkt ihn, er den Spross des Vaters.
Der König der Ströme hat sich in ihr Gewand gekleidet, er hat das am geradesten gehende Schiff der Opferordnung bestiegen. Im Wasser ist der Tropfen groß geworden, der vom Falken eilig gebrachte. Der Vater melkt ihn, er läßt aus sich des Vaters Kind melken.
Царь рек оделся в (свое) одеяние,
Он взошел на ладью закона, идущую самым прямым путем.
Капля сомы выросла в водах, быстро принесенная орлом.
Доит ее отец, доит этого ребенка (своего) отца.
सिं॒हं न॑सन्त॒ मध्वो॑ अ॒यासं॒ हरि॑मरु॒षं दि॒वो अ॒स्य पति॑म् । शूरो॑ यु॒त्सु प्र॑थ॒मः पृ॑च्छते॒ गा अस्य॒ चक्ष॑सा॒ परि॑ पात्यु॒क्षा ॥
सिं॒हम् । न॒स॒न्त॒ । मध्वः॑ । अ॒यास॑म् । हरि॑म् । अ॒रु॒षम् । दि॒वः । अ॒स्य । पति॑म् । शूरः॑ । यु॒त्ऽसु । प्र॒थ॒मः । पृ॒च्छ॒ते॒ । गाः । अस्य॑ । चक्ष॑सा । परि॑ । पा॒ति॒ । उ॒क्षा ॥
सिंहं शत्रूणां हिंसकं सिंहसदृशं मध्वः उदकस्य अयासं प्रेरकं हरिं हरितवर्णम् अस्य दिवः द्युलोकस्य पतिं पालकं सोमं नसन्त व्याप्नुवन्ति यजमानाः। युत्सु संग्रामेषु शूरः प्रथमः देवानां मध्ये मुख्यः सोमः गाः पणिभिरपहृताः पृच्छते मार्गज्ञान् । पणीन् हत्वा गा लब्धुं गोमार्गं पृच्छतीत्यर्थः । किंच अस्य चक्षसा सामर्थ्येन उक्षा सेक्ता देवेन्द्रः परि पाति विश्वम् ॥
“(The worshippers) reach the lion-like (Soma) the dispenser of water, green-tinted, red, the protector of this heaven; a hero in battles, first (among the gods) he seeks the (stolen) cows; by his might the sprinkler (Indra) protects (the universe).”
They come to him, red, tawny, Lord of Heaven, the watchful Guardian of the meath, the Lion.
First, Hero in the fight, he seeks the cattle, and with his eye the Steer is our protector.
They [=waters or cows] draw near the unbridled lion of honey, the tawny, ruddy master of this heaven.
The champion, first in battles, asks for the cows for himself. The young bull protects them all around with his gaze.
Dem raschen Löwen nahten süsse Tränke, dem rothen Hengst, dem Herrscher dieses Himmels, Der Held verlangt im Kampf zuerst nach Kühen; der Stier bewacht das All mit seinem Blicke.
Die süßen Milchkühe berühren den Löwen, den unverzagten, rotgelben Herrn dieses Himmels. Als der vorderste Held in den Kämpfen erkundigt er sich nach den Kühen, mit seinem Auge behütet sie der Stier.
Неутомимого льва ласкают (потоки) меда,
Золотистого, алого господина этого неба.
Первый герой в битвах, он спрашивает о коровах.
Бык охраняет (их) своим взглядом.
मधु॑पृष्ठं घो॒रम॒यास॒मश्वं॒ रथे॑ युञ्जन्त्युरुच॒क्र ऋ॒ष्वम् । स्वसा॑र ईं जा॒मयो॑ मर्जयन्ति॒ सना॑भयो वा॒जिन॑मूर्जयन्ति ॥
मधु॑ऽपृष्ठम् । घो॒रम् । अ॒यास॑म् । अश्व॑म् । रथे॑ । यु॒ञ्ज॒न्ति॒ । उ॒रु॒ऽच॒क्रे । ऋ॒ष्वम् । स्वसा॑रः । ई॒म् । जा॒मयः॑ । म॒र्ज॒य॒न्ति॒ । सऽना॑भयः । वा॒जिन॑म् । ऊ॒र्ज॒य॒न्ति॒ ॥
मधुपृष्ठं मधुरपृष्ठभागं घोरं भयानकम् अयासं गन्तारम् ऋष्वं दर्शनीयमुक्तलक्षणाश्वस्थानीयं व्याप्तं सोमम् उरुचक्रे प्रभूतचक्रे रथे यथाश्वं रथे युञ्जन्ति रथिकास्तद्वत् प्रभूतचरणे रथे रंहस्य साधने यज्ञाख्ये रथे युञ्जन्ति । योजयन्त्यध्वर्य्वादयः । किंच ईम् एनं सोमं स्वसारः स्वयंसारिण्यः परस्परं स्वसृभूता वा जामयः बन्धुभूता अङ्गुलयः । एकहस्तनिष्पन्नत्वात् स्वसृत्वं जामित्वं च । एवंभूताः मार्जयन्ति शोधयन्ति । तदेवाह । सनाभयः समानबन्धनाः वाजिनं बलवन्तं सोमम् ऊर्जयन्ति बलिनं कुर्वन्ति ॥
“(The priests) attach to the broad-wheeled car the glossy-backed terrible active graceful horse; the sister fingers cleanse him; the kinsfolk invigorate the mighty (Soma).”
They harness to the broad-wheeled car the mighty Courser whose back bears meath, unwearied, awful.
The twins, the sisters brighten him, and strengthen-these children of one damethe vigorous Racer.
The honey-backed, terrible, unbridled horse—they yoke that towering one to the wide-wheeled chariot.
His sisters, his kin, groom him. Those who share an umbilical bond
nourish the prizewinner.
Sie schirren an den Wagen, breit an Rädern, den hohen, hehren, milchbedeckten Renner, Es striegeln ihn die blutsverwandten Schwestern, die gleichentstammten kräftigen, den schnellen.
Das furchtbare Roß mit der Süßigkeit auf dem Rücken, das unverzagte spannen sie an den breiträdrigen Wagen, das überragende. Die gesippten Schwestern putzen ihn heraus, die Blutsverwandten stärken den Preisgewinner.
Страшного неутомимого коня с медом на спине
Они запрягают в колесницу с широкими колесами, (его) огромного.
Родные сестры начищают его,
Кровные родственницы подкрепляют завоевателя награды.
चत॑स्र ईं घृत॒दुह॑: सचन्ते समा॒ने अ॒न्तर्ध॒रुणे॒ निष॑त्ताः । ता ई॑मर्षन्ति॒ नम॑सा पुना॒नास्ता ईं॑ वि॒श्वत॒: परि॑ षन्ति पू॒र्वीः ॥
चत॑स्रः । ई॒म् । घृ॒त॒ऽदुहः॑ । स॒च॒न्ते॒ । स॒मा॒ने । अ॒न्तः । ध॒रुणे॑ । निऽस॑त्ताः । ताः । ई॒म् । अ॒र्ष॒न्ति॒ । नम॑सा । पु॒ना॒नाः । ताः । ई॒म् । वि॒श्वतः॑ । परि॑ । स॒न्ति॒ । पू॒र्वीः ॥
चतस्रः घृतदुहः घृतदोग्ध्र्यो गावः ईम एनं सोमं सचन्ते सेवन्ते । कीदृश्यस्ताः । समाने एकस्मिन् धरुणे सर्वेषां धारकेऽन्तरिक्षे निषत्ताः निषण्णाः । ताः घृतदुहः ईम एनम् अर्षन्ति प्राप्नुवन्ति नमसा अन्नेन पुनानाः पूयमानाः सत्यः। ताः पूर्वीः बह्व्यः प्रभूता गावः विश्वतः सर्वतः परि षन्ति परिभवन्ति ॥ विष्टम्भो दिवो धुरुणः पृथिव्या विश्व उत क्षितयो हस्ते अस्य ।
“The four yielders of butter wait upon him, stationed in a common asylum; being purified they approach him with food, they surround him in numbers on every side.”
Four pouring out the holy oil attend him, sitting together in the same container.
To him they flow, when purified, with homage, and still, from every side, are first about him.
Set down within the same support, four, yielding ghee as their milk, accompany him.
They rush, being purified with homage. They, the many, surround him on all sides.
Vier milchversehne Kühe gehen mit ihm, sich niederlassend in das gleiche Becken, Sie strömen ihm, gereinigt mit Verehrung, und sind um ihn, die vielen, allenthalben.
Vier Buttermilchende geleiten ihn, auf die gleiche Unterlage niedergesetzt. Diese fließen zu ihm , ehrfürchtig sich läuternd; diese umgeben ihn allenthalben in großer Zahl.
За ним следуют четыре (коровы?), доящиеся жиром,
Усевшиеся на общую (с ним) основу внутри (чана),
Они текут к нему, очищаясь с поклонением.
Они обильные, окружают его со всех сторон.
वि॒ष्ट॒म्भो दि॒वो ध॒रुण॑: पृथि॒व्या विश्वा॑ उ॒त क्षि॒तयो॒ हस्ते॑ अस्य । अस॑त्त॒ उत्सो॑ गृण॒ते नि॒युत्वा॒न्मध्वो॑ अं॒शुः प॑वत इन्द्रि॒याय॑ ॥
वि॒ष्ट॒म्भः । दि॒वः । ध॒रुणः॑ । पृ॒थि॒व्याः । विश्वाः॑ । उ॒त । क्षि॒तयः॑ । हस्ते॑ । अ॒स्य॒ । अस॑त् ते॒ । उत्सः॑ । गृ॒ण॒ते । नि॒युत्वा॑न् । मध्वः॑ । अं॒शुः । प॒व॒त्चे । इ॒न्द्रि॒याय॑ ॥
अयं सोमः दिवः द्युलोकस्य विष्टम्भभूतः । यथा गृहस्थ स्तम्भस्तद्वत्। तथा पृथिव्याः धरुणः धारकः । उत अपि च विश्वाः सर्वाः क्षितयः प्रजाः अस्य सोमस्य हस्ते भवन्ति । उत्सः । उत्सरन्त्यस्मात् कामा इत्युत्सः सोमः। सः गृणते स्तुवते ते तुभ्यं नियुत्वान् अश्ववान् असत् भवतु । स सोमः मध्वः मधु । कर्मणि षष्ठी । मधुररसः अंशुः सोमः । ‘ अंशुः शमष्टमात्रो भवति' (निरु. २. ५) इति यास्कः । इन्द्रियाय पवते पूयते अभिषूयते ॥
“The prop of heaven, the support of earth-- all beings (are) in his hands; may (Soma) the fountain (of desires) be possessed of horses for you (his) adorer; the filament of the sweet-flavoured (Soma) is purified for (the sake of winning) strength.”
He is the buttress of the heavens, supporter of earth, and in his hand are all the people.
Be the team's Lord a well to thee the singer: cleansed is the sweet plant's stalk for deed of glory.
(He is) the prop of heaven, the support of the earth, and all the dwelling places are in his hand.
Your wellspring will provide (horse-)teams to the singer. The plant of honey purifies itself for Indrian power.
Des Himmels Pfeiler und der Erde Stütze ist er, in seiner Hand sind alle Völker; Dem Sänger fliesse immer deine Quelle; für Indra's Grösse strömt des Methes Welle.
Des Himmels Stütze, der Träger der Erde - und die Lande sind in seiner Hand. Dein Quell sei freigebig für den Sänger. Der Stengel der Süßigkeit wird für die indrische Kraft geläutert.
Столп неба, опора земли,
И все народы в его руке.
Пусть будет его источник полон упряжек (с дарами) для воспевателя!
Стебель меда очищается для силы Индры.
व॒न्वन्नवा॑तो अ॒भि दे॒ववी॑ति॒मिन्द्रा॑य सोम वृत्र॒हा प॑वस्व । श॒ग्धि म॒हः पु॑रुश्च॒न्द्रस्य॑ रा॒यः सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यः स्याम ॥
व॒न्वन् । अवा॑तः । अ॒भि । दे॒वऽवी॑तिम् । इन्द्रा॑य । सो॒म॒ । वृ॒त्र॒ऽहा । प॒व॒स्व॒ । श॒ग्धि । म॒हः । पु॒रु॒ऽच॒न्द्रस्य॑ । रा॒यः । सु॒ऽवीर्य॑स्य । पत॑यः । स्या॒म॒ ॥
वन्वन् सन् देववीतिं देवानाम्पानार्थं हे सोम इन्द्राय इन्द्रार्थं वृत्रहा वृत्रस्यहन्ता अवातः त्वं अभिपवस्व क्षर । कथम्भूतः त्वं शग्धि शक्तिमान् महोमहानसि त्वत्प्रसा- दाद्वयं पुरुश्चन्द्रस्य बह्वाह्वादकस्य सुवीर्यस्य शोभनावीरायस्मिन् तादृशस्य राये धनस्य पतयः स्याम ॥ ७ ॥प्रहिन्वानइति षळृचम्पञ्चमंसूक्तं मैत्रावरुणेर्वसिष्ठस्यार्षं त्रैष्टुभं पवमानसोमदेवताकम् । तथाचानुक्रान्तम् । प्रहिन्वानः षड्वसिष्ठइति । गतोविनियोगः ।
“Conquering (and) unconquered approach the banquet of the gods; Soma, who are the slayer of Vṛtra, flow for Indra; grant us abundant and splendid riches, may we be masters of excellent male offspring. ”
Fighting, uninjured come where Gods are feasted; Soma, as Vitra-slayer flow for Indra.
Vouchsafe us ample riches very splendid may we be masters of heroic vigour.
Vanquishing but unvanquished, o Soma, as Vr̥tra-smasher purify yourself for Indra and to pursue the gods.
Have mastery over great, much-glittering wealth. Might we be lords of an abundance of heroes.
Unangefochten, siegreich riesle, Soma, zum Göttermahl dem Indra, Feinde tödtend, Verleih uns grossen, glanzbegabten Reichthum; wir seien Herrn von starken Heldenscharen.
Du der unüberwundene Überwinder läutere dich für die Götterladung, für Indra, o Soma, du der Vritratöter! Erwirk uns großen vielblinkenden Reichtum. Wir möchten die Besitzer der Meisterschaft sein.
Настигающий, (но) не настигнутый, очищайся, о сома,
Для приглашения богов, для Индры как убийца Вритры!
Достань (нам) великого яркосверкающего богатства!
Да будем мы хозяевами богатства из прекрасных мужей!