Sukta 9.91
ऋषिकश्यपः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
अस॑र्जि॒ वक्वा॒ रथ्ये॒ यथा॒जौ धि॒या म॒नोता॑ प्रथ॒मो म॑नी॒षी । दश॒ स्वसा॑रो॒ अधि॒ सानो॒ अव्येऽज॑न्ति॒ वह्निं॒ सद॑ना॒न्यच्छ॑ ॥
अस॑र्जि । वक्वा॑ । रथ्ये॑ । यथा॑ । आ॒जौ । धि॒या । म॒नोता॑ । प्र॒थ॒मः । म॒नी॒षी । दश॑ । स्वसा॑रः । अधि॑ । सानौ॑ । अव्ये॑ । अज॑न्ति । वह्नि॑म् । सद॑नानि । अच्छ॑ ॥
वक्का शब्दयमानः । ‘वच परिभाषणे'। वनिप् । एतादृशः पवमानः सोमः आजौ । अजन्ति कर्मार्थमृत्विज इत्याजिर्यज्ञः । तस्मिन् धिया कर्मणा स्तोत्रेण वा साकम् असर्जि सृज्यते पात्रेष्विति । तत्र दृष्टान्तः। रथ्ये यथा रथार्ह आजौ । संग्रामनामैतत् अजन्ति प्रक्षिपन्ति आयुधान्यत्रेति । तस्मिन्नश्वो यथा धियाङ्गुल्या सृज्यते तद्वत् । कीदृशः । मनोता यस्मिन् देवानां मनांस्योतानि प्रोतानि सः । तथा च ब्राह्मणं - तस्मिन् हि तेषां मनांस्योतानि ' (ऐ. ब्रा. २.१०) इति । प्रथमः सर्वेषां देवानां मुख्यः मनीषी । मनस ईषा मनीषा स्तुतिः । तद्वान् । दश स्वासरः दशसंख्याका अङ्गुलयः सदनानि यज्ञगृहाणि अच्छ अभिमुखीकृत्य वह्निं वोढारं सोमं सानौ समुच्छ्रिते । अधिः सप्तम्यर्थानुवादकः । अव्ये अविभवे अविवालेन कृते पवित्रे अजन्ति प्रेरयन्ति । ‘ अज गतिक्षेपणयोः ॥
“(Soma) on whom the minds of the gods are fixed, chief (of the gods), recipient of praise, is let loose with a shout by ceremony as (a horse is let loose by the finger) in a battle of chariots; the ten sister (fingers) drive the bearer (of the oblation) on the elevated plural ce to the halls (of sacrifice).”
As for a chariot-race, the skilful Speaker, Chief, Sage, Inventor, hath, with song, been started.
The sisters ten upon the fleecy summit drive on the Car-horse to the resting places.
Billowing, he has been let loose as if at a chariot contest—the foremost inspired thinker with his insight.
The ten sisters drive the draft-horse on the sheep’s back toward the seats.
Es eilt der Tummler wie beim Wagenrennen, mit Kunst der weise, erste Liederfinder; Zehn Schwestern treiben auf der Wolle Gipfel das Wagenross heran zu seinen Sitzen.
Galoppierend ist er losgesprengt wie in einem Wagenrennen, mit Verständnis nachdenkend, der erste Denker. Die zehn Schwestern treiben das Zugtier auf dem Schafrücken zu seinen Sitzen.
Он выпущен, скачущий, как на состязании колесниц,
Первый хранитель мудрости, сочиняющий с (большим) искусством,
Десять сестер на спине (сита) из овечьей шерсти
Погоняют упряжного коня к (его) сиденьям.
वी॒ती जन॑स्य दि॒व्यस्य॑ क॒व्यैरधि॑ सुवा॒नो न॑हु॒ष्ये॑भि॒रिन्दु॑: । प्र यो नृभि॑र॒मृतो॒ मर्त्ये॑भिर्मर्मृजा॒नोऽवि॑भि॒र्गोभि॑र॒द्भिः ॥
वी॒ती । जन॑स्य । दि॒व्यस्य॑ । क॒व्यैः । अधि॑ । सु॒वा॒नः । न॒हु॒ष्ये॑भिः । इन्दुः॑ । प्र । यः । नृऽभिः॑ । अ॒मृतः॑ । मर्त्ये॑भिः । म॒र्मृ॒जा॒नः । अवि॑ऽभिः । गोभिः॑ । अ॒त्ऽभिः ॥
कव्यैः साधुभिः स्तोतृभिः नहुष्येभिः मनुष्यैः सुवानः अभिषूयमाणः इन्दुः सोमः दिव्यस्य दिवि भवस्य जनस्य देवगणस्य वीती। ‘सुपां सुलुक्' इति चतुर्थ्याः पूर्वसवर्णदीर्घः । सोमभक्षणार्थं यज्ञम् अधि गच्छति । किंच अमृतः मरणधर्मरहितः यः सोमः नृभिः कर्मनेतृभिः मर्त्येभिः मर्त्यैः अविभिः अविमयैः पवित्रैस्तथा गोभिः अनडुहैरधिषवणचर्मभिः यद्वा गोविकारैः क्षीरादिभिः अद्भिः वसतीवर्यादिभिरुदकैश्च मर्मृजानः भृशं शोध्यमानः सन् यज्ञं प्रति गच्छति । उपसर्गश्रुतेर्योग्यक्रियाध्याहारः ॥
“The Soma juice effused by pious mortals (comes) down (to the sacrifice) for the food of the celestial people; which immortal (beverage) is purified by mortal (priests) with the filter, the curds and milk and the waters.”
The drop of Soma, pressed by wise Nahusyas, becomes the banquet of the Heavenly People-
Indu, by hands of mortal men made beauteous, immortal, with the sheep and cows and waters.
In pursuit of the heavenly race, the drop is being pressed on (it [=fleece]) by the poets, the sons of Nahus,
the drop that is constantly being groomed (to go) forth by men—by
mortals as the immortal—by the sheep, the cows, and the waters.
Gepresst zum Mahl des himmlischen Geschlechtes ist Indu von der Menschen Priesterscharen, Unsterblich er, von Sterblichen gereinigt durch Widderwolle, Milch und Wasserfluten.
Zur Einladung des himmlischen Volkes ist der Saft von den dichterischen Nahussöhnen ausgepreßt, der Unsterbliche, der von den sterblichen Männern mittels Schafwolle, Kuhmilch und Wasser aufgeputzt hervorkommt.
Для приглашения божественного рода выжат
Кавьями (и) потомками Нахуша сок сомы,
Который мощно начищается мужами, бессмертный смертными,
С помощью (цедилок) из овечьей шерсти, струй молока, вод.
वृषा॒ वृष्णे॒ रोरु॑वदं॒शुर॑स्मै॒ पव॑मानो॒ रुश॑दीर्ते॒ पयो॒ गोः । स॒हस्र॒मृक्वा॑ प॒थिभि॑र्वचो॒विद॑ध्व॒स्मभि॒: सूरो॒ अण्वं॒ वि या॑ति ॥
वृषा॑ । वृष्णे॑ । रोरु॑वत् । अं॒शुः । अ॒स्मै॒ । पव॑मानः । रुश॑त् । ई॒र्ते॒ । पयः॑ । गोः । स॒हस्र॑म् । ऋक्वा॑ । प॒थिऽभिः॑ । व॒चः॒ऽवित् । अ॒ध्व॒स्मऽभिः॑ । सूरः॑ । अण्व॑म् । वि । या॒ति॒ ॥
वृषा कामानां वर्षको वृषेवाचरन् वा रोरुवत् भृशं शब्दायमानः अंशुः सोमः पवमानः पूयमानः सन् अस्मै वृष्णे वर्षकायेन्द्राय तदर्थं रुशत् । रोचतेरिदं रूपम् । आरोचमानं श्वेतं गोः पयः आश्रयणद्रव्यम् ईर्ते गच्छति । ‘ ईर गतौ । आदादिकः । किंच ऋक्वा । 'छन्दसीवनिपौ' इति मत्वर्थीयो वनिप् । स्तोत्रवानत एव वचोवित् स्तुतीनां ज्ञाता सूरः सुवीर्यः सर्वेषामग्निष्टोमादिकर्मणि प्रेरकः सोमः अध्वस्मभिः ध्वंसनवर्जितैर्हिंसारहितैः सहस्रं पथिभिः बहुभिर्मार्गैः अण्वं सूक्ष्मच्छिद्रं पवित्रं वि याति । अतीत्य द्रोणकलशं गच्छति ॥
“The Soma juice the showerer (of benefits) roaring to the showerer (Indra) goes when being purified to (mix with) the glistening milk of the cow; greeted with laudation, cognizant of sacred praise, the hero passes through the filter by a thousand imperishable paths.”
Steer roaring unto Steer, this Pavamana, this juice runs to the white milk of the milch-cow.
Through thousand fine hairs goes the tuneful Singer, like Sura by his fair and open pathways.
The bull roaring over and over to the bull [=Indra], the plant, purifying itself for him, moves toward the gleaming white milk of the cow.
A versifier who knows speech, the sun travels widely across the fine
(fleece) by a thousand unbesmirched paths.
Der Stier dem Stier zubrüllend, ihm der Rauschtrank, dringt flammend, leuchtend er zur Milch der Kuh hin, Auf unbestäubten Pfaden geht er jubelnd der Lieder kundig durch das Sieb als Sonne.
Der brüllende Bulle, der Stengel, treibt für ihn, den Bullen, sich läuternd die weiße Kuhmilch heraus. Auf tausend staublosen Wegen geht der in Versen Redende, Wortkundige als Sonne durch die Seihe.
Бык, громко ревя быку, стебель (сомы) – этому (Индре),
Павамана приводит в движение белое молоко коровы.
Тысячей дорог, лишенных пыли, расходится (в разные стороны)
Сопровождаемый гимнами знаток речи, (как) солнце (по воздуху) сквозь сито.
रु॒जा दृ॒ळ्हा चि॑द्र॒क्षस॒: सदां॑सि पुना॒न इ॑न्द ऊर्णुहि॒ वि वाजा॑न् । वृ॒श्चोपरि॑ष्टात्तुज॒ता व॒धेन॒ ये अन्ति॑ दू॒रादु॑पना॒यमे॑षाम् ॥
रु॒जा । दृ॒ळ्हा । चि॒त् । र॒क्षसः॑ । सदां॑सि । पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति॑ । ऊ॒र्णु॒हि॒ । वि । वाजा॑न् । वृ॒श्च । उ॒परि॑ष्टात् । तु॒ज॒ता । व॒धेन॑ । ये । अन्ति॑ । दू॒रात् । उ॒प॒ऽना॒यम् । ए॒षा॒म् ॥
हे सोम दृळ्हा चित् दृढान्यपि परैरगन्तव्यत्वेन रक्षसः राक्षसस्य सदांसि स्थानानि पुराणि रुज विनाशय । रुजो भङ्गे' तौदादिकः । किंच हे इन्दो पवमान पुनानः पवित्रादिभिः पूयमानस्त्वं वाजान् तस्यान्नानि तस्य बलानि वा ऊर्णुहि आच्छादय । आहरेत्यर्थः । तथा ये राक्षसाः उपरिष्टात् ऊर्ध्वदेशादागच्छन्ति ये वा अन्ति अन्तिके समीप आगच्छन्ति ये च दूरात् दूरदेशाद्वागच्छन्ति तेषां राक्षसानाम् उपनायम् उपनेतारं स्वामिनं तुजता । तुजतिर्हिंसाकर्मा । हिंसकेन वधेन हननसाधनेनायुधेन त्वं वृश्च छिन्धि । ' ओव्रश्चू छेदने' तौदादिकः ॥
“Demolish the strong dwellings of the rākṣasa; Indu, when purified put on his strength; cut to pieces with your destructive weapon (the rākṣasas) who come from above, from nigh, or from afar and their leader.”
Break down the, strong seats even of the demons: cleansing thee, Indu, robd thyself in vigour.
Rend with thy swift bolt, coming from above them, those who are near and those who yet are distant.
Shatter even the entrenched seats of the demon. While being purified, o drop, uncover the prizes of victory.
Hew down from above with your thrusting weapon the one who led here from afar those (enemies) who are (now) nearby.
Zerbrich auch der Gespenster feste Sitze, eröffne Güter, Indu, hell erstrahlend; Von oben her zerspalt mit schnellem Hiebe der Feinde Führer in der Näh und Ferne.
Zerbrich auch die festen Sitze des Unholds; dich läuternd schließe die Gewinne auf, o Saft! Spalte von oben mit wuchtender Waffe den, der sie sich holt, mögen sie nah oder fern sein.
Раскали сиденья ракшасов, даже (если они) тверды!
Очищаясь, о сок, открой награды!
Сверху раскрои брошенным смертельным оружием
(Демонов,) что вблизи (и что пришли) издалека, их предводителя!
स प्र॑त्न॒वन्नव्य॑से विश्ववार सू॒क्ताय॑ प॒थः कृ॑णुहि॒ प्राच॑: । ये दु॒:षहा॑सो व॒नुषा॑ बृ॒हन्त॒स्ताँस्ते॑ अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥
सः । प्र॒त्न॒ऽवत् । नव्य॑से । वि॒श्व॒ऽवा॒र॒ । सु॒ऽउ॒क्ताय॑ । प॒थः । कृ॒णु॒हि॒ । प्राचः॑ । ये । दुः॒ऽसहा॑सः । व॒नुषा॑ । बृ॒हन्तः॑ । तान् । ते॒ । अ॒श्य्चाम॒ । पु॒रु॒ऽकृ॒त् । पु॒रु॒क्षो॒ इति॑ पुरुऽक्षो ॥
हे विश्ववार विश्वैः सर्वैर्वरणीय हे सोम सः तादृशस्त्वं प्रत्नवत् पुराण इव स्थितस्त्वं नव्यसे नवीयसे नवतराय । नवशब्दादीयसुनीकारलोपश्छान्दसः । तस्मै सूक्ताय शोभनस्तुतिकाय मह्यं पथः मार्गान् प्राचः प्राचीनान् कृणुहि कुरु। सर्वत्र गमनं प्रयच्छेत्यर्थः । ‘ कृवि हिंसाकरणयोः'। ' धिन्विकृण्व्योरञ्च' इत्युप्रत्ययः । हे पुरुकृत् बहुकर्मन् हे पुरुक्षो । ' टुक्षु शब्दे'। मितद्र्वादित्वाड्डुप्रत्ययः (पा. सू. ३. ३.१८०.१ )। बहुविधं शब्दायमान हे सोम दुःसहासः रक्षोभिः सोढुमशक्याः अत एव वनुषा । वनतिर्हिंसार्थः। हिंसया युक्ताः बृहन्तः महान्तः ये त्वदीया अंशाः सन्ति तांस्ते तव स्वभूतानंशान् वयं यज्ञे अश्याम प्राप्नुयाम
“Adorable (Soma), do you as of old grant the ancient paths to your new worshipper; doer of many acts, utterer of many sounds, may we obtain those (portions) of you which are difficult to defeat, inflicting injury (on foes) and mighty.”
Prepare the forward paths in ancient manner for the new bymn, thou Giver of all bounties.
Those which are high and hard for foes to conquer may we gain from thee, Active! Food-bestower!
As of old, make forward-facing paths for our newer hymn, o you who grant all wishes.
Lofty (riches?), which are hard to capture by the covetous—might we attain them from you, o you who do many things and have many
cattle.
So bahne du nach alter Art dem neuen Gesang die Wege vor uns, güterreicher! Die unbezwinglich für den Feind und stark sind, die lass uns finden, reich an That und Gut du.
Mache du wie vormals der neuesten wohlgesetzten Rede die Pfade bereit, du Allbegehrter! Die hohen Gewinne, die dem Neider unerträglich sind, die möchten wir von dir erlangen, du Vielwirkender, Viehreicher.
Как прежде, приготовь пути для новой
Прекрасно сказанной (речи), о обладатель всего желанного!
Те великие непереносимые для завистника (успехи) –
Мы хотели бы их у тебя достигнуть, о многодействующий, у кого много скота!
ए॒वा पु॑ना॒नो अ॒पः स्व१॒॑र्गा अ॒स्मभ्यं॑ तो॒का तन॑यानि॒ भूरि॑ । शं न॒: क्षेत्र॑मु॒रु ज्योतीं॑षि सोम॒ ज्योङ्न॒: सूर्यं॑ दृ॒शये॑ रिरीहि ॥
ए॒व । पु॒ना॒नः । अ॒पः । स्वः॑ । गाः । अ॒स्मभ्य॑म् । तो॒का । तन॑यानि । भूरि॑ । शम् । नः॒ । क्षेत्र॑म् । उ॒रु । ज्योतीं॑षि । सो॒म॒ । ज्योक् । नः॒ । सूर्य॑म् । दृ॒शये॑ । रि॒री॒हि॒ ॥
हे सोम एव एवं पुनानः पूयमानः पवित्रादिभिः अस्मभ्यं रिरीहि प्रापय प्रयच्छ । किं तत्। अपः । अप इत्यन्तरिक्षनाम । आप्नोति सर्वमपि । अन्तरिक्षं स्वः स्वर्गं द्युलोकं गाः । सर्वैर्गम्यतेऽत्रेति गावः पृथिव्यः । ताः पृथिवीश्च भूरि । ' सुपां सुलुक्' इति द्वितीयाया लुक् । बहून् तोका पुत्रान् तनयानि । तन्वन्ति कुलमिति तनयाः पौत्राः । तांश्च तथा नः अस्मभ्यं क्षेत्रं शं सुखकरं कुरु । हे सोम ज्योतींषि नक्षत्राणि उरु उरूणि अन्तरिक्षे विस्तीर्णानि कुरु । तथा नः अस्मभ्यं सूर्यम् आदित्यं ज्योक् । चिरनामैतत् । चिरकालं दृशये द्रष्टुं कुरु ॥ ॥ १ ॥
“Thus, being purified, bestow upon us the firmament and heaven and earth and many sons and grandsons;make our land prosper, diffuse the luminaries widely (in the firmament) and grant us long life to see the sun.”
So purifying thee vouchsafe us waters, heaven's light, and cows, offipring and many children.
Give us health, ample land, and lights, O Soma, and grant us long to look upon the sunshine.
Becoming purified in just this way, (grant) waters, the sun, and cattle to us, and ample progeny and posterity,
luck, broad dominion, and lights to us, o Soma—grant that we may see the sun for a long time.
So schenke du, hell leuchtender, uns Wasser, uns Glanz und Kühe, Kinder viel und Enkel, Uns weites Feld, uns Segen, hellen Lichtschein, dass lange wir die Sonne sehn, o Soma!
Also dich läuternd schenke uns Wasser, Sonnenlicht, Kühe, viele leibliche Kinder; schenke uns Glück, weite Flur, Lebenslicht, o Soma, laß uns noch lange die Sonne sehen!
Так очищаясь, дай нам воды, солнце,
Коров, много детей и внуков!
Подари нам на счастье широкое поле, светила, о сома,
Чтобы мы долго видели солнце!