Sukta 9.92
ऋषिकश्यपः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र6
छन्दत्रिष्टुप्
परि॑ सुवा॒नो हरि॑रं॒शुः प॒वित्रे॒ रथो॒ न स॑र्जि स॒नये॑ हिया॒नः । आप॒च्छ्लोक॑मिन्द्रि॒यं पू॒यमा॑न॒: प्रति॑ दे॒वाँ अ॑जुषत॒ प्रयो॑भिः ॥
परि॑ । सु॒वा॒नः । हरिः॑ । अं॒शुः । प॒वित्रे॑ । रथः॑ । न । स॒र्जि॒ । स॒नये॑ । हि॒या॒नः । आप॒त् । श्ल्लोक॑म् । इ॒न्द्रि॒यम् । पू॒यमा॑नः । प्रति॑ । दे॒वान् । अ॒जु॒ष॒त॒ । प्रयः॑ऽभिः ॥
सुवानः' अभिषूयमाणः हियानः ऋत्विग्भिः प्रेर्यमाणः हरिः हरितवर्णः अंशुः सोमः पवित्रे अविवालेन कृते दशापवित्रे परि सर्जि परिसृज्यते । किमर्थम् । सनये धनलाभाय देवानां संभजनाय वा । तत्र दृष्टान्तः । रथो न । रथो यथा युद्धे शत्रुवधार्थं शत्रुधनहरणार्थं वा सृज्यते तद्वत् । किंच पूयमानः पवित्रेण सोऽयं सोमः इन्द्रियम् इन्द्रलिङ्गमिन्द्रस्य पर्याप्तं वा श्लोकं स्तोत्रम् आपत् आप्नोति । आप्लृ व्याप्तौ ' । लेट्यडागमः । तथा स सोमः प्रयोभिः प्रीणयितृभिः हवीरूपैरन्नैः देवान् प्रति अजुषत प्रतिसेवते । ‘जुषी प्रीतिसेवनयोः' ॥
“The green-tinted Soma effused and sent forth (by the priests) is let loose, like a chariot upon the filter, for the acquisition (of riches); being filtered he acquires (Indra's) praise, he gratifies the gods with conciliatory (oblations).”
THE gold-hued juice, poured out upon the filter, is started like a car sent forth to conquer.
He hath gained song and vigour while they cleansed him, and hath rejoiced the Gods with entertainments.
The tawny one, the plant, being pressed, is sent surging all around in the filter, like a chariot being urged on to win.
He will achieve a signal-call meant for Indra as he is being purified. He has returned the favor to the gods through his pleasurable
offerings.
Ergossen ist der goldne Saft zur Seihe, gepresst, getrieben wie zum Preis der Wagen; Geklärt hat er des Indra Ton gefunden und hat erfreut die Götter durch Genüsse.
Es kreist der falbe Stengel ausgepreßt in der Seihe um. Wie ein Wagen schoß er los zum Gewinn getrieben. Er hat den indrischen Ton erreicht, während er geläutert wird. Den Göttern ward er durch seine Labungen wohlgefällig.
Выжатый, буланый (конь) – стебель (сомы)
Понесся кругами по цедилке, словно колесница, посланная за добычей.
Когда его очищают, он достиг ритма, свойственного Индре.
Он понравился богам (своими) жертвенными усладами.
अच्छा॑ नृ॒चक्षा॑ असरत्प॒वित्रे॒ नाम॒ दधा॑नः क॒विर॑स्य॒ योनौ॑ । सीद॒न्होते॑व॒ सद॑ने च॒मूषूपे॑मग्म॒न्नृष॑यः स॒प्त विप्रा॑: ॥
अच्छ॑ । नृ॒ऽचक्षाः॑ । अ॒स॒र॒त् । प॒वित्रे॑ । नाम॑ । दधा॑नः । क॒विः । अ॒स्य॒ । योनौ॑ । सीद॑न् । होता॑ऽइव । सद॑ने । च॒मूषु॑ । उप॑ । ई॒म् । अ॒ग्म॒न् । ऋष॑यः । स॒प्त । विप्राः॑ ॥
नृचक्षाः नृणां द्रष्टा कविः क्रान्तप्रज्ञः सोमः नाम वसतीवर्याख्यमुदकं दधानः धारयन् अस्य एतादृशस्यात्मनः योनौ स्थाने पवित्रे अच्छ असरत् अभितः सरति । ततः सदने । सीदन्त्यत्रेति सदनो यज्ञः । तस्मिन् होतेव होता यथा देवान् स्तोतुमुपविशति तद्वद्देवानागन्तुमुपविशन् सोमः चमूषु । चमन्ति चम्वो ग्रहादयः । तेष्वभिसरति । अनन्तरं सप्तसंख्याकाः विप्राः मेधाविनो भरद्वाजः कश्यप गोतमोऽत्रिर्विश्वामित्रो जमदग्निर्वसिष्ठ इत्येते ऋषयः ईम् एनं सोमम् उप अग्मन् स्तोत्रैरुपगच्छन्ति ॥
“The sage, the observer of men, retaining the water proceeds to his plural ce on the filter; like a ministrant priest sitting at the sacrifice (the Soma flows) into the cups; the seven wise ṛṣis approach him with praise.”
He who beholdeth man hath reached the filter: bearing his name, the Sage hath sought his dwelling.
The Rsis came to him, seven holy singers, when in the bowls he settled as Invoker.
His gaze on men, he has run here, acquiring the name “poet” in the filter, in his womb,
taking his seat in the cups, like a Hotar on his seat. The seven inspired seers have approached him.
Zur Seihe eilte jetzt er Männer-schauend, als Seher sich in seinem Schoosse zeigend, Als Priester sitzend in dem Platz der Becher; ihm sind genaht die sieben weisen Sänger.
Der männlich Blickende ist gekommen, in der Seihe seinen Namen annehmend, der Seher in seiner Wiege. Er setzt sich in die Camugefäße wie der Hotri auf seinen Sitz. Ihm sind die sieben redekundigen Rishi´s genaht.
Он потек, (бог) со взглядом героя, в цедилке
Принимая (свое) имя, на своем лоне.
Он садится в чаны, как хотар на (свое) сиденье.
Подошли к нему семеро вдохновенных риши.
प्र सु॑मे॒धा गा॑तु॒विद्वि॒श्वदे॑व॒: सोम॑: पुना॒नः सद॑ एति॒ नित्य॑म् । भुव॒द्विश्वे॑षु॒ काव्ये॑षु॒ रन्तानु॒ जना॑न्यतते॒ पञ्च॒ धीर॑: ॥
प्र । सु॒ऽमे॒धाः । गा॒तु॒ऽवित् । वि॒श्वऽदे॑वः । सोमः॑ । पु॒ना॒नः । सदः॑ । ए॒ति॒ । नित्य॑म् । भुव॑त् । विश्वे॑षु । काव्ये॑षु । रन्ता॑ । अनु॑ । जना॑न् । य॒त॒ते॒ । पञ्च॑ । धीरः॑ ॥
सुमेधाः । ‘ नित्यमसिच् प्रजामेधयोः' ( पा. सू. ५. ४. १२२) इत्यसिच्समासान्तः । शोभनप्रज्ञः गातुवित् मार्गस्य वेत्ता । यद्वा । गातवः स्तोतारः । तेषां धनस्य लम्भयिता । विश्वदेवः सर्वदेवोपगतः । यद्वा । देवो देवनं दीप्तिः । व्यापकदीप्तियुक्तः । एतादृशः सोमः पुनानः पूयमानः सन् नित्यम् अविनश्वरं सदः स्थानं द्रोणकलशं प्र एति प्रगच्छति । ततः विश्वेषु सर्वेषु काव्येषु कविकर्मसु स्तोत्रेषु रन्ता भुवत् रमणशीलो भवति । रमेस्ताच्छीलिकस्तृन् । तथा धीरः प्राज्ञः सोऽयं पञ्च जनान् निषादपञ्चमांश्चतुरो वर्णान् अनु यतते अनुगन्तुं प्रयत्नं करोति । अनुगच्छतीति यावत् ॥
“Soma, the intelligent, the knower of the right path, accompanied by all the gods, undergoing purification goes to his constant abode; he is one who delights in all sacred praises; the sage endeavours to approach the five classes of beings.”
Shared by all Gods, mobt wise, propitious, Soma goes, while they cleanse him, to his constant station.
Let him rejoice in all his lofty wisdom to the Five Tribes the Sage attains with labour.
The very wise pathfinder who belongs to all the gods, Soma as he is being purified goes forth to his very own seat.
He is one to take his rest amid all the poems. Steadfast, he arranges
himself throughout the five peoples.
Zum eignen Sitz geht flammend, vorwärtsdringend der weise Soma, allen Göttern eigen, Er weile gern bei allen Priesterwerken; den fünf Geschlechtern strebet zu der Weise.
Der weise Pfadfinder, der allen Göttern gehörige Soma geht sich läuternd an seinen ständigen Sitz. Er pflegt bei allen Dichtungen gern zu verweilen. Der Kluge macht die fünf Völker zu seinem Gefolge.
Очень мудрый, знающий выход, принадлежащий всем богам,
Сома, очищаясь, продвигается на свое собственное сиденье.
Он наслаждается всеми поэтическими произведениями.
Он приводит в порядок пять народов, (этот) умный (бог).
तव॒ त्ये सो॑म पवमान नि॒ण्ये विश्वे॑ दे॒वास्त्रय॑ एकाद॒शास॑: । दश॑ स्व॒धाभि॒रधि॒ सानो॒ अव्ये॑ मृ॒जन्ति॑ त्वा न॒द्य॑: स॒प्त य॒ह्वीः ॥
तव॑ । त्ये । सो॒म॒ । प॒व॒मा॒न॒ । नि॒ण्ये । विश्वे॑ । दे॒वाः । त्रयः॑ । ए॒का॒द॒शासः॑ । दश॑ । स्व॒धाभिः॑ । अधि॑ । सानौ॑ । अव्ये॑ । मृ॒जन्ति॑ । त्वा॒ । न॒द्यः॑ । स॒प्त । य॒ह्वीः ॥
हे पवमान पूयमान हे सोम तव स्वभूताः त्ये ते प्रसिद्धाः त्रय एकादशासः । पूरणार्थे डट् प्रत्ययः । त्रयस्त्रिंशत्संख्याकाः विश्वे सर्वे देवाः निण्ये । अन्तर्हितनामैतत् । अन्तर्हिते स्थाने द्युलोके वर्तन्ते । तादृशं त्वां दशसंख्याका अङ्गुलयः अधि सानौ अधिकं समुच्छ्रिते अव्ये अविमये पवित्रे स्वधाभिः उदकैः मृजन्ति शोधयन्ति । किंच यह्वीः ।' वा छन्दसि । इति पूर्वसवर्णदीर्घः । यह्वयो महत्यः सप्त सप्तसंख्याका गङ्गाद्याः नद्यः त्वा त्वां मृजन्ति । वसतीवर्यात्मकैरेकधनात्मकैश्च स्वीयैरुदकैस्त्वां मार्जयन्तीत्यर्थः ॥
“O Soma Pavamāna, you are the thrice eleven universal gods abiding in the secret (heaven); the ten (fingers) cleanse you with the waters upon the elevated fleece, the seven great rivers (cleanse you).”
In thy mysterious place, O Pavamana Soma, are all the Gods, the Thrice-Eleven.
Ten on the fleecy height, themselves, self-prompted, and seven fresh rivers, brighten and adorn thee.
O self-purifying Soma, it is in your secret that all these gods are, the three times eleven.
The ten (fingers) with their autonomous powers, the seven exuberant streams groom you upon the sheep’s back.
An deinem heil'gen Ort, o lichter Soma, sind alle diese dreiunddreissig Götter; Zehn Finger klären dich auf wollnem Gipfel aus eigner Lust und sieben schnelle Ströme.
In deinem Geheimnis sind, o Soma Pavamana, all diese dreimal elf Götter. Zehn Finger putzen dich aus eigenem Antrieb über dem Schafrücken; es putzen dich die sieben jüngsten Ströme.
В твоем тайном (месте), о Сома-Павамана,
(Находятся) все эти боги, (числом) трижды одиннадцать.
По обычаям, тебя начищают десять (пальцев жреца)
На спине (цедилки) из овечьей шерсти, семь юных рек.
तन्नु स॒त्यं पव॑मानस्यास्तु॒ यत्र॒ विश्वे॑ का॒रव॑: सं॒नस॑न्त । ज्योति॒र्यदह्ने॒ अकृ॑णोदु लो॒कं प्राव॒न्मनुं॒ दस्य॑वे कर॒भीक॑म् ॥
तत् । नु । स॒त्यम् । पव॑मानस्य । अ॒स्तु॒ । यत्र॑ । विश्वे॑ । का॒रवः॑ । स॒म्ऽनस॑न्त । ज्योतिः॑ । यत् । अह्ने॑ । अकृ॑णोत् । ऊँ॒ इति॑ । लो॒कम् । प्र । आ॒व॒त् । मनु॑म् । दस्य॑वे । कः॒ । अ॒भीक॑म् ॥
सत्यं सत्यभूतं तत् प्रसिद्धं पवमानस्य सोमस्य स्थानं नु क्षिप्रमस्माकम् अस्तु । यत्र यस्मिन् स्थाने विश्वे सर्वे कारवः स्तोतारः संनसन्त स्तोतुं संगच्छन्ते तत्स्थानमस्तु । अस्य सोमस्य यत् ज्योतिः अह्ने दिवसाय लोकम् आलोकं प्रकाशम् अकृणोत् करोति । उ इत्यवधारणे । तज्ज्योतिः मनुम् एतन्नामानं राजर्षिं प्रावत् प्रकर्षेणारक्षत् । तथा सोमः स्वयं तेजः दस्यवे सर्वस्योपक्षपयित्रेऽसुराय अभीकम् अभिगमनशीलं कः अकार्षीत् । करोतेर्लुङि “ मन्त्रे घस° ' इति च्लेर्लुक् ॥
“May thatplace of the truthful Pavamāna be quickly ours, when all the worshippers assemble (to praise him) the light (of the Soma) which gave manifestation to the day protected Manu-- Soma made it triumphant over the Dasyu.”
Now let this be the truth of Pavamana, there where all singers gather them together,
That he hath given us room and made the daylight, hath holpen Manu and repelled the Dasyu.
Now, let this be true of the self-purifying one, this on which all the bards concur:
that he made light for the day and wide space; he furthered Manu but made close quarters for the Dasyu.
Das sei uns nun der wahre Ort des Flammers, an dem die Sänger alle sich vereinen; Der Lichtschein, welcher Raum dem Tage schaffte, der half dem Manu, wehrte ab den Dämon.
Das soll von Pavamana wahr sein, worin alle Dichter übereinkommen, daß er dem Tage Licht schuf und Raum. Er half dem Manu weiter, dem Dasyu schuf er feindliche Begegnung.
Да будет истинным у Паваманы то,
К чему присоединяются все певцы:
Что он создал свет дня и пространство!
Он помог Ману, он оказал сопротивление дасью.
परि॒ सद्मे॑व पशु॒मान्ति॒ होता॒ राजा॒ न स॒त्यः समि॑तीरिया॒नः । सोम॑: पुना॒नः क॒लशाँ॑ अयासी॒त्सीद॑न्मृ॒गो न म॑हि॒षो वने॑षु ॥
पर् । सद्म॑ऽइव । प॒शु॒ऽमन्ति॑ । होता॑ । राजा॑ । न । स॒त्यः । सम्ऽइ॑तीः । इ॒या॒नः । सोमः॑ । पु॒ना॒नः । क॒लशा॑न् । अ॒या॒सी॒त् । सीद॑न् । मृ॒गः । न । म॒हि॒षः । वने॑षु ॥
होता देवानामाह्वातर्त्विक् पशुमन्ति पशुमतः सद्मेव यज्ञगृहान् यथोपगच्छति । किंच राजा न यथा राजा सत्यः सत्यकर्मा सन् समितीः । संग्रामनामैतत् सम्यक् प्राप्यते योद्धृभिरत्रेति । तान् संग्रामान् इयानः गच्छन् भवति तथा पुनानः सोमः वनेषु वननीयेषु वसतीवर्याख्येषूदकेषु सीदन् मृगो न महिषः महिषाख्यो मृग इवोदकेषु तिष्ठन् कलशान् द्रोणाभिधानान् अयासीत् परियाति । यद्वा । महिषो महान् पूज्यो वा सोमः कलशान् परिगच्छतीति ॥ ॥२॥
“As theministrant priest proceeds to the hall where the victim is stationed, as a just king marches to battle, the Soma undergoing purification enters the pitcheers like the wild buffalo in the waters.”
As the priest seeks the station rich in cattle, like a true King who goes to great assemblies,
Soma hath sought the beakers while they cleansed him, and like a wild bull, in the wood hath settled.
Circling around, like a Hotar circling the seats provided with (sacrificial) animals, going to assemblies like a true king,
Soma being purified has traveled to the tubs, taking his seat like a wild buffalo in the woods [/wooden cups].
Wie um den vieh-versehnen Sitz der Priester, wie zur Versammlung geht der gute König, So ging jetzt Soma flammend zu den Kufen, sich setzend wie im Wald der wilde Büffel.
Wie ein echter Hotri um die Plätze an denen die Opfertiere sind, herumwandelnd, wie ein echter König in die Versammlungen wandelnd, ist der sich läuternde Soma in die Krüge gegangen, wie ein Büffeltier in den Wäldern, in den Holzgefäßen sich niederlassend.
Словно хотар, (обходящий) вокруг мест с жертвенными животными,
Словно истинный царь, отправляющийся в собрания,
Сома, очищаясь, отправляется в кувшины,
Усаживаясь в деревянных (сосудах), словно дикий зверь-буйвол в лесах.