Sukta 9.94
ऋषिकण्वः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र5
छन्दत्रिष्टुप्
अधि॒ यद॑स्मिन्वा॒जिनी॑व॒ शुभ॒: स्पर्ध॑न्ते॒ धिय॒: सूर्ये॒ न विश॑: । अ॒पो वृ॑णा॒नः प॑वते कवी॒यन्व्र॒जं न प॑शु॒वर्ध॑नाय॒ मन्म॑ ॥
अधि॑ । यत् । अ॒स्मि॒न् । वा॒जिनि॑ऽइव । शुभः॑ । स्पर्ध॑न्ते । धियः॑ । सूर्ये॑ । न । विशः॑ । अ॒पः । वृ॒णा॒नः । प॒व॒ते॒ । क॒वि॒ऽयन् । व्र॒जम् । न । प॒शु॒ऽवर्ध॑नाय । मन्म॑ ॥
यत् यदा अस्मिन् सोमे वाजिनीव शुभः अश्वे यथा वस्त्रप्रभृत्यलंकारा भवन्ति । यदा वास्मिन् सोमे सूर्ये न यथा सूर्ये विशः रश्मय उदिता भवन्ति । तदा धियः अङ्गुलयः अधि स्पर्धन्ते । अहं पुरस्ताच्छोधयाम्यहं पुरः शोधयामीत्यहमहमिकयोपतिष्ठन्ति । ततोऽयं सोमः अपः वसतीवरीः वृणानः आच्छादयन् पवते पात्रेषु क्षरति । कलशानधिगच्छति। कीदृशः । कवीयन् कविरिवाचरन् । यद्वा । कवयः स्तोतारः । तानिच्छन् । तत्र दृष्टान्तः। व्रजं न मन्म मननीयं गवां गोष्ठं पशुवर्धनाय पशूनां वर्धनाय गोपालः परिगच्छति । तथा देवानां प्रीणनाय पात्राणि प्रति पवत इति ॥
“When the fingers vie with each other in this (Soma), as the trappings on a horse or the rays in the sun, clothed in the waters he flows desiring his worshippers like (a cowherd going to) a plural asant cow-stall for the nourishment of his cattle.”
WHEN beauties strive for him as for a charger, then strive the songs like soldiers for the sunlight.
Acting the Sage, he flows enrobed in waters and song as 'twere a stall that kine may prosper.
When the insightful thoughts contend over him, like adornments upon a prizewinner, like the clans over the sun,
choosing the waters, he purifies himself, poetically crafting a thought like a stable for the raising of livestock,
Gebete eifern um ihn wie ums Streitross die schmückenden, wie Menschen um die Sonne; In Flut gekleidet strömt er hell, ein weiser, zum Lied wie in den Stall zur Heerden-Mehrung.
Wenn um ihn die Dichtungen wetteifern wie die Auszeichnungen um einen siegreichen Renner, wie die Clane um die Sonne, dann läutert er sich einem Seher gleichend, indem er die Gewässer erwählt und das Gebet, wie einen Pferch zur Viehaufzucht, sich aussucht.
Когда ради него состязаются молитвы,
Как украшения ради коня-победителя, как племена ради солнца,
Он очищается, выбирая воды, действуя как поэт,
(Делая чистым) произведение, словно загон для разведения скота.
द्वि॒ता व्यू॒र्ण्वन्न॒मृत॑स्य॒ धाम॑ स्व॒र्विदे॒ भुव॑नानि प्रथन्त । धिय॑: पिन्वा॒नाः स्वस॑रे॒ न गाव॑ ऋता॒यन्ती॑र॒भि वा॑वश्र॒ इन्दु॑म् ॥
द्वि॒ता । वि॒ऽऊ॒र्ण्वन् । अ॒मृत॑स्य । धाम॑ । स्वः॒ऽविदे॑ । भुव॑नानि । प्र॒थ॒न्त॒ । धियः॑ । पि॒न्वा॒नाः । स्वस॑रे । न । गावः॑ । ऋ॒त॒ऽयन्तीः॑ । अ॒भि । व॒व॒श्रे॒ । इन्दु॑म् ॥
अमृतस्य उदकस्य धाम धारकं स्थानमन्तरिक्षं सोमः द्विता द्विधा व्यूर्ण्वन् उभयतः स्वतेजसाच्छादयन् मध्येन गच्छति । ततः स्वर्विदे सर्वज्ञाय तस्मै सोमाय भुवनानि प्रथन्त विस्तीर्णानि भवन्ति । तस्य रश्मीनां संचरणार्थं प्रथन्त इत्यर्थः । अथ पिन्वानाः प्रीणयित्र्यः धियः स्तुतिलक्षणा वाचः ऋतायन्तीः यज्ञमिच्छन्त्यः सत्यस्तमिमम् इन्दुं सोममभिलक्ष्य स्वसरे यागाहनि वावश्रे शब्दायन्ते । यद्वा । सोमं कामयन्ते । तत्र दृष्टान्तः। गावो न यथा पिन्वमानाः पयः क्षरन्त्यो गावः स्वसरे । सुष्ठु अस्यन्ते प्रेर्यन्ते गावोऽत्रेति स्वसरो गोष्ठम् । तस्मिन्नच्छाभिलक्ष्य शब्दं कुर्वन्ति तद्वत् ॥
“Openingout the abode of the ambrosia on both sides (he passes between); for him, the omniscient, the worlds expand. Gratifying laudations eager for the sacrifice, call upon Indu, like kine (lowing) towards their stall.”
The worlds expand to hirn who from aforetime found light to spread the law of life eternal.
The swelling songs, like kine within the stable, in deep devotion call aloud on Indu.
Once again disclosing the domain of the immortal one. The worlds spread out for the finder of the sun. The insightful thoughts, swelling like cows in good pasture, acting with truth, have bellowed to the drop,
Des Göttertrankes Sitz enthüllt er zwiefach; dem Glanzerringer öffnen sich die Welten; Gebete, schwellend wie im Stall die Kühe, dem Indu rauschten heilig sie entgegen,
Indem er abermals die Form des Unsterblichkeitstrankes enthüllt - vor dem Sonnenfinder breiten sich die Welten aus. Die Gebete, die anschwellen wie die Kühe auf der Frühweide, haben ordnungsgemäß dem Safte entgegengebrüllt.
С самого начала раскрывая форму проявления бессмертия.
Перед нашедшим солнце (сомой) простерлись миры,
Поэтические мысли, набухая, как коровы на пастбище,
Соответствуя вселенскому закону, замычали навстречу соку.
परि॒ यत्क॒विः काव्या॒ भर॑ते॒ शूरो॒ न रथो॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । दे॒वेषु॒ यशो॒ मर्ता॑य॒ भूष॒न्दक्षा॑य रा॒यः पु॑रु॒भूषु॒ नव्य॑: ॥
परि॑ । यत् । क॒विः । काव्या॑ । भर॑ते । शूरः॑ । न । रथः॑ । भुव॑नानि । विश्वा॑ । दे॒वेषु॑ । यशः॑ । मर्ता॑य । भूष॑न् । दक्षा॑य । रा॒यः । पु॒रु॒ऽभूषु । नव्यः॑ ॥
कविः क्रान्तप्रज्ञः सोमः काव्या काव्यानि कवेः कर्माणि स्तोत्राणि यत् यदा परि भरते परितो बिभर्ति । परिगच्छतीति यावत् । कथमिव । शूरो न यथा शूरः शत्रूणां बाधकः रथः तदीयः विश्वा भुवनानि सांग्रामिकाणि भूतानि परियाति तद्वत् । तदानीं देवेषु स्थितं यशः व्यापकं धनं मर्ताय मनुष्याय स्तोत्रे भूषन् । भवतेरन्तर्भावितण्यर्थात् सनि रूपम् । भावयितुमिच्छन् सोमः रायः आत्मना दत्तस्य धनस्य दक्षाय वृद्ध्यर्थं पुरुभूषु बहुषु यज्ञभवनेषु नव्यः स्तोतव्यो भवति । ‘णु स्तुतौ' । अचो यत् ॥
“When the sage Soma goes round the praises (of the wise) like a hostile chariot (going round) all the regions (of the battle-field), then desirous of bestowing upon mortals the wealth that abides with the gods, he (is) tobe glorified in the many plural ces of sacrifice for the preservation of the riches he has given.”
When the sage bears his holy wisdom round him, like a car visiting all worlds, the Hero,
Becoming fame, mid Gods, unto the mortal, wealth to the skilled, worth praise mid the Ever-present,
When the poet encompasses (all) poems, as a champion chariot
[/the chariot of the *Sun] (encircles) all the worlds,
exerting himself among the gods for glory for the mortal, for his skill exerting himself anew for riches among (the gods) of much exertion.
Wenn er, der Seher, rings die Seherkräfte und alle Wesen trägt gleich starkem Wagen, Dem Menschen Glanz verleihend bei den Göttern, zur Reichthums Mehrung preislich bei den Frommen.
Wenn der Seher alle Sehergaben umfaßt, alle Welten wie ein tapferer Wagenheld die Feinde, dem Sterblichen bei den Göttern Ansehen bereitend, und dem Tüchtigen aufs neue Reichtümer bei den vielseitigen Göttern -
Когда поэт обьемлет поэтические силы
(И) все миры, словно героическая колесница,
Обеспечивая смертному доблесть среди богов,
Снова (создавая) богатства для (его) силы действия среди находящихся во многих местах (богов):
श्रि॒ये जा॒तः श्रि॒य आ निरि॑याय॒ श्रियं॒ वयो॑ जरि॒तृभ्यो॑ दधाति । श्रियं॒ वसा॑ना अमृत॒त्वमा॑य॒न्भव॑न्ति स॒त्या स॑मि॒था मि॒तद्रौ॑ ॥
श्रि॒ये । जा॒तः । श्रि॒ये । आ । निः । इ॒या॒य॒ । श्रिय॑म् । वयः॑ । ज॒रि॒तृऽभ्यः॑ । द॒धा॒ति॒ । श्रिय॑म् । वसा॑नाः । अ॒मृ॒त॒ऽत्वम् । आ॒य॒न् । भव॑न्ति । स॒त्या । स॒म्ऽइ॒था । मि॒तऽद्रौ॑ ॥
स सोमः श्रिये जातः संपदर्थं प्रादुर्भूतो भवति । तदेवाह । श्रिये श्र्यर्थमेव आ निरियाय । अंशुभ्य आभिमुख्येन निर्गच्छति । निर्गतश्च स सोमः जरितृभ्यः स्तोतृभ्यः श्रियं वयः अन्नं जीवनं वा दधाति विदधाति प्रयच्छति । तेन दत्तां श्रियं वसानाः आच्छादयन्तः स्तोतारः अमृतत्वं देवत्वममरणं वा आयन प्राप्नुवन् । तस्मिन् मितद्रौ मितगमने सोमे समिथा । युद्धनामैतत् सम्यक् प्राप्यतेऽत्रेति । ‘ समीणः ' ( उ. सू. २. ११ ) इत्येतेः संपूर्वस्य थक्प्रत्ययः । तानि युद्धानि सत्या सत्यानि यथार्थानि भवन्ति न तु वितथानि । तेन सोमेन पराजितानि भवन्तीत्यर्थः ॥
“He (is) genitive rated for prosperity, for prosperity he issues forth, he gives prosperity (and) sustenance to those who praise him; clothing themselves in (his) prosperity, they obtain immortality; their conflicts are successful through the aid of (the Soma) who moves with measured tread.”
For glory born be hath come forth to glory: he giveth life and glory to the singers.
They, clothed in glory, have become immortal. He, measured in his course, makes frays successful.
Born for splendor, he has come forth from splendor; he establishes splendor and vitality for the singers.
Clothed in splendor, they have gone to immortality. Their encounters come to pass beside the one of measured pace [=Agni].
Zum Glanz geboren ging hervor zum Glanz er und Glanz und Jugend schenket er den Sängern; In Glanz gekleidet wurden sie unsterblich, zum Heile ist des schnellen Stroms Begegnung.
Zur Herrlichkeit geboren ist er zur Herrlichkeit hervorgekommen; den Sängern verleiht er Herrlichkeit und Kraft. Mit Herrlichkeit sich umkleidend gingen sie in die Unsterblichkeit ein. Die Kämpfe um ihn, der einen festen Schritt hat, erfüllen ihren Zweck.
Рожденный для блеска, он вышел из блеска,
Он дает воспевателем блеск и силу жизни.
Рядясь в блеск, (соки сомы) вошли в бессмертие.
Сражения проходят успешно, когда он бежит размеренным шагом.
इष॒मूर्ज॑म॒भ्य१॒॑र्षाश्वं॒ गामु॒रु ज्योति॑: कृणुहि॒ मत्सि॑ दे॒वान् । विश्वा॑नि॒ हि सु॒षहा॒ तानि॒ तुभ्यं॒ पव॑मान॒ बाध॑से सोम॒ शत्रू॑न् ॥
इष॑म् । ऊर्ज॑म् । अ॒भि । अ॒र्ष॒ । अश्व॑म् । गाम् । उ॒रु । ज्योतिः॑ । कृ॒णु॒हि॒ । मत्सि॑ । दे॒वान् । विश्वा॑नि । हि । सु॒ऽसहा॑ । तानि॑ । तुभ्य॑म् । पव॑मान । बाध॑से । सो॒म॒ । शत्रू॑न् ॥
हे सोम इषम् अन्नम् ऊर्जम् अन्नरसं च अस्मभ्यम् अभ्यर्ष अभिगमय । किंच अश्वं वाहनं गां पयःप्रदानेन यज्ञस्य साधनभूतां गां च । तथा उरु महत् ज्योतिः सूर्याख्यं कृणुहि जगदालोकनार्थं कुरु । किंच देवान् इन्द्रादीन् मत्सि सोमेन तर्पय । मदेर्लटि ‘बहुलं छन्दसि' इति विकरणस्य लुक् । वाक्यभेदादनिघातः । अपि च हे सोम तुभ्यं विश्वानि सर्वाणि रक्षांसि सुषहा सुसहान्यनायासेनैवाभिभवितुं शक्यानि भवन्ति । हिरवधारणे । अत एव हे पवमान पूयमान हे सोम सर्वान् शत्रून् बाधसे जहि ॥ ॥ ४ ॥
“Bring us food and drink, horses, cattle and ample light, exhilarate the gods; for all (the rākṣasas) are easily subdued by you; Soma Pavamāna, destroy (all) foes.”
Stream to us food and vigour, kine and horses: give us broad lights and fill thGods with rapture.
All ther are easy things for thee to master thou, Pavamana Soma, quellest foemen.
Rush to refreshment and nourishment, to horse and cow. Make broad light; exhilarate the gods.
Because all these things are easy to conquer for you, o self-purifying Soma, you repel the rivals.
Ergiess uns Speis' und Trank und Ross' und Rinder, schaff weiten Lichtglanz und berausch die Götter; Denn alles dies ist leicht dir zu vollenden; o Soma, treibe flammend fort die Feinde.
Fließe, um Labsal, Stärkung, Roß, Rind zu gewinnen; schaffe weites Licht, berausche die Götter! Denn all das ist für dich leicht zu erzwingen; o Pavamana Soma, du verdrängst die Feinde.
Струи (нам) жертвенную усладу, питательную силу, коня, корову!
Создай широкий свет! Опьяняй богов!
Ведь все эти (вещи) легко доступны для тебя.
О Павамана-сома, ты оттесняешь врагов.