Sukta 9.95
ऋषिप्रस्कण्वः
देवतापवमानः सोमः
मन्त्र5
छन्दत्रिष्टुप्
कनि॑क्रन्ति॒ हरि॒रा सृ॒ज्यमा॑न॒: सीद॒न्वन॑स्य ज॒ठर॑ऋ पुना॒नः । नृभि॑र्य॒तः कृ॑णुते नि॒र्णिजं॒ गा अतो॑ म॒तीर्ज॑नयत स्व॒धाभि॑: ॥
कनि॑क्रन्ति । हरिः॑ । आ । सृ॒ज्यमा॑नः । सीद॑न् । वन॑स्य । ज॒ठरे॑ । पु॒ना॒नः । नृऽभिः॑ । य॒तः । कृ॒णु॒ते॒ । निः॒ऽनिज॑म् । गाः । अतः॑ । म॒तीः । ज॒न॒य॒त॒ । स्व॒धाभिः॑ ॥
सृज्यमानः आ समन्ताद्विसृज्यमानोऽभियूयमाणः हरिः हरितवर्णः सोमः कनिक्रन्ति पुनःपुनः शब्दायते । क्रन्दतेर्यङ्लुकि तिपीडभावे ‘ दाधर्ति दर्धर्ति इत्यादिना निपातनादभ्यासस्य निगागमः । अभ्यस्तस्वरः । तथा पुनानः पूयमानः वनस्य वननीयस्य द्रोणकलशस्य जठरे सीदन् उपविशन् शब्दायते । किंच नृभिः कर्मनेतृभिर्ऋत्विग्भिः यतः संयतः सोमः गाः गोविकारान् क्षीरादीन्याच्छादयन् निर्णिजम् आत्मनो रूपं कृणुते ग्रहादिषु करोति । अतः अस्मै सोमाय मतीः मननीयाः स्तुतीः स्वधाभिः हविर्भिः सह जनयत स्तोतारः अजनयन्। झस्यान्तादेशाभावः छान्दसः। यद्वा । हे स्तोतारः अस्मै सोमाय स्तुतीर्जनयत उत्पादयत । कुरुतेति यावत्॥
“The green-tinted Soma cries aloud when let loose, sitting when filtered in the belly of the pitcher; collected by the priests, he assumes his shape, (putting on) the products of the kine, therefore raise praises (to him) with oblations.”
Loud neighs the Tawny Steed when started, settling deep in the wooden vessel while they cleanse him.
Led by the men he takes the milk for raiment: then shall he, through his powers, engender praise-songs.
The tawny one keeps roaring as he is being set loose, as he is sitting in the belly of the wood, as he is being purified.
Guided by men, he makes cows his raiment. Thereupon he generates poetic thoughts through his own powers.
Der Goldhengst wiehert, wenn er ausgesandt wird, er setzt sich flammend in den Bauch des Fasses, Gelenkt von Männern legt er Milch als Schmuck an, dann zeuge er aus eigner Kraft Gebete.
Der Falbe wiehert laut, wenn er hersprengt; er läutert sich und setzt sich in den Bauch des Holzgefäßes. Von den Männern gezügelt macht er die Kuhmilch zu seinem Festgewand. Dann erzeugt er aus eigener Kraft die dichterischen Gedanken.
Громко ржет буланый (конь), когда его выпускают,
Когда сидит в животе деревянного (сосуда), когда очищается.
Направленный мужами, он делает коровье молоко (своим) праздничным нарядом.
Затем своими силами он порождает (поэтические) мысли.
हरि॑: सृजा॒नः प॒थ्या॑मृ॒तस्येय॑र्ति॒ वाच॑मरि॒तेव॒ नाव॑म् । दे॒वो दे॒वानां॒ गुह्या॑नि॒ नामा॒विष्कृ॑णोति ब॒र्हिषि॑ प्र॒वाचे॑ ॥
हरिः॑ । सृ॒जा॒नः । प॒थ्या॑म् । ऋ॒तस्य॑ । इय॑र्ति । वाच॑म् । अ॒रि॒ताऽइ॑व । नाव॑म् । दे॒वः । दे॒वाना॑म् । गुह्या॑नि । नाम॑ । आ॒विः । कृ॒णो॒ति॒ । ब॒र्हिषि॑ । प्र॒ऽवाचे॑ ॥
सृजानः सृज्यमानः हरिः हरितवर्णः सोमः ऋतस्य सत्यभूतस्य पथ्यां पथि भवां वाचं दैवीम् इयर्ति प्रेरयति । तत्र दृष्टान्तः । अरितेव जनांस्तीरं प्रापयन्नाविकः नावं यथा प्रेरयति तद्वत् । ‘ऋ गतौ । जौहोत्यादिकः । ‘ अर्तिपिपर्त्योः ० इत्यभ्यासस्येत्वम् । ततः देवः दीप्यमानः सोमः देवानाम् इन्द्रादीनां गुह्यानि अन्तर्हितानि नाम नामानि शरीराणि प्रवाचे प्रकर्षेण वाचयित्रे स्तोत्रे बर्हिषि यज्ञे आविष्कृणोति स्तोतुमाविष्करोति ॥
“The green-tinted Soma being let loose propels the voice that indicates the path of truth as the boatman (propels his) boat; the bright Soma reveals to his worshipper on the sacred grass the secret names of the god. [”
As one who rows drives on his boat, he, Gold-hued, sends forth his voice, loosed on the path of Order.
As God, the secret names of Gods he utters, to be declared on sacred grass more widely.
The tawny one, having been set loose on the path of truth, directs his speech, like an oarsman his boat.
The god reveals the hidden names of the gods to be proclaimed on the ritual grass.
Der Goldhengst, auf des Opfers Pfad entlassen, bewegt die Stimme, wie das Schiff der Rudrer; Der Götterschar geheimnissvolle Namen macht kund der Gott, zu nennen auf der Streu sie.
Indem der Falbe auf den Weg der Ordnung lossprengt, treibt er die Rede vor wie der Ferge das Schiff. Der Gott offenbart der Götter geheime Namen, um sie auf dem Barhis zu verkünden.
Буланый (конь,) выпущенный по пути закона,
Приводит речь в движение, как весло лодку.
Бог делает явными тайные имена
Богов, чтобы провозгласили (их) на жертвенной соломе.
अ॒पामि॒वेदू॒र्मय॒स्तर्तु॑राणा॒: प्र म॑नी॒षा ई॑रते॒ सोम॒मच्छ॑ । न॒म॒स्यन्ती॒रुप॑ च॒ यन्ति॒ सं चा च॑ विशन्त्युश॒तीरु॒शन्त॑म् ॥
अ॒पाम्ऽइ॑व । इत् । ऊ॒र्मयः॑ । तर्तु॑राणाः । प्र । म॒नी॒षाः । ई॒र॒ते॒ । सोम॑म् । अच्छ॑ । न॒म॒स्यन्तीः॑ । उप॑ । च॒ । यन्ति॑ । सम् । च॒ । आ । च॒ । वि॒श॒न्ति॒ । उ॒श॒तीः । उ॒शन्त॑म् ॥
अपामिव यथोदकानाम् ऊर्मयः त्वरन्ते । इत् इति पूरणः । तद्वत् तर्तुराणाः कर्मणि देवान् स्तोतुं त्वरमाणाः । ‘तुर त्वरणे' । जौहोत्यादिकः । यङ्लुगन्तस्य शानचि रूपम् । अभ्यासस्यावर्णश्च रेफादेशश्छान्दसः । अभ्यस्तस्वरः। तादृशा ऋत्विजः मनीषाः मनस ईशित्रीः स्तुतीः सोममच्छ सोमं प्रति प्र ईरते प्रेरयन्ति। नमस्यन्तीः नमस्यन्त्यः सोमं पूजयन्त्यः सत्यः तम् उप यन्ति च उपगच्छन्ति तमेव सं यन्ति च । ‘ चवायोगे प्रथमा' इति न निघातः । ततः उशतीः कामयमानाः स्तुतयः उशन्तं कामयमानं सोमम् आ विशन्ति च ॥
“The priests hurrying like the waves of the waters dispatch praises towards Soma; adoring him they approach and come up together, longing for him who longs for them they enter him.”
Hastening onward like the waves of waters, our holy hymns are pressing nigh to Soma.
To him they come with lowly adoration, and, longing, enter him who longs to meet them.
Constantly overtaking each other like the waves of the waters, the inspired thoughts press forward to Soma.
Doing homage, they come close to him and come together with him, and desirous they enter him, who is also desirous.
Gleichwie der Wasser wildbewegte Wellen, so eilen vor zu Soma die Gebete, Anbetend gehn sie zu ihm, gehen mit ihm und dringen ein zum liebenden ihn liebend.
Wie die Wogen der Gewässer sich überstürzend eilen die dichterischen Gedanken hervor auf Soma zu. Ehrfürchtig nahen sie sich und gesellen sich ihm und gehen verlangend in den Verlangenden ein.
Словно волны вод, обгоняя друг друга,
(Поэтические) мысли устремляются вперед, к соме.
Они приближаются и присоединяются (к нему), поклоняясь,
И входят, жаждущие, в жаждущего.
तं म॑र्मृजा॒नं म॑हि॒षं न साना॑वं॒शुं दु॑हन्त्यु॒क्षणं॑ गिरि॒ष्ठाम् । तं वा॑वशा॒नं म॒तय॑: सचन्ते त्रि॒तो बि॑भर्ति॒ वरु॑णं समु॒द्रे ॥
तम् । म॒र्मृ॒जा॒नम् । म॒हि॒षम् । न । सानौ॑ । अं॒शुम् । दु॒ह॒न्ति॒ । उ॒क्षण॑म् । गि॒रि॒ऽस्थाम् । तम् । वा॒व॒शा॒नम् । म॒तयः॑ । स॒च॒न्ते॒ । त्रि॒तः । बि॒भ॒र्ति॒ । वरु॑णम् । स॒मु॒द्रे ॥
मर्मजानं यष्टृभिः परिचर्यमाणं महिषं न महिषाख्यं मृगमिव सानौ समुच्छ्रिते देशे वर्तमानम् उक्षणं कामानां सेक्तारं गिरिष्ठाम् अभिषवार्थं ग्रावसु निष्ठितं तं तादृशं प्रसिद्धम् अंशुं सोमं दुहन्ति ऋत्विजो दुहते । ‘ ग्रावाणो वत्सा ऋत्विजो दुहन्ति' (तै. सं. ६.२.११.४ ) इति तैत्तिरीयब्राह्मणम् । तं तादृशं वावशानं कामयमानं सोमं मतयः मन्तव्याः स्तुतयः सचन्ते समवयन्ति । सेवन्त इति यावत् । ततः त्रितः त्रिषु स्थानेषु वर्तमान इन्द्रः वरुणं शत्रूणां निवारकमेनं सोमं समुद्रे अन्तरिक्षे बिभर्ति शत्रुवधार्थं धारयति । यद्वा । त्रितस्त्रिषु स्थानेषु द्रोणाधवनीयपूतभृदाख्येषु कलशेषु ततो विततः सोमः शत्रूणां निवारकमिन्द्रं द्युलोके बिभर्ति पोषयति ॥
“(The priests) milk forth the Soma cleansed (dwelling) on a high plural ce like a buffalo, the sprinkler, plural ces between the grinding-stones; praises attend upon the longing Soma; (Indra) who dwells in three abodes supports him, the defeater of enemies, in the firmament.”
They drain the stalk, the Steer who dwells on mountains, even as a Bull who decks him on the upland.
Hymns follow and attend him as he bellows: Trita bears Varuna aloft in ocean.
They milk him, constantly being groomed like a buffalo on the back (of the filter), the plant, the mountain-dwelling ox.
The poetic thoughts accompany him as he bellows. Trita carries Varuṇa in the sea.1334 IX.96
Ihn, welcher prangt wie auf dem Berg der Büffel, ihn melken sie, den Saft, den Stier der Höhen, Ihn, wenn er brüllt, geleiten die Gebete, und Trita bringt den Varuna zum Meere.
Ihn, der sich sauber macht auf dem Rücken der Seihe wie ein Büffel auf dem Rücken des Berges, den Stier, den Stengel, der auf dem Berge wächst, melken sie. Dem Verlangenden schließen sich die Gebete an. Trita trägt den Varuna im Meere.
Его, начищаемого на спине (цедилки), словно буйвола,
Стебель сомы они доят, быка, находящегося на горе.
Его, громко ревущего, сопровождают молитвы.
Трита уносит Варуну в море.
इष्य॒न्वाच॑मुपव॒क्तेव॒ होतु॑: पुना॒न इ॑न्दो॒ वि ष्या॑ मनी॒षाम् । इन्द्र॑श्च॒ यत्क्षय॑थ॒: सौभ॑गाय सु॒वीर्य॑स्य॒ पत॑यः स्याम ॥
इष्य॑न् । वाच॑म् । उ॒प॒व॒क्ताऽइ॑व । होतुः॑ । पु॒ना॒नः । इ॒न्दो॒ इति॑ । वि । स्य॒ । म॒नी॒षाम् । इन्द्रः॑ । च॒ । यत् । क्षय॑थः । सौभ॑गाय । सु॒ऽवीर्य॑स्य । पत॑यः । स्या॒म॒ ॥
हे इन्दो सोम वाचं स्तुतिम् इष्यन् प्रेरयन् होतुः उपवक्तेव यथाध्वर्युः प्रतिगरं कुर्वन् प्रोत्साहयति तद्वत् स्तोतॄणां शंसनाय प्रोत्साहं कुर्वन् पुनानः पूयमानस्त्वं मनीषां बुद्धि वि ष्य विमुञ्च । किंतु बुद्धिं धनप्रदानाभिमुखीं कुरु । किंच यत् यदा इन्द्रश्च त्वं च सह यज्ञे क्षथथः निवसथः तदा स्तोतारो वयं सौभगाय सौभाग्याय स्याम । किंच सुवीर्यस्य शोभनवीर्योपेतस्य धनस्य पतयः स्वामिनः स्याम भवेम ॥ ॥ ५ ॥
“Indu, being purified, stimulating the praise (of the worshippers) like the answer of the hotā set free the understanding; when (you) and Indra are present together (at the sacrifice) may we be prosperous, may we become the possessors of excellent male progeny.”
Sending thy voice out as Director, loosen the Invoker's thought, O Indu, as they cleanse thee.
While thou and Indra rule for our advantage, may we be masters of heroic vigour.
Inciting speech, as the Upavaktar incites the speech of the Hotar, while being purified, o drop, unleash the inspired thought.
Since (you) and Indra have the power for good fortune, might we be
lords of an abundance of heroes.
Die Stimm erhebend wie des Priesters Mahner mach flammend, Indu, frei des Herzens Andacht, Wenn du und Indra herrscht zu hohem Glücke, so lasst uns Herren sein von Heldenscharen.
Zur Rede auffordernd, wie der Upavaktri zur Rede des Hotri, entbinde bei deiner Läuterung die Dichtung, o Saft! Da du und Indra, ihr beide, die Macht zum Glück habt, so möchten wir die Herren der Meisterschaft sein.
Побуждая к речи, как упавактар, (-речь) хотара,
Очищаясь, о сок сомы, развяжи поэтическую мысль!
Если Индра и (ты) царствуете (нам) на благо,
Пусть станем мы повелителями богатства из прекрасных мужей!